|
ÖZET: Bu karar, Van İli İpekyolu ilçesindeki TEV İfakat Yavuz Ortaöğretim Okulu’na kayıt alanı dışından öğrenci kaydı yapılması ve öğrenci servislerinin yarattığı trafik sorunları üzerine yapılan başvuruyu incelemektedir. Başvuran, okulun kapasitesinin üzerinde öğrenci alındığını ve bu durumun eğitim hakkını engellediğini iddia etmiştir. İnceleme sonucunda, kayıt işlemlerinin 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu çerçevesinde yapıldığı, ancak gerçeğe aykırı ikametgâh kaydı oluşturulması iddialarının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilmiştir.
Okul müdürünün beyanlarına göre, kayıt alanı dışından gelen öğrencilerin geçmişteki adres gösterimleri ve kardeş kontenjanları üzerinden kaydedildiği anlaşılmıştır. Bu durum, idarenin sorumluluğunu artırmakta ve gelecekte benzer sorunların yaşanmaması için gerekli önlemlerin alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, öğrenci servislerinin yarattığı trafik sorunları da dikkate alınarak, ilgili kurumlarla iş birliği içinde çözüm önerileri geliştirilmesi gerektiği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/7723-S.20.12145
BAŞVURU NO : 2019/22341
KARAR TARİHİ : 22/05/2020
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : VAN VALİLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, oturduğu sokakta bulunan okulla ilgili şikayet ve talepleri hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 17/12/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda Van İli İpekyolu
İlçesi Valimithatbey Mahallesinde bulunan TEV İfakat Yavuz Ortaöğretim Okulu’nun gerçeğe aykırı ikametgâh kaydı oluşturulması suretiyle okul kayıt alanı dışından öğrenci aldığını, bu sebeple okulun kapasitesinin çok üzerinde öğrenciye eğitim verdiğini, nitekim okul müdürünün
CİMER’e verdiği bir cevabi yazıda 34 özel öğrenci servisinin okul kayıt alanı dışından öğrenci taşıdığını teyit ettiğini, kapasitesinin üzerinde öğrenci kaydı ile mevcut öğrencilerin eğitim hakkının engellendiğini, bu sebeple başvuranın çocuğunu özel okula göndermek zorunda kaldığını, diğer yandan öğretmenlere ek iş yükü geldiğini, ayrıca 34 özel öğrenci servisinin okulun önündeki araç trafiğine açık sokakta öğrenci indirip bindirdiğini, bu durumun da can güvenliği sorunu oluşturduğunu, konuyla ilgili yazılı ve sözlü pek çok müracaatta bulunduğunu ancak herhangi bir sonuç alamadığını ifade etmekte ve anılan hususun düzeltilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 10/01/2020 tarihli ve sayılı yazısıyla Van Valiliği ve Van
Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan bilgi-belge talep edilmiş olup Van Valiliği İl Milli
Eğitim Müdürlüğü’nün 05/02/2020 tarihli ve sayılı ile 07/02/2020 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde;
2.1) “Söz konusu şikayet ile ilgili olarak İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde kayıt alanlarından
sorumlu okul müdürleri ve ilgili Şube Müdürünün 07/02/2020 tarihinde İlçe Milli Eğitimde bir araya gelerek konu ile ilgili araştırmalar yaptığı ve sonuçlarını ortaya koyduğu; 1) Van
Valiliğinde konu ile ilgili olarak inceleme ve soruşturmanın devam ettiği; 2) Van ili İpekyolu ilçesi Vali Mithat Bey mahallesinde bulunan Tev İfakat Yavuz İlkokulu-Ortaokulu’nun gerçeğe aykırı ikametgâh kaydı oluşturması suretiyle okul kayıt alanı dışından öğrenci aldığı iddialarına karşı okul müdürünün CİMER’e verdiği bir cevabi yazıda söz konusu kapasite fazlalığının gerekçesi olarak geçmiş dönemlerdeki adres değişikliklerinin ve kardeş kontenjanından kayıtları gösterdiği hususları göz önünde bulundurulmak suretiyle konuya ilişkin açıklama olarak; Okul Öncesi ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinin ilgili maddesi gereği; İlçe Milli
Eğitim Müdürlüğü Kayıt Komisyonunun her yıl Mart ayında toplanarak okulların fiziki kapasitesi, çevre, yerleşim yerleri, ulaşım şartları göz önünde alınarak adres kayıt tespitlerinin yapıldığı ve okullarla ilişkilendirildiği; 2019-2020 Eğitim-Öğretim kayıt alanı planlaması sunularak Tev-İfakat Yavuz İlkokulu-Ortaokuluna önceki eğitim öğretim yılına göre yeni bir adres ilişkilendirmesi yapılmadığı; kardeş kontenjanından kayıtlar ile ilgili olarak; Okul Öncesi ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği ilgili maddesi gereği (madde 12, bent 8) iş ve işlemlerin yapıldığı; e-okul sisteminde kardeşi olmayan öğrencinin naklinin sistemsel olarak zaten yapılamadığı, sistemin bu işlemi reddettiği; 3) Okulun branşlara göre öğretmen ve öğrenci mevcuduna ilişkin bilgi ve belgenin; okulun ilkokul kısmında öğretmen sayısının 32, öğrenci sayısının 1010, ortaokul kısmında ise öğretmen sayısının 45, öğrenci sayısının 1039 olduğu; 4)
34 özle öğrenci servisinin okulun önünde öğrenci indirip bindirdiği noktalara ilişkin açıklama
olarak; okul servisleri hakkında; okulun öğrenci mevcudunun 2049 olduğu, okulun ikili eğitim yaptığı, sabahçı öğrencilerin saat 12:20’de derslerinin bittiği, öğlenci öğrencilerin derslerinin 12:45’te başladığı, 17:35’te bittiği; sabahçı öğrencilerin dersleri bittiği zaman öğlenci öğrencilerin okula geldiği, doğal olarak 1000 öğrencinin okuldan çıkış yaptığı, 1000 öğrencinin de okula giriş yaptığı, bir yaya trafiği de olmak üzere trafik yoğunluğunun yaklaşık 30 dakika sürdüğü; senenin başında 32 servis aracının taşıma yapmakta olduğu, taşıyıcı firmanın 2019-
2020 2. Döneminde okula verdiği plakalara göre 22 servisin taşıma yapacağının bildirildiği;
okulun doğu yönüne bakan ihata duvarı iç tarafa doğru alınarak öğrenci servis alanı oluşturulduğu; okulun ön ve arka tarafındaki yolların dar oluşu, mahalle sakinlerinin de araçlarını bu yola park etmelerinin, bazı öğrenci velilerinin çocuklarını özel araçlarla getirmesinin de trafik yoğunluğunu arttırdığı; 5) Öğrencilerin can güvenliğinin sağlanması hususunda göz önünde bulundurulmak suretiyle başvurunun dostane yolla çözümünün mümkün olup olmadığı hakkında; İl Milli Eğitim Müdürlüğü İnşaat Teknikeri tarafından 10/10/2019 tarihinde konu ile ilgili rapor tutulduğu, okul müdürlüğünün kendi imkanlarını kullanarak okul bahçe duvarını içeri alıp okul servis araçlarının bu alanı kullanımına açtığı, ancak okul çevresi yollarının dar olmasının, nüfus yoğunluğunun fazla olması nedeniyle can güvenliğinin en seviyeye getirilebilmesi için belediyenin ve diğer kurumların daha farklı bir planlama yapmasının uygun olacağının değerlendirildiği”;
2.2) 10/10/2019 tarihli Teknik Raporda; “İpekyolu İlçesinde Yukarı Norşin mahallesinde
Ada nolu parselinde bulunan Tev-İfakat Yavuz İlkokulu ve Milli Eğitim Müdürlüğü Sıra
Yapım merkezi olarak hizmet verildiği; İpekyolu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 27/09/2019 tarihli yazıların ekinde bulunan Tevİfakat Yavuz İlkokulu Müdürlüğünün 24/09/2019 tarihli yazısında, okulun merkezde olması nedeniyle öğrenci mevcudu fazla olduğundan okula özel servislerin taşıma yaptığı, 34 servisin öğlen ve akşam çıkış saatlerinde trafik yoğunluğu oluşturduğu, servislerin okul bahçesinin dışında öğrencileri alıp bırakmalarının sorun olduğu, okul bahçesine servisleri almanın yasal olmadığı gibi alımı durumunda da öğrencilerin can güvenliğinin tehlikeye düştüğü, bu durumda hem idare hem de mahalle sakinlerinin rahatsızlık duyduğu, bu duruma köklü çözüm bulmak için okulun arkasındaki ve üst yan duvarların 2 metre içeri alınmasıyla sorunun çözülmesinin istendiği; Yapılan müracaat üzerine müdürlüğün talimatıyla 09/10/2019 tarihinde okulda yapılan görsel inceleme ile kurumun harita ve imar işlerine bakan teknik personelinden aldığı imar durumu belgesi ışığında İpekyolu ilçesinde Yukarı Norşin mahallesinde Ada nolu parselinde bulunan Tev-İfakat Yavuz İlkokulu ve Milli Eğitim Müdürlüğü Sıra Yapım Merkezi olan iki ayrı yapının olduğunu, bu yapılar arasında imar durum belgesinde görülmeyen bir yolun geçtiğinin görüldüğü, ancak aynı parselin doğusunda açık olmayan bir imar yolun geçtiğinin görüldüğü; Okul idaresinin değindiği sorunun çözülmesi yönünde yapılan görsel ve mevcut imar durum belgesi üzerinde; Eğitim Tesis alanının ortasında geçen ancak imar durum belgesinde görülmeyen yolun kapatılması, mevcut duvarın 2 metre kadar içeriye alınması ile birlikte
Eğitim tesis alanının doğu tarafında kalan imar durum belgesinde yol görülen ancak kapalı olan yolun açılması ile çözüleceği kanaatinde olduğu; Sonuç olarak; Öğrenci taşıma servislerin trafik sorunun çözülmesi için mevcut imar durum belgesine göre işlem yapılması için Belediye, Vaski, Vandaş, Vangölü ve Türk Telekom gibi kurumlarla gerekli yazışmaların yapılarak uygun görülmesi durumunda herhangi bir iş kazas ına mahal verilmemesi için gerekli önlemler alınarak işlem yapılmasının uygun olacağı”;
2.3) Okul Müdürünün okul servisleri hakkındaki bilgi notunda; 1) 01/07/2019 tarihinde
TEV İfakat Yavuz Ortaokulunda göreve başladığını, göreve başladığı zaman da okulun öğrenci mevcudunun 2000-2050 civarında olduğu, okulun ikili eğitim yapan bir kurum olduğu, sabahçı öğrencilerin saat 12:20’de derslerinin bittiği, öğlenci öğrencilerinin derslerinin 12:45’te başladığı, 17:35’te bittiği, sabahçı öğrencilerin dersleri bittiği zaman öğlenci öğrencilerin okula geldiği, doğal olarak öğrencinin okuldan çıkış yaptığı ve 1000 öğrencinin de okula giriş yaptığı, yaya trafiği yoğunluğunun yaklaşık olarak 30 dakika sürdüğü; 2) 2016 yılındaki Genelgeye göre öğrenci güvenliğinin düşünerek öğrenci taşıyan özel servislerin okul bahçesine alınmadığı, senenin başında 32 servis aracının taşıma yaptığı taşıyıcı firmanın 2019-2020, 2. döneminde verdiği plakalara göre 22 servisin taşıma yapacağının bildirildiği, 3) İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğü ve İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile yapılan resmi yazışmalardan sonra okulun doğu yönüne bakan ihata duvarının iç tarafa doğru alınarak öğrenci servis alanı oluşturulduğu; 4)
Deprem döneminde ve daha sonraki dönemlerde okula kaydı yapılmış olan ve daha sonra başka adreslere taşınan veliler olmuşsa da öğrencilerin okuldan alınmadığı; 5) Nakil işlemleri yapılan öğrencilerin e-okul sistemindeki butonlardan uygun olanlarla görevli müdür yardımcıları tarafından yapıldığı; 6) Adres ile kayıt alanına öğrencinin e-okulsa görülmesinin Nüfus
Müdürlüklerinde yapıldığı; Nüfus Müdürlüklerinin kira kontratı veya başka bir evrakla adres güncellemelerini yaparlarsa sözlü olarak yapılan beyanların önüne geçilebileceği; 7) Trafik yoğunluğunun başka nedenleri olduğu: a) Okulun arka ve ön tarafındaki yolların dar oluşu, b)
Mahalle sakinlerinin de her tarafa araçlarını park ettikleri, c) Öğrencilerini özel araçları ile okula getirip götüren velilerin çok fazla olması, d) kayır alanındaki öğrencilerin bir kısmının özel servis araçları ile geldiği, 8) Şu anda mahalle sakinlerinin de kullandığı doğu tarafına bakan yolun okuldun resmi tapusuna ait olduğu;
2.4) Okul müdürünün 10/09/2019 tarihli bir şikayete verdiği cevapta; “Özel servislerle
taşınan öğrencilerin çoğunun okul kayıt alanından gelmedikleri, geçmiş zamanlarda adres gösterilerek ve kardeş kontenjanından öğrenci alındığı ve büyük bir yığılma olduğu”; şeklinde açıklamların yer aldığı görülmüştür.
3) Konu ile ilgili olarak başlatılan inceleme ve soruşturmanın sonucunda Kurumumuza
da iletilen ve 06/05/2020 tarih ve sayı ile kayıt altıan alınan 05/02/2020 tarihli
İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu Görüş ve Değerlendirme Formunda; “Okula gerçeğe aykırı ikametgâh kaydı oluşturulması ile ilgili olarak ilkokul nakil gelenler listesi incelendiğinde toplam 149 öğrenci olduğu, düşünceler kısmında ise nakil gerekçelerinin belirtildiğinin görüldüğü, toplam 149 öğrencinin tamamının ilgili yönetmeliğe uygun olduğunun saptandığı, ancak 2019-2020 1. Dönem Adres Kayıt Bölgesi içinde öğrenciler dışında 2019-2020 1. Dönem her ikisi de çalışan velilerin iş yeri adresinin okul kayıt bölgesi içinde olduğunun saptandığı, yukarıda belirtilen maddelerin yönetmeliğe uygun olsa da her iki çalışanın okulda çalıştığı ile ilgili belge sunulmadığı, 2019-2020 1. Dönem her ikisi de çalışan velilerin iş yeri adresinin okul kayıt bölgesi içerisinde olduğu tespit edilen öğrenci sayısının 19 olduğu, 2019-2020 1. Dönem “kardeş okulumuz öğrencisidir” maddesi ile alınan öğrenci sayısının 11 öğrenci olduğu, bu maddenin yönetmeliğe uygun olduğu, ancak bu konuda bilgi ve belge sunulamadığı, birinci iddia ile ilgili olarak toplam 40 öğrencinin yönetmeliğe uygun alındığı ancak kardeş olup olmadığı ve her ikisinin de çalışan olup olmadığı ile ilgili olarak belge sunulamadığının görüldüğü, iddiasının tamamının sübuta ermediği, kısmen sübuta erdiğinin görüldüğü; Okulun kapasitesinin çok üzerinde öğrenciye eğitim verdiği, nitekim okul müdürünün
CİMER’e verdiği bir cevabı yazıda toplam öğrenci sayısının ilkokul kısmında 1012 öğrenci olduğu ve nakil gelen öğrenci sayısının 40 olduğunun tespit edildiği, kapasitenin çok üzerinde olmadığının görüldüğü, iddianın sübuta ermediği, ortaokul kısmında ise 1039 öğrenci olduğunun görüldüğü, ortaokulda nakil gelen öğrenci sayısının 154 olduğunun görüldüğü, 2019-2020 1. Dönem her ikisinde çalışan velilerin iş yeri adresinin okul kayıt bölgesi içerisinde olduğu tespit edilen öğrenci sayısı ile diğer modüllerde alınan öğrenci sayısının 27 olduğu, nakil alma şeklinin yönetmeliğe uygun olduğu, ancak adresleri ile ilgili herhangi bir belgenin sunulmadığının görüldüğü, toplam öğrenci sayısının 1039 olduğu, bilgi ve belge sunulmayan öğrenci sayısının 27 olduğu, iddia edildiği gibi okulun eğitim ve öğretimine yük getirecek düzeyde olmadığı, iddianın sübuta erdiği; Okul müdürünün CİMER’e verdiği bir cevabi yazıda; 34 özel öğrenci servisinin okul kayıt alanı dışından öğrenci taşıdığını teyit ettiği, kapasitenin üzerinde öğrenci kaydı ile mevcut öğrencilerin eğitim hakkının engellendiği, bu sebeple başvuranın çocuğunu özel okula göndermek zorunda kaldığı diğer yandan öğretmenlere ek iş yükü geldiği, iddiası ile ilgili olarak özel okullara giden öğrencileri kaç kişi olduğu, bunun sebebinin bu olduğu ile ilgili olarak bir bilgi ve belgeye rastlanmadığı, öğretmene ek iş yükü ile ilgili olarak bir şikâyet söz konusu olmadığı, iddianın sübuta ermediği; Sonuç itibariyle, idareci görev dağılımında tüm idarecilerin işlemleri yaptığı görüldüğünden okul müdürü ve müdür yardımcıları hakkında disiplin yönünden DMK 125 inci maddesinin
B/a’da yer alan “Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak suçundan Kınama ile tecziyesi yönünde rapor hazırlandığı” görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesine göre; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun;
6.1) “Bildirimle yükümlü diğer görevliler” başlıklı 18 inci maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Okul müdürleri; okula kayıt için başvuran çocuklardan nüfusa kayıtlı olmayanların beyana dayalı kimlikleri ile baba, ana, vasi veya kayyımlarının kimliklerini ve adreslerini o yerin nüfus müdürlüğüne bildirmekle görevlidirler.”
6.2) “Adres bilgisi ve güncellenmesi” başlıklı 49 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “(2)
Ulusal adres veri tabanı Genel Müdürlükte tutulur. Genel Müdürlük, ulusal adres veri tabanındaki yerleşim yeri adresi bilgilerini nüfus kütüklerindeki kişi kayıtları ile ilişk ilendirerek elektronik ortamda, yedekleme sistemleri ile birlikte güncel olarak tutar.”
6.3) “Adres bilgilerinin kullanımı” başlıklı 52 nci maddesinde; “(1) Bakanlık, talepleri
halinde kurumlara, usûl ve esasları Bakanlıkça tespit edilmek üzere adres bilgilerini elektronik ortamda Kimlik Paylaşımı Sistemi çerçevesinde verebilir. (2) Teknik altyapısını tamamlamış olan muhtarlıklar sorumluluk alanlarındaki yerleşim yeri adres bilgilerinin güncelliğini takip etmek amacıyla Kimlik Paylaşımı Sistemine erişebilirler. (3) Kurumlar, yürütecekleri iş ve işlemlerde Genel Müdürlükte tutulan adres bilgilerini esas alırlar. (4) Adrese ilişkin bilgi ve belgeler nüfus müdürlüklerinden, Kimlik Paylaşımı Sistemine bağlanarak bu sistemdeki kayıtlara uygun belge üretebilen muhtarlıklardan temin edilebilir. Bu şekilde üretilen belgelerin güvenliği Bakanlığın tespit ettiği usûl ve esaslara göre sağlanır. (5) Nüfus sayımında veya tespitinde, aile ve hayatî istatistiklerin oluşturulmasında ve bu bilgileri esas alan kanunların uygulanmasında MERNİS nüfus bilgileri kullanılır.”
6.4) “Gerçek dışı beyan” başlıklı 67 nci maddesinde; “(1) Gerçeğe aykırı yerleşim yeri veya
cüzdan talep belgesi veren köy veya mahalle muhtarları ile herhangi bir işlem sebebiyle nüfus müdürlüğüne gerçek dışı beyanda bulunanlar ve bunlara tanıklık edenler altı aydan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
7) 26/07/2014 tarihli ve 29072 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı
Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği’nin;
7.1) “Okul tespitinin planlanması” başlıklı 10 uncu maddesinde; “(1) Öğrencilerin,
yerleştirilecekleri okulları belirlemek üzere mart ayında il/ilçe millî eğitim müdürünün görevlendireceği müdür yardımcısı veya şube müdürünün başkanlığında, eğitim bölgesindeki okulların özelliklerine göre seçilen en çok beş okul müdüründen öğrenci yerleştirme komisyonu oluşturulur. Kayıt alanı belirlenecek okulların müdürlerinin de görüşleri alınır. Gerek görülmesi hâlinde görüşleri alınmak üzere ilgili yerleşim biriminin köy/mahalle muhtarları ile kamu kurum ve kuruluşlarının yetkilileri de toplantıya davet edilebilir. (2) (Değişik:RG-25/6/2015-
29397) Komisyon, okulların fiziki kapasite ve ulaşım imkânlarını dikkate alarak öğrenci
alınacak kayıt alanlarını belirler ve e-Okul sisteminin ilgili bölümüne işler.”
7.2) “Kayıt zamanı ve kayıt yaşı” başlıklı 11 inci maddesinde; “(1) (Değişik:RG-25/6/2015-
29397) Okul öncesi eğitim ve ilköğretim kurumlarında yeni kayıtlar, temmuz ayının ilk iş
gününde başlar. Kayıt işlemi, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu hükümlerince oluşturulan ulusal adres veri tabanındaki yerleşim yeri adres bilgileri esas alınarak, e-Okul sistemi üzerinden yapılır. Kayıt işlemleri sırasında veliden herhangi bir belge talep edilmez… (7) Ortaokul ve imam-hatip ortaokuluna kayıt: a) (Değişik:RG25/6/2015-29397) İlkokul öğrenimini tamamlayan ve kayıtların yapıldığı eylül ayı sonu itibarıyla zorunlu öğrenim çağı dışına çıkmamış öğrencilerin kayıtları ulusal adres veri tabanındaki yerleşim yeri adres bilgileri esas alınarak e-Okul sistemi üzerinden ortaokula yapılır.”
7.3) “Nakil” başlıklı 12 nci maddesinde; “(1) Okul yönetimi, bu Yönetmeliğin 10 uncu ve 11
inci maddelerinin ilgili hükümlerindeki şartları taşıyan öğrencinin naklini, öğrenci velisinin başvurusu üzerine e-Okul sisteminde gerçekleştirir. (2) (Değişik:RG-16/6/2016-
29744) Nakiller eylül ayının ilk iş günü başlar ve ders yılı sonuna 15 iş günü kalıncaya kadar
devam eder. Ancak doğal afet, sağlık ve ailenin adres değişikliği gibi nedenlerde bu süre aranmaz… (7) Okul çalışanlarının istemeleri hâlinde, çocuklarının nakli ulusal adres veri tabanındaki adreslerine bakılmaksızın görev yaptıkları okula yapılır. (8) Yeni okul açılması veya kayıt alanının değiştirilmesi sebebiyle farklı okullara devam etmek zorunda kalan kardeşlerin nakilleri, velinin isteği doğrultusunda kardeşlerden birinin okuluna yapılır. (9) Anne ve babanın ikisinin de çalışması ve istemeleri hâlinde öğrencinin nakli belgelendirilmesi şartı ile anne veya babasının çalıştığı adresin kayıt alanındaki okula yapılır.”
8) 25/10/2017 tarihli ve sayılı 30221 Resmi Gazete’de yayımlanan Okul Servis Araçları
Yönetmeliği’nin “Okul yönetimlerinin ve milli eğitim müdürlüklerinin yükümlülükle ri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde; “(1) Okul yönetiminin öğrenci ve çocuk taşıma faaliyetine ilişkin yükümlülükleri şunlardır; … ç) Servis araçlarının okul alanındaki indirme-bindirme yerlerini belirlemek,”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Kurumumuza yapılan başvuruda; TEV İfakat Yavuz İlk/Ortaöğretim Okulu’nun
bulunduğu Vali Mithat Bey Mahallesi İki Nisan Sokakta ikamet eden başvuranın, söz konusu okula gerçeğe aykırı ikametgâh kaydı oluşturulması suretiyle okul kayıt alanı dışından öğrenci alındığı, bu sebeple okulun kapasitesinin üzerinde öğrenciye eğitim verildiği ve böylelik le mevcut öğrencilerin eğitim hakkının engellendiği, mesela çocuğunu özel okula göndermek zorunda kaldığı, diğer yandan öğretmenlere de ek iş yükü geldiği, ayrıca öğrenci servislerinin okulun önündeki araç trafiğine açık sokakta öğrenci indirip bindirdiği ve bu durumun da can güvenliği sorunu oluşturduğu hususlarını şikâyet ettiği ve anılan hususların düzeltilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
11) Başvuruda iki ana hususun, birinci olarak söz konusu okula, kayıt alanı dışından öğrenci
kaydının yapılması hususunun, ikinci olarak ise öğrenci servislerinin yarattığı trafik ve can güvenliği sorununun şikâyet edildiği görülmüştür.
12) Birinci husus olan kayıt alanı dışından öğrenci kaydının yapıldığı iddiasına
bakıldığında; konunun, yukarıda da yer verilen Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve
İlköğretim Kurumları Yönetmeliği’nde düzenlendiği, buna göre öncelikle öğrencilerin yerleştirilecekleri okulları belirlemek üzere öğrenci yerleştirme komisyonunun oluşturulacağı, kayıt alanı belirlenecek okulların müdürlerinin görüşlerinin alınacağı, hatta gerek görülmesi hâlinde görüşleri alınmak üzere ilgili yerleşim biriminin köy/mahalle muhtarları ile kamu kurum ve kuruluşlarının yetkililerinin de toplantıya davet edilebileceği, sonuç olarak komisyonun, okulların fiziki kapasite ve ulaşım imkânlarını dikkate alarak öğrenci alınacak kayıt alanlarını belirleyeceği ve e-Okul sisteminin ilgili bölümüne işleyeceği; kayıt işleminin
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu hükümlerince oluşturulan ulusal adres veri tabanındaki
yerleşim yeri adres bilgileri esas alınarak, e-Okul sistemi üzerinden yapılacağı ve kayıt işlemleri sırasında velilerden herhangi bir belge talep edilmeyeceği; öğrencinin naklinin ise öğrenci velisinin başvurusu üzerine e-Okul sisteminde gerçekleştirileceği, nakillerin Eylül ayının ilk iş günü başlayıp ders yılı sonuna 15 iş günü kalıncaya kadar devam edeceği, bunun dışında okul çalışanlarının istemeleri hâlinde, çocuklarının naklinin ulusal adres veri tabanındaki adreslerine bakılmaksızın görev yaptıkları okula yapılacağı, yeni okul açılması veya kayıt alanının değiştirilmesi sebebiyle farklı okullara devam etmek zorunda kalan kardeşlerin nakilleri nin, velinin isteği doğrultusunda kardeşlerden birinin okuluna yapılacağı, anne ve babanın ikisinin de çalışması ve istemeleri hâlinde de öğrencinin naklinin belgelendirilmesi şartı ile anne veya babasının çalıştığı adresin kayıt alanındaki okula yapılacağı hususlarının belirlendiği görülmüştür.
12.2) Somut olaya bakıldığında;
12.2.1) Söz konusu Tev İfakat Yavuz İlkokulunda 1009 öğrenci ve 34 öğretmen olduğu,
Ortaokulda ise 1038 öğrenci ve 49 öğretmen olduğu, sabahçı-öğlenci olarak ikili eğitimin yapıldığı, e-okul kayıt bölgesi olarak Alipaşa Mahallesi, Vali Mithat Bey Mahallesi ve
Bahçıvan Mahallesinin belirlendiği, önceki eğitim öğretim yılına göre yeni bir adres ilişkilendirmesi yapılmadığı, 2019-2020 Eğitim-Öğretim yılının I. Döneminde ilkokul kısmına 149, ortaokul kısmına ise 154 öğrencinin naklinin yapıldığı, kayıtlarda “Düşünceler” kısmına
“Adresi, kayıt bölgesi içerisinde olan öğrenci”, “Kardeşi okulumuz öğrencisi”, “Her ikisi de çalışan velilerin iş yeri adresi okul kayıt bölgesi içerisinde”, “Okul çalışanın öğrencisi” ve “Özel eğitime ihtiyaç olan öğrenci” şeklinde notların düşüldüğü görülmüştür.
12.2.2) Diğer yandan konuyla ilgili muhakkik görevlendirildiği ve muhakkik raporunda,
özetle “ilkokul nakil gelenler listesi incelendiğinde toplam 149 öğrenci olduğu, toplam 149 öğrencinin tamamının ilgili yönetmeliğe uygun olduğunun saptandığı, ancak “Adres Kayıt
Bölgesi içinde öğrenciler” dışında “her ikisi de çalışan velilerin iş yeri adresinin okul kayıt bölgesi içinde” olduğunun saptandığı, yukarıda belirtilen maddelerin yönetmeliğe uygun olsa da her iki çalışanın okulda çalıştığı ile ilgili belge sunulmadığı, bu şekilde olduğu tespit edilen öğrenci sayısının 19 olduğu, “Kardeşi okulumuz öğrencisidir” maddesi ile alınan öğrenci sayısının 11 öğrenci olduğu, bu maddenin yönetmeliğe uygun olduğu, ancak bu konuda bilgi ve belge sunulamadığı, birinci iddia ile ilgili olarak toplam 40 öğrencinin yönetmeliğe uygun alındığı ancak kardeş olup olmadığı ve her ikisinin de çalışan olup olmadığı ile ilgili olarak belge sunulamadığının görüldüğü, ortaokul kısmı ile ilgili olarak da ortaokulda nakil gelen öğrenci sayısının 154 olduğunun görüldüğü, 2019-2020 1. Dönem her ikisinde çalışan velilerin iş yeri adresinin okul kayıt bölgesi içerisinde olduğu tespit edilen öğrenci sayısı ile diğer gerekçelerle alınan öğrenci sayısının 27 olduğu, nakil alma şeklinin yönetmeliğe uygun olduğu, ancak adresleri ile ilgili herhangi bir belgenin sunulmadığının görüldüğü, toplam öğrenci sayısının 1039 olduğu, bilgi ve belge sunulmayan öğrenci sayısının 27 olduğu, böylelikle bu iddianın kısmen sübuta erdiğinin görüldüğü; ayrıca okulun kapasitesinin çok üzerinde öğrenciye eğitim verdiği iddiası ile ilgili olarak toplam öğrenci sayısının ilkokul kısmında 1012 öğrenci olduğu ve nakil gelen öğrenci sayısının 40 olduğunun tespit edildiği, kapasitenin çok üzerinde olmadığının görüldüğü, ortaokul kısmında ise 1039 öğrenci olduğunun görüldüğü, ortaokulda nakil gelen öğrenci sayısının 27 olduğunun görüldüğü, iddia edildiği gibi okulun eğitim ve öğretimine yük getirecek düzeyde olmadığı” şeklinde hususlara değinilerek okul yöneticileri hakkında disiplin yönünden verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesi nde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak suçundan “Kınama” ile tecziyesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı görülmüştür.
12.2.3) Ayrıca okul müdürünün ifadelerinden özel servislerle taşınan öğrencilerin çoğunun okul
kayıt alanından gelmedikleri, geçmiş zamanlarda adres gösterilerek ve kardeş kontenjanından öğrenci alındığı ve büyük bir yığılma olduğu şeklinde ikrarların da olduğu anlaşılmıştır.
12.3) Bu çerçevede yapılan değerlendirmede; söz konusu kayıt işlemlerinin 5490 sayılı
Nüfus Hizmetleri Kanunu hükümlerince oluşturulan ulusal adres veri tabanındaki yerleşim yeri adres bilgileri esas alınarak e-okul sisteminde yapıldığı ve öncelikle yapılacak işleme sistemin müsaade etmesinin gerektiği, mesela idarenin açıklamalarına göre kardeş kontenjanından kayıtlar ile ilgili olarak e-okul sisteminde kardeşi olmayan öğrencinin naklinin sistemsel olarak yapılamadığı, sistemin bu işlemi reddettiği, böylelikle yapılan öğrenci kayıt ve nakil işlemlerinin görünürde ilgili yönetmeliğe uygun olarak yapıldığının anlaşıldığı, ancak her ne kadar işlemlerin mevzuatın lafzına uygun yapıldığı anlaşılsa da başvuranın bir diğer iddiasının
“gerçeğe aykırı ikametgâh kaydı oluşturulması suretiyle okul kayıt alanı dışından öğrenci alınmasına ilişkin olduğu”, bu iddiadaki olası gerçeğe aykırı ikametgâh kaydı oluşturulmasında, mevzuata göre velilerden belge istenememesi, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 67 nci maddesine göre herhangi bir işlem sebebiyle nüfus müdürlüğüne gerçek dışı beyanda bulunmanın cezası olması ve suçların şahsiliği prensibi çerçevesinde öncelikle ve özellikle öğrenci velilerinin sorumluluğu olduğu, idareye bakan yönüyle ise böyle bir duruma alet olunmamasının ve böyle bir durumdan şüphe ediliyorsa da buna dayalı işlem yapılmamasının gerektiği açık olup hem muhakkik raporundan, hem de okul müdürünün beyanından okul kayıt alanından gelmeyen öğrencilerin olduğu, bunun geçmiş zamanlarda “adres gösterilerek” ve kardeş kontenjanından kayıt yapılarak öğrenci alınmasından kaynaklandığı ifade edildiğinden özü itibariyle kayıt işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılıklar olduğu ve bundan böyle bu durumlara mahal verilmemesi gerektiği değerlendirilmiştir. Her ne kadar okul yöneticilerine disiplin yönünden cezalar teklif edilmiş olsa da bunun tek başına sorunu çözemeyeceği, bunun dışında mevzuatta da belirlendiği üzere oluşturulan öğrenci yerleştirme komisyonunun çalışmalarında kayıt alanı belirlenecek okulların müdürlerinin görüşlerinin muhakkak alınması gerektiği, ayrıca her ne kadar mevzuatta, gerek görülmesi hâlinde denilerek takdire bırakılsa da somut olayda konunun çözümü adına ilgili mahalle muhtarları ve ilgili Nüfus Müdürlüğü yetkililerinin de toplantıya davet edilerek görüş ve çözüm önerilerinin alınmasının yerinde olacağı değerlendirilmiştir.
12.4) Bu kanaatle birlikte başvuranın çocuğunu özel okula göndermek durumunda kalmış
olduğu iddiasının sübjektif bir yaklaşım olduğu, doğrudan idareye atfedilebilecek bir kusurun olmadığı, bu nedenle bu iddianın yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
13) Başvurudaki ikinci husus olan öğrenci servislerinin yarattığı trafik ve can güvenliği
sorununa ilişkin şikayete bakıldığında, idarenin açıklamalarından ikili eğitim yapan ve 2049 öğrencisi olan okulda sabahçı öğrencilerin derslerinin saat 12:20’de bittiği, öğlenci öğrencilerin derslerinin 12:45’te başladığı ve 17:35’te bittiği, doğal olarak öğlen saatlerinde 1000 öğrencinin okuldan çıkış yaptığı, 1000 öğrencinin de okula giriş yaptığı, bir yaya trafiği de olmak üzere trafik yoğunluğunun yaklaşık 30 dakika sürdüğü, ayrıca 2019-2020 Eğitim-Öğretim yılı I.
Dönemi başında 32 servis aracının taşıma yaptığı, 2019-2020 2. Döneminde ise 22 servisin taşıma yapacağının bildirildiği, böylelikle idarenin de şikayete konu olayı doğruladığı anlaşılmış olup konuyla ilgili şikayetlerin iletilmesi üzerine konu ile ilgili rapor tutulması ve okul müdürlüğünün kendi imkanlarını kullanarak okul bahçe duvarını içeri alıp okul servis araçlarının bu alanı kullanımına açarak sorunu çözmeye çalışması olumlu değerlendirilmiş ve yapılanın, mevzuatta yer alan okul yönetiminin öğrenci taşıma faaliyetine ilişkin olarak belirlenen servis araçlarının okul alanındaki indirme-bindirme yerlerini belirleme yükümlülüğünün yerine getirilmesi açısından okulun kendi kapasitesi çerçevesinde hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu kanaatine varılmıştır. Bununla birlikte okul çevresindeki yolların dar olması, nüfus yoğunluğunun fazla olması, mahalle sakinlerinin araçlarını yola park etmeleri, bazı öğrenci velilerinin çocuklarını özel araçlarla getirmesi gibi okul idaresinin ve/veya ilgili milli eğitim müdürlüğünün doğrudan etki edemeyeceği unsurların da trafik yoğunluğunu arttırdığı ifadesi karşısında can güvenliği riskinin en alt seviyeye getirilebilmesi için ilgili kurumlarla daha farklı bir planlama yapılmasının uygun olacağı önerisi de dikkate alındığında iyi yönetimin bir gereği olarak bu hususlar göz önünde bulundurularak planlama yapılması gerektiği değerlendirilmiştir.
14) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat birlikte
değerlendirildiğinde; söz konusu okula öğrenci kayıt işlemleri ile ilgili olarak velilerin de sorumluluğu olduğu görülse de hem muhakkik raporunda hem de okul müdürünün ifadesinde yer aldığı üzere lafzen mevzuata uygun yapıldığı görülen öğrenci kayıt işlemlerinin özü itibariyle bir kısmında hukuka ve hakkaniyete aykırılıklar olduğu; servis araçları ile ilgili olarak ise okul yönetiminin okul alanındaki indirme-bindirme yerlerini belirleme yükümlülüğü olduğu ve bu yükümlülüğün okulun kendi kapasitesi çerçevesinde yerine getirildiğinden bu hususta hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde;
15.1) Başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve
belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak İdarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
15.2) Ayrıca yukarıda 2.1 nolu paragrafta yer verildiği üzere İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde
kayıt alanlarından sorumlu okul müdürleri ve ilgili Şube Müdürünün bir araya gelerek yaptıkları 07/02/2020 tarihli toplantıda ortaya konan, okul çevresi yollarının dar olması ve nüfus yoğunluğunun fazla olması nedeniyle can güvenliği riskinin en alt seviyeye getirilebilmesi için belediyenin ve diğer kurumların daha farklı bir planlama yapmasının uygun olacağı önerisi olumlu karşılanmış olup iyi yönetimin bir gereği olarak söz konusu planlamanın yapılması ve uygulanması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak; 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Van İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvurunun kısmen kabulü kısmen reddi ile;
Başvuruya konu okula öğrenci kayıt işlemleri ile ilgili olarak başvurunun kısmen kabulü ile öğrenci kayıt işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun yapılmasını teminen öğrenci yerleştirme komisyonunun çalışmalarında kayıt alanı belirlenecek okulların müdürlerinin ve ayrıca ilgili mahalle muhtarları ve ilgili Nüfus Müdürlüğü yetkililerinin de görüş ve çözüm önerilerinin alınması; ayrıca başvurunun öğrenci servisleri ile ilgili kısmının reddi ile birlikte iyi yönetimin bir gereği olarak servisle okula gelen öğrencilerin inip binmelerinde can güvenliği riskinin en alt seviyeye getirilebilmesi için ilgili kurumlarla planlama yapılması hususlarında
VAN VALİLİĞİ’NE (İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ) TAVSİYEDE
BULUNULMASINA
Kararın başvurana ve VAN VALİLİĞİ’NE tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi