|
ÖZET: Başvuran, Kırıkkale Üniversitesi’nde doktora öğrencisi olarak, hamileliği nedeniyle sağlık raporu almasına rağmen “Özel Uzmanlık Konuları” dersine devam edemediği için devamsızlıktan başarısız sayıldığını iddia ederek itirazda bulunmuştur. Başvuran, dersin haftada 8 saatlik yükümlülüğünün bir günde toplanmasını veya başka bir üniversiteden alınmasını talep etmiş, bu taleplerinin reddedilmesini ayrımcılık ve mobbing olarak değerlendirmiştir. İdare ise, dersin devam zorunluluğunun ve programın gerekliliklerinin yerine getirilmesi gerektiğini, sağlık raporunun devamsızlık barajını aşmadığını belirtmiştir.
Yapılan incelemede, başvuranın resmi başvuru yapmadan derslere gelmediği ve sağlık raporunun geçerliliğinin, devamsızlık durumunu ortadan kaldırmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, başvuranın iddialarının sübjektif olduğu ve mobbing olarak nitelendirilebilecek bir durumun mevcut olmadığı sonucuna varılmıştır. İdarenin, başvuranın taleplerine yönelik uygulamalarının hukuka uygun olduğu belirlenmiş ve başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/52271-S.20.57218
BAŞVURU NO : 2019/23217
KARAR TARİHİ : 18/06/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, devam etmekte olduğu doktora programında sağlık raporu olmasına rağmen devamsızlıktan bırakılmasına itirazı ile kendisine mobbing ve ayrımcılık yapıldığı iddiası hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30/12/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda , özetle;
Kırıkkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Diş Hekimliği Pedodonti Anabilim Dalı
Başkanlığında doktora öğrenimine devam ettiğini, hamile olması nedeniyle aldığı sağlık raporuna dayalı olarak haftada 3 gün olan bir dersinin 1 güne toplanması veya Ortak Eğitim
Programı kapsamında Ankara’da alması, ayrıca kendisine hasta baktırılmaması taleplerinin kabul edilmediğini, böylelikle devamsızlıktan kalarak dönem uzatmasına neden olunduğunu ve bu tavrın kendisine yapılagelen ayrımcılığın bir parçası olduğunu iddia ederek yapılan işlemlerin geri alınmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 08/01/2020 tarihli ve sayılı bilgi-belge talepli yazısına Kırıkkale
Üniversitesi Rektörlüğü Hukuk Müşavirliğinin 03/02/2020 tarihli ve sayılı yazısı ekinde gerekli açıklama ve bilgi-belgeler gönderilmiş olup;
2.1) Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nün 28/01/2020 tarihli açıklamalarında; “Eskici’nin
Enstitü’ye 31/07/2017 tarihinde Selçuk Üniversitesi Pedodonti doktora programından yatay geçiş yapmak üzere müracaat ettiği ve Enstitü’nün 18/08/2017 tarih ve sayılı yönetim kurulu kararı ile yatay geçişinin uygun bulunduğu ve Enstitü’nün Pedodonti doktora programına kaydının alındığı, öğrencinin Kırıkkale Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim
Yönetmeliği, Yönergesi ve ortak program protokolüne tabi olduğu, ilgili yönetmelik ve yönergede belirtilen eğitim gereklerine istinaden ilgili programda tezi ile ilgili danışmanın belirlediği çalışmaları yerine getirmekle yükümlü olduğu ve tez aşamasında olduğu;
Kırıkkale Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 21 inci maddesinin beşinci fıkrası, Kırıkkale Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönergesi’nin “Ders açma esasları” başlıklı 16 ncı maddesi ile “Özel Uzmanlık Konuları dersi” başlıklı 19 uncu maddesi çerçevesinde; sağlık raporunu 16/12/2019 tarihinde Enstitü’ye sunduğu ve bu tarih itibarı ile devam zorunluluğunu yerine getirmediği ve akademik takvimde belirtildiği üzere 27/12/2019’da dönemin tamamlandığı, Özel Uzmanlık dersinin bir ders gibi değerlendirilip ders devam durumunun diğer dersler gibi olduğu, dolayısı ile öğrencinin derse % 70 oranında devam etme zorunluluğu olduğu, öğrencinin söz konusu dersi Ankara Üniversitesi Diş
Hekimliği Fakültesinden alma talebinin Kırıkkale Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim
Yönergesi’nin 16 ncı maddesinin onuncu fıkrasında yer alan ikinci tez danışmanı adına “Özel
Uzmanlık Konuları” dersi açılamaz hükmü gereği ilgili dersi öğrencinin danışmanından almak zorunda olduğu;”
2.2) Pedodonti Anabilim Dalı Başkanlığının 21/01/2020 tarihli açıklamalarında;
2.2.1) Öğrencinin tabi olduğu, Kırıkkale Üniversitesi ile Ankara Üniversitesi Pedodonti
Anabilim Dalı Ortak Lisansüstü Eğitim Protokolü 10 uncu maddesinde yer alan ve öğrencinin yerine getirmesi gereken maddelerden olan “diğer öğrenim etkinlikleri” kapsamında ve ders döneminde iken aldığı derslerin pratik uygulamalarına yönelik olarak hasta baktığı, ayrıca kendi dilekçesinde de belirttiği gibi klinikte ve hatta genel anestezi altındaki hastaların tedavilerini gerçekleştirmek için kendisinin istekli olduğu, ancak Türkiye’de diploma sicil numarası olmaması sebebiyle resmi kayıt yapılamaması ve genel anestezi altındaki hastaların yüksek risk taşıması sebebiyle bu hastalarda olmasa da klinikteki hastaların tedavilerini yapmasına izin verildiği, kendi isteği dışında zorla hasta baktırılması gibi bir durumun söz konusu olmadığı, ancak yukarıda belirtilen sebepten dolayı hasta girişleri stajyer öğrenci olarak kayıt yapıldığı ve lisans öğrencilerinde uygulandığı gibi konsültan hekim olarak bölüm hocalarının adlarının sisteme girildiği, bunun yanında doktora programında olup kadrosu bulunmadığından, öğrencinin ekonomik olarak mağdur durumda olduğu ve tarafına katkı sağlanması amacıyla baktığı hastalar üzerinden döner sermaye katkı payının danışman öğretim üyesi tarafından hesabına yatırıldığı;
2.2.2) Öğrencinin derslere gelmemekle beraber tez ara raporunu da sunmadığı ve devamsız
olduğundan tez ara rapor değerlendirme toplantısının da yapılamadığı, ara rapor toplantısının yapılmasının uygun olmadığına dair OLÜPYK kararı alındığı, konuyla ilgili Kırıkkale
Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 21 inci maddesinin 5. bendinde düzenleme olduğu, öğrencinin tez ara raporunu sunmamasıyla ilgili bir mazeret belgesi de sunmadığı;
2.2.3) Öğrencinin ders programının, dönem başlamadan belirlendiği ve ilgili Enstitü sayfasında
yer aldığı; öğrencinin haftanın üç günü Pazartesi, Salı ve Çarşamba olmak üzere “Özel
Uzmanlık Konuları” dersini almak amacıyla Fakülte’de olması gerektiği, dersin % 70 oranında devam zorunluluğu bulunduğu, kendisine derslere gelmesi gerektiğinin de bildirildiği, derslere gelip gelmemenin öğrencinin kendi sorumluluğunda olduğu, öğrencinin sunduğu sağlık raporundaki ifadelerin, derslere devam zorunluluğunu ortadan kaldırmadığı, aynı zamanda öğrencinin sunduğu raporun tarihinin 12/11/2019 olduğu ve öğrencinin bu tarihte devamsızlık barajını doldurarak devamsızlıktan kaldığı, örnek verilen diğer doktora öğrencisi olan
K.’nin hamileliğinin 32. haftasından itibaren çalışamaz raporu olmasına ve yaz dönemi olmasına rağmen 35. haftanın sonuna kadar Fakülte’ye devam ettiği, danışmanı ile birlikte tez yazımını tamamlamaya çalıştığı ve 35. haftada fenalaşarak hastaneye kaldırıldığı, iki gün hastanede yattığı, daha sonrasında doğuma kadar hocasının danışmanlığında tez yazım laboratuvar aşamalarının yürütücüsü olan Üniversitelerinde gerçekleştirilmesi gerektiğinden uygun görülmediği, öğrencinin gebelik durumu göz önüne alındığında hasta baktırılmayacağının ve radyasyondan uzak tutulacağının kendisine bildirildiği, Ortak
Lisansüstü Eğitim Protokolü’nün 10. maddesinde yer alan öğrencinin yerine getirmesi gereken
“diğer öğrenim etkinlikleri” kapsamında, öğrencinin sağlık durumuna tehdit oluşturmayacak şekilde lisans öğrencilerinin preklinik derslerine gözetmen olarak katılmak gibi etkinliklere katılmasının istendiği, öğrencinin ders döneminde iken aldığı derslerin pratik uygulamalarına yönelik hasta baktığı, kendisine baskı altında hasta baktırılmadığı, öğrencinin kendi tercihiyle
Ankara’da ikamet ettiği, sağlık raporunda yer alan “sık yolculuk yapmaması” ifadesinin öğrencinin tercihine bağlı olduğu ve bu ifadenin devam zorunluluğu üzerinde geçerliliği olmadığı;
şeklinde açıklamaların yer aldığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 09/11/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 6/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
5.1) “Öğretim üyelerinin görevleri” başlıklı 22 nci maddesinde; “a. Yükseköğretim
kurumlarında ve bu kanundaki amaç ve ilkelere uygun biçimde önlisans, lisans ve lisansüstü düzeylerde eğitim – öğretim ve uygulamalı çalışmalar yapmak ve yaptırmak, proje hazırlıklarını ve seminerleri yönetmek, b. Yükseköğretim kurumlarında, bilimsel araştırmalar ve yayımlar yapmak, c. İlgili birim başkanlığınca düzenlenecek programa göre, belirli günlerde öğrencileri kabul ederek, onlara gerekli konularda yardım etmek, bu kanundaki amaç ve ana ilkeler doğrultusunda yol göstermek ve rehberlik etmek, d. Yetkili organlarca verilecek görevleri yerine getirmek e. Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.”
5.2) “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma
ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinin ilgili bentlerinde; “a. Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır. b… her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; … kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; … ; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile … eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.”
6) 20/04/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönetmeliği’nin “Doktora Programı” başlıklı bölümünde;
6.1) “Tez önerisi savunması” başlıklı 21 inci maddesinde; “(1) Doktora yeterlik sınavını
başarı ile tamamlayan öğrenci, en geç altı ay içinde, yapacağı araştırmanın amacını, yöntemini ve çalışma planını kapsayan tez önerisini tez izleme komitesi önünde sözlü olarak savunur.
Öğrenci, tez önerisi ile ilgili yazılı bir raporu sözlü savunmadan en az on beş gün önce komite üyelerine dağıtır… (4) Tez önerisi kabul edilen öğrenci için tez izleme komitesi, Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer defa olmak üzere yılda en az iki kez toplanır. Öğrenci, toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine yazılı bir rapor sunar. Bu raporda o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir sonraki dönemde yapılacak çalışma planı belirtilir.
Öğrencinin tez çalışması, komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirlenir. Komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir. (5) Tez önerisi savunmasına geçerli bir mazereti olmaksızın birinci fıkrada belirtilen sürede girmeyen öğrenci başarısız sayılarak tez önerisi reddedilir.”
6.2) “Programlar, sınavlar ve değerlendirme” başlıklı 34 üncü maddesinde; “(1) Enstitü
anabilim/anasanat dallarındaki lisansüstü öğretim planları, lisansüstü programdan mezun olunabilmesi için alınması gereken zorunlu/seçmeli dersler, tez, seminer ve benzeri çalışmaları ile kredi toplamlarıdır. Bu öğretim planları üniversite senatoları tarafından kararlaştırılan asgari muhtevaya uymak şartı ile ilgili enstitü kurulunda görüşülerek onaylanır. (2) Bir yarıyılda hangi lisansüstü derslerin açılacağı ve bu derslerin hangi öğretim üyeleri tarafından verileceği, ilgili enstitü anabilim/anasanat dalları başkanlarının önerileri üzerine enstitü yönetim kurulu tarafından belirlenir. (3) Lisansüstü programların kredi veya Yükseköğretim Kurulu tarafından ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler
Çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen AKTS kredisine göre oluşturulmasında aşağıdaki hususlar dikkate alınır: a) Bir lisansüstü dersin yarıyıl kredi değeri, bir yarıyıl devam eden dersin haftalık teorik ders saatinin tamamı ile haftalık uygulama veya laboratuvar saatinin yarısının toplamıdır. b) İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde AKTS ders kredileri hesaplanır. (4) Lisansüstü programlarla ilgili devam, ders sınavları, ders notları, derslerden başarılı sayılma koşulları, ders tekrarı ve diğer esaslar senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir… (7) Yükseköğretim kurumlarınca, öğrencinin herhangi bir yarıyıldan sonra programına devam edebilmesi için gerekli ek başarı koşulları belirlenebilir.”
7) 22/09/2019 tarihli ve 30896 sayılı Kırıkkale Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin;
7.1) “Tez önerisi savunması” başlıklı 2 inci maddesinde; “(1) Doktora yeterlik sınavını
başarı ile tamamlayan öğrenci; en geç altı ay içinde, yapacağı araştırmanın amacını, yöntemini ve çalışma planını kapsayan tez önerisini tez izleme komitesi önünde sözlü olarak savunur.
Öğrenci, tez önerisi ile ilgili yazılı bir raporu, sözlü savunmadan en az on beş gün önce komite üyelerine dağıtır… (5) Tez önerisi kabul edilen öğrenci için tez izleme komitesi, Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer defa olmak üzere yılda en az iki kez toplanır. Öğrenci, toplantı tarihinden en az bir ay önce, komite üyelerine yazılı bir rapor sunar. Bu raporda; o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir sonraki dönemde yapılacak çalışma planı belirtilir.
Öğrencinin tez çalışması, komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirlenir. Komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir. Tez izleme komitesi tarafından yapılan bir toplantıya katılmayan öğrenci, mazereti enstitü yönetim kurulu tarafından kabul edilmezse, katılmadığı toplantıdan başarısız sayılır.
7.2) “Programlar, sınavlar ve değerlendirme” başlıklı 37 nci maddesinde; “(1) Enstitü
anabilim/anasanat dallarındaki lisansüstü öğretim planları; lisansüstü programdan mezun olunabilmesi için alınması gereken zorunlu/seçmeli dersler, tez, seminer ve benzeri çalışmaları ile kredi toplamlarıdır. Bu öğretim planları Yönergede belirlenen asgari muhtevaya uymak şartı ile ilgili enstitü kurulunda görüşülerek onaylanır. (2) Bir yarıyılda hangi lisansüstü derslerin açılacağı ve bu derslerin hangi öğretim üyeleri tarafından verileceği, ilgili Başkanlığın önerisi üzerine, enstitü yönetim kurulu tarafından belirlenir. (3) Lisansüstü programların kredi veya
YÖK tarafından ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için Türkiye Yükseköğretim
Yeterlilikler Çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak Yönergede belirlenen AKTS kredisine göre oluşturulmasında aşağıdaki hususlar dikkate alınır: a) Bir lisansüstü dersin yarıyıl kredi değeri, bir yarıyıl devam eden dersin haftalık teorik ders saatinin tamamı ile haftalık uygulama veya laboratuvar saatinin yarısının toplamıdır.
b) İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak Yönergede belirlenen ilkeler çerçevesinde AKTS ders kredileri hesaplanır…”
8) Kırıkkale Üniversitesi Senatosu’nun 14/06/2019 tarihli ve 16/02 sayılı kararı ve
ardından 20/12/2019 tarihli ve 31/09 nolu kararı ile kabul edilen Kırıkkale Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönergesi’nin;
8.1) “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “(1) Bu Yönerge; Kırıkkale Üniversitesi
Enstitülerinde yürütülen lisansüstü eğitim-öğretim programları ile bunların gerektirdiği eğitim, öğretim, bilimsel araştırma ve uygulama gibi etkinlikleri kapsar.”
8.2) 15 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “(2) Tez aşamasındaki öğrenciler, her yarıyıl,
danışmanları adına açılan Özel Uzmanlık Konuları dersine kayıt yaptırmak zorundadır.”
8.3) “Ders açma esasları” başlıklı 16 ncı maddesinde; “(7) Doktora programları, yurtiçi ve
yurtdışı entegre doktora programları şeklinde de düzenlenebilir. Bu programların uygulama usul ve esasları, Senatonun teklifi üzerine Yükseköğretim Kurulu’nca belirlenir… (10) İkinci tez danışmanı adına Özel Uzmanlık Konuları dersi açılamaz.”
8.4) “Özel uzmanlık konuları dersi” başlıklı 19 uncu maddesinde; “(1) Danışman öğretim
üyesinin, çalıştığı bilimsel alanda öğrencilerine bilgi, görgü ve deneyimlerini aktardığı, tez çalışmasının bilimsel temellerinin oluşması ve yürütülmesi yanında öğrencilerin bilimsel etik, çalışma disiplini, bilimsel yöntemleri doğrulukla kullanabilme, alanındaki güncel kaynakları izleyebilme ve değerlendirebilme öğretisini kapsayan teorik bir derstir. (2) Özel Uzmanlık
Konuları dersi, lisansüstü programlardaki öğrenci sayısına ve anabilim/anasanat dalına bakılmaksızın haftada sekiz teorik saat olarak değerlendirilir. (3) Tezli yüksek lisans programlarında; tez dönemine geçilen yarıyıl başından itibaren, Doktora ve Sanatta yeterlik programlarında ise; Tez önerisinin Enstitü Yönetim Kurulunca kabulünden itibaren her yarıyıl, danışmanı olunan öğrenciler için, danışmanın tüm diğer akademik ve idari yük ve görevlerine ek olarak, Özel Uzmanlık Konuları dersi, Enstitü Kurulu’nun onayıyla açılır. Bu dersler, yarıyıl ve yaz tatillerinde de devam edebilir. Özel Uzmanlık Konuları dersine ilişkin ilkeler Enstitü
Kurulunca kararlaştırılır ve Enstitü Yönetim Kurulu tarafından uygulanır. Tez aşamasındaki her öğrenci, açılan Özel Uzmanlık Konuları dersini almakla yükümlüdür. (4) İlan edilen ders kayıt tarihlerinde, danışmanı tarafından açılan Özel Uzmanlık Konuları dersine kaydolmayan ve mazereti Enstitü Yönetim Kurulu tarafından kabul edilmeyen öğrenci, o yarıyıl dersi alarak başarısız olmuş sayılır.”
8.5) “Devam” başlıklı 20 nci maddesinde; “(1) Öğrencilerin sınavlara girebilmeleri için teorik
derslerin %70’ine, uygulamaların ve/veya diğer öğrenim etkinliklerinin %80’ine devam etmiş olmaları gerekir. Dersin sorumlu öğretim üyelerinin, devam çizelgelerini öğrencilere imzalatmak ve gerektiğinde ibraz etmek üzere, 2 yıl süre ile muhafaza etmeleri gereklidir. ”
8.6) “Sınavlar ve değerlendirme” başlıklı 21 inci maddesinde; “(1) Derse devam
yükümlülüklerini veya ders uygulamalarına ilişkin koşulları yerine getiremediği için sınava girme hakkını elde edemeyen öğrencilere DZ (Devamsız) notu verilir. (2) Seminer, Dönem
Projesi ve Özel Uzmanlık Konuları Dersleri için öğrencinin durumu; her yarıyıl sonunda, dersi açan öğretim üyesi tarafından, “Başarılı” veya “Başarısız” olarak enstitünün not sistemine girilir ve ilan edilir. Bu dersler genel not ortalamasına katılmaz. (3) Mazereti nedeniyle ara sınav veya yarıyıl sonu sınavına giremeyen ve mazereti Enstitü Yönetim Kurulu tarafından kabul edilen öğrenciler, Enstitü Yönetim Kurulu tarafından belirlenen tarihte yapılan mazeret sınavına girerler. MZ (mazeretli) notu, yarıyıl sonu sınavına, ilgili Enstitü Yönetim Kurulunca kabul edilen bir mazereti nedeniyle giremeyen öğrencilere verilir. Bu öğrencilerin yarıyıl sonu sınavı, bir sonraki yarıyıl başlangıcından önce yapılarak, başarı notu enstitünün öğrenci otomasyon sistemine girilir. Aksi halde (MZ) notu, (FF)’ye dönüşür.”
8.7) “Kayıt dondurma” başlıklı 25 inci maddesinde; “(1) Öğrenciler; belgelendirmek
kaydıyla, haklı ve geçerli mazeretlerinin olması veya eğitimlerine katkıda bulunacak yurtdışı burs, staj ve araştırma imkânlarının doğması halinde, Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile en çok iki kez olmak üzere, toplam bir eğitim-öğretim yılına kadar kayıt dondurarak izinli sayılabilirler.”
8.8) “Mazeretler” başlıklı 51 inci maddesinde; “(1) Öğrenci, aşağıda belirtilen haklı ve
geçerli mazeretlerini belgelemesi halinde, ilgili Enstitü Yönetim Kurulu tarafından mazereti değerlendirilerek karara bağlanır; a) Öğrencinin, sağlık kuruluşlarından alınan raporlarıyla belgelenmiş bulunan, sağlıkla ilgili mazereti, … f) Birim yönetim kurulunca mazeret olarak kabul edilebilen ve Üniversite Yönetim Kurulunca onaylanan diğer durumların ortaya çıkması.
(2) Mazeretle ilgili her türlü başvuru, mazeretin bitim tarihinden itibaren en geç bir hafta içinde, öğrenci otomasyon sistemi üzerinden doldurulacak itiraz dilekçesi ile ilgili birime yapılır.
Süresi içinde yapılmayan başvurular ile geç sunulan raporlar işleme konulmaz.”
9) Yükseköğretim Kurumlarının Yurtiçindeki Yükseköğretim Kurumlarıyla Ortak
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Programları Tesisi Hakkında Yönetmelik’in
9.1) “Müfredat” başlıklı 11 inci maddesinde; “(1) Ortak programın müfredatı; müfredatı
oluşturan ders, laboratuar, uygulama, staj ve tez gibi etkinliklerin tanımları ve kredileri ile müfredatın programı yürüten kuruluşlar arasındaki bölüşümü iki yükseköğretim kurumunun arasındaki Protokolde belirtilir.”
9.2) “Not sistemleri” başlıklı 12 nci maddesinde; “(1) Ortak programı yürüten tarafların
kendi programlarında uyguladıkları not sistemleri ve başarı koşulları ayrı ayrı tanımlanır. Taraf kurumlardan birinde başarısız olunabilecek derslerin ve diğer etkinliklerin nasıl ve taraflardan hangisinde telafi edilebileceğinin ve ortak programda genel not ortalamasının ne şekilde hesaplanacağının esas ve usulleri de belirtilir. Bir öğrencinin mezun olabilmesi için her iki kurumun asgari akademik koşullarını sağlaması ve ayrıca programın tümüne ait akademik gerekleri de yerine getirmesi esastır.”
9.3) “İzinler” başlıklı 13 üncü maddesinde; “(1) Zorunlu nedenlerle ve belgelenmek koşulu
ile öğrenciye her iki tarafın mutabakatı ile bir yarıyıl veya bir akademik yıl izin verilebilir.
İzinde geçen süre azami öğretim süresinden sayılmaz. Öğrenim süresi boyunca kullanılabilecek toplam izin süresi, normal öğretim süresinin yarısından fazla olamaz.”
9.4) “Uygulanacak diğer hükümler” başlıklı 15 inci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte
hüküm bulunmayan durumlarda ortak programı yürüten kurum/kuruluşların kendi mevzuatları ile Yükseköğretim ile ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.”
10) Kırıkkale Üniversitesi ile Ankara Üniversitesi Arasında Pedodonti Ortak Lisansüstü
Eğitim Protokolü’nün;
10.1) “Eğitim Süresi, Krediler, Not Sistemi ve Akademik Başarısızlık” başlıklı bölüm
altında yer alan 8 inci maddesinde; “Ortak lisansüstü programına kabul edilen öğrenci, yürütücü enstitüye kayıt yaptırır ve doktora eğitimi süresinde kayıt ve diğer işlemleri bu Enstitü tarafından yürütülür.”, 13 üncü maddesinde; “Ortak lisansüstü programının yürütülmesi ile ilgili burada hüküm bulunmayan konularda yürütücü enstitünün lisansüstü yönetmeliği hükümleri uygulanır. Ortak lisansüstü programlarının süreleri, akademik başarısızlık için ve başka nedenlerle öğrencilik ilişkisi kesilmesi hususlarına yürürlükteki ilgili mevzuat hükümleri geçerlidir.”
10.2) “İzinler” başlıklı 16 ncı maddesinde; “Zorunlu nedenlerle ve belgelenmek koşulu ile
öğrenciye her iki enstitünün mutabakatı ile bir yarıyıl veya bir akademik yıl izin verilebilir.
İzinde geçen süre azami öğretim süresinden sayılmaz. Öğrenim süresi boyunca kullanılacak toplam izin süresi, normal öğretim süresinin yarısından fazla olamaz.”
10.3) “Uygulanacak Diğer Hükümler” başlıklı 19 uncu maddesinde; “Bu protokolde
hüküm bulunmayan durumlarda ortak lisansüstü programı yürüten ortak üniversitelerin kendi mevzuatları ile Yükseköğretim ile ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11) Başvuranların iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Kurumumuza yapılan başvuruda;
12.1) Sağlık Bilimleri Enstitüsü Diş Hekimliği Pedodonti Anabilim Dalı Başkanlığı Ortak
Doktora programı öğrencisi olan başvuranın, riskli bir hamilelik süreci yaşaması karşısında doktora programında almak zorunda olduğu haftalık 8 saatlik “Özel Uzmanlık Konuları” dersinin en azından bir günde toplanmasını veya ortak program kapsamında Ankara
Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nde almasına izin verilmesini, ayrıca kendisine hasta baktırılmamasını talep ettiği, ancak bu taleplerine olumlu cevap verilmemesi üzerine
Kurumumuza başvurduğu ve söz konusu dersten devamsızlık nedeniyle başarısız olmasına itiraz ederek bu işlemin geri alınmasını talep ettiği anlaşılmıştır.
12.2) Başvuranın diğer iddialarına bakıldığında; başvuranın taleplerinin cevaplanmamasını
kendisine yapılan ayrımcılığın ve mobbingin bir parçası olduğunu iddia ettiği ve bu çerçevede, sağlık raporuna rağmen hasta baktırılmasının istendiği, yeterlik sınavı öncesinde kendisine izin verilmediği, ders geçme şartı olarak hasta baktırıldığı ve hastaların hocalar adına sisteme kayıt ettirildiği, kendisinin de stajyer öğrenci olarak kaydedildiği, istemesine rağmen genel anestezi uygulanan ameliyatlara girmesine izin verilmediği, Seminer toplantılarında kendisinin görmezden gelindiği, dönem başında ders almak için ne zaman gelmesi gerektiğini sormasına rağmen talebinin geçiştirildiği, ancak Sağlık Raporuna istinaden mazereti olmasına rağmen
Özel Uzmanlık Konulu alan dersinden devamsızlığı gerekçe gösterilerek başarısız sayıldığı ve buna dair işlemin tarih ve sayısının tarafına bildirilmediği, ayrıca kendisi gibi hamile başka bir öğrencinin gelmeye mecbur bırakılmadığı gibi hususları şikâyet ederek kendisine yapıldığını iddia ettiği haksızlık ve ayrımcılığa son verilmesini de talep ettiği anlaşılmıştır.
13) Kurumumuzca yapılan incelemede;
13.1) Başvuranın, Selçuk Üniversitesi’nde doktora öğrencisi iken yabancı uyruklu öğrenci
olarak yatay geçiş talebinin 18/08/2017 tarihli Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile uygun bulunması neticesinde Kırıkkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Diş Hekimliği
Pedodonti Anabilim Dalı Başkanlığındaki ortak doktora programına kaydını yaptırdığı, ders dönemi bitirdiği ve tez aşamasında olduğu,
13.2) Kurumumuza sunduğu raporlara göre hamilelik sürecinde olduğu, bu süreçte kendi
anlatımına göre, riskli bir hamilelik geçirmesine rağmen hocalarının gelip hastanede çalışması gerektiğini söylemeleri üzerine doktoruna danıştığında, doktorunun “hastanede çalışmasının doğru olmayacağını, zaten riskli bir hamileliğinin olduğunu, hastanede maruz kalacağı radyasyonun bu riski arttıracağını” söylediğini ve 24/09/2019 tarihli sağlık raporunu aldığı ve aynı gün danışman hocasına whatsapp ile gönderdiği, hocasının raporu Enstitü’ye gönderdiği, başvuranın Enstitü ile görüştüğü, ancak bir sonuç alamayınca Üniversite Rektörü’ne durumu ilettiği, kendisinden dilekçe vererek talebini Dekanlığa iletmesinin istendiği, bunun üzerine 18/11/2019 tarihli dilekçeyle 12/11/2019 tarihli sağlık raporunu da ekleyerek Dekanlığa durumunu bildirdiği, ancak Dekanlığın da dilekçeyi Enstitü’ye gönderdiği;
13.3) Başvuranın ayrıca 16/12/2019 tarihli dilekçesi ile Enstitü’ye başvurarak tez yazım
aşamasında olduğu, tezinin hasta üzerinde çalışmasını gerektirecek bir çalışma olmadığı, ayrıca riskli bir hamilelik geçirdiği hususlarını öne sürerek hasta bakması gerektiği şeklindeki talebin yasal olup olmadığını, bu hususta Enstitü’nün uygulamasının nasıl olduğunu sorduğu;
13.4) Başvuranın Özel Lokman Hekim Hastanesi’nden aldığı 12/11/2019 tarihli
Rapor’da; geçirdiği riskli hamilelik süreci nedeni ile hamileliği süresince herhangi bir işte çalışmaması, uzun süre ayakta durmaması, çok sık yolculuk yapmaması, radyasyona maruz kalmaması gerekmektedir.” şeklinde ifadelerin yer aldığı;
13.5) Enstitü tarafından başvurana verilen 20/12/2019 tarihli cevapta; “Tez aşamasında
bulunan öğrencilerin danışman öğretim üyesi adına açılan haftada 8 saat ‘Özel Uzmanlık
Konuları’ dersini alma zorunluluğu bulunmaktadır. Gerekli hallerde tez çalışması ile ilgili klinik çalışmaları danışman öğretim üyesi ile program kapsamında yürütülmektedir. Hamile olmanız nedeniyle gerekli hassasiyetin gösterilmesi hususunda anabilim dalı başkanlığı bilgilendirilmiş olup, ortak danışman öğretim üyenizden ‘Özel Uzmanlık Konuları’ dersini alma talebiniz mevzuat gereği uygun değildir.” şeklinde açıklama yapıldığı;
13.6) Enstitü tarafından 20/12/2019 tarihinde Anabilim Dalı Başkanlığı ile tez
danışmanına gönderilen yazıda; “Anabilim dalınız doktora öğrencisi dilekçesi ekte sunulmuş olup; adı geçen öğrencinin tez aşamasında bulunması, tez aşamasında bulunan öğrencilerin haftada 8 saat teorik olarak verilen ‘Özel Uzmanlık Konuları’ dersi alma zorunluluğunun dikkate alınması, hamile olması nedeniyle radyasyon bulunan ortamlardan uzak tutulması ve gerekli hassasiyetin gösterilmesi hususunda gereğinin yapılmasının” istenildiği;
13.7) PED 800 kodlu ‘Özel Uzmanlık Konuları” adlı dersin haftada 8 saat olarak Dr.
Öğretim Üyesi nın haftalık ders programında Pazartesi 13:00-16:00, Salı 13:00-14:00 ve Çarşamba 10:00-11:00 arasında yer aldığı, ayrıca söz konusu öğretim üyesinin saat 10:00’a kadar süt izni kullandığı ve tüm saatlerinin diğer ders ve staj programı ile dolu olduğu;
13.8) Başvuranın sağlık raporunu gönderdiği tez danışmanından haber beklediği gerekçesi ile
söz konusu Özel Uzmanlık Konuları dersine hiç devam etmediği ve bu nedenle devamsızlıktan kaldığı;
13.9) 31/12/2019 tarihli Ortak Doktora Programı Yürütme Kurulu Kararı ile “Doktora
öğrencisi 2019-2020 Güz Döneminde devamsız olduğundan öğrencinin ara rapor değerlendirme toplantısının yapılmasının uygun olmadığına” karar verildiği;
13.10) Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nün Akademik Takviminde; 2019-2020 Eğitim-Öğretim
yılı Güz Yarıyılı için Derslerin Başlangıç-Bitim tarihlerinin 23 Eylül-27 Aralık 2019 şeklinde
Doktora Ara Rapor Sunum Tarihlerinin ise 01 Temmuz-31 Aralık 2019 olduğu;
13.11) Başvuranın tarihinde Kurumumuza başvurduğu;
13.12) 09/01/2020 tarihinde başvuranın vekili tarafından Enstitü Müdürlüğü’ne verilen
dilekçede; daha önce sunulan sağlık raporuna istinaden mazereti olmasına rağmen, Özel
Uzmanlık Konuları derslerinden devamsızlığı gerekçe gösterilerek başvuranın başarısız sayıldığı, ancak bu işlemin tarih ve sayısının bildirilmediği, yeniden değerlendirme yapılması için itiraz edildiği;
13.13) Enstitü Müdürlüğü’nün 13/01/2020 tarihli cevabında; Özel Uzmanlık Konuları
dersinin teorik bir ders olduğu, % 70 devam mecburiyeti olduğu, sağlık raporunun dilekçe tarihinin 16/12/2019 olduğu, bu tarih itibari ile dersin devam zorunluluğunu aştığı, ayrıca ara rapor da sunmadığı, dersler tamamlandıktan sonra akademik takvimde belirlenen tarihler arasında (30 Aralık 2019-10 Ocak 2020) ilgili öğretim üyesi tarafından notların öğrenci otomasyon sistemine girileceği, öğrencinin de sisteme girerek gerekli bilgiye ulaşabileceği ve başarı durumunu görebileceği hususlarının açıklandığı;
Tespit edilmiştir.
14) Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda;
yükseköğretim kurumlarının lisansüstü düzeydeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler in, belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde doktora diploması alacakları, ilgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredilerinin hesaplanacağı, kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri ve bunların ders başarı notuna katkısı ile diploma alınabilmesi için uygulama ve teorik öğretim özellikleri ve eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar ın, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği; YÖK tarafından çıkartılan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nde bir Enstitü anabilim dalındaki lisansüstü öğretim planlarının, lisansüstü programdan mezun olunabilmesi için alınması gereken zorunlu/seçmeli dersler, tez, seminer ve benzeri çalışmaları ile kredi toplamları olduğu, lisansüstü programlarla ilgili devam, ders sınavları, ders notları, derslerden başarılı sayılma koşulları, ders tekrarı ve diğer esaslar ın senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirleneceği ve yükseköğretim kurumlarınca, öğrencinin herhangi bir yarıyıldan sonra programa devam edebilmesi için gerekli ek başarı koşullarının belirlenebileceği; Kırıkkale Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nde ilgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak Yönerge’de belirlenen ilkeler çerçevesinde AKTS ders kredilerinin hesaplanacağı; Kırıkkale Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Enstitüleri
Uygulama Esasları Yönergesi’nde ise tez aşamasındaki öğrencilerin, her yarıyıl danışmanları adına açılan Özel Uzmanlık Konuları dersine kayıt yaptırmak zorunda oldukları, ikinci tez danışmanı adına Özel Uzmanlık Konuları dersinin açılamayacağı, bu dersin danışman öğretim üyesinin, çalıştığı bilimsel alanda öğrencilerine bilgi, görgü ve deneyimlerini aktardığı, tez çalışmasının bilimsel temellerinin oluşması ve yürütülmesi yanında öğrencilerin bilimsel etik, çalışma disiplini, bilimsel yöntemleri doğrulukla kullanabilme, alanındaki güncel kaynakları izleyebilme ve değerlendirebilme öğretisini kapsayan teorik bir ders olduğu ve haftada sekiz teorik saat olarak değerlendirileceği, öğrencilerin sınavlara girebilmeleri için teorik derslerin
%70’ine, uygulamaların ve/veya diğer öğrenim etkinliklerinin %80’ine devam etmiş olmalarının gerektiği, dersin sorumlu öğretim üyelerinin, devam çizelgelerini öğrencilere imzalatmak ve gerektiğinde ibraz etmek üzere, 2 yıl süre ile muhafaza etmelerinin gerektiği, derse devam yükümlülüklerini veya ders uygulamalarına ilişkin koşulları yerine getiremediği için sınava girme hakkını elde edemeyen öğrencilere DZ (Devamsız) notu verileceği, Özel
Uzmanlık Konuları Dersleri için öğrencinin durumunun her yarıyıl sonunda, dersi açan öğretim üyesi tarafından, “Başarılı” veya “Başarısız” olarak enstitünün not sistemine girilerek ilan edileceği; diğer yandan öğrencilerin belgelendirmek kaydıyla, haklı ve geçerli mazeretlerinin olması halinde, Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile en çok iki kez olmak üzere, toplam bir eğitimöğretim yılına kadar kayıt dondurarak izinli sayılabilecekleri, mesela öğrencinin, sağlık kuruluşlarından alınan raporlarıyla belgelenmiş bulunan, sağlıkla ilgili mazereti olması halinde ilgili Enstitü Yönetim Kurulu tarafından mazeretin değerlendirilerek karara bağlanacağı ve mazeretle ilgili her türlü başvurunun, mazeretin bitim tarihinden itibaren en geç bir hafta içinde, öğrenci otomasyon sistemi üzerinden doldurulacak itiraz dilekçesi ile ilgili birime yapılacağı, süresi içinde yapılmayan başvurular ile geç sunulan raporların işleme konulmayacağı hususlarının düzenlendiği görülmüştür.
15) Dosya kapsamında yapılan değerlendirmede; başvuranın en temel şikâyetinin ve buna
bağlı talebinin, 24/09/2019 tarihli sağlık raporunun hem Danışman hocası tarafından Enstitü’ye gönderilmesi, hem de Dekanlığa verdiği 18/11/2019 tarihli dilekçesinin Enstitü’ye gönderilmesi karşısında Enstitü Müdürlüğü’nün 13/01/2020 tarihli cevabında yer alan “Özel
Uzmanlık Konuları adlı dersin teorik bir ders olup %70 devam mecburiyeti olduğu, Sağlık
Raporunu sunduğu dilekçe tarihinin 16/12/2019 olduğu ve bu tarih itibariyle ilgili dersin devam zorunluluğunu aştığı ve ara rapor sunmadığı ve Enstitü’ye 16/12/2019 tarihine kadar bilgi vermediği” şeklindeki açıklamaların gerçek dışı olduğu iddiası ile devamsızlıktan kalmasına dair işlemin geri alınması ve sağlık raporunun geçerli sayılarak mazeretinin kabulüne karar verilmesi talepleri olduğu anlaşıldığından öncelikle bu hususta yapılan değerlendirmede;
15.1) 23/09/2019 tarihinde derslerin başlaması üzerine başvuranın 24/09/2019 tarihli sağlık
raporunu aldığı ve bunu danışmanına gayrı resmî yolla ileterek derse gelip gelmeme noktasında danışmanından haber beklediği, hatta başka bir öğrencinin hamilelik sürecinde gelmediğini düşünerek kendisine de gerekli kolaylık ve müsamahanın gösterilmesini beklediği anlaşılmıştır.
Bu noktada, başvuranın Kurumumuza da sunduğu 24/09/2019 sağlık raporuna bakıldığında, raporda “gebelik boyunca uzun süre ayakta durmaması ve radyasyona maruz kalmaması gerekmektedir.” şeklinde notun yer aldığı görülmüş olup başvuranın geçirdiği riskli hamilelik nedeni ile endişeli olduğu ve bu süreçte öncelikle tez danışmanını bilgilendirerek derse devam durumunu netleştirmeye çalıştığı, ancak bu hususta resmi yolla yapılmış herhangi bir başvurusu olmadığı, emsal gösterdiği diğer hamile öğrenci ile ilgili olarak yukarıda 2.2.3 nolu paragrafta yer verildiği üzere idare tarafından, bu doktora öğrencisinin, hamileliğinin 32. haftasından itibaren çalışamaz raporu olmasına ve yaz dönemi olmasına rağmen 35. haftanın sonuna kadar
Fakülte’ye devam ettiği, danışmanı ile birlikte tez yazımını tamamlamaya çalıştığı ve 35.
haftada fenalaşarak hastaneye kaldırıldığı, iki gün hastanede yattığı, daha sonrasında doğuma kadar hocasının danışmanlığında tez yazım çalışmalarına devam ettiği, doğumdan sonra da lohusalık dönemi bittiğinde Fakülte’de danışmanı ile derslerine devam ettiği, sonuç itibariyle söz konusu doktora öğrencisi ile başvuran arasında doktora eğitimi açısından dönem farkı bulunduğu, başvuranın tez deney aşamalarına henüz başlamadığı, tez yazım aşamasında olmadığı, diğer öğrencinin ise tez deney aşamalarını tamamladığı ve tezini bu dönemde yazdığı hususlarının açıklandığı; bu çerçevede, başvuranın 24/09/2019 tarihli raporu ile birlikte talebini resmi yolla ilettiği bir başvurusu olmadığı görüldüğünden buna dayalı bir işlem yapılmasını beklemesinin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
15.2) Başvuranın resmi yolla başvurusunu 18/11/2019 tarihli dilekçesi ile 12/11/2019 tarihli
sağlık raporunu da ekleyerek Dekanlığa yaptığı ve bu dilekçesinde, Özel Uzmanlık Konuları dersinin haftada bir güne sığdırılmasını, şayet bu mümkün değilse tabi olduğu doktora programının Ortak Doktora Programı olması nedeniyle Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği
Fakültesindeki tez danışmanı tarafından verilmesini talep ettiği, Dekanlığa yapılan başvurunun başvuranın lisansüstü program öğrencisi olması nedeniyle Enstitü’ye yönlendirildiği ve yukarıda 2.1 nolu paragrafta yer verildiği üzere söz konusu dersin haftada 8 saat olarak açıldığı ve alınmasının zorunlu olduğu, ayrıca ortak danışmandan bu dersin mevzuat uyarınca alınamayacağı Enstitü tarafından açıklanarak başvuranın taleplerinin reddedildiği, ancak hamilelik nedeniyle gerekli hassasiyetin gösterilmesi hususunda da bilgilendirme yapıldığının açıklandığı; konuyla ilgili Anabilim Dalı Başkanlığı ve tez danışmanının açıklamalarında ise öğrencinin ders programının dönem başlamadan belirlendiği ve ilgili Enstitü sayfasında yer aldığı, öğrencinin haftanın üç günü Pazartesi, Salı ve Çarşamba olmak üzere “Özel Uzmanlık
Konuları” dersini almak amacıyla Fakülte’de olması gerektiği, öğrencinin talep ettiği 8 ders saatinin bir güne toplanmasının anabilim dalı eğitim-öğretim faaliyetleri açısından mümkün olmadığı, dersin % 70 oranında devam zorunluluğu bulunduğu, kendisine derslere gelmesi gerektiğinin de bildirildiği, derslere gelip gelmemenin öğrencinin kendi sorumluluğunda olduğu, ayrıca ortak doktora programında 2. Danışman tarafından verilmesinin, tez ara raporu toplantısı, tez proje başvurusu ve laboratuvar aşamalarının yürütücüsü olan Üniversitelerinde gerçekleştirilmesi gerektiğinden uygun görülmediği, diğer yandan da öğrencinin sunduğu sağlık raporundaki ifadelerin, derslere devam zorunluluğunu ortadan kaldırmadığı, aynı zamanda öğrencinin sunduğu raporun tarihinin 12/11/2019 olduğu ve öğrencinin bu tarihte devamsızlık barajını doldurarak devamsızlıktan kaldığı hususlarının yer aldığı görülmüş olup başvuranın riskli hamileliği nedeniyle endişesi anlaşılmakla birlikte kayıt dondurma hakkını kullanmayarak sağlık raporuna dayalı olarak derslerin 1 güne toplanması açısından kendisine kolaylık gösterilmesini veya ortak tez danışmanından Ankara’da söz konusu dersi alma talebinin kabul edilmesini istediği, buna karşılık tez danışmanı, Anabilim Dalı Başkanlığı ve
Enstitü Müdürlüğü’nün derslere devamın zorunlu olduğu, 1 güne toplanmasının mümkün olmadığı, mevzuat gereği ortak tez danışmanından da alamayacağı hususlarının yazılı olarak açıklandığı, ayrıca riskli hamilelik nedeniyle gerekli hassasiyetin gösterileceğinin, hasta baktırılmayacağının ve radyasyondan uzak tutulacağının kendisine bildirildiği, sadece Ortak
Lisansüstü Eğitim Protokolü’nün 10. maddesinde yer alan öğrencinin yerine getirmesi gereken
“diğer öğrenim etkinlikleri” kapsamında, öğrencinin sağlık durumuna tehdit oluşturmayacak şekilde lisans öğrencilerinin preklinik derslerine gözetmen olarak katılmak gibi etkinliklere katılmasının istendiği; yukarıda 8 nolu paragrafta yer verilen Yönerge’ye göre yarıyıl ve yaz tatillerinde de devam edebilen Özel Uzmanlık Konuları dersinin tez aşamasındaki her öğrencinin almakla yükümlü olduğu, mazereti Enstitü Yönetim Kurulu tarafından kabul edilmeyen öğrencinin, o yarıyıl dersi alarak başarısız olmuş sayılacağı, ayrıca öğrencilerin sınavlara girebilmeleri için teorik derslerin %70’ine devam etmiş olmaları gerektiği ve ikinci tez danışmanı adına Özel Uzmanlık Konuları dersinin açılamayacağı karşısında ve bütün bu süreçte öğrencilerin derse devam ve diğer hususlarda öncelikle kendi sorumlulukları olduğu, önceden belirli program, ders ve kurallara uymakla yükümlük oldukları, bu çerçevede başvuranın “kendi tercihiyle Ankara’da ikamet ettiği, sağlık raporunda yer alan sık yolculuk yapmaması ifadesinin de kendi tercihine bağlı olduğu ve bu ifadenin devam zorunluluğu üzerinde geçerliliği olmadığı” şeklindeki idarenin açıklamalarının makul olduğu ve başvuranın taleplerinin Enstitü Müdürlüğü’nün 20/12/2019 tarihli reddedilmesi işleminde ve başvuranın
Özel Uzmanlık Konuları dersine dönem boyunca hiç devam etmemesi nedeniyle devamsızlıktan başarısız olmasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
16) Başvuranın kendisine mobbing ve ayrımcılık yapıldığı iddiası da olduğundan bu
hususa bakıldığında;
16.1) Mobbingin, “İşyerlerinde bir veya birden fazla kişi tarafından diğer kişi ya da kişilere
yönelik gerçekleştirilen, belirli bir süre sistematik biçimde devam eden, yıldırma, pasifize etme veya işten uzaklaştırmayı amaçlayan; mağdur ya da mağdurların kişilik değerlerine, mesleki durumlarına, sosyal ilişkilerine veya sağlıklarına zarar veren; kötü niyetli, kasıtlı, olumsuz tutum ve davranışlar bütünü” olarak tanımlandığı; unsurları olarak ise işyerinde gerçekleşmesi, sistemli bir şekilde yapılması, süreklilik kazanmış bir sıklıkla tekrarlanması, kasıtlı yapılması, yıldırma, pasifize etme ve işten uzaklaştırma amacında olması, mağdurun kişiliğinde, mesleki durumunda veya sağlığında zarar ortaya çıkması hususlarının belirlendiği görülmüştür.
(İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Bilgilendirme Rehberi, Psikolojik Tacizle Mücadele
Kurulu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı-Mayıs 2014)
16.2) Yargıtay 22 nci Hukuk Dairesi’nin 16/09/2014 tarihli ve E:2014/18743,
K:2014/24185 sayılı kararında; “Mobbingin meydana gelebilmesi için bir işçinin hedef alınarak, uzun bir süre ve belli aralıklarla sistematik biçimde tekrarlanan, mağdurun karşı koymasına rağmen yapılan aşağılayıcı, küçük düşürücü ve psikolojik olarak acı veren, işteki performansı engelleyen veyahut olumsuz bir çalışma ortamına sebep olan tehdit, şiddet, aşağılama, hakaret, ayrımcılık, ağır eleştiri, taciz ve çalışma şartlarını ağırlaştırma gibi eylem, tutum ve davranışların uygulanması gerekir. … Mobbingde, hedef alınan kişinin şerefine, kişiliğine, karakterine, inancına, değerlerine, yeteneklerine, tecrübelerine, birikimlerine, düşüncelerine, etnik kökenine, yaşam biçimine, kültür ve benzeri yönlerine topluca bir saldırı söz konusudur. Bu saldırı, dedikodu ve söylenti çıkarma, iftira atma, toplum önünde küçük düşürme, hafife alma, karalama, kötüleme ve yok sayma gibi kişiyi zihinsel, ruhsal, fiziksel ve bedensel olarak etkileyebilecek eylemlerle yapılmaktadır. Süreklilik göstermeyen, belli aralıklarla sık sık tekrarlanmayan, ara sıra münferit olarak meydana gelmiş birkaç haksız, kaba, nezaketsiz veya etik dışı davranış mobbing olarak nitelendirilemez.” hükmünün yer aldığı; Yargıtay 22 nci Hukuk Dairesi’nin 22/05/2014 tarihli E:2013/11788, K:2014/14008 sayılı kararında; “Mobbingin varlığı ve kabulü için mağdurda psikolojik rahatsızlığın meydana gelmesi zorunlu olmadığı gibi, her psikolojik rahatsızlığın nedeni de mobbing değildir. Birçok olguda işyeri stresinin çalışanların sağlığı üzerinde mobbinge benzer etkiler oluşturduğu bilinen bir husustur. Çalışanlar üzerinde olumsuz etki yaparak, onların davranışlarını, verimliliklerini ve sosyal ilişkilerini etkileyen olgu, stres olarak tanımlanır ve rahatsızlık belirtileri birçok yerde mobbinge benzerdir. Mobbing oluşturan eylemler, mağdur üzerinde psikolojik baskı oluştursa ve bunun sonucunda bir kısım sağlık sorunlarına neden olsa da, her psikolojik baskıyı ve rahatsızlığı mobbinge bağlamak doğru değildir. Bu bağlamda, bir işyerinde yaşanan belli yoğunluktaki stres, kaba, kırıcı ve küçümseyici davranışlar, çalışanları mutsuz yapsa, onların psikolojik ve ruhsal sağlığında bozulmalar meydana getirse de, diğer unsurlara bakılmadan mobbing olarak kabul edilmesi hatalıdır. Örneğin, nezaket ve saygının yokluğu olan işyeri kabalığı, doğal olarak kişiye bağlı, beğenilmeyen, çirkin görülen, rahatsız edici ve hoş karşılanmayan söz, tutum ve davranışlardan oluşmaktadır. … Mobbingi; stres, tükenmişlik sendromu, işyeri kabalığı, iş tatminsizliği ya da doyumsuzluğu gibi olgulardan ayıran husus, belli kişinin belli bir amaca yönelik olarak hedef alınması, yapılan haksızlığın sürekli, sistematik ve sık oluşudur.” ifadelerine yer verildiği; Yargıtay 9 uncu Hukuk Dairesi’nin 12/02/2013 tarihli ve E:2010/38293, K:2013/5360 sayılı kararında; “Hareketin mobbing sayılabilmesi için sistematik, sürekli ve kasıtlı olması gerekir. Ayrıca hareketin amacı da doğru tespit edilmelidir. Çünkü mobbingde amaç, iş ilişkisi içinde bulunduğu mağdurdan kurtulmak veya ona zarar vermek, onu yıldırmaktır. Kişiyi iş yaşamından dışlamak amacıyla kasıtlı olarak yapılır. Örneğin, yöneticinin otoriter olması tek başına mobbing uygulandığı anlamına gelmez.
Kişilik haklarının ihlal edilip edilmediğini ise her somut olayın özelliğine göre değerlendirmek gerekir. Ayrıca, bu şekilde davranışlara maruz kaldığını ispat yükü iddia edene düşer. Yani işçi mobbinge maruz kaldığını ispat etmelidir. İşçinin anlattığı mobbing teşkil eden olayların tutarlık teşkil etmesi, kuvvetli bir emarenin bulunması gerekmektedir. Kişilik hakları ve sağlığın ağır saldırıya uğraması mobbingin varlığının tartışmasız kabulünü doğurur.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.
17) Bu çerçevede başvuranın kendisine ayrımcılık, haksızlık ve mobbing yapıldığı iddiası
değerlendirildiğinde; bir kısım şikâyetlerin başvuranın ders ve yeterlik dönemine ilişkin olduğu, mesela yeterliğe hazırlık döneminde kendisine izin verilmediğinden ve yine yeterlik sınavında kamera kaydının alınmasından bahsedildiği, Üniversite’nin sınava itiraz durumları göz önüne alınarak sınavda kamera kaydının alındığı ve alınacağının da sınav tarihinden önce öğrenciye beyan edildiği şeklindeki açıklamasının makul olduğu, mevzuat yönünden doktora yeterlik sürecinde böyle bir izin müessesesinin olmadığı, iyi niyetli yaklaşımla bazı kolaylıkların sağlandığının anlaşıldığı, kaldı ki idarenin başvurana da klinik ve eğitim faaliyetlerini aksatmayacak şekilde izin verildiğini ifade ettiği; yine zorla hasta baktırıldığı iddiası değerlendirildiğinde, söz konusu pedodonti eğitiminin klinik eğitim programı olması karşısında uygulamalı eğitim yapılmasının kaçınılmaz olduğu, ders döneminde iken aldığı derslerin pratik uygulamalarına yönelik hasta baktığı, hatta öğrencinin bundan memnuniyet duyması gerektiği, idarenin cevabından da başvuranın bu hususta daha önce istekli olduğunun, hatta genel anestezi gerektiren ameliyatlara girmesine izin verilmemesine bile itiraz edebildiğinin açıklandığı, böylelikle kendi isteği dışında zorla hasta baktırılması gibi bir durumun söz konusu olmadığının anlaşıldığı, ancak başvuranın yabancı uyruklu öğrenci olarak
Türkiye’de diploma sicil numarasının olmaması nedeni ile doğrudan kendi adına kayıt yapılamadığı, ancak hasta girişlerinin stajyer öğrenci olarak kaydının yapıldığı ve lisans öğrencilerinde uygulandığı gibi konsültan hekim olarak bölüm hocalarının adlarının sisteme girildiği anlaşılmış; bunun yanında doktora programında olup kadrosu bulunmadığından zorunlu olmadığı halde başvurana katkı sağlanması amacıyla baktığı hastalar üzerinden döner sermaye katkı payının danışman öğretim üyesi tarafından hesabına yatırıldığı Kurumumuza gönderilen hesap dökümlerinde görülmüştür. Bu çerçevede, başvurana ayrımcılık yapıldığı iddiasının idare tarafından kabul edilmediği, hatta Bölüm’de gerçekleştirilen akademik ve sosyal bütün faaliyetlerde birlikte yer alındığı ve daha önceki dönemlerde başvuranın kayıtlara geçen bu hususta bir şikâyetinin olmadığı, 2019-2020 dönemi başına kadar öğrenciyle ilgili herhangi bir karşılıklı problem yaşanmadığı, ancak öğrencinin derslerini 1 güne alma isteğine olumlu cevap verilememesi üzerine söz konusu şikâyetlerin ortaya çıktığı anlaşılmış olup başvuranın iddiaların sübjektif değerlendirmeler olduğu, iddialarda süreklilik gösteren ve belli aralıklarla sık sık tekrarlanan mobbing olarak nitelendirilebilecek eylemlere rastlanmadığı, bu kapsamda başvuranın mobbing olarak nitelendirilebilecek seviyede bir ayrımcılığa maruz kaldığı tespit edilemediğinden başvurana ayrımcılık ve haksızlık yapıldığı iddiasının yerinde olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
18) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat, emsal yargı kararları ve
tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; yukarıda ifade edilen gerekçelerle başvuranın “Özel Uzmanlık Konuları” adlı derse devamla ilgili taleplerinin reddedilmesi ve söz konusu dersten devamsızlık nedeniyle başarısız sayılması işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı ve ayrıca başvuranın kendisine ayrımcılık ve mobbing yapıldığı iddialarının yerinde olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, Üniversite tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; ancak başvurana verilen cevapta
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Kırıkkale İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın başvuran ile KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi