|
ÖZET: Başvuran, maddi durumu kötü olduğu gerekçesiyle burs talep etmiştir. Ancak Gençlik ve Spor Bakanlığı, burs verilmesi için belirlenen kriterler çerçevesinde başvuranın durumunun yeterli bulunmadığını belirtmiştir. Burs tahsisinde, öğrencinin sosyal ve ekonomik durumu, başarı durumu gibi çeşitli kıstaslar dikkate alınmakta ve bu kriterlere uygunluk sıralamasına göre burs verilmektedir.
2019-2020 öğretim yılında burs başvurusu yapan 768.707 öğrenci arasından yalnızca 150.000’ine burs tahsis edilmiştir. Başvuran, bu sıralamada daha düşük puan alarak burs almaya hak kazanamamıştır. Ayrıca, başvuranın Burs/Kredi Taahhüt Senedini onaylamadığı da belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın burs talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığına karar verilmiştir. Başvuran, bir sonraki öğretim yılında tekrar başvuru yaparak değerlendirmeye tabi tutulabilecektir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/26932-S.20.31729
BAŞVURU NO : 2019/23288
KARAR TARİHİ : 11/06/2020
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
Burs verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 31/12/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi İngilizce Bölümünde öğrenim gördüğünü, devlet yurdunda barındığını, yaptığı burs başvurusu sonucunda öğrenim kredisi çıktığını, krediyi almak istemediğini, babasının öğretmen olduğunu, annesinin çalışmadığını, beş kardeş olduklarını, ailesinin kirada oturduklarını, sadece 25 bin TL değerinde bir araçlarının olduğunu, araç harici bir malvarlıklarının bulunmadığını belirterek burs verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sayılı ve
08.04.2020 tarihli yazısında: “… ‘ in, ihtiyaç sahibi olduğu açık olmasına
rağmen, kendisine burs değil geri ödemeli kredi verildiğine dair şikayeti üzerine burs ve kredi verilmesine ilişkin kriterler ve detaylı istatistiki veriye ihtiyaç duyulmuştur denilmektedir.
3. Genel Müdürlüğümüzden burs ve öğrenim kredisi almak için müracaat eden öğrencilerin beyanları Bakanlığımızca her yıl güncellenen kıstaslar dâhilinde değerlendirilmektedir. Kredi ve burs başvuruları internet üzerinden alınmakta olup, başvuru yapan öğrencilerin başarı durumu ile ailelerinin gelir ve sosyal durumları, kamu kurumlarından elektronik ortamda araştırılarak, değerlendirme işlemleri hızlı ve güvenli bir şekilde yapılmaktadır.
4. … Bakanlık Oluru gereği; 2019–2020 öğretim yılında ilk defa burs-kredi almak için başvuran öğrencilerden yapılan değerlendirme sonucu durumu mevzuata uygun, 150.000 (yüzellibin) öğrenciye burs, kalan öğrencilere öğrenim kredisi tahsis edilmesi kararlaştırılmıştır.
5. Sosyal ve fiziksel durumu itibarıyla ya da ilgili mevzuat göz önünde bulundurularak belirlenen şartlara haiz olan öğrenciler, öncelikli öğrenci olarak dikkate alınır. Öncelikli öğrenciler hakkında, değerlendirme usul ve esasları uygulanmaksızın burs tahsis işlemleri gerçekleştirilir. Şehit çocukları/kardeşleri, Gazi/Gazi çocukları, Sağlık Kurulu Raporu ile %40 ve üzerinde engeli olduğu tespit edilen öğrenciler, Anne ve babası vefat etmiş olanlar, Lise ve dengi öğrenimlerini Aile, Çalışma ve Sosyal Politikalar Bakanlığına bağlı yetiştirme yurtlarında barınarak tamamlayanlar, Lise ve dengi öğrenimlerini Darüşşafaka Lisesinde tamamlayanlar, Amatör Milli Sporcu öğrenciler, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığınca belirlenen her puan türünde, ham puan bazında ilk 100′ e giren öğrencilere öncelikli öğrenci olarak burs, mevzuata uygun olan diğer öğrencilere de kredi verilmektedir.
6. … Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümü Hazırlık Sınıfı öğrencisi olarak 16.10.2019 tarihinde Genel
Müdürlüğümüze burs/kredi müracaatında bulunduğu tespit edilmiştir. 2019-2020 öğretim yılı
Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar (Kıstaslar)
çerçevesinde değerlendirilmiş ve kendisine öğrenim kredisi tahsis edilmiş ancak belirlenen tarihlerde e-devlet üzerinden taahhütname onayı gerçekleştirmediği için tarafına ödeme yapılamamıştır. Ayrıca öğrencinin konu ile alakalı Genel Müdürlüğümüze yazılı bir talebi bulunmamaktadır. Aynı konuda daha önce yapılan müracaatlar mevcut mevzuat çerçevesinde çözümlenmiştir.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
7. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır.
8. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
9. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanununun
“Burs ve kredilerin verilmesi” başlıklı 2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar
Kurumu; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burskredi verebilir…” hükmüne yer verilmiştir.
10. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğinin; “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarının (Vakıf üniversiteleri hariç) kendi mevzuatlarındaki kriterlere göre belirleyecekleri öğrenciler ile Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından belirlenecek öğrencilere hangi şartlarla burs kredi verileceği ile bunların kesilmesi ve lüzumu halinde tahsiline ilişkin hak ve yükümlülükleri kapsar.”
11. “Burs Tahsis Kontenjanı, Burs Miktarı ve Ödeme Zamanlarının Tespiti” “başlıklı 8 inci maddesinde; Kurum bütçesi dikkate alınarak ilk defa burs verilecek öğrenci sayısını, aylık burs miktarlarını, ödeme zamanını ve öğrencilerin Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi sınavı sonucundaki başarılarına göre burs kontenjanlarını belirlemeye Yönetim Kurulu yetkilidir.
12. “Kurumca Burs Verileceklerin Değerlendirilmesi” başlıklı 14 üncü maddesinde;
“Kurumca burs verilecek öğrenciler; öğrenci ve ailesinin sosyal, ekonomik durumu ile öğrencinin burs isteğinde bulunduğu tarihte yükseköğretim kurumuna girişte aldığı puan ve puan türü, ara sınıfta ise yılsonu başarı durumu dikkate alınarak her yıl Yönetim Kurulunca belirlenen kıstaslar doğrultusunda değerlendirilir.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
13. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddedilmesi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 14. Başvuran, ailesinin maddi durumu iyi olmadığından bahisle burs verilmesini talep etmektedir.
15. İlgili idare, birden çok kıstas dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda burs kontenjanına girilemediğini belirtmektedir.
16. Kurum Burs/Kredi Yönetmeliğinin 14 üncü maddesi gereğince burs verilecek öğrencilerde, öğrenci ve ailesinin sosyal, ekonomik durumu ile öğrencinin burs isteğinde bulunduğu tarihte yükseköğretim kurumuna girişte aldığı puan ve puan türü, ara sınıfta ise yılsonu başarı durumu dikkate alınmakta ve bu hususlar göz önünde bulundurularak her yıl mülga Yönetim Kurulunca belirlenen kıstaslar doğrultusunda başvurular sonuçlandırılmaktadır.
17. Burs/öğrenim kredisi değerlendirmesi, öğrencinin gelir durumu puanı, başarı durumu puanı ve sosyal durum puanı toplamları üzerinden hesaplanmaktadır.
18. Kurum Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslara (Kıstaslar) göre; burs/öğrenim kredisi için yapılan başvuruların değerlendirilmesinde tavan puan olarak 10.000 (on bin) rakamı esas alınmaktadır.
19. Bu on bin puanın 4500 puanı (% 45) öğrenci ve ailesinin gelir durumuna göre, 3500 puanı (% 35) öğrencinin başarı durumuna göre, 2000 puanı (% 20) öğrencinin sosyal durumuna göre hesaplanmaktadır.
20. Gelir durumu puanının hesaplanmasında, öğrencinin kendisine, anne ve/veya babasına ait maaş/ücret gelirleri, konut, arsa, işyeri sahipliği, mükellefiyetlik durumu, (Basit usul- Gerçek usul) Şirket ortaklığı, MTV (Motorlu Taşıtlar Vergisi), diğer gelirler (varsa kira, hasılat gelirleri) toplamı dikkate alınmaktadır.
21. Başarı durumu puanının hesaplanması, yükseköğrenime ilk defa giren öğrencilerin ÖSYM tarafından hesaplanan puan türü ve puanı, ara sınıflarda ise yükseköğretime kayıt yaptırdığı tarihteki puan türü ve puanı üzerinden yapılmaktadır.
22. Öğrencinin sosyal durum puanının hesaplanmasında, anne ve/veya babanın sağ/vefat durumu, anne-baba boşanma durumu, öğrencinin aile ikametgâh adresi dışında yükseköğrenim görmesi, aile ikametgâh adresi dışında yükseköğrenim gören, 25 yaşını geçmemiş çalışmayan bekâr kardeş sayısı, ilköğretim ve ortaöğretimde öğrenim gören 20 yaşını geçmemiş, bekâr kardeş sayısı, örgün öğretimde aynı anda üç kardeşin yükseköğrenim görmesi kıstasları dikkate alınmaktadır.
23. 2019-2020 öğretim yılında burs başvurusu sayısı 768.707, burs tahsis edilen öğrenci sayısı
150 bin, öğrenim kredisi tahsis edilen öğrenci sayı ise 604.274’tür.
24. Sonuç olarak başvuranın burs verilmesi talebinin değerlendirilmesinde, öğrencinin sosyal (Şehit/gazi çocuğu gibi) ve fiziksel durum (engellilik) ya da mevzuat uyarınca ‘öncelikli öğrenci’ durumunda olmadığı, yukarıda özetlenen değerlendirme usul ve esaslarına tabi olduğu, 2019–2020 öğretim yılında yeni başvuru yapan ve kıstaslara daha uygun olan 150.000 öğrenciye burs tahsis edildiği, sistem tarafından yapılan sıralamada başvurandan daha fazla puana sahip öğrencilere öncelik tanınarak burs tahsisi yapıldığı, yapılan değerlendirme sonucunda öğrenciye burs değil öğrenim kredisi tahsis edildiği, öğrencinin Burs/Kredi Taahhüt
Senedini onaylamadığı, bu durumda sonraki öğretim yılında başvuru yaparak tekrar değerlendirmeye tabi tutulabileceği hususları tespit edilmiştir.
25. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, burs verilmesinde göz önüne alınan kıstaslara en fazla uygunluk gösterenlerden başlanılarak yapılan burs tahsisi sonucunda başvuranın burs almaya hak kazanamadığı anlaşıldığından burs bağlanması talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 26. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
27. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI KREDİ VE YURTLAR
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi