|
ÖZET: Başvuran, lisans eğitimi için burs/öğrenim kredisi talep etmiş, ancak ön lisans aşamasında kredi aldığı gerekçesiyle başvurusu reddedilmiştir. İlgili idare, ön lisans ve lisans programlarını aynı öğrenim türünde kabul ederek burs verilmemesi yönünde bir karar almıştır. Ancak Kamu Denetçiliği Kurumu, bu durumun hukuki bir dayanağının bulunmadığını ve ön lisans mezunlarının lisans eğitimlerinde de gerekli şartları taşıdıkları takdirde burs alabileceklerini belirtmiştir.
Danıştay kararları, lisans öğreniminin ön lisansın üst öğrenimi olduğunu vurgulayarak, ön lisans mezunlarının lisans eğitimi sırasında da desteklenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, başvuranın burs talebinin değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. İdarenin, başvuranın başvurusunu değerlendirmeye almaması, hukuka ve hakkaniyete aykırı bulunmuş ve bu nedenle başvurunun kabul edilmesi tavsiye edilmiştir. Bu karar, eğitimde fırsat eşitliği ve sosyal devlet anlayışının bir yansıması olarak değerlendirilmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/46602-S.20.51512
BAŞVURU NO : 2020/193
KARAR TARİHİ : 16/06/2020
TAVSİYE KARARI
KREDİ VE YURTLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
Burs/öğrenim kredisi verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 03/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, burs başvurusu yapmakta iken ‘Aynı öğrenim türünde daha önce kredi/burs aldığınız için başvuru yapamazsınız.’ hatası aldığını ve başvurusunu tamamlayamadığını, çağrı hattı tarafından önceden kredi aldığı gerekçesi ile burs başvurusu yapamayacağının söylendiğini, hatanın aynı öğrenim türünde kredi aldığı için başvuru yapılamayacağı yönünde olduğunu, kendisinin ise ön lisans aşamasında kredi aldığını, şimdi ise lisans eğitim türünde öğrenim gördüğünü dolayısı ile öğrenim türlerinin farklı olduğunu belirterek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sayılı ve
17.04.2020 tarihli yazısında, “İlgi yazınıza istinaden Manisa Celal Bayar Üniversitesi
İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi öğrencisi … ‘in Burs/Kredi müracaatı ile ilgili kayıtlarımız incelenmiş olup; 2016-2017 öğretim yılında İstanbul Şehir Üniversitesi
Meslek Yüksekokulu Adalet Bölümü öğrencisi olarak burs/kredi almak için müracaatta bulunduğu, yapılan değerlendirme sonucunda tarafına kredi numarasıyla öğrenim kredisi tahsisi yapıldığı ve 30.06.2018 tarihine kadar ilgiliye öğrenim kredisi ödendiği tespit edilmiştir. Ayrıca Yüksek Öğretim Bilgi Sisteminden yapılan kontrolde İstanbul Şehir
Üniversitesi Meslek Yüksekokulundan 22.06.2018 tarihinde mezun olduğu, Manisa Celal Bayar
Üniversitesi’ne 16.08.2019 tarihinde kayıt yaptırdığı ve giriş türünün ÖSYS olduğu tespit edilmiştir. Bu sebeple, Yönetmeliğimiz gereğince; bir yüksek öğretim programından mezun olan öğrencilere (ara vermeden dikey geçiş yapanlar hariç) tekrar kredi verilmemektedir.
İlgilinin bu tarihe kadar yargı organlarınca da verilmiş bir kararı bulunmamaktadır. Söz konusu öğrenciye ait sistem kayıtları ekte sunulmuştur.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 2 inci maddesinde Türkiye
Cumhuriyetinin sosyal bir hukuk devleti olduğu, 5 inci maddesinde Devletin temel amaç ve görevlerinden birisinin kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak olduğu, ‘Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi’ başlıklı 42 nci maddesinde Devletin, maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapacağı, ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinde, herkesin, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip olduğu, Kamu Denetçiliği Kurumunun idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelediği hüküm altına alınmıştır.
4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5. 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun ‘Amaç’ başlıklı 2 nci maddesinde “…Yükseköğrenim öğrencilerine kredi veya burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmaktır.”, ‘Öğrenim kredisi’ başlıklı 14 üncü maddesinde;
“Yüksek (…) öğrenim gören ve bu kanuna göre yapılacak yönetmeliklerle belirtilen esas ve şartlar içinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tesbit edilen öğrencilere öğrenim kredisi verilir.”,
6. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun
‘Burs ve kredilerin verilmesi’ başlıklı 2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar
Kurumu; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs/kredi verebilir.”,
7. 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin ‘Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü’ başlıklı 188 inci maddesinde; – (1) Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: h) Öğrencilerin desteklenmelerine ilişkin politikaların tespiti amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, ı) Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi ve burslar ile kredi borcunun tespiti, takibatı ve tahsilâtı ile kredi teminatına ilişkin usul ve esasları belirlemek, kredi ve burs başvurularının alınması ve değerlendirilmesi ve ödeme işlemlerinin yapılmasını sağlamak”, hükümleri bulunmaktadır.
8. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin ‘Kredi
Verilmeyecek Haller’ başlıklı 11 inci maddesinde, “Kredi verilmeyecek haller şunlardır: c)
Bir yükseköğretim kurumundan mezun olan öğrencilere, (Yükseklisans öğrencileri hariç) kredi verilmez.”
9. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğinin ‘Burs
Verilmeyecek Öğrenciler’ başlıklı 9 uncu maddesinde, “a) Kurumdan öğrenim kredisi veya burs almış olan öğrencilere… burs verilmez.”
10. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun ‘Tanımlar’ başlıklı 3 üncü maddesinde, “a)
Yükseköğretim: Milli eğitim sistemi içinde, ortaöğretime dayalı, en az dört yarı yılı kapsayan her kademedeki eğitim – öğretimin tümüdür. r) Ön Lisans: Ortaöğretim yeterliliklerine dayalı, en az iki yıllık bir programı kapsayan nitelikli insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan veya lisans öğretiminin ilk kademesini teşkil eden bir yükseköğretimdir. s) Lisans: Ortaöğretime dayalı, en az sekiz yarı yıllık bir programı kapsayan bir yükseköğretimdir.”, Yükseköğretim
Kurulunun görevleri başlıklı 7 nci maddesinde, “e) Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları
Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek,” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Başvuranın öğrenim kredisi/burs talebinin değerlendirmeye alınması hususunda tavsiyede bulunulması önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 12. Başvuran, burs/öğrenim kredisi verilmesini talep etmektedir.
13. İlgili idare, başvuranın ön lisans aşamasında öğrenim kredisi aldığı gerekçesi ile lisans eğitiminde burs/öğrenim kredisi verilemediğini belirtmektedir.
14. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın İstanbul Şehir Üniversitesi
Adalet Meslek Yüksekokuluna 18/08/2016 tarihinde kaydolduğu, 22/06/2018 tarihinde mezun oluncaya kadar öğrenim kredisi aldığı, 16/08/2019 tarihinde dikey geçiş sınavına girmeksizin
ÖSYS giriş türü ile Manisa Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kamu
Yönetimi İkinci Öğrenim bölümüne kayıt olduğu ve öğreniminin devam ettiği anlaşılmıştır.
15. İlgili idare ön lisans programları ile lisans programlarının aynı öğrenim türünde kabul etmektedir.
16. Kamu Denetçiliği Kurumunun 2019/16054 sayılı kararında, ilgili idare tarafından önlisans programları ile lisans programlarının aynı öğrenim türünde kabul edilmesinin hukuki bir dayanağının bulunmadığı, ön lisans mezunu bir öğrencinin lisans eğitimi boyunca da gerekli şartları taşıdıktan sonra Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün burs/öğrenim kredisi bütçesi dâhilinde gerekli yardımları alabilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
17. Danıştay kararında (Beşinci Daire, Esas: 2015/2674 Karar: 2015/10205, Tarih: 09.12.2015, Erişim: Corpus Mevzuat), “Nitekim; ….Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılırken, lisans öğreniminin ön lisansın üst öğrenimi olduğu açıkça belirtilmiştir…” ifadelerine yer verilmiştir.
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; tanım olarak ön lisans ve lisans eğitiminin ikisinin de yükseköğretim kapsamında kaldığı ancak somut olayda ilgili idare tarafından ön lisans programları ile lisans programlarının aynı öğretim türünde kabul edilmesinin mağduriyet oluşturduğu, anayasada yer alan devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları düzenlemesinde amaçlarına uygun önceliklerin gözeterek mali kaynakların yeterliliği ölçüsünde görevlerin yerine getirileceği hususunun vurgulandığı, amaca uygun öncelik kapsamında ön lisans mezunu bir öğrencinin lisans eğitimi boyunca da gerekli şartları taşıdıktan sonra Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün burs/öğrenim kredisi bütçesi dâhilinde gerekli yardımları alabilmesi gerektiği, bu aşamada ara vermeksizin dikey geçiş sınavı ile geçiş yapılması şartı aranması ile idari işlemlerin kamu yararı amacının daraltıldığı, mezkûr yönetmelik hükümlerinin amaçsal yorum vasıtasıyla önlisans mezunu olan bir öğrencinin tekrar önlisans veya lisans mezunu olan bir öğrencinin tekrar lisans eğitimi alması durumunu düzenlediğinin kabul edilmesi ve yönetmelik hükümlerinin geniş yorumlanması gerektiği, bununla birlikte ön lisans programlarının nitelikli insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan veya lisans öğretiminin ilk kademesini teşkil eden yükseköğretim kurumları olduğu, ön lisans eğitimi sonrasında lisans eğitimi görmenin giderek yaygınlaştığı, bu nedenle eğitim hayatına devam etmek isteyen öğrencilerin de desteklenmesi gerektiği, öğrenim kredisi ve burs olarak mevcut bulunan desteklemelerde ara vermeden dikey geçiş sınavı ile geçiş yapılması şartının aranmaması gerektiği, lisans eğitimi, ön lisans eğitiminin üst öğretimi olarak kabul edilerek gerekli şartlar sağlandığı sürece ve bütçe dâhilinde gerekli yardımların yapılması gerektiği, bu bakımdan başvuranın başvurusunu tamamlamasına öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmakla yükümlü idarece izin verilmeyerek değerlendirmeye dahi alınmaması işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın öğrenim kredisi/burs talebinin yönetmelik hükümlerinin geniş yorumlanarak değerlendirmeye alınması hususunda GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI KREDİ VE
YURTLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI KREDİ VE YURTLAR
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdarece bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi