|
ÖZET: Bu karar, Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nde doktora öğrencisi olan başvuranın tez danışmanının değiştirilmesine ilişkin itirazını incelemektedir. Başvuran, danışmanının üniversiteden ayrılması sonrası alanıyla ilgisi olmayan bir öğretim üyesinin ikinci danışman olarak atanmasını eleştirmekte ve Doç. Dr. danışmanlığının devamını talep etmektedir. İdare, danışman atamalarının Yükseköğretim Kurulu ve üniversite yönetmeliklerine uygun yapıldığını, başvuranın durumunun benzer durumlarla kıyaslandığında farklılık gösterdiğini ifade etmektedir.
Hukuki değerlendirmede, danışman atamalarının Yükseköğretim Kanunu ve ilgili yönetmeliklere dayandığı, başvuranın sağlık durumu ve tez çalışmasının niteliği gibi gerekçelerinin dikkate alındığı belirtilmiştir. İdarenin, danışmanlık sürecini yönetmelik çerçevesinde yürüttüğü ve başvuranın talebinin kabulü için yeterli gerekçe sunulmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın itirazı reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/81351-S.20.88476
BAŞVURU NO : 2020/6699
KARAR TARİHİ : 09/10/2020
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
ADANA ALPARSLAN TÜRKEŞ BİLİM VE
BAŞVURUYA KONU İDARE :
TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, tez danışmanının değiştirilmesine itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20/04/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 20.04.2020 tarihinde yapılan başvuruda , özetle; Adana
Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (ATÜ) İnşaat Mühendisliği Bölümü
Ulaştırma Anabilim Dalında (ABD) araştırma görevlisi olarak 33/a kadrosunda çalıştığını ve
Doç. Dr. danışmanlığında 30.01.2017 tarihinde öğrenci numarası ile doktora öğrenimine başladığını, doktora tez konusunun danışmanının yürütücülüğünü yaptığı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafında desteklenen 2015 yılında başlayan ve Aralık 2019 tarihinde başarı ile sonlandırılan numaralı ARGE projesi kapsamında belirlendiğini, 2019-2020 Eğitim-Öğretim Güz döneminde doktora öğreniminin 6. yarıyılını tamamladığını ve bu dönem içerisinde doktora tezinin 4. Tez İzleme
Komitesi sunumunu gerçekleştirdiğini, ancak dönem içerisinde danışmanı Doç. Dr.
kendisine gelen davet üzerine ATÜ’den ayrılarak İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü’ne geçtiğini, buna rağmen yüksek lisans/doktora öğrenimine kendisinin danışmanlığında devam eden ve birçoğunun da tez konuları verilmiş bulunan öğrencilerinin bir mağduriyet yaşamaması ve tezlerinin/öğrenimlerinin devam ettirilmesi için girişimlerde bulunduğunu, kendisinin de tez çalışmalarına Doç. Dr. danışmanlığında devam etmek istediğine dair dilekçesini ilgili
ABD Başkanlığına ilettiğini, dilekçesinde doktora öğreniminin son durumunu, sağlık durumunu (2014 MS hastası olduğu) ve ATÜ İnşaat Mühendisliği Ulaştırma ABD’da doktora danışmanlığını yapabilecek uygun niteliklere sahip bir öğretim üyesi bulunmadığını belirterek
Doç. Dr. danışmanlığının devam ettirilmesi talebini ilettiğini, ancak alanıyla ilgisi bulunmayan İnşaat Mühendisliği Yapı Malzemesi ABD öğretim üyelerinden Doç. Dr.
’nun 1. danışman Doç. Dr. da kendisine danışılmadan ve talebi olmadan 2. danışman olarak atandığını, ayrıca bu atamanın görüşü alınmadan yapıldığını ifade etmekte ve tez çalışmasının kapsamında kat ettiği mesafe, sarf edilen emek, tez çalışmasının ulusal ve uluslararası ölçekte topluma ve çevreye sağlayacağı faydalar, beden/ruh sağlığı vb. hususlar gözetilerek Doç. Dr. danışmanı olarak tekrar atanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 25.04.2020 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına cevaben
gönderilen Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Personel Daire
Başkanlığının 01.06.2020 tarihli ve sayılı yazısı ekinde yer alan Enstitü Raporunda; “Başvuranın danışmanlık ataması ile ilgili işlemler, YÖK Lisansüstü Eğitim-Öğretim
Yönetmeliği 18. ve Üniversitemiz Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği 36. maddesinde belirtildiği şekliyle yapılmıştır. Enstitümüzde mevcut süreç ile ilgili alınan tüm kararlarda yönetmelikler çerçevesinde Anabilim Dalı görüşü alınmaktadır, ilgili süreçler ekli dosyamızda takip edildiğinde başvuranın tüm işlemlerinde dilekçesinin dikkate alındığı ve Anabilim Dalı kurul kararları doğrultusunda işlem yapıldığı tespit edilecektir.
Buna ek olarak, genel çerçevede öğrenci odaklı çalışması prensip edinen Üniversitemizde, başvuran ile ilgili tüm süreçler Danışmanının Üniversitemizden ayrılması ile başlayan süreçten itibaren titizlikle ele alınmış olup, Enstitümüzce başvuru ekindeki birçok iddianın gerçeği yansıtmadığı değerlendirilmiştir.
Örneğin; – Sağlık sorunlarını mazeret göstererek izinli sayılma başvurusunun psikolojik şiddet vb.
durumlarının Enstitümüzce onaylanarak kabul edilmesi iddiası; Öğrencinin sağlık sorunlarını mazeret göstererek izinli sayılma başvurusu Üniversitemiz
Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği 21. maddesi uyarınca değerlendirilmiştir. Anabilim
Dalından öğrenci iş göremezlik raporu (Teşhis: Multiple Skleroz) raporunun ek olarak sunulduğu izinli sayılma talebi bu çerçevede değerlendirilmiş olup iddia edilen psikolojik şiddet vb. durumların Enstitümüzce onaylanması gibi bir durum asla gerçeği yansıtmamaktadır.
– Üniversitemiz Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin 35. maddesi uyarınca öğrenci haklarının gözetilmemesi ve görüşünün alınmaması iddiası; Yönetmeliğimiz 35. maddesi eğitim süresi ile ilgili olup içeriği bahsi geçen iddialarla ilgili değildir. İddiaların aksine ‘YÖK Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği 18. ve Üniversitemiz
Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği 36. maddesinde doktora döneminde danışman atamalarında öğrenci görüşü alınır hükmü bulunmamasına rağmen, Anabilim Dalı öğrenci dilekçesini alarak Anabilim Dalı kurul kararları ile danışman ataması yapmıştır ve Enstitümüz de yönetmeliğimize uygun olarak kararı onaylamıştır.’ dolayısıyla öğrenci haklarının gözetilmemesi ve görüşünün alınmaması iddialarının gerçeği yansıtmadığı değerlendirilmiştir.
– Başvuranın, Üniversite dışından tez danışmanı atanması ile ilgili olarak emsal durumları temel alarak dayatma yapıldığı iddiası; Enstitümüz Üniversitemiz Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği doğrultusunda karar almaktadır. Enstitümüze bağlı olan her bir Anabilim Dalı için farklı şartlar söz konusu olup atama süreci ile ilgili kararlarda Anabilim Dalı görüşü istenmektedir. Enstitü Yönetim
Kurulunca alınan kararların dayatma olarak nitelendirilmesi gerçekçi bulunmamıştır.
Sonuç olarak, Doç. Dr. aniden istifa etmek sureti ile Üniversitemizden ayrılmıştır. Bu süreçte danışmanlığını yaptığı öğrencileri zorluk yaşamışlardır. Öğrenci mağduriyetleri Üniversitemiz ilgili birimlerince hızlı bir şekilde giderilmiştir. Bu süreçte ilgili öğretim üyesinin terk ederek bıraktığı doktora dersini Doç. Dr.
tamamlamış olup ilgili öğretim üyesi yerine Ulaştırma Anabilim Dalı Başkanı olarak da atanmıştır. Büyük titizlikle yönetilen süreçte öncelikli alanlarda eğitim gören Doç. Dr.
’un tüm öğrencilerine YÖK’ten görüş alınarak ve öncelikli alanlar dışında kalan diğer öğrencileri için de danışman atamaları yapılarak eğitim öğretim süreçleri sağlıklı bir şekilde yönetilmiştir. Kararların tümü yönetmelikler çerçevesinde alınmış olup başvuranın iddia ettiği taraflı karar alma gibi bir durum söz konusu değildir…
– Doç. Dr. tez danışmanı olarak atanma sürecinde mevzuat gereği öğrenci görüşünün dikkate alınıp alınmadığı, alınmadı ise buna ilişkin açıklamaların, Danışmanlık atamaları Üniversitemiz Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği 36. maddesi uyarınca yapılmaktadır. Ayrıca YÖK Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği 18. ve
Üniversitemiz Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği 36. maddesinde doktora döneminde danışman atamalarında öğrenci görüşü alınır hükmü bulunmamaktadır.
Üniversitemiz Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin 36. maddesine istinaden danışman atamasıyla ilgili olarak öğrencinin, danışman görüşü 09.12.2019 tarihli dilekçesi ile alınmış, Doç. Dr. istifa etmesi sebebiyle üniversitemizden ayrılması sonucu Doç. Dr.
birinci danışman, talebi olması durumunda Doç. Dr. Volkan Emre UZ’un ikinci danışman olarak atanması Anabilim Dalı Başkanlığı’ndan önerilmiştir.
Anabilim Dalı Başkanlığı önerisi ve tüm öğrencilerinin danışmanlıklarına devam etme isteğine dair dilekçesi de göz önünde bulundurularak Enstitü Yönetim Kurulu’nda
Doç. Dr. birinci danışman, Doç. Dr. ise ikinci danışman olarak atanması karara bağlanmıştır.
– Başvuranın, ATÜ İnşaat Mühendisliği Ulaştırma ABD’de doktora danışmanlığını yapabilecek uygun niteliklere sahip bir öğretim üyesi bulunmadığı iddiası ile tez danışmanı atanması için gerekli niteliklerin neler olduğuna ilişkin açıklamalarınızın, Danışmanlık atamaları Üniversitemiz Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği 36. maddesi uyarınca yapılmaktadır. Doç. Dr. istifa etmesi sebebiyle Üniversitemizden ayrılması sonucu uygun nitelikte bir öğretim üyesinin Arş. Gör. danışmanı olarak atanmasına ilişkin görüş bildirebilecek tek yetkili mercii İnşaat Mühendisliği Anabilim
Dalı Başkanlığı’dır.
Danışman atamasına ilişkin Üniversitemiz Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği 36. maddesi gereği ilgili Anabilim Dalı Başkanlığı’nın danışman önerisi doğrultusunda atamalar yapılmaktadır. Arş. Gör. çalışma konusunun karayolu malzemesi olması ve ilgili anabilim dalında doktora öğrencisi alabilecek üç öğretim üyesinden diğer ikisinin teorik mekanik konularında (ilgisiz alan) çalışmaları gerekçesi ile Anabilim Dalı Kurulunca Yapı
Malzemesi Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. birinci danışman olarak atanmasına karar ekli dosyadaki Anabilim Dalı Başkanlığı yazısında belirtilmiştir.
Tez danışmanı atanması için uygun niteliklerin neler olduğuna ilişkin YÖK Lisansüstü EğitimÖğretim Yönetmeliği ile Üniversitemiz Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nde herhangi bir özel kriter belirlenmemiştir. Ancak ilgili danışman ataması, YÖK Lisansüstü EğitimÖğretim Yönetmeliği 18. ve Üniversitemiz Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği 36.
maddesindeki doktora tez danışmanı atanması başlığında belirtildiği üzere Anabilim Dalı
Başkanlığı’nın danışman önerisi doğrultusunda ‘… Doktora programlarında öğretim üyelerinin tez yönetebilmesi için başarıyla tamamlanmış en az bir yüksek lisans tezi yönetmiş olması gerekir…’ ifadesine göre yapılmıştır.
İnşaat Mühendisliği görüş yazısında benzer şekilde; söz konusu durumla ilgili Anabilim
Dalında görevli diğer bir araştırma görevlisi için Yapım Yönetimi Anabilim Dalında danışmanlığını yürütecek uygun niteliklere sahip öğretim üyesi bulunmadığından, Anabilim
Dalı Kurulunda 2017 ve 2019 yıllarında Anabilim Dalından bir öğretim üyesinin birinci danışman, Üniversite dışından olan öğretim üyesinin ise ikinci danışman olarak atanmasının uygun bulunduğu belirtilmiştir. Bölüm prensip kararı olarak bildirilen görüşte, her iki kurul kararında da Doç. Dr. da imzası bulunduğu da belirtilmiştir.
Doç. Dr. çalışma konularına ilişkin bilgi ve belgenin; Doç. Dr. çalışma konuları ve özgeçmiş bilgileri ekte sunulmuştur.
Konu ile ilgili ABD görüşü; Bölümümüzün uygun görüşü olmamasına rağmen Doç. Dr.
aniden istifa etmek sureti ile Üniversitemizden ayrılmıştır. İlgili doktora öğrencisinin çalışma konusunun karayolu malzemesi olması, doktora öğrencisi alabilecek üç öğretim üyesinden diğer ikisinin teorik mekanik konularında (ilgisiz alan) çalışmaları gerekçesi ile
Bölüm Kurulumuz Yapı Malzemesi Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr.
birinci danışman olarak atanmasına karar vermiştir. Terk edilerek bırakılan doktora dersini veren Doç. Dr. Ulaştırma Anabilim Dalı Başkanı olarak da atanmıştır.
Sorunun dostane yolla çözümünün mümkün olup olmadığına dair değerlendirmelerinizin; Belirtilen çerçevede ilgili ABD’ye görüş sorulmuş olup ABD görüşünde; İlgili Anabilim Dalı
Başkanlığı Lisansüstü programlarındaki kayıtlı öğrencilerin birinci danışmanlarının her zaman Anabilim Dalı öğretim üyelerinden atandığını ve Anabilim Dalında uygulanan ve yukarıda bahsedilen danışman atama prosedürünün öğretim elemanları tarafından açıkça bilindiği Anabilim Dalı Başkanlığı’nın ekli dosyadaki yazısında belirtilmiştir. Ek olarak, Doç.
Dr verdiği lisansüstü eğitimin niteliği hakkında danışmanlığını yürüttüğü diğer öğrencilerin sözlü ve yazılı Anabilim Dalı Başkanlığına ilettikleri çok fazla şikâyet bulunduğu ve Anabilim Dalı Kurulunun, dostane çözüm olarak Doç. Dr.
ikinci danışman olarak atandığı belirtilmiştir.
Yine dostane bir yaklaşım ile Doç. Dr. danışmanlıklarını yürüttüğü Akıllı
Ulaşım Sistemleri Öncelikli Alanına atanan 4 araştırma görevlisinin, istifasından sonra geçici olarak Bölüm Başkanı tarafından yürütülmesi, İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı Kurulunun danışman atamalarına ilişkin 12.12.2019 tarihli toplantısında uygun görülmüş ve Doç. Dr.
danışmanlıkları sürdürme talebini içeren dilekçesi ile birlikte konu hakkında Yükseköğretim Kurulundan görüş talep edilmiştir.
Konuya ilişkin YÖK’ten gelen cevap yazısında danışman atamalarına ilişkin değerlendirme hakkının Rektörlüğümüze ait olduğu yönünde görüş bildirilmiştir. Başvuranın, Üniversite dışından tez danışmanı atanması ile ilgili olarak emsal durumlar olduğu iddiasına ilişkin açıklamalarınızın; Yüksek lisans programı danışman atamaları Üniversitemiz Lisansüstü Eğitim-Öğretim
Yönetmeliğinin 26. maddesinde göre yapılmaktadır. Emsal gösterilen Mimarlık ABD’de danışman ataması ilgili Yönetmeliğin 26. maddesinin 2. fıkrasına (Danışman, Üniversitedeki öğretim üyeleri arasından seçilir. Uygun niteliklere sahip öğretim üyesi bulunmaması halinde anabilim dalı başkanlığının önerisi ile Enstitü Yönetim Kurulu tarafından başka bir yükseköğretim kurumundan bir öğretim üyesi de danışman olarak atanabilir.) göre yapılmıştır.
İlgili maddede Mimarlık Anabilim Dalı Başkanlığı ilgili danışmanlık için uygun niteliklere sahip öğretim üyesi bulunmadığı ve nin ilgili öğrencilere danışman olarak devamının uygun olduğu kurul kararı ile bildirilmiş olup Mimarlık Anabilim Dalı Başkanlığının önerisi ile ilgili öğrenciye tez danışmanı olarak Doç. Dr. nin atamasının uygun olacağı kararı
Enstitümüzce alınmıştır.
İnşaat Mühendisliğinden ise böyle bir öneri gelmemiş olup öğrencinin başvurusuna istinaden
Anabilim Dalı öğretim üyeleri arasından danışman önermiş ve Üniversite dışından danışman atanması hakkında görüş bildirmemiştir. Yönetmeliğimiz gereği Anabilim Dalı Başkanlığı önerisi doğrultusunda işlem tesis edilmiştir.” şeklindeki açıklamalar görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 09.11.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 6.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
5.1) “Enstitüler” “Organlar” başlıklı 19 uncu maddesinin (e) bendinde; “Enstitü kurulu ve
enstitü yönetim kurulu, bu kanunla fakülte kurulu ve fakülte yönetim kuruluna verilmiş görevleri enstitü bakımından yerine getirirler.” (“Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18 inci maddenin (b) bendinde; “b. Görevleri: Fakülte yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: “… (5) Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek,…”
5.2) “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma
ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinin ilgili bentlerinde; “a. Yükseköğretim kurumlarının
… lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; …
doktora … diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir… b. Yükseköğretim kurumlarında, … kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; …
diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile … eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir. c. …
lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”
6) 03.03.1983 tarihli ve 17976 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisans Üstü Eğitim-
Öğretim Enstitülerinin Teşkilât ve İşleyiş Yönetmeliği’nin 11 inci maddesinde; “Tez veya sanat yeterliği danışmanları, ilgili enstitü anabilim ve enstitü anasanat dalları başkanları ile ilgili dekanların görüşleri de alınarak, Enstitü Yönetim Kurulu tarafından atanır ve öğrencilerin tez veya uygulama konuları belirlenir.”
7) 20.04.2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönetmeliği’nin “Doktora Programı” “Tez danışmanı atanması” başlıklı 18 inci maddesinde; “(1) Enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığı her öğrenci için kendi üniversite kadrosunda bulunan bir tez danışmanını ve danışmanla öğrencinin birlikte belirleyeceği tez konusu ile tez başlığını ilgili enstitüye önerir. Tez danışmanı ve tez önerisi enstitü yönetim kurulu kararıyla kesinleşir. Tez danışmanının öğrencinin programı içinde ne zaman atanacağı senato tarafından kabul edilen yönetmelikte belirtilir. Ancak tez danışmanının, en geç ikinci yarıyılın sonuna kadar atanması zorunludur. (2) Tez danışmanı, senatonun belirleyeceği niteliklere sahip öğretim üyeleri arasından seçilir. Yükseköğretim kurumunda belirlenen niteliklere sahip öğretim üyesi bulunmaması halinde üniversite senatosunun belirlediği ilkeler çerçevesinde enstitü yönetim kurulu tarafından başka bir yükseköğretim kurumundan öğretim üyesi danışman olarak seçilebilir. (Değişik cümleler:RG-1/3/2017-29994) Diş hekimliği, eczacılık, tıp ve veteriner fakülteleri anabilim dalları hariç doktora programlarında öğretim üyelerinin tez yönetebilmesi için, başarıyla tamamlanmış en az bir yüksek lisans tezi yönetmiş olması gerekir. Tez çalışmasının niteliğinin birden fazla tez danışmanı gerektirdiği durumlarda atanacak ikinci tez danışmanı, üniversite kadrosu dışından da en az doktora derecesine sahip kişilerden olabilir.”
8) 10.02.2017 tarihli ve 29975 sayılı Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin
8.1) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde; “Danışman:
Tezli lisansüstü programları ile doktora programlarında, öğrenciye ders seçimi, seminer ve tez yürütülmesinde danışmanlık yapan; tezsiz lisansüstü programlarda ders seçimi ve dönem projesi yürütülmesinde danışmanlık yapan doktora derecesine sahip Enstitü yönetim kurulunca atanan öğretim üyesini,”; (l) bendinde; “İkinci tez danışmanı: Tez çalışması niteliğinin birden fazla tez danışmanı gerektirdiği durumlarda Enstitü yönetim kurulunca onaylanarak atanabilecek uygun niteliklere sahip öğretim elemanını,”;
8.2) “Danışman atanması” başlıklı 36 ncı maddesinde; “(1) Anabilim dalı başkanlığı her
öğrenci için Üniversite kadrosunda bulunan gerekli niteliklere sahip bir öğretim üyesini, öğrencinin isteğini de dikkate alarak en geç birinci yarıyılın sonuna kadar Enstitüye önerir.
Danışman ataması Enstitü yönetim kurulu kararıyla kesinleşir. (2) Danışman, öncelikle
Üniversite öğretim üyeleri arasından seçilir. Üniversitede belirtilen niteliklere sahip öğretim üyesi bulunmaması halinde anabilim dalı başkanlığının önerisi ile Enstitü yönetim kurulu tarafından başka bir yükseköğretim kurumundan öğretim üyesi danışman olarak atanabilir.
Doktora programlarında öğretim üyelerinin tez yönetebilmesi için, başarıyla tamamlanmış en az bir yüksek lisans tezi yönetmiş olması gerekir. Tez çalışmasının niteliğinin birden fazla danışman gerektirdiği durumlarda atanacak ikinci danışman, Üniversite kadrosu dışından en az doktora derecesine sahip kişilerden olabilir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Adana Alparslan
Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulunun 20.12.2019 tarihli ve sayılı toplantı ve sayılı kararında Anabilim Dalı görüşü doğrultusunda Doç.
Dr. birinci danışman, Doç. Dr. ise ikinci danışman olarak atanması sonrasında başvuranın danışman değişikliği talebinin, Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğünün
24.02.2020 tarihli ve sayılı yazısıyla Ana Bilim Dalı Başkanlığının yazısına istinaden yeni
bir işlem tesis edilemeyeceği şeklindeki ret işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık olmadığı değerlendirildiğinden, başvurunun kabulü gerektiği yönünde hazırlanan tavsiye kararı önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran Adana Alparslan Türkeş Bilim ve
Teknoloji Üniversitesi (ATÜ) İnşaat Mühendisliği Bölümü Ulaştırma Anabilim Dalında Doç.
Dr. danışmanlığında doktora öğrenimine devam ederken, 4. Tez İzleme Komitesi sunumunu yaptığı dönem içerisinde danışmanı Doç. Dr. ATÜ’den ayrıldığı, ancak doktora öğreniminin son durumu, sağlık durumu ve ATÜ İnşaat Mühendisliği Ulaştırma
ABD’da doktora danışmanlığını yapabilecek uygun niteliklere sahip bir öğretim üyesi bulunmadığı gerekçeleriyle Doç. Dr. danışmanlığının devam ettirilmesi talebi olduğu halde alanıyla ilgisi bulunmayan Doç. Dr. 1. danışman Doç. Dr. da 2. danışman olarak atandığı, bu atamanın görüşü alınmadan yapıldığı hususlarını şikâyet ederek tez çalışmasının kapsamında kat ettiği mesafe, sarf edilen emek, tez çalışmasının ulusal ve uluslararası ölçekte topluma ve çevreye sağlayacağı faydalar, beden/ruh sağlığı vb. hususlar gözetilerek Doç. Dr. danışmanı olarak tekrar atanmasını talep ettiği anlaşılmıştır.
11) Konuyla ilgili 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda yükseköğretim kurumlarının
lisansüstü düzeydeki diploma programlarına kayıtlı öğrencilerin, 44 üncü maddeye göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülüklerini başarı ile tamamlamaları halinde doktora diploması alacakları, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim sürelerinin ise
Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceği, ayrıca Enstitü Yönetim
Kurulunun öğrencilerin eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermekle görevli olduğu; YÖK’ün yürütücüsü olduğu Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nde ise Enstitü anabilim dalı başkanlığının her öğrenci için üniversite kadrosunda bulunan bir tez danışmanı ve danışmanla öğrencinin birlikte belirleyeceği tez konusu ile tez başlığını ilgili enstitüye önereceği, tez danışmanı ve tez önerisinin enstitü yönetim kurulu kararıyla kesinleşeceği; tez danışmanının, senatonun belirleyeceği niteliklere sahip öğretim üyeleri arasından seçileceği, yükseköğretim kurumunda belirlenen niteliklere sahip öğretim üyesi bulunmaması halinde üniversite senatosunun belirlediği ilkeler çerçevesinde enstitü yönetim kurulu tarafından başka bir yükseköğretim kurumundan öğretim üyesinin danışman olarak seçilebileceği, tez çalışmasının niteliğinin birden fazla tez danışmanı gerektirdiği durumlarda atanacak ikinci tez danışmanının, üniversite kadrosu dışından en az doktora derecesine sahip kişilerden olabileceği; Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim
Yönetmeliği’nde de anabilim dalı başkanlığının her öğrenci için üniversite kadrosunda bulunan gerekli niteliklere sahip bir öğretim üyesini, öğrencinin isteğini de dikkate alarak en geç birinci yarıyılın sonuna kadar Enstitüye önereceği ve danışman atamasının Enstitü yönetim kurulu kararıyla kesinleşeceği; danışmanın öncelikle üniversite öğretim üyeleri arasından seçileceği, ancak üniversitede belirtilen niteliklere sahip öğretim üyesi bulunmaması halinde anabilim dalı başkanlığının önerisi ile Enstitü yönetim kurulu tarafından başka bir yükseköğretim kurumundan öğretim üyesinin danışman olarak atanabileceği, doktora programlarında öğretim üyelerinin tez yönetebilmesi için, başarıyla tamamlanmış en az bir yüksek lisans tezi yönetmiş olması gerektiği, tez çalışmasının niteliğinin birden fazla danışman gerektirdiği durumlarda atanacak ikinci danışmanın, üniversite kadrosu dışından en az doktora derecesine sahip kişilerden olabileceği hususlarının kurala bağlandığı tespit edilmiştir.
12) Esas olarak incelemeye alınması gereken konunun, tez çalışması
kapsamında kat ettiği mesafe, sarf edilen emek, tez çalışmasının ulusal ve uluslararası ölçekte topluma ve çevreye sağlayacağı faydalar, beden/ruh sağlığı vb. hususları gerekçe göstererek
Doç. Dr. kurumdan ayrılmasına rağmen birinci danışman olarak devam etmek istemesinde toplanmaktadır.
13) Bu iddialar ve talep, İdarenin cevabı ve eki belgeler doğrultusunda incelendiğinde;
13.1) Yapılan işlemin mevcut mevzuat çerçevesinde gerçekleştirildiği, idarenin (ABD
Başkanlığının) bu konuda prensip kararı bulunduğu, yani herkes için aynı uygulamanın yapıldığı, hiç kimseye istisna tanınmadığı, her ne kadar başvuranın üniversitede başka bir bölümde benzer bir durumda üniversiteden ayrılan bir öğretim üyesinin tez danışmanlıklarının devam ettirildiği iddiası olsa ve idarenin de bunu doğruladığı görülse de söz konusu benzer durumda anabilim dalı başkanlığında uygun niteliklere sahip öğretim üyesi olmaması nedeniyle anabilim dalı başkanlığının önerisi ile atamanın yapıldığı, başvuranın durumunda ise anabilim dalı başkanlığının uygun niteliklere sahip öğretim üyesinin olduğu gerekçesi ile bu yola başvurmadığının anlaşıldığı, yani ilgili Yönetmelik hükümlerinin gereğinin yerine geitirildiği,
13.2) Ancak şikayetçinin durumunda, Doç. Dr. bıraktığı doktora dersini Doç. Dr.
tamamladığı ve Doç. Dr. yerine Ulaştırma Anabilim Dalı Başkanı olarak da atandığı, kararların tümünün yönetmelikler çerçevesinde alındığı, tez danışmanının üniversite kadrosunda bulunan ve senatonun belirleyeceği niteliklere sahip öğretim üyeleri arasından seçilmesinin asıl olduğu, ancak yükseköğretim kurumunda belirlenen niteliklere sahip öğretim üyesi bulunmaması halinde üniversite senatosunun belirlediği ilkeler çerçevesinde başka bir yükseköğretim kurumundan öğretim üyesinin danışman olarak seçilmesinde enstitü yönetim kurulunun takdirinde olduğu,
13.3) İslam Gökalp’in dilekçesi üzerine idare tarafından Doç. Dr. birinci
danışman olarak, talebi olması durumunda Doç. Dr. ikinci danışman olarak atanmasının
Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından önerildiği, Anabilim Dalı Başkanlığının önerisi ve Doç.
Dr. tüm öğrencilerinin danışmanlıklarına devam etme isteğine dair dilekçesi göz önünde bulundurularak Enstitü Yönetim Kurulunda Doç. Dr. birinci danışman, Doç. Dr. ise ikinci danışman olarak atanmasının karara bağlandığı, yani Doç. Dr.
ikinci danışman olarak atanması ile bu sorunun makul bir şekilde çözülmeye çalışıldığı, çünkü ikinci danışman ile tez sürecine devam edebilmesinin mümkün olduğu, hatta mevzuat gereğince ikinci danışmanın tez izleme komitelerine de katılabildiği,
13.4) Başvuranın sadece psikolojik olarak etkilendiği, moralinin bozulduğu belirtilmekle
birlikte, idarenin takdirine müdahaleyi gerektirecek açık bir gerekçe ileri sürülemediği, yani şikâyetçinin doktora sürecini aksatan bir durum bulunmadığı, bu noktada, üniversitelerde akademisyenlerin başka bir üniversiteye geçmesi durumunda danışmanlığını yaptığı öğrencilerin, üniversite içinden başka bir danışman ile çalışmasının olağan bir durum olduğu, idarenin mevzuata ve genel prensiplerine uygun olan üniversitesi bünyesinde bir danışmanı ataması ve gerektiğinde dışarıdan ikinci danışman ataması uygulamasının katı uygulanmadığı, bilakis başvuranın talebi ile ilgili prensip kararına aykırı olarak dışarıdan danışman birinci danışman ataması yapılması halinde olumsuz emsal oluşturacağı hususları dikkate alındığında başvuranın talebinin kabulü için ısrarlı olunamayacağı ve talebin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
14) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat çerçevesinde yapılan
değerlendirme neticesinde; Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Fen
Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulunun 20.12.2019 tarihli ve sayılı toplantı ve sayılı kararında anabilim dalı görüşü doğrultusunda Doç. Dr. birinci danışman, Doç. Dr. ise ikinci danışman olarak atanmasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, Üniversite tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; ancak başvurana yapılan bildirimlerde
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Adana İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURAN ile ADANA ALPARSLAN TÜRKEŞ BİLİM VE TEKNOLOJİ
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu
Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi