|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın çocuğunun Fen Lisesi’nden Anadolu Lisesi’ne geçirilmesi ve okulun eğitim desteği almasıyla ilgili iddiaları incelenmiştir. Başvuran, çocuğunun derslerdeki davranışları nedeniyle okul yönetimi tarafından haksız yere Anadolu Lisesi’ne düşürüldüğünü, ayrıca okulun devletten haksız teşvik aldığını iddia etmiştir. Ancak yapılan incelemelerde, başvuranın çocuğunun okuldan nakil işleminin kendi isteğiyle gerçekleştirildiği, okul yönetiminin ise gerekli uyarıları yaptığı tespit edilmiştir.
İdarenin, başvuranın şikayetleri üzerine başlattığı incelemenin tarafsız yapıldığı ve başvuranın iddialarını destekleyecek yeterli bilgi ve belge sunamadığı sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla, başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu durum, eğitim kurumlarının yönetiminde hukukun ve hakkaniyetin gözetilmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koymaktadır. Karar, eğitim destekleri ve okul yönetimi konularında önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/87735-S.20.95577
BAŞVURU NO : 2020/53087
KARAR TARİHİ : 16/11/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADANA VALİLİĞİ (İl MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ)
OKULLARI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, çocuğunun Fen Lisesinden Anadolu Lisesine geçirilmek istenmesine itirazı ile okulun teşvik ödemesi almaması gerektiği ve konuyla ilgili yapılan müfettiş incelemesinin tarafsız olmadığı iddiaları hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 22/05/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 22.05.2020 tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda
; 27.01.2020 tarihinde CİMER üzerinden ve 30.01.2020 tarihinde ise yazılı olarak
Adana İl Milli Eğitim Müdürlüğüne dilekçe ile başvurduğunu, başvurusu üzerine Müfettiş .
.’nin atandığını, ancak özel okulla ilgili bir işlem yapılmasına gerek olmadığına dair bir rapor hazırlandığını, müfettişin “eksik, yanlı teftiş yaptığını” 18.03.2020 tarihinde CİMER yoluyla şikâyet ettiğini ve 03.04.2020 tarihinde aldığı cevapta konu ile ilgili dosyanın tekâmül ettiğinin belirtildiğini ifade etmekte ve şikâyetinin tekrar işleme alınarak incelenmesini talep etmektedir.
2) Başvuranın Kurumumuza ilettiği ek beyanında;
2.1) “2019-2020 Eğitim-Öğretim yılı birinci yarıyılının son günü okul müdürü tarafından
arandığını ve okula çağrıldığını, ancak iş yoğunluğu nedeniyle gidemediğini, takip eden haftanın sonunda cumartesi günü gidebildiğini, görüşmede “çocuğunun derslerde çok konuştuğu gerekçesiyle öğretmenler kurulu kararı ile Fen Lisesinden Anadolu Lisesine düşürülmesi kararı alındığının bildirildiğini, çocuğun babasının “ ’ın ikinci dönem konuşmayacağını, eğer konuşmaya devam ederse Anadolu Lisesine düşürün” dediğini, ancak okul müdürünün “karar verilmiştir, bundan dönüş yok” dediğini, çocuğu ile ilgili olarak hiçbir uyarı, disiplin cezası olmadan bunun yapıldığını, ayrıca çocuğunun akademik olarak başarılı bir öğrenci olduğunu, üniversiteye hazırlık aşamasında olan bir öğrenciye bunun yapılmasının yasal olmadığını, görüşmede okul müdürüne “bu karardan geri dönmeyeceklerse ikinci dönem başına kadar beklemelerini, MEB sistemine bu şekilde bir beyanda bulunmamalarını, belki çocuklarını başka bir Fen Lisesine alacağını” söylediğini, okul müdürünün de “bekleriz” dediğini, diğer Fen Liselerinde kontenjan olmadığından Adana Koleji Anadolu Lisesine daha büyük bir maliyetle kaydettirdiğini, çocuğunun psikolojisinin bozulduğunu, yaptığı şikâyetler sonucu yapılan incelemeyle “çocuğunun kumpasa kurban edildiğini” anladığını, okul müdürünün çocuğunu okuldan alacaklarından emin olduğu için MEB sistemine çocuğunun
Anadolu Lisesi öğrencisi olarak giriş yapmalarına gerek olmaksızın “çocuğun kaydını velisi aldı” şeklinde müfettişe ifade verdiklerini, hâlbuki başka çocuklara da aynı durumun yapıldığını ifade etmekte ve çocuğunun Özel Okulları Fen Lisesine geri alınmasının sağlanmasını ve
MEB’in Ankara’dan atayacağı bir müfettişle yapılan haksızlığın tarafsız olarak tekrar araştırılmasını talep etmektedir.
2.2) Başvuranın ödediği okul ücreti ve alınan teşvik ile ilgili iddialarında; ödediği ücretin
ilan edilen ücretlerin yaklaşık %20’si olduğunu, fakat müfettişin kayıt sözleşmelerindeki rakamları dikkate aldığını, ancak fark ödemelerin nasıl yapıldığını ya da bu kayıt sözleşmesini destekleyecek faturaları istemediğini, kendisinin ödemeleri kredi kartı ile yaptığını ve bu belgeleri sunduğunu, bu belgeler incelendiğinde okul ücretinin %20’si kadar bir meblağ ödendiğinin ve okulun haksız yere devletten oğlu adına teşvik aldığının görüleceğini, ancak müfettişin okul tarafından önüne konulan belgeleri kabul ettiğini ve detaylı bir araştırma yapmadığını; diğer yandan kayıt esnasında kendisine evrak imzalatıldığını, ancak karşı tarafın bir eğitim kurumu olması nedeniyle okumadan imzaladığını, kayıt sözleşmesindeki rakamların bilgisayar çıktısı olarak mı yazıldığı yoksa elle mi yazıldığı hususunun raporda belirtilmediğini, ayrıca bu üç yıl boyunca yapmış olduğu hiçbir ödeme karşılığında okul tarafından bir fatura verilmediğini iddia etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3) Kurumumuzun 23.07.2020 tarihli ve sayılı yazısıyla bilgi-belge talep edilmiş
olup Adana Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 12.08.2020 tarihli ve sayılı yazı ve ekinde;
3.1) “Öğrenci . . . Hakkında Çukurova İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 07.02.2020 tarih
ve sayılı yazısı ve ekleri ile Teftiş Birimi tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen 02.03.2020 tarih ve / / sayılı rapor ve ekleri”;
3.2) Okul Müdürlüğünün açıklamasında;
“Öğrenci . . isimli öğrenci 2017-2018 eğitim yılın da TEOG sınav sonucuna göre indirim yapılarak Özel Temel Lisesine kaydı yapılmıştır. Kayıt ücretleri ve yüzde kaç
indirim yapıldığı aşağıdaki tablodaki gibidir:
Kayıt Yılı Kayıt Ücreti Alınan Ücret İndirim Oranı (Ücret İlamı)
2017-2018 10000 6480 % 35,2 2018-2019 13000 7060 % 46,7 2019-2020 16000 8405 % 47,5
Tabloda belirtildiği üzere indirim oranı % 50’nin altında olup Milli Eğitim Bakanlığının vermiş olduğu eğitim öğretim desteğini kurumumuzun almasına engel bir durum söz konusu değildir.
Veli ’nın dilekçesinde hesaplamış olduğu 9. Sınıf için % 72, 10 ve 11. Sınıflar için % 76 indirim oranları eğitim öğretim desteğinin devletimiz tarafından ödendiğini hesaplamamasından kaynaklanmaktadır. Eğitim öğretim destek ücretini kurumumuz tahsil etmiştir ve Çukurova İlçe Milli Eğitime kesilen fatura ektedir, ayrıca 2. Taksit ödeneceği tarihte öğrencimizin kurumumuzdan ayrıldığı için adı 2. taksit ödemesinde geçmemektedir. (ektedir.)
Okulumuz, eğitim öğretim desteği ile ilgili olarak denetime tabii olup kurumların usulsüz işlem yapmamaları için her sene Adana İl Milli Eğitim Müdürlüğünce görevlileri tarafından denetim ve teftiş edilmektedir, kurumumuz bu konuda sorumluluklarının farkındadır.
Eski bir öğrencimiz . .’nin % 100 burslu olarak okulumuza kaydı yapılmıştı. Özel Öğretim
Kurumları Yönetmeliği Ek Madde-2’nin 7. fıkrası … nedeniyle ilgili öğrencimizin eğitim öğretim desteğinin kesilmesi için Çukurova İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne 25.10.2018 tarihli ve 16.11.2018 tarih ve sayılı yazısı ile cevap vererek . . İsimli öğrencimizin eğitim öğretim desteğinin kesmiştir. İlgili evraklar ekte sunulmuştur.
11. sınıf kayıt iptali yapıldığı dönemde öğrencimizin okula kayıtlı olduğu gün sayısı 90 gün olarak belirlenmiş olup aşağıdaki şekilde iadesi gerçekleşmiştir.
8.405 TL/180 iş günü=46,70 TL (günlük öğrenci bedeli)
MEB Özel Öğretim Kurumları 56. Maddesi hükmüne göre % 10 kesinti=840 TL
Tarafımıza ödenmeyen Eğitim Öğretim Desteği 2996,5 TL (2. ve 3. Taksit)
8.405 TL-4.203 TL-840 TL-2.996,50 TL = 365,50 TL (Veliye iade yapılmıştır, gider pusulası
ektedir.)
Öğrenci . . . İsimli öğrencinin nakli hiçbir zaman Fen Lisesinden Anadolu
Lisesine alınmamıştır. Velinin kendi isteği ile öğrencinin nakli Özel Anadolu Lisesine alınmıştır. E-okul sisteminden alınan Özel Fen Lisesinin nakil gidenler listesi ve Özel
Anadolu Lisesi nakil gelenler listesinde bu durum açıkça görülmektedir. . . . 03.02.2020 tarihinde Özel Anadolu Lisesine naklini aldırmıştır.
Şirketlerimiz bünyesinde 11 okul ve yaklaşık 200 çalışan olup her türlü iş ve işlemlerimiz yasal mevzuat çerçevesinde yapılmaktadır. Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı tarafından rutin olarak denetlenmekteyiz.”
Şeklinde açıklamalar görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesine göre; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
5) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 08.02.2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun;
6.1) “Eğitim-öğretim ve kurumların yönetimi” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Kurumlarda
eğitim-öğretim ve yönetim, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununda ifade edilen Türk Millî
Eğitiminin genel amaç ve temel ilkelerine uygun olarak yürütülür…
6.2) “Denetim, reklâm ve ilânlar” başlıklı 11 inci maddesinde; “Kurumlar ve bu kurumlarda
görevli personel, Bakanlığın denetimi ve gözetimi altındadır. Eğitim-öğretim ve yönetim bakımından yapılan denetimlerde, kurumun özel yönetmeliği de dikkate alınır…”
6.3) “Malî hükümler” başlıklı 12 nci maddesinde; “Kurumlar, faaliyetlerini sadece kazanç
sağlamak için düzenleyemezler. Ancak, Türk Millî Eğitiminin amaçları doğrultusunda eğitimin kalitesini yükseltmek, gelişmelerine fırsat ve imkân verecek yatırımlar ve hizmetler yapmak üzere gelir sağlayabilirler. Okulların su, doğal gaz ve elektrik ücretlendirilmesi, resmî okullara uygulanan tarife üzerinden uygulanır…”
6.4) “Öğrenim ücreti ve diğer ücretler, ücretsiz öğrenim ve yabancı uyruklu öğrenciler”
başlıklı 13 üncü maddesinde; “Öğrenim ücreti ve diğer ücretler, kurumlarca her yıl tespit edilerek ocak ayından itibaren en geç mayıs ayında ilân edilir. Ücretlerin hangi esaslara göre tespit, tayin, ilân ve tahsil edileceği yönetmelikle belirlenir… Kurumlar ayrıca, öğrenim bursu verebilirler. Öğrenim bursu verilmesine ilişkin usûl ve esaslar yönetmelikle belirlenir…”
6.5) Ek Madde 1’de; “(Ek: 1/3/2014-6528/12 md.) (İptal birinci fıkra: Anayasa Mahkemesinin
13/7/2015 tarihli ve E.: 2014/88, K.: 2015/68 sayılı Kararı ile.) Bu Kanun kapsamında örgün eğitim yapan özel ilkokul, özel ortaokul ve özel liselerde öğrenim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler için, resmî okullarda öğrenim gören bir öğrencinin okul türüne göre her kademede okulun öğrenim süresini aşmamak üzere, eğitim ve öğretim desteği verilebilir…
Eğitim ve öğretim desteği, Bakanlıkça eğitim kademelerine göre her bir derslik için belirlenen asgari öğrenci sayısının üzerinde ve her hâlükârda derslik başına belirlenen azami öğrenci sayısını geçmemek üzere verilebilir. Eğitim ve öğretim desteği verilecek toplam öğrenci sayısı her yıl Maliye Bakanlığı ve Bakanlıkça müştereken belirlenir. Eğitim ve öğretim desteği; yörenin kalkınmada öncelik derecesi ve gelişmişlik durumu, öğrencinin ailesinin gelir düzeyi, eğitim bölgesinin öğrenci sayısı, desteklenen öğrenci ve öğrencinin gideceği okulun başarı seviyeleri ile öncelikli öğrenciler gibi ölçütler ayrı ayrı veya birlikte dikkate alınarak verilebilir.
Söz konusu eğitim öğretim hizmetini sunan veya yararlananların, gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyet vermeleri durumunda bu tutarların, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte bir ay içinde ödenmesi, yapılacak tebligatla sebebiyet verenlerden istenir. Bu süre içinde ödenmemesi hâlinde bu tutarlar, anılan Kanun hükümlerine göre Maliye
Bakanlığına bağlı vergi daireleri tarafından takip ve tahsil edilir. Bu fiillerin tekrarı hâlinde, ayrıca kurum açma izinleri iptal edilir… Bu madde kapsamında Bakanlıkta istihdam edileceklerde aranacak şartlar, eğitim ve öğretim desteğinin verilmesine ilişkin ölçütler, desteğin verileceği eğitim kurumu türleri, eğitim kademeleri ve kurumlar itibarıyla verilecek destek tutarları, eğitim ve öğretim desteğinin kontrol ve denetimi ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ve Bakanlıkça müştereken hazırlanan yönetmelikle belirlenir.”
7) 20.03.2012 tarihli ve 28239 sayılı Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları
Yönetmeliği’nin;
7.1) “Öğrenci veya kursiyer kayıt ve nakil işlemleri” başlıklı 51 inci maddesinin on üçüncü
fıkrasında; “(Ek:RG-13/1/2017-29947) (Değişik:RG-20/6/2017- 30102) Özel (Değişik ibare:RG-19/2/2020-31044) ilkokul, ortaokul ve ortaöğretim okullarına nakil ve geçiş başvurusu, birinci ve ikinci dönemin son üç haftası ile e-Okul sisteminde dönem ve sınıf atlatma süresi hariç olmak üzere veli tarafından öğrencinin öğrenim gördüğü okul müdürlüğüne dilekçe ile yapılır. Başvuru, öğrencinin nakil şartlarını taşıması hâlinde naklen gidilmek istenilen okul müdürlüğüne e-Okul sistemi üzerinden iletilir. Onay veya ret işlemi nakil istenilen okul müdürlüğünce e-Okul sistemi üzerinden zamana bağlı kalmaksızın yapılır.”
7.2) “Ücret tespiti” başlıklı 53 üncü maddesinde; “(1) (Değişik:RG-5/7/2014-29051)
Kurumlar, Kanunun 12 nci (Ek ibare:RG-19/2/2020-31044) ve 13 üncü maddesinde yer alan hükümlere uygun olarak öğrenci ve kursiyer ücretlerini; veli veya kursiyerlerle yapacakları
Bakanlıkça belirlenerek Genel Müdürlük internet sayfasında yayımlanan özel sözleşmelerinde sağlayacaklarını belirttikleri eğitim ve öğretim imkânlarına, gelişmelerine imkân verecek yatırım ve hizmetler ile diğer işletme giderlerine göre tespit ederler. (Değişik cümle:RG3/7/2016-29761) Ancak okulların ara sınıflarının eğitim ücreti bir önceki eğitim öğretim yılında ilan edilen, okulda devam eden öğrencilerin ücreti ise öğrenci kayıt sözleşmesinde belirlenen eğitim ücretine (Ek ibare:RG-19/2/2020-31044) bir önceki yılın ortalama (Y.İ-ÜFE+TÜFE)/2 oranına en fazla % 5 oranında artış yapılarak belirlenir. (Ek cümle:RG-3/7/2016-29761)
(Değişik cümle:RG-13/1/2017-29947) Ders yılı içerisinde kayıt yaptıran öğrencilerin bir sonraki yılın eğitim ücretleri kayıt yaptırdığı yıl için ilan edilen eğitim ücreti üzerinden; öğrenim gördüğü yıla ilişkin indirim şartları ortadan kalkan öğrencilerin bir sonraki yılın eğitim ücretleri ise (Değişik ibare:RG-19/2/2020- 31044) öğrencinin okula kayıt olduğu yıldaki indirimsiz ücrete öğrenim gördüğü her yıl için bu fıkrada belirtilen oranda artış yapılarak belirlenir. (2) Kurumlar, öğrenci ve kursiyer ücret tespitlerini, istenildiğinde yetkili makamlara belgelendirirler. (3) Ücretlerin ilan edilmesi için verilen süreden sonra kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilen kurumların öğrenci ve kursiyer ücreti, bulundukları ilde aynı tür kurumların ilan ettikleri en düşük ücretten aşağı olamaz. (4) (Ek:RG-20/6/2017- 30102)
(Değişik:RG-19/2/2020-31044) Sosyal etkinlik merkezlerinde herhangi bir ad altında ücret alınmaz. (5) (Ek:RG-19/2/2020-31044) Kurumlar, öğrenci veya kursiyerlerden; yemek, kahvaltı, servis, pansiyon/yatakhane, kitap-kırtasiye, kıyafet, etüt ve benzeri hizmetler karşılığında alacakları ücretleri mayıs ayının sonuna kadar ayrıca tespit ederler. Bu fıkrada yer alan hizmetlerden, talep eden veliler faydalanır.”
7.3) “Burs verilme şartları ve oranı” başlıklı 62 nci maddesinde; “(1) Ders ya da
sınavlardaki başarıları veya bilim, kültür, sanat, spor ve benzeri alanlardaki başarılarından veya maddi imkânsızlıklarından dolayı öğrenci ve kursiyerlere kurumlarca karşılıksız olarak burs verilebilir. Kurumlar, burs verilecek öğrenci ve kursiyer tespitine yönelik sınav yapmak istemeleri durumunda bu sınavlardan sınav ücreti alamazlar. (2) Kurumlar, burs verme şartlarını, bursun miktarını, burs süresini ve burs verecekleri öğrenci ve kursiyer sayısı ile bursun hangi durumlarda kesileceğini belirleyip il millî eğitim müdürlüğüne bilgi vererek uygular. (3) (Değişik:RG-5/7/2014-29051) Burslu okumaya hak kazananlardan burs verilmesine esas olan belgeler dışında burslu öğrenci/kursiyere maddi yükümlülük getirecek herhangi bir belge düzenlenemez. (4) Burslu okutulacak öğrenci ve kursiyerlerin oranı veya sayısı kurumca belirlenir. Burslu okutulacak öğrenci ve kursiyerlerin oranı, ücretsiz okutulacakların oranının dışında tutulur. (5) (Ek:RG-5/7/2014-29051) Kurumda, öğrenimi süresince burslu olarak okutulan öğrenci veya kursiyerler başarısı devam ettiği sürece bu haktan yararlandırılır. Herhangi bir şekilde kurumdan ayrılan burslu öğrencilerden öğrenim gördüğü süre için ücret talep edilemez. (6) (Ek:RG-12/4/2016-29682) Kurumlar bu madde kapsamında valiliklerden aldıkları izinler doğrultusunda burs verilecek öğrenci ve kursiyer tespitine yönelik
Ocak, Şubat ve Mart aylarında sınav yapabilir. (Değişik cümle:RG-13/1/2017- 29947)
Kurumlar, valilik izni ile bursluluk sınavlarının reklam ve duyurusunu ek 4 üncü madde hükümleri çerçevesinde yapabilir…”
7.4) “Burs verilme şekli ve süresi” başlıklı 63 üncü maddesinde; “(1) Okullarda öğrencilere;
a) Bir yıllık öğrenim ücretinin bir kısmının veya tamamının karşılanması, b) Öğrenimi süresince öğrenim ücretinin karşılanması, c) Bir yıllık kırtasiye masrafının karşılanması, ç) Bakanlığın resmî okul öğrencileri için tespit ettiği en az burs miktarı kadar harçlık ve benzeri şekillerde burs verilebilir. (2) Okullar dışındaki diğer kurumlarca öğrenci veya kursiyerlere; a) Öğrenim ücretinin karşılanması, b) Kırtasiye masrafının karşılanması, c) Bakanlığın resmî okul öğrencileri için tespit ettiği en az burs miktarı kadar harçlık ve benzeri şekillerde burs verilebilir. (3) (Değişik:RG-5/7/2014-29051) Özel öğretim kurumlarında burslu okuma hakkı kazanan öğrenci ve kursiyerler MEBBİS’te oluşturulan elektronik modüllere işlenir.”
7.5) “Kurumların denetimi, inceleme ve kontrolü” başlıklı 67 nci maddesinde; “(1)
Kurumlar, (Mülga ibare:RG-5/7/2014-29051) (…) (Değişik ibare:RG-13/1/2017-29947)
Bakanlık maarif müfettişleri/Bakanlık maarif müfettiş yardımcıları veya il millî eğitim müdürlüğünce görevlendirilen (Değişik ibare:RG19/2/2020-31044) maarif müfettişi/il veya ilçe millî eğitim şube müdürü/eğitim uzmanı/araştırmacı ile diğer denetim yetkisi bulunanlarca denetlenir. Kurumların denetimlerinde, Bakanlıkça hazırlanan modüller ile diğer elektronik araç ve gereçlerden de yararlanılabilir.”
7.6) “Kanunun Ek-1 inci maddesi kapsamında eğitim ve öğretim desteği” başlıklı Ek
Madde 2’de; “(Ek:RG-5/7/2014-29051) (1) Kanunun Ek-1 inci maddesine göre her yıl (Değişik ibare:RG-19/2/2020- 31044) Mayıs ayında Hazine ve Maliye Bakanlığı ile müştereken hazırlanacak olan tebliğde illere göre belirlenen sayıdaki öğrenciler için (Değişik ibare:RG-19/2/2020- 31044) özel eğitim okulları hariç, okul türlerine göre eğitim ve öğretim desteği verilebilir. Tebliğde; her bir öğrenci için verilebilecek eğitim öğretim desteği tutarı resmi okullarda öğrenim gören bir öğrencinin okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve liselerde Devlete maliyetinin bir buçuk katını geçmemek üzere, bir önceki yılın verileri esas alınarak belirlenir…
(7) (Değişik:RG-23/7/2015-29423) Bu Yönetmeliğin Ek-1 inci maddesi kapsamında eğitim ve öğretim desteği verilen (Değişik ibare:RG-13/1/2017- 29947) öğrenciler ve ücretsiz veya kurumun ilan ettiği yıllık ücretin %51’i ve fazlası oranında burslu okutulan öğrenciler için eğitim ve öğretim desteği verilmez… (10) Söz konusu eğitim ve öğretim desteğini sunan ve yararlananlardan gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyet verenler hakkında Kanunun Ek-1 inci maddesi hükümleri uygulanır. (11) (Değişik:RG19/2/2020-31044) Bir eğitim ve öğretim yılı için verilecek eğitim ve öğretim desteği Kasım, Şubat ve Haziran aylarının ikinci haftasının ilk iş günü okulda kayıtlı öğrenci listesine göre, % 35’i Kasım, % 35’i Şubat ve % 30’u da Haziran aylarında öğrencinin kayıtlı olduğu okula ödenir. (12) (Ek:RG-23/7/2015-29423) Eğitim ve öğretim desteği kapsamında inceleme soruşturma geçirip ikinci kez ceza alan özel öğretim kurumları bir yıl süreyle eğitim ve öğretim desteği kapsamı dışında tutulur… (14) (Ek:RG-20/6/2017- 30102) Bu madde kapsamında eğitim ve öğretim hizmetini sunan ve eğitim ve öğretim desteğinden ilk defa yararlananlara ilişkin bilgi ve belgeler ocak ayına kadar il/ilçe millî eğitim müdürlüğünce görevlendirilen maarif müfettişi/ (Değişik ibare:RG-19/2/2020-31044) il veya ilçe millî eğitim şube müdürü/eğitim uzmanı/araştırmacı tarafından incelenir. Söz konusu bilgi ve belgelerde gerçeğe aykırılığın tespiti hâlinde onuncu fıkra hükmü uygulanmak üzere Bakanlığa bildirilir.”
8) 7.09.2013 tarihli ve 28758 sayılı Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları
Yönetmeliği’nin;
8.1) “Ortaöğretim kurumları arasında nakil ve geçişler” başlıklı 37 nci maddesinde;
“(1) (Değişik ibare:RG-2/9/2020-31232) Fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, proje okulları ile mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının Anadolu teknik programlarına nakil ve geçişler; a)
Okul türlerinin her birinin kendi arasında her sınıf seviyesinde, b) (Değişik:RG-2/9/2020-
31232) Fen liseleri, sosyal bilimler liseleri ile proje okulu olan Anadolu liselerinden Anadolu
liselerine her sınıf seviyesinde, (Önceki hali: Fen liseleri, sosyal bilimler liseleri ile proje uygulayan eğitim kurumu olan Anadolu liselerinden Anadolu liselerine her sınıf seviyesinde)…
ç) (Değişik:RG-1/9/2018-30522) Okul türleri arasında boş kontenjan ve merkezi sınav puan üstünlüğüne göre, sınıf atlatma işlemleri yapıldıktan sonra 10 uncu sınıftan 11 inci sınıfa geçmiş olan öğrenciler ağustos ayı sonuna kadar, d) (Değişik:RG-5/9/2019-30879) Sınavsız öğrenci alan okullar ile özel öğretim kurumlarından bu okullara, kontenjan ve merkezi sınav puan üstünlüğüne göre; aynı tür okullara her sınıf seviyesinde, farklı tür okullara ise sınıf atlatma işlemleri yapıldıktan sonra 10 uncu sınıftan 11 inci sınıfa geçmiş olan öğrenciler ağustos ayı sonuna kadar,… bu Yönetmelikte belirtilen süre içerisinde yapılır.
(2) (Değişik:RG-1/9/2018-30522) Ortaöğretim kayıt alanındaki okullar arasında nakil ve geçişler, okulların açık kontenjanlarına göre; a) Okul türlerinin her birinin kendi arasında her sınıf seviyesinde, b) Okul türleri arasında sınıf atlatma işlemleri yapıldıktan sonra 10 uncu sınıftan 11 inci sınıfa geçmiş olan öğrenciler ağustos ayı sonuna kadar, … bu Yönetmelikte belirtilen süre içerisinde yapılır… (6) (Değişik:RG-5/9/2019-30879) Özel ortaöğretim kurumlarından resmî ortaöğretim kurumlarına nakil ve geçişler program uyumuna ve okulların nakil şartlarına göre yapılır. Resmî ortaöğretim kurumlarından özel ortaöğretim kurumlarına geçişler ile özel ortaöğretim kurumlarının kendi aralarındaki nakillerde ise Millî Eğitim
Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği hükümleri uygulanır…”
8.2) “Kontenjan belirleme, başvuru ve değerlendirme” başlıklı 38 inci maddesinde;
“(1) (Değişik:RG-14/2/2018-30332) Ortaöğretim kurumları arasında nakil ve geçişler,
37 nci madde hükümleri çerçevesinde; … b) Ortaöğretim kayıt alanı içindeki okullara tercihe
bağlı olarak yapılır. c) 23 üncü maddenin ikinci fıkrasının (g) bendi kapsamındaki öğrencilerin nakil ve geçiş işlemleri, bu maddenin ikinci fıkra hükümlerine göre okulların kontenjan durumları dikkate alınarak dengeli bir şekilde yapılır. (2) (Değişik:RG-5/9/2019-30879) Sınıf bazındaki açık kontenjanlar her bir şube için fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, (Değişik ibare:RG-2/9/2020-31232) proje okulları ile Anadolu teknik programlarında 30, diğer okullarda ise 34 öğrenci olması esastır. Ancak sınıf tekrar edenler, yargı kararına bağlı gelenler ile öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonunca yerleştirilen ve nakilleri yapılan öğrenciler de dâhil olmak üzere şube öğrenci kontenjanının; fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, proje uygulayan eğitim kurumları ile Anadolu teknik programlarında 34’ü, diğer okul türlerinde ise 40’ı, ancak tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim uygulaması yapılan okullarda özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin gelişim özellikleri de dikkate alınarak sınıflara eşit sayıda her bir şubede 2 öğrenciyi geçmeyecek şekilde dağıtılması esastır. (3) (Değişik:RG13/9/2014-29118) Okulların açık kontenjanları e-Okul sisteminde ilan edilir.
(4) (Değişik:RG-1/9/2018-30522) Nakil ve geçiş işlemleri; a) (Değişik:RG-5/9/2019-
30879) Nakil ve geçiş başvurusu, dönem bitiminin öncesindeki üç hafta ile e-Okul
sisteminde dönem ve sınıf atlatma süresi hariç olmak üzere, yılsonu sınıf atlatma işlemleri tamamlandıktan sonraki ilk iş gününden ekim ayının sonuna kadar ve ikinci dönemin başlangıcından şubat ayının sonuna kadar haftalık, diğer zamanlarda ise aylık yapılır. Nakil ve geçişler, haftalık yapıldığında her haftanın, aylık yapıldığında ise her ayın; ilk iş gününden başlayarak son iş gününden önce veli tarafından çalışma saatleri içerisinde öğrencinin öğrenim gördüğü okul müdürlüğüne dilekçe ile veya e-Devlet üzerinden yapılır. Özel öğretim kurumlarına geçişlerde bu kısıtlama uygulanmaz.
Başvuru, öğrencinin nakil şartlarını taşıması hâlinde naklen gidilmek istenilen okul müdürlüğüne e-Okul sistemi üzerinden iletilir. Onay veya ret işlemi nakil istenilen okul müdürlüğünce e-Okul sistemi üzerinden başvuruların bitimini takip eden ilk iş günü çalışma saatleri içerisinde gerçekleştirilir. Ancak, dönem bitiminden üç hafta önce yapılan başvuruların onay veya ret işlemleri, başvuruların bitimini takip eden ilk iş günü çalışma saatleri içinde gerçekleştirilir. (5) (Değişik:RG-1/7/2015-29403) e-Okul sistemi üzerinden alınan nakil ve geçiş başvuruları; (Ek ibare:RG-1/9/2018-30522) haftalık yapıldığında her haftanın, aylık yapıldığında ise her ayın son iş gününde ilgili okul müdürlüğünce değerlendirilir.
Değerlendirmeyle ilgili belge, e-Okul sistemi üzerinden alınarak okul müdürü ve ilgili müdür yardımcısı tarafından imzalanıp dosyalanır. Sonuç, aynı gün okulda ilan edilir ve öğrencinin öğrenim gördüğü okul müdürlüğüne e-Okul, Veli Bilgilendirme Sistemi üzerinden de öğrencinin velisine bildirilir. Öğrenciye ait veriler, e-Okul sistemi üzerinden alınır…
(9) (Değişik:RG-14/2/2018-30332) Bu madde kapsamında yapılan nakil ve geçişlerde; a)
Merkezi sınavla öğrenci alan okullarda merkezi sınav puanının eşitliği hâlinde yaşı küçük olana, b) Diğer okullarda başvurunun kontenjandan fazla olması durumunda 9 uncu sınıflarda sırasıyla; OBP, 8 inci, 7 nci ve 6 ncı sınıf yılsonu başarı puanı yüksek olana, eşitliğin bozulmaması hâlinde yaşı küçük olana; 10 uncu, 11 inci ve 12 nci sınıflarda ise sırasıyla bir önceki sınıfın yılsonu başarı puanı yüksek olana, eşitlik yine bozulmaz ise yaşı küçük olana, öncelik verilir.
8.3) “Öğretmenler kurulu” başlıklı 109 uncu maddesinde; “(Değişik:RG-16/9/2017-
30182) (1) Öğretmenler kurulu; eğitim kurumu müdürünün başkanlığında, müdür
başyardımcısı, müdür yardımcıları, öğretmenler, uzman ve eğitici personelden oluşur…
(3) (Değişik:RG-5/9/2019-30879) Olağanüstü durumlar dışında öğretmenler kurulu; Eylül ayının ilk işgününde, ikinci dönemin ilk işgününde, ders yılı bitimini takip eden haftanın ilk işgününde konuyla ilgili hazırlanacak ve kurul üyelerine toplantı öncesi duyurulacak gündem ile toplanır. Gündemin bir örneği ayrıca öğretmenler odasına asılır. Toplantıların tarihi, yeri ve gündemi en az 5 gün önceden ilgililere yazılı olarak gerektiğinde e-posta ve/veya diğer iletişim araçlarıyla da duyurulur. (4) Öğretmenler Kurulu, ders yılı başlamadan önce, ikinci dönem başında ve ders yılı sonunda toplanır. Ayrıca eğitim kurumu müdürünün gerekli gördüğü durumlarda ve/veya kurul üyelerinin salt çoğunluğunun yazılı isteği doğrultusunda da kurul toplantısı yapılır… (6) (Değişik:RG-5/9/2019-30879) Ders yılı başlamadan önce, ikinci dönem başında, ders yılı sonunda ve eğitim kurumu müdürünün gerekli gördüğü durumlarda ve/veya kurul üyelerinin salt çoğunluğunun yazılı isteği doğrultusunda yapılacak olan eğitim kurumu öğretmenler kurulu toplantılarında aşağıda yer verilen maddelerden ilgili görülenler ile eğitim kurumu müdürünün gerekli gördüğü konular, kurul üyelerinin salt çoğunluğunun kararıyla gündeme alınması kararlaştırılan konular eğitim kurumlarının kademe ve türüne göre gündeme alınır, görüşülerek karara bağlanır. Kararlar oy çokluğuyla alınır. Eşitlik hâlinde kurul başkanının katıldığı görüş kabul edilir. Alınan kararlar müdürün onayından sonra uygulamaya konulur. Ders yılı sonunda yapılan toplantıda ise eğitim ve öğretim yılı boyunca alınan kararlar ve sonuçları değerlendirilir. Ayrıca, kurul tutanağı, toplantıya katılmayanlar da dâhil eğitim kurumunun ilgili tüm personeli tarafından imzalanır ve eğitim kurumu yönetimince saklanır.
(7) Öğretmenler kurulunda; … ç) Öğrencilerin başarı, devam ve devamsızlık, ödül ve disiplin durumları, okul birincisinin tespiti, … e) İstenen başarı düzeyine ulaşamayan öğrencilerin yetiştirilmesi için yapılacak çalışmalar, … ve benzeri konular gündeme alınarak görüşülür, değerlendirilir ve (Mülga ibare:RG-5/9/2019-30879) (…) kararlar alınır…”
8.4) “Öğrencilerin uyacakları kurallar ve öğrencilerden beklenen davranışlar” başlıklı
157 nci maddesinde; “(Değişik:RG-1/7/2015-29403) Öğrencilerin; Atatürk inkılâp ve
ilkeleriyle, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, Türk milletinin millî, ahlâkî, manevi ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve yücelten, insan haklarına saygılı, Cumhuriyetin demokratik, laik, sosyal ve hukuk devleti olması ilkelerine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getiren; beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı, gelişmiş bir kişiliğe, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip topluma karşı sorumluluk duyan, yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetişmeleri için okul yönetimi, öğretmenler, rehberlik servisi, veli, okul aile birliği ve ilgili diğer paydaşlarla işbirliği yapması istenir… (3) (Değişik:RG1/7/2015-29403) Öğrencilerden beklenen davranışların; derslerde, törenlerde, toplantılarda, rehberlik çalışmalarında, veli görüşme ve toplantılarıyla diğer sosyal etkinliklerde öğrencilere kazandırılmasına çalışılır ve uyulması gereken kurallar hatırlatılır. (4) (Değişik:RG-5/9/2019-
30879) Okul yönetimi; okula yeni başlayan öğrencilerle eğitim ve öğretim yılının başında,
nakil gelenlerle ise nakil geldikleri hafta içinde okul ile öğrenci ve velisi arasında sözleşme imzalar. Okul ile öğrenci ve velisi arasında imzalanan sözleşmede; öğrencilerin uyacakları kurallar ve öğrencilerden beklenen davranışlarla bunlara uyulmaması durumunda öğrencilerin karşılaşabilecekleri yaptırımlara yer verilir. Okul yönetimi, öğrencilerin uyacakları kurallar ve öğrencilerden beklenen davranışlarla bunlara uyulmaması durumunda öğrencilerin karşılaşabilecekleri yaptırımlar konusunda kendilerini ve velilerini ayrıca bilgilendirir. (5) (Ek:RG-1/7/2015-29403) Okulların özelliklerine göre ikinci fıkra hükümleri doğrultusunda ayrıca destekleyici kurallar belirlenebilir. Bu kurallar okul öğrenci ödül ve disiplin kurulunun önerisi, öğretmenler kurulunun kararına bağlı olarak okul müdürünün onayından sonra uygulamaya konulur.
(6) (Ek:RG-1/7/2015-29403) Öğrenci ve veliler Okul Öğrenci Veli Sözleşmesinin gereklerini yerine getirir. (7) (Ek:RG-5/9/2019-30879) Uyulması gereken kurallara aykırı tutum ve davranış gösteren öğrencilerden; gözlemlenen olumsuz davranışı kınama cezasından daha ağır bir ceza kapsamında olmayanlar hakkında aşağıdaki usule göre işlem yapılır. a)
Sınıf/şube rehber öğretmeni ile rehberlik öğretmeninin birlikte yapacakları değerlendirme ve önerileri ile okul müdürü tarafından davranışlarında kusurlu olduğuna yönelik öğrencinin dikkatinin çekilmesi amacıyla sözlü ve/veya yazılı uyarı yapılır. Sözlü uyarı; okul yönetimi, sınıf şube rehber öğretmeni ve/veya rehberlik öğretmeninin öğrenciyle görüşme sürecini oluşturur. Öğrenciden beklenen olumlu davranışın neler olabileceği anlatılır. Olumsuz davranışlarının devamı hâlinde kendisine uygulanabilecek yaptırımlar konusunda uyarılır.
Sözlü uyarı, gerekli görülmesi hâlinde okul müdürü tarafından sınıf/şube rehber öğretmeni ile rehberlik öğretmeninin de görüşleri alınarak yazılı uyarıya çevrilir. Sözlü ve yazılı uyarı okul öğrenci ödül ve disiplin kuruluna gönderilmez. b) Okul yönetimi, öğrencinin olumsuz davranışları sürdürmesi hâlinde veliyi okula davet eder. Sınıf/şube rehber öğretmeninin ve rehberlik öğretmenin de katılımı ile yapılan görüşmede, öğrencinin olumsuz davranışları ve uygulanabilecek yaptırımlar veliye bildirilir. Velinin toplantıya gelmemesi durumunda tutanak tutulur. c) Bu durumdaki öğrenciler Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Sosyal Etkinlikler
Yönetmeliği kapsamında belirlenen toplum hizmeti çalışmalarından biriyle de ilişkilendirilebilir. Öğrencinin toplum hizmeti çalışması kapsamında yaptığı etkinlik, Sosyal
Etkinlik Modülüne işlenir. ç) Sözlü ve yazılı uyarı ile veli görüşmesine ilişkin bilgiler e-Okul sistemine işlenmez. d) Toplum hizmeti çalışmasına ilişkin belgeler hariç diğer belgeler ders yılı sonunda ya da öğrencinin nakil olduğu tarihten itibaren 5 işgünü içinde imha edilir.”
9) 17.12.2019 tarihli ve 30981 sayılı 5580 Sayılı Kanun Kapsamında Açılan Özel
Okullarda Öğrenim Gören ve Önceki Yıllarda Eğitim ve Öğretim Desteği Kapsamına
Alınıp Öğretim Kademesini Tamamlamayan Öğrencilere 2019-2020 Eğitim-Öğretim
Yılında Eğitim ve Öğretim Desteği Ödemesine İlişkin Tebliğ’de; “8/2/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun Ek 1 inci maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve sekizinci fıkralarında; “Bu Kanun kapsamında örgün eğitim yapan özel ilkokul, özel ortaokul ve özel liselerde öğrenim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler için, resmî okullarda öğrenim gören bir öğrencinin okul türüne göre her kademede okulun öğrenim süresini aşmamak üzere, eğitim ve öğretim desteği verilebilir. Bu fıkra kapsamındaki eğitim ve öğretim desteğinden özel okul öncesi eğitim kurumlarından eğitim alanlar da, 48-66 ay arasında olmak şartıyla en fazla bir eğitim-öğretim yılı süresince yararlandırılabilir.”
10) 5580 Sayılı Kanun Kapsamındaki Özel Okullarda Öğrenim Gören/Görecek
Öğrenciler İçin Verilecek Eğitim ve Öğretim Desteği Uygulama E-Kılavuzu’nda (2018 yılı); “r) Yönetmeliğin Ek 2 nci maddesinin yedinci fıkrası çerçevesinde ücretsiz veya kurumun ilan ettiği yıllık ücretin %51’i ve fazlası oranında burslu okutulan öğrenciler için eğitim ve öğretim desteği verilmeyecektir. s) Kurumların ilan ettiği ücretler üzerinden yapılan indirim sonucunda oluşan öğrenim ücreti, eğitim ve öğretim desteği tutarından az olamaz.”
11) Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü Öğrenci Kayıt
Sözleşmesi’nin (Özel Okullar);
11.1) “Genel Hususlar” kısmının 11 ve 12 nci maddelerinde; “11. Eğitim ve Öğretim
Desteğinden faydalanan öğrenci ücretinin ödenmesi; a) Öğrencinin velisi/vasisi bu sözleşmede belirlenen eğitim ve öğretim ücretinin Bakanlıkça karşılanacak eğitim ve öğretim desteğinin dışında kalan bedelini okula ödemekle yükümlüdür. b) Öğrencinin eğitim ve öğretim desteğinin çeşitli sebeplerden dolayı iptal edilmesi durumunda, kalan tutar öğrencinin velisi/vasisinden tahsil edilir. 12. MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin Ek 2’nci maddesine göre; kurumumuzun ilan ettiği yıllık ücretin %51’i ve fazlası oranında burslu okutulan öğrencinin eğitim ve öğretim desteği Bakanlığa bildirilerek iptali istenir.”
11.2) Özel Hususlar kısmında; “(Yönetmelik ve Kayıt sözleşmesi şartlarına aykırı olmamak
kaydıyla özel şartlar belirlenebilir.)”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13) Kurumumuza tarafından yapılan başvuruda; çocuğu . . .’nin Özel
Okullarına devam etmekteyken Fen Lisesi’nden Anadolu Lisesi’ne geçirilmek istenmesi üzerine başka bir okula naklettirmek durumunda kaldığı, bunun üniversiteye hazırlanan bir öğrenci için mağduriyet yarattığı ve bu hususta yaptığı şikâyet üzerine müfettişin tarafsız bir inceleme yapmadığı, ayrıca okul müdürünün de sanki kendilerinin isteği ile çocuklarını okuldan aldıkları izlemini yarattığı, diğer yandan ödediği ücretin ilan edilen ücretlerin yaklaşık %20’si olduğu, böylelikle okulun haksız yere devletten oğlu adına teşvik aldığının görüleceği, ancak müfettişin detaylı bir araştırma yapmadığı hususlarını şikâyet ettiği ve çocuğunun Fen Lisesine geri alınmasının sağlanmasını ve MEB’in Ankara’dan atayacağı bir müfettişle yapılan haksızlığın tarafsız olarak tekrar araştırılmasını talep ettiği anlaşılmıştır.
14) Somut olaya bakıldığında; başvuranın çocuğu . . .’nin 2017-2018 eğitim-öğretim
yılında TEOG sınav sonucuna göre indirimle Özel Temel Lisesine kaydının yapıldığı, başvuranın iddiasına göre söz konusu indirimin % 80 olduğu, okulun iddiasına göre indirimin % 51’in altında olduğu, 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Fen Lisesi kısmının açıldığı ve okul yönetimince geçmiş LGS puanlarının, yıl boyu Matematik-Fen alanı puan ortalamalarının ve yazılı sonuçlarının incelenmesi ile . . .’nin Fen Lisesi’nde olmasının uygun görüldüğü, 30.07.2019 tarihinde Öğrenci Veli Taahhütnamesinin imzalatıldığı, 2019-
2020 Eğitim-Öğretim yılı birinci yarıyılının son gününde başvuranın okul müdürü tarafından
aranarak okula çağrıldığı, bir hafta sonra yapılan görüşmede başvuranın iddiasıyla “çocuğunun derslerde çok konuştuğu gerekçesiyle öğretmenler kurulunda Fen Lisesinden Anadolu Lisesine düşürülmesi kararı alındığının” bildirildiği, kararın geri alınması ile ilgili ısrar etmelerine rağmen karardan dönüşün olmadığının söylendiği, bu durumda ikinci dönem başına kadar okul yönetiminin beklemelerini, MEB sistemine bu şekilde bir beyanda bulunmamalarını, belki çocuklarını başka bir Fen Lisesine alacaklarını bildirdikleri, sonrasında diğer Fen Liselerinde kontenjan olmadığından başvuranın 31.01.2020 tarihli dilekçesi ile Koleji Anadolu
Lisesine naklini istedikleri ve 03.02.2020 tarihinde naklin gerçekleştirildiği, söz konusu yeni okula daha büyük bir maliyetle kaydın gerçekleştiği, bu arada başvuranın, akademik olarak başarılı ve üniversiteye hazırlık aşamasında olan bir öğrenci olan çocukları ile ilgili olarak hiçbir uyarı, disiplin cezası olmadan bu durumun yaşandığı ve bunun yasal olmadığı iddiası ve konunun incelenmesi talebiyle 27.01.2020 tarihinde CİMER ve 30.01.2020 tarihinde MEBİM başvuruları yaptığı, 30.01.2020 tarihinde de Adana İl Milli Eğitim Müdürlüğüne dilekçe verdiği, Adana Valiliğinin 03.02.2020 tarihli inceleme onayı ve İl Milli Eğitim Müdürlüğünün
03.02.2020 ve 05.02.2020 tarihli görevlendirme yazıları ile Maarif Müfettişi . .’nin
görevlendirildiği ve 05.02.2020-02.03.2020 tarihleri arasında inceleme yapıldığı, konuyla ilgili olarak başvuranın, çocuğu . . .’nin, okul müdürü . .’nin ifadelerinin alındığı, sonuç itibariyle” şikâyetçinin iddialarını doğrulayıcı yönde yeterli bilgi, belge sunamadığı, öğrencinin
Fen Lisesinden Anadolu Lisesine aktarımı yönlü bir işlem olmadığı, veli dilekçesi ile nakil işlemi yapıldığı, iddia ile ilgili olarak Fen Lisesi ve yöneticileri hakkında herhangi bir işlem tayinine gerek olmadığı” şeklinde 03.02.2020 tarihli İnceleme Raporunun düzenlendiği ve başvuranın Kurumumuza başvurduğu tespit edilmiştir.
15) Başvuruya konu uyuşmazlığın birbiriyle bağlantılı 3 hususu içerdiği ve bunların,
başvuranın çocuğunun Fen Lisesi kısmından Anadolu Lisesi kısmına aktarılmak istenmesi, %
80 burslu olması nedeniyle okulun eğitim öğretim desteği almaması gerektiği halde alması ve
bu hususlarda yapılan şikâyet üzerine başlatılan incelemenin tarafsız yapılmaması hususları olduğu anlaşılmış olup yapılan incelemede;
15.1) Başvuranın çocuğunun Fen Lisesi kısmından Anadolu Lisesi kısmına aktarılmak
istenmesi hususundaki iddialar incelendiğinde;
15.1.1) TEOG sonucuna göre Özel Okulları Anadolu Lisesine kaydı yapılan başvuranın
çocuğunun 2019-2020 Eğitim-Öğretim yılında Anadolu Lisesi kısmından yeni açılan Fen Lisesi kısmına aktarıldığı, bu aktarım sırasında “öğrencinin sınıf içi disiplin ve derse olan ilgisi dersine giren öğretmenlere sorulduğunda; Fen Lisesi’nin ağır temposuna uyum sağlama konusunda tereddüt oluşturmuştur. Önümüzdeki yıllarda öğretim sezonu içerisinde ders içi disiplin, derse olan ilgi ve ödevlerin zamanında yapılmaması ile ilgili konularda, herhangi bir öğretmeninden, öğrencimizin üst düzey performans sergileyememesine dair şikâyet getirmeleri durumunda tekrar Anadolu Lisesi’ne aktarılmasını peşinen kabul etmenizi istiyoruz. Bu konuda itiraz etmeyeceğinizi imzanızla beyan etmenizi rica ederiz.” şeklinde Öğrenci Veli
Taahhütnamesinin hem öğrenci hem de veli tarafından 30.07.2019 tarihinde imzalatıldığı, okul müdürünün müfettişe verdiği ifadeye göre söz konusu taahhütnamenin “ailenin de isteği ve onayı üzerine sadece öğrenciyi biraz daha güdülemek, biraz daha farkındalığını sağlamak ve davranışlarını düzeltmek, veliye de öğrenciye de Fen Lisesi sınıfında daha hassas olması gerektiğini anlatmak” amacıyla düzenlendiği, kaldı ki başvuran söz konusu taahhütnameyi
“doğru dürüst okumadan imzaladığını” ifade etse de kendisi tarafından imzalandığının sabit olduğu ve o tarihte herhangi bir itirazının da olmadığı anlaşılmış olup yukarıda 8.4 nolu paragrafta yer verilen Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin “Öğrencilerin uyacakları kurallar ve öğrencilerden beklenen davranışlar” başlıklı 157 nci maddesi dikkate alındığında okul yönetimince bir öğrenci veli taahhütnamesinin düzenlenmesinin mevzuata aykırı olmadığı, ancak bu taahhütnamenin okul türünü değiştirme (Fen Lisesinden Anadolu Lisesine geçirme)
gibi ağır şartlar içermesinin kabul edilemeyeceği değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme ile birlikte başvuranın nakil talebi dilekçesi karşısında söz konusu nakil işleminin sadece bu taahhütnameye dayalı olarak yapıldığını söylemeye olanak olmadığı, ayrıca başvuranın söz konusu taahhütnameyi “doğru dürüst okumadan imzaladığı” ifadesinin de Medeni Kanun’da yer alan dürüstlük ve iyi niyet kurallarına aykırı olduğu, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimsenin iyi niyet iddiasında bulunamayacağı sonucuna varılmıştır.
15.1.2) Başvuranın hiçbir uyarı, disiplin cezası olmadan okul değişikliğinin yapılmaya
çalışıldığı iddiasına bakıldığında, Kurumumuza gönderilen Rehberlik Öğrenci Görüşmelerine ilişkin kayıtlarda öğrenci ile 16.09.2019, 23.10.2019 ve 12.12.2019 tarihlerinde yüz yüze, veli olarak başvuran ile de 03.10.2019 ve 18.12.2019 tarihlerinde telefon ile görüşmeler yapıldığı,
17.01.2020 tarihinde velinin arandığı ve okula davet edildiği, ancak velinin müsait olmadığını
söylediği görülmüş ve söz konusu görüşmelerde öğrencinin sınıf akışını bozduğu, öğretmenlerin ve öğrencilerin bu durumdan şikâyetçi olduğu ve Fen Lisesi ortamına uygun hareket etmesi gerektiği uyarılarının yapıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca Kurumumuza gönderilen
21.11.2019 tarihli 2019-2020 Eğitim ve Öğretim Yılı ŞÖK (Şube Öğretmenler Kurulu) Toplantı
Tutanağında, ilgilenilmesi gereken öğrenciler arasında başvuranın çocuğunun yer aldığı, ayrıca şube öğretmenlerinin çoğunluğunun başvuranın çocuğu ile ilgili şikâyetlerini ifade ettikleri ve bunların tutanağa geçirildiği, ancak başvuranın iddia ettiği üzere “çocuğunun Fen Lisesinden
Anadolu Lisesine düşürülmesi” şeklinde bir kararın yer almadığı, aksine “rehberlik-veliöğrenci üçgeninde ekstra diyalog içerisine girilmesi bu öğrencileri kazanabilmek adına gerekirse farklı görevler ve sorumluluklar verilmesi gerektiği” şeklinde kararın alındığı tespit edilmiştir.
15.1.3) Diğer yandan, başvuranın şikâyet dilekçelerinde yer alan okul müdürüyle yapılan
görüşmede “çocuğun babasının, .’nin ikinci dönem konuşmayacağını, eğer konuşmaya devam ederse Anadolu Lisesine düşürün” ve “bu karardan geri dönmeyeceklerse ikinci dönem başına kadar beklemelerini, MEB sistemine bu şekilde bir beyanda bulunmamalarını, belki çocuklarını başka bir Fen Lisesine alacağını” şeklindeki ifadelerin de aslında başından beri bu uygulamaya onay verdiklerini, herhangi bir itirazları olmadığını gösterdiği değerlendirilmiştir.
15.1.4) Bu noktada, başvuranın çocuğunu, “diğer Fen Liselerinde kontenjan olmadığından
Koleji Anadolu Lisesine daha büyük bir maliyetle kaydettirdiği, yaptığı şikâyetler sonucu yapılan incelemeyle ‘çocuğunun kumpasa kurban edildiğini’ anladığı, okul müdürünün çocuğunu okuldan alacaklarından emin olduğu için MEB sistemine çocuğunun Anadolu Lisesi öğrencisi olarak giriş yapmalarına gerek olmaksızın ‘çocuğun kaydını velisi aldı’ şeklinde müfettişe ifade verdikleri” şeklindeki iddiası incelendiğinde, Kurumumuza gönderilen e-okul
Nakil Giden Listesinde, biri başvuranın çocuğu olmak üzere toplam 3 öğrencinin olduğu, listedeki öğrencilerden birinin başvuranın çocuğu gibi Öğretmenler Kurulu toplantı tutanağında öğretmenler tarafından şikâyet edilen öğrencilerden biri olduğu ve bu öğrencinin naklinin Özel
Anadolu Lisesine yapıldığı tespit edilmiş olup başvuranın başka çocuklara da aynı muamelenin yapıldığı iddialarının kısmen doğru olduğu anlaşılsa da bir nakil işleminin okullar tarafından kendiliğinden yapılamayacağı, ancak veli tarafından verilecek dilekçe veya e-devlet üzerinden yapılabileceği, okul müdürlüğünün bu talebi değerlendirerek işlem yapacağı; ayrıca bir diğer yol olarak da bir öğrencinin “okul değiştirme disiplin cezası alması” karşısında Millî eğitim müdürlüğünce öğrenci velisi bilgilendirilerek uygun okullara tercih yapılmasının sağlanacağı, veli tarafından tercih yapılmayan öğrencinin naklinin ise ilgili öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonunca resen gerçekleştirileceği hususlarının ilgili mevzuatta belirlendiği, bu çerçevede her ne kadar başvuranın söz konusu nakil talebini çok isteyerek yapmadığı anlaşılsa da en nihayetinde başvuranın 31.01.2020 tarihli nakil dilekçesinin, başvuranın kendi iradesi ve talebi doğrultusunda söz konusu nakil işleminin gerçekleştirildiğini resmi olarak ortaya koyduğu ve bu dilekçenin varlığının diğer iddia ve olası emsal durumların etkisini bertaraf ettiği değerlendirilmiştir.
15.2) Okul ücreti ile ilgili olarak; başvuranın, ödediği okul ücretlerine ilişkin kredi kartı
ekstrelerini sunduğu görülmüş olup başvuranın çocuğunun eğitim öğretim desteği alan bir öğrenci olduğu, yaptığı ödemelerle birlikte destek miktarının toplamının o yıla ait indirimli okul ücretine denk geldiğinin görüldüğü, her yıl için Öğrenci Kayıt Sözleşmesi ile Ödeme Bilgilerine ilişkin formun veli olarak başvuran tarafından imzalanmış olduğu, alınan eğitim destek miktarı ile birlikte yapılan indirimin % 72, % 76 şeklinde oluştuğu, yine eğitim destek miktarı ile başvuranın ödediği ücret birlikte dikkate alındığında indirim oranlarının % 35,2, % 46,7 ve % 47,5 olarak oluştuğu, bu oranların eğitim öğretim desteğinin alınabilmesi için mevzuatta belirlenen asgari % 51’lik oranın altında olduğu, okul müdürlüğünün ifade ettiği üzere başvuranın eğitim öğretim desteğini de indirim gibi hesapladığı, hâlbuki başvuranın çocuğu için belirlenen ücretin başvuranın da imzalamış olduğu sözleşmelerde yer alan 6.480, 7.060 ve
8.405 TL olduğu, okulun bu ücretin bir kısmını eğitim öğretim desteği kapsamında devletten,
diğer kalan kısmını da başvurandan aldığı ve dosya kapsamındaki bilgi-belgenin bu durumu doğruladığı anlaşılmış; ayrıca okul müdürlüğünün Kurumumuza ilettiği belgeler arasında S. D.
Y. adına “eğitim bedeli olarak” kesilen 08.08.2017 tarihli 2.800 TL’lik, 16.10.2018 tarihli 7.000
TL’lik, 29.10.2019 tarihli 1.050 TL’lik, 31.12.2019 tarihli 1.050 TL’lik ve 1.1.2020 tarihli
1.695 TL’lik faturalar görülmüştür. Diğer yandan, her ne kadar özel öğretim kurumlarında
burslu okuma hakkı kazanan öğrencilerin MEBBİS’te oluşturulan elektronik modüllere işlenmesi gerektiği halde böyle bir kayıt okul tarafından sunulamasa da başvuranın da çocuğunun % 80 burslu okuduğuna ilişkin yazılı herhangi bir belge sunamadığı, yine bu hususta aynı şekilde ücret ödemesinin yapıldığı anlaşılan geçmiş yıllarda başvuranın herhangi bir itirazının da olmadığı anlaşılmış, ayrıca okul müdürlüğünün Kurumumuza sunduğu belgeler arasında 2018 yılı için ücretsiz okuyan öğrenci kontenjanından yararlanacak olan bir öğrencinin eğitim ve öğretim desteğinin kesilmesi için Milli eğitim müdürlüğüne gönderilen yazı da görülmüş olup tüm bu tespitler çerçevesinde başvuranın iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
15.3) Başvuranın müfettiş incelemesinin tarafsız yapılmadığı iddiası ile Ankara’dan
gönderilecek bir müfettiş tarafından denetim yapılması talebi değerlendirildiğinde; başvuranın şikâyet dilekçesi üzerine konuyla ilgili Adana Valiliğinin 03.02.2020 tarihli inceleme onayı ve İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 03.02.2020 ve 05.02.2020 tarihli görevlendirme yazıları ile Maarif Müfettişi . .’nin görevlendirildiği ve 05.02.2020-
02.03.2020 tarihleri arasında inceleme yapıldığı, konuyla ilgili olarak başvuranın, çocuğu . .
.’nin, okul müdürü . .’nin ifadelerinin alındığı, sonuç itibariyle “şikâyetçinin iddialarını doğrulayıcı yönde yeterli bilgi, belge sunamadığı, öğrencinin Fen Lisesinden Anadolu Lisesine aktarımı yönlü bir işlem olmadığı, veli dilekçesi ile nakil işlemi yapıldığı, iddia ile ilgili olarak
Fen Lisesi ve yöneticileri hakkında herhangi bir işlem tayinine gerek olmadığı şeklinde”
03.02.2020 tarihli İnceleme Raporunun düzenlendiği görülmüştür. Söz konusu rapora
bakıldığında, raporun hem ilgililerin ifadeleri, hem de somut deliller çerçevesinde hazırlandığı, sonuç olarak da raporda öğrenci ile ilgili olarak Fen Lisesinden Anadolu lisesine aktarımı yönlü bir işlem olmadığı, veli dilekçesi ile Fen Lisesinden başka bir özel okulun Anadolu lisesine nakil işlemi yapıldığı, dosya kapsamı belgelerin iddiayı destekleyici mahiyette olmadığı değerlendirmesinin yapıldığı görülmüş olup söz konusu denetimin tarafsız yapılmadığı yönünde bir kanaat oluşmamıştır. Diğer yandan, yukarıda 7.5 nolu paragrafta da yer verildiği üzere özel okulların Bakanlık maarif müfettişleri/Bakanlık maarif müfettiş yardımcıları veya il millî eğitim müdürlüğünce görevlendirilen maarif müfettişi/il veya ilçe millî eğitim şube müdürü/eğitim uzmanı/araştırmacı ile diğer denetim yetkisi bulunanlarca denetleneceğinin kurala bağlandığı ve başvuranın şikayetinin İl Milli Eğitim Müdürlüğünce görevlendirilen maarif müfettişi tarafından incelendiği ve yapılan incelemenin mevzuata uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
16) Yargıtay 13. Dairesinin 15.09.2011 tarihli ve 2011/3177 E., 2011/12697 K. sayılı
kararında; “Davacı, oğlunun üstün başarılı olması nedeni ile burslu öğrenim hakkı kazanarak 2003-2004 Eğitim ve Öğretim döneminden itibaren 3 yıl süre ile davalı Vakfın “Özel Ayazağa
Işık İlköğretim Okulunda” öğrenim gördüğünü, ancak burslu öğrenim hakkının kullanılabilmesi için taahhütname imzalamasının ön koşul olarak ileri sürüldüğünü ve
17.6.2003 tarihinde taahhütnameyi imzaladığını, öğrencinin ilköğretim 6, 7 ve 8. sınıflarını
başarı ile bitirdiğini, 2006 yılı “OKS” sınavında üstün başarı göstererek Robert Kolejde okuma hakkı kazandığını, öğrencinin okula kaydının yapılarak öğrenimini sürdürmesi üzerine davalı tarafından 28.8.2006 tarihinde gönderilen yazıda taahhütnameye dayalı olarak 27.355.00
YTL’nin ödenmesinin istendiğini, taahhütname ve hukuki yollara başvurulacağı yönündeki ihtari baskı nedeni ile davalının öğrenim ücreti adı altında istediği 27.355.00 YTL’nin ödendiğini, ancak bir başka öğrenci velisinin imzaladığı taahhütnameye dayalı olarak benzer biçimde öğrenim ücretinin istenmesi ve ücretin tahsili istemi ile İstanbul 2. Tüketici
Mahkemesinin 2007/174 Esas sayılı dava dosyası üzerinden davalı Vakfın açtığı davanın reddedildiğini ve red kararının Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 2007/13758 Esas 2008/3423 karar sayılı ilamı ile 11.03.2008 tarihinde onanarak kesinleştiğini, imzalanan taahhütnamenin hukuki geçerliliğinin bulunmadığını, davalının Eğitim bursunu geri istemesinin hukuka aykırı ve haksız olduğunu, bu durumu mahkeme kararının verilmesi ile öğrendiğini ve bunun üzerine ödenen bedelin iadesi için davalıya İstanbul 16. Noterliğinin 19.8.2008 tarihli ihtarnamesinin keşide edildiğini, ancak geri ödeme yapılmadığını bildirerek ödemiş olduğu 27.355 YTL’nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.
Davalı, davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, davacıdan 17.06.2003 tarihinde alınan taahhütnamenin tek taraflı olarak düzenlendiği, tüketici aleyhine dengesizliğe neden olduğu, taahhütnamenin önceden hazırlanan standart belge olduğu, tüketicinin taahhütnamenin içeriğine etki edemediği, tüketici ile müzakere edilmediği bu nedenle taahhütnamenin 4077 sayılı yasanın 6. Maddesi kapsamında haksız şart içerdiği ve tüketici-davacı yönünden taahhütnamenin bağlayıcı olmadığı sonucuna varılarak davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Davacının 17.6.2003 tarihli taahhütnameyi imzalayarak davalı vakfa verdiği ve 2003-2006 yılları arasında davacının oğlunun davalı vakfa ait okulda burslu olarak okuduğu, ilköğretim kısmını bitirdikten sonra başka bir okulun lise bölümüne kaydını yaptırması üzerine davalı tarafından gönderilen 28.8.2006 tarihli ihtar üzerine, verilen taahhütnameye dayalı olarak davalıya 27.355. TL ödeme yaptığı hususları sabittir. Borçlar Kanununun 62. maddesine göre, borçlu olmadığı şeyi ihtiyariyle ödeyen kimse, kendisini borçlu zannederek ödediğini ispat etmedikçe, onun istirdadını isteyemez. Somut olayda davacı, davalıya ait okulda oğlunun burslu olarak eğitim görebilmesi için davaya konu taahhütnameyi vermiş ve aykırı davranış halinde taahhütnamede yazılı bedeli ödeyeceğini bildiği gibi, hiçbir ihtirazi kayıt ileri sürmeden kendi iradesiyle ödeme yapmış olup, davacının hataen kendisini borçlu zannederek ödeme yaptığını kabule olanak bulunmamaktadır. O halde ödenen bedelin istirdatı istenemeyeceğinden, mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.”
17) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat, emsal yargı kararı ve tüm
dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın iddialarının yerinde olmadığı ve idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde;
18.1) Başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve
belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak İdarenin, başvuranın şikâyetleri üzerine başlattığı incelemenin sonucuna ilişkin verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
18.2) Başvuranın itiraz ettiği Öğrenci Veli Taahhütnamesi ile ilgili olarak;
18.2.1) Yukarıda 8.4 nolu paragrafta yer verildiği üzere okul yönetiminin okul ile öğrenci ve
velisi arasında sözleşme imzalayacağının, bu sözleşmede öğrencilerin uyacakları kurallar ve öğrencilerden beklenen davranışlarla bunlara uyulmaması durumunda öğrencilerin karşılaşabilecekleri yaptırımlara yer verileceğinin, hatta okulların özelliklerine göre ayrıca destekleyici kuralların da belirlenebileceğinin ve bu kuralların okul öğrenci ödül ve disiplin kurulunun önerisi, öğretmenler kurulunun kararına bağlı olarak okul müdürünün onayından sonra uygulamaya konulacağının ilgili mevzuatta açıkça belirlendiği;
18.2.2) Diğer yandan, okul kayıt sözleşmeleri kapsamında sunulacak eğitim hizmetinin, 6502
sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) uyarınca bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan ya da yapılması taahhüt edilen mal sağlama dışındaki her türlü tüketici işlemi olarak değerlendirilmekte ve bu kanun hükümlerine tabi olduğu, TKHK’nin 5/I maddesinde haksız şartın, “Haksız şart; tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye dâhil edilen ve tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde dürüstlük kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme şartlarıdır.” şeklinde tanımladığı; somut olayda, okul kayıt sözleşmesinin fer’i niteliği taşıyan Öğrenci-Veli Taahhütnamesi’nde, öğrenci aleyhine haksız şartın öngörüldüğü, asıl sözleşme için geçerli olan “Tüketiciyle akdedilen sözleşmelerde yer alan haksız şartlar kesin olarak hükümsüzdür. (TKHK’nin 5/II)” hükmünün, fer’i nitelik taşıyan taahhütname için de geçerli olacağı; öğrenci tarafı aleyhine öngörülen haksız şartlara ilişkin hususlar tüketicinin korunması anlayışı kapsamında korunduğu;
18.2.3) Nitekim Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 15.02.2007 tarihli ve 2007/510 E. ve
2007/1989 K. sayılı kararında; “4822 Sayılı Kanunla değişik 4077 Sayılı Kanunun
“Sözleşmedeki Haksız Şartlar” başlığını taşıyan 6. maddesinde “Satıcı veya sağlayıcının tüketiciyle müzakere etmeden, tek taraflı olarak sözleşmeye koyduğu, tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde iyi niyet kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme koşulları haksız şarttır. Taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu her türlü sözleşmede yer alan haksız şartlar tüketici için bağlayıcı değildir.
Eğer bir sözleşme şartı önceden hazırlanmışsa ve özellikle standart sözleşmede yer alması nedeniyle tüketici içeriğine etki edememişse, o sözleşme şartının tüketiciyle müzakere edilmediği kabul edilir.
Sözleşmenin bütün olarak değerlendirilmesinden, standart sözleşme olduğu sonucuna varılırsa, bu sözleşmedeki bir şartın belirli unsurlarının veya münferit bir hükmünün müzakere edilmiş olması, sözleşmenin kalan kısmına bu maddenin uygulanmasını engellemez” hükümleri düzenlenmiştir.
Somut olayda, öğrenci başvuru ve kayıt formunun alt kısmında yazılı “Velinin yazılı beyanı” başlıklı kısımdaki şartların davacı tarafından düzenlenen ve standart nitelikte bir metin olduğu anlaşılmaktadır. Taksitlerin, vadesinde ödenmediği takdirde her ay için %12 gecikme faizi ödeneceğine dair şartın müzakere edilerek karşılıklı mutabakatla hüküm altına alındığına ilişkin bir delilin varlığı iddia ve ispat edilememiştir. Bu nedenle açıklanan şartın davalı tüketici açısından bağlayıcılığı yoktur. Mahkemece belirlenen alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesine karar vermek gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve asaya aykırı olup bozma nedenidir.” hususlarının vurgulandığı görülmüştür.
18.2.4) Bu çerçevede, başvuruya konu Taahhütname’nin okul türü değiştirme gibi çok ağır bir
yaptırımı içerdiği, üstelik okul müdürünün ifadesinden bunun her öğrenciye imzalatılmadığı anlaşılmış olup bundan böyle okul yönetimince söz konusu taahhütnamenin tüm öğrencileri kapsayacak şekilde ve herhangi bir haksız şart içermeksizin düzenlenmesi ve uygulanması önerilmektedir.
18.3) Ayrıca yukarıda 7.4. nolu paragrafta da yer verildiği üzere Özel Öğretim Kurumları
Yönetmeliğinin “Burs verilme şekli ve süresi” başlıklı 63 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Özel öğretim kurumlarında burslu okuma hakkı kazanan öğrenci ve kursiyerler
MEBBİS’te oluşturulan elektronik modüllere işlenir.” şeklindeki düzenlemenin gereğinin okul yönetimince yerine getirilmesi önerilmektedir.
18.4) Diğer yandan, yapılan incelemede, öğrenci kayıt sözleşmelerinde asgari bir bilginin yer
aldığı, formun detaylı doldurulmadığı, özellikle başvuru açısından önem taşıyan “Eğitim bursu alıyorsa yüzdesi”, “İndirim yapılmışsa nedeni?” gibi kısımların doldurulmadığı tespit edilmiş olup iyi yönetim ilkelerinden olan “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkeleri açısından bundan böyle söz konusu formların okul yönetimince tam ve eksiksiz doldurtulması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Adana İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvuran ile ADANA VALİLİĞİNE (İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ) ve
ERAL OKULLARINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi