|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın öğrenim kredisi borcuna ilişkin yaptığı itirazlar incelenmiştir. Başvuran, borcunu yapılandırarak ödemelerine rağmen, yapılandırmanın iptal edildiğini ve vergi dairesi aracılığıyla icra takibi başlatıldığını iddia etmiştir. Ancak, Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın açıklamaları doğrultusunda, başvuranın borç taksitlerini zamanında ödememesi nedeniyle muacceliyet kazandığı ve bu nedenle 6183 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde tahsil işlemlerinin gerçekleştirildiği belirtilmiştir.
Kararda, başvuranın gecikme zammının silinmesi talebinin, mevcut kanuni düzenlemeler gereği yerine getirilemeyeceği vurgulanmıştır. İlgili mevzuat uyarınca, borç taksitlerinin zamanında ödenmemesi durumunda, borcun tamamının muaccel hale geleceği ve tahsil işlemlerinin başlatılacağı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir; bu durum, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/81465-S.20.88628
BAŞVURU NO : 2020/6719
KARAR TARİHİ : 12/10/2020
RET KARARI
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Öğrenim kredisi borcu hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/04/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, öğrenim kredisini borcunu yapılandırarak 12 taksit ile ödediğini, son ödemenin
01.11.2010 tarihinde yapıldığını, buna rağmen vergi dairesine aktarımda bulunulduğunu, 2015
yılının aralık ayında Acısu Vergi Dairesi tarafından banka hesabından 710,00 TL çekildiğini,
15.03.2020 tarihinde de hesaplarına bloke konulduğunu, bu süreçte tarafına bildirimde
bulunulmadığını, sonrasında sözlü olarak ‘bir yıl içerisinde 3 kereden fazla gecikmeli ödeme yapıldığı’ gerekçesiyle yapılandırmasının bozulduğunun söylendiği, hâlbuki ilk ödeme gününde bankanın sisteminden kaynaklı problem nedeniyle ilgili hesaba ve Kredi ve Yurtlar
Genel Müdürlüğü sistemine ulaşılamaması neticesinde ödeme işleminin takip eden ilk iş günü yapıldığını, en son taksite ait ödeme gününün hafta sonuna denk gelmesi sebebi ile takip eden ilk iş günü ödemenin yapıldığını, 3 kereden fazla bir gecikmenin söz konusu olmadığını belirterek icra işleminin durdurulmasını, borcun iptalini, blokenin kaldırılmasını ve icra kapsamında tahsil edilmiş tüm bakiyelerin iadesini, borcun var olduğu tespit edilmesi halinde zamanında bildirim yapılmamasından kaynaklı geçen 10 senelik süre için oluşacak faiz tutarının iptalini ve sadece anapara ödemesinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sayılı ve
20.08.2020 tarihli yazısında: “… 2000/2001 öğretim yılının Ocak 2001 ayından itibaren
normal öğrenim süresinin bitiş tarihi olarak belirlenen Temmuz 2002 ayına kadar kredi numarası ile TC Ziraat Bankasında adına açılan şahsi hesaba ödenen toplam 1.530,00 TL ye Türkiye İstatistik Kurumunun açıkladığı Toptan Eşya Fiyat
Endeksindeki artıştan doğan 604,72 TL’nin ilave edilmesi suretiyle toplam 2.134,72 TL öğrenim kredisi borcu tahakkuk ettirilmiştir. Öğrenci/borçlunun normal öğrenim süresi Eylül
2002 tarihinde sona ermesi nedeniyle öğrenim kredi borcunun geri ödeme tarihi Ekim 2004
olarak belirlenmiştir.
3. Öğrenim ve/veya katkı kredisinin verilmesine esas teşkil etmek üzere Noterde tanzim ve tasdik ettirerek vermiş olduğunuz Kredi Taahhüt Senedinde “Tarafınıza verilen krediye Türkiye
İstatistik Kurumunun kredilerin ödendiği tarihlerdeki Toptan Eşya Fiyat Endeksindeki (TEFE)
artışlar uygulanarak hesaplanacak miktarın ilave edilmesi suretiyle tespit edilen borcunu herhangi bir tebligat beklemeden, normal öğrenim süresinin bitiminden iki yıl sonra başlamak üzere üçer aylık dönemlerde, kredi aldığı sürenin yarısı kadar sürede” ödeyeceğini, borcunu zamanında ödemediği takdirde, borcun tamamının muaccelliyet kazanacağını ve 6183 sayılı
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammıyla ile birlikte ödeyeceğini taahhüt etmiş bulunmaktadır.
4. Genel Müdürlüğümüze öğrenim ve/veya katkı kredisinden borcu olanlar; söz konusu borçlara ait taksitlerini ödeme planında belirtilen tarihler arasında son iş günü mesai bitimine kadar tam olarak ödemek zorundadırlar.
5. Mevzuatımıza göre, borç taksitlerini zamanında ödemeyenlerin birinci defada borçlarının bir yıllığı, tekrarında ise tamamı muacceliyet kazanır ve bu tarihten başlayarak 6183 Sayılı
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun Hükümlerine göre Mal Sandıklarınca tahsil olunarak Kuruma ödenir. Buna göre; anılan öğrenim kredi borcunun taksitlerini birden fazla aksatmış olduğundan 03.06.2005 tarihinde ödemiş olduğu 610,00 TL asıl borcundan düşülmüş, kalan 1.524,72 TL asıl borcun tahsili için, 01.05.2009 tarihinde ilgili Vergi Dairesi
Müdürlüğü nezdinde takibat başlatılmıştır.
6. Öğrenim ve/veya katkı kredisi borçlarının 5917 sayılı Kanun Hükümlerine göre; (Aylık taksitlerin süresinde ödenmemesi veya eksik (bir aksatma ) ödenmesi halinde borçlu 5917 sayılı
Kanunun 15 inci maddesi ile 351 sayılı Kanuna eklenen geçici 4 üncü madde hükümlerinden yararlanamayacaktır. Bu durumda olanlarla ilgili olarak gerekli takibatın yapılması için
Kurum tarafından Maliye Bakanlığının ilgili birimlerine gerekli bildirimde bulunulacaktır.)
hükümlerini içermektedir.
7. Buna göre; öğrenim veya katkı kredi borçlarını yapılandıranların Genel Müdürlüğümüze vermiş oldukları Taahhütnamede; yapılandırılmış borçlarını ödeme planında yer alan taksitlerini ait olduğu ayın son iş günü mesai bitimine kadar ödeyeceklerini, aksi halde yapılandırma işlemi iptal edileceğini, yapılandırmada esnasında gecikme zammından yapılan indirim tutarının borca yeniden yansıtılacağını ve yapılandırma tarihinden itibaren gecikme zammı uygulanacağını kabul ve taahhüt etmişlerdir.
8. Kayıtlarımızın incelenmesinde; borçlunun öğrenim kredisi borcuna mahsuben 29.09.2010 tarihine kadar yapmış olduğu ödemelerin tamamı (2.550,52 TL.) Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Ancak 5917 sayılı Kanundan yararlanarak 01.10.2009 tarihinde 12 taksit olarak yapılandırmış olduğu borcunun ilk taksitini vadesi içerisinde ödemediğinden yapılandırma iptal edilmiştir.
9. Bu nedenle, borçlunun öğrenim kredi borcuna yapmış olduğu ödemeler asıl borç ve gecikme zammından orantılı olarak düşülmüştür. Öğrenim kredisinden kalan 562,88 TL asıl borcun ve
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre mal sandıklarınca (vergi dairesi veya mal müdürlüğü) takip ve tahsil edilmesi gerekmektedir.
14. Diğer taraftan, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde süresinde ödenmeyen amme alacağına vade tarihinden ödeme tarihine kadar geçen süreler için aylık %1,6 oranında gecikme zammı tatbik edileceği hususu düzenlenmiştir.
15. Bu itibarla, taksitlerin zamanında ödenmemesi nedeniyle muacceliyet kazanan ve 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsili gereken öğrenim kredisi alacaklarına 6183 sayılı
Kanunun 51 inci maddesine istinaden taksit bazlı olarak her bir taksitin vadesine göre gecikme zammı hesaplanmaktadır.
16. Öte yandan, 6183 sayılı Kanunun 54 ve müteakip maddeleri süresinde ödenmeyen amme alacaklarının cebren takip ve tahsil esaslarını içermekte olup, Kanunun; 55 inci maddesinde, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ edileceği, 62 nci maddesinde ise, borçlunun mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tesbit edilen mal, hak ve alacaklardan amme alacağına yetecek miktarı tahsil dairesince haczolunacağı, hüküm altına alınmıştır.
17. Buna göre, 351 sayılı Kanunun 17 nci maddesi hükmü uyarınca, geri ödeme zamanlarına uyulmaması nedeniyle muaccel hale gelen öğrenim kredisi alacaklarının takip ve tahsil için vergi dairesine aktarılması üzerine 6183 sayılı Kanunun 55 inci maddesi hükmüne göre düzenlenecek bir ödeme emri ile takip işlemelerine başlanılmakta olup, ödeme emri tebliği üzerine de tahsil edilemeyen söz konusu kredi alacaklarının tahsili amacıyla amme borçlusunun mal, hak ve alacaklarına tahsil dairesince haciz tatbik edilmesi 6183 sayılı
Kanundan kaynaklanan bir zorunluluktur.
18. Dolayısıyla, yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar kapsamında söz konusu öğrenim kredisi alacağının tahsili amacıyla adı geçen hakkında yapılan takip ve tahsil işlemlerinde kanuna aykırı bir durum bulunmamakta olup, başvuruda yer alan öğrenim kredisi borcuna hesaplanan gecikme zammının silinmesine ilişkin talebin Kanuni bir düzenleme olmadığı müddetçe idarece yerine getirilmesi mümkün bulunmamaktadır…” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
19. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 20. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”, 21. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin
Kanununun “Burs ve kredilerin verilmesi” başlıklı 2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim
Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir…”,
22. 351 Sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun ‘Taksitlerin zamanında ödenmemesi’ başlıklı 17 nci maddesinde, “Borç taksitlerini zamanında ödemiyenlerin birinci defada borçlarının bir seneliği, tekrarında ise tamamı ivedilik kazanır.
Bu tarihten itibaren borç 6183 sayılı kanun hükümlerine göre malsandıklarınca tahsil olunarak
Gençlik ve Spor Bakanlığına ödenir.”,
23. 351 Sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun Geçici 4 üncü maddesinde (Ek madde: 25.06.2009 – 5917 S.K/Madde 15), “Bu Kanun ile 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunundan doğan ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanun hükümlerine göre bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce takibe alınmış olan borcunu üç ay içerisinde Kuruma başvurarak ödeme taahhüdünde bulunanların, borcunun tamamını; a) Başvuru süresi içinde defaten ödemesi durumunda bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar hesaplanan gecikme zammının yüzde yetmişbeşi, b) Oniki ay içinde aylık eşit taksitler halinde ödemesi durumunda bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar hesaplanan gecikme zammının yüzde ellisi, c) Yirmidört ay içinde aylık eşit taksitler halinde ödemesi durumunda bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar hesaplanan gecikme zammının yüzde yirmibeşi, ç) Otuzaltı ay içinde aylık eşit taksitler halinde ödemesi durumunda bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar hesaplanan gecikme zammının yüzde onu, terkin edilir.
24. Taksitli ödemeler başvuru tarihini takip eden aydan itibaren başlar. Aylık taksitlerin aksatılmadan ödenmesi halinde bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren gecikme zammı uygulanmaz. Aylık taksitlerin süresinde ödenmemesi halinde bu madde hükümleri uygulanmaz.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ödenen tutarlar red ve iade edilmez. Bu madde kapsamına giren alacaklara karşılık yapılmış hacizler ödemeler nispetinde kaldırılır.
Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Kurum tarafından belirlenir.”,
25. 21 Temmuz 2009 tarihli ve 27295 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Öğrenim ve/veya
Katkı Kredisi Borçlarının 5917 Sayılı Bütçe Kanunlarında Yer Alan Bazı Hükümlerin
İlgili Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelere Eklenmesi ile Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Hükümlerine Göre
Yeniden Yapılandırılması ve Takibi İle İlgili Usul ve Esaslara İlişkin Tebliğ’in
‘Taksitlerin aksatılması’ başlıklı 8 inci maddesinde, “(1) Taksitlerin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde borçlu 5917 sayılı Kanunun 15 inci maddesi ile 351 sayılı Kanuna eklenen geçici 4 üncü madde hükümlerinden yararlanamayacaktır. Bu durumda olanlarla ilgili olarak gerekli takibatın yapılması için Kurum tarafından Maliye Bakanlığının ilgili birimlerine gerekli bildirimde bulunulacaktır.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
26. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
ödemeniz gerekmektedir.” hususlarının belirtildiği, başvuranın 2016 yılından bu yana yapılandırmasının iptal edildiğini bilmesine rağmen ısrarla borcunu ödemediği, böylelikle mevzuat gereği muacceliyet kazanan tüm öğrenim kredisi borçları için tekrardan 6183 sayılı
Kanun kapsamında takip başlatıldığı ve gecikme zammı işletildiği, ödeme emri düzenlendiği ve haciz aşamasının elektronik şekilde tamamlanarak başvuranın borçlarının tahsil edildiği, başvuran hakkında yapılan takip ve tahsil işlemlerinde kanuna aykırı bir durum bulunmadığı, başvuranın gecikme zammının silinmesine ilişkin talebinin ilgili idarelerce yerine getirilebilmesi için kanuni bir düzenleme gerektiği hususları dikkate alındığında başvuranın talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 32. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
33. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI KREDİ VE YURTLAR
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi