Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın yardım miktarlarını belirlerken kulüplerin tescil türü ve faaliyet alanını dikkate alması hukuka uygun mudur (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/1265-S.21.2183

BAŞVURU NO : 2020/90441

KARAR TARİHİ : 21/01/2021

RET KARARI

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Yardım tutarına itiraz hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 23/07/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Mersin Sağırlar Spor Kulübü adına başvuran , Mersin Gençlik ve Spor İl

Müdürlüğüne yaptıkları nakdi yardım başvurusu sonucunda 1.750.00 TL ödeme yapıldığını, bu tutarın az olduğu ve artırılması talebiyle yaptıkları başvurulara nitelikli cevap alamadıklarını, benzer amacı taşıyan diğer kulüplerin isminde ‘Gençlik’ yazıyorsa 2.500.00 TL, ‘Gençlik’ yazmayanların ise 1.750.00 TL aldığını, bazı büyük kulüplerin ise 4.000.00 TL aldığını fark ettiklerini, Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliği hükümleri gereği yardımlarda eşitlik ilkesinin esas olması gerektiğini, bununla birlikte 2018 yılında hiç yardım yapılmadığını, altı branşta faaliyetlere devam ettiklerini, elliden fazla lisanslarının olduğunu ve bazı branşlarda başarıya ulaştıklarını belirterek nakdi yardım miktarının arttırılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

için Gençlik ve Spor Bakanlığı ayni ve nakdi yardımda bulunabilir.”, ‘Ödül ve sponsorluk’ başlıklı ek 3 üncü maddesinde, “ (1) Ulusal ve uluslararası yarışmalarda üstün başarı göstermiş sporcular ve kulüpler ile bu başarıya emeği geçen kişi, kurum ve kuruluşlara (futbol branşı dahil) ayni ve/veya nakdi ödül verilir. Bu ödüller Gençlik ve Spor Bakanlığı bütçesinde bu amaçla kullanılmak üzere açılacak tertiplerden karşılanır. Bu gelirin yeterli olmaması durumunda eksik kalan miktar 24.3.1988 tarihli ve 3418 sayılı Kanunda öngörülen gelirlerden karşılanır. (2) Verilecek ödüllerin miktarı, kimlere verileceğine ilişkin usul ve esaslar, Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir. (3) Ulusal veya uluslararası gençlik ve spor hizmet ve faaliyetlerini desteklemek amacıyla gerçek ve tüzel kişiler; …

sponsorluk yapabilirler. (4) Ferdi veya takım sporcuları ile gençlik ve spor kulüpleri, ulusal veya uluslararası sportif faaliyetlerde; Gençlik ve Spor Bakanlığının belirleyeceği esaslar dahilinde reklam alabilirler.”, ‘Amatör sporun desteklenmesi’ başlıklı Ek 12 inci maddesinde, “(1) Gençlik ve Spor Bakanlığı, Türkiye Futbol Federasyonu ve bağımsız spor federasyonlarına tescil edilmiş olan ve Türkiye’de faaliyette bulunan spor kulüpleri ve sportif alanda faaliyette bulunan sermaye şirketleri tarafından sporculara ödenen ücretlerden tevkif edilerek ilgili vergi dairesine kanuni süresinde beyan edilen ve ödenen gelir vergisinden

Gençlik ve Spor Bakanlığının talebi üzerine Hazine ve Maliye Bakanınca uygun görülen pay, Gençlik ve Spor Bakanlığı adına açılacak özel hesaba Hazine ve Maliye Bakanlığınca aktarılır.

(2) Özel hesaba aktarılan tutarlar aşağıdaki harcamalar dışında kullanılamaz: a) Amatör spor dallarında sportif faaliyet gösteren sporculara, bunların çalıştırıcılarına ve diğer spor elemanlarına yapılan ücret ve ücret sayılan ödemeler (Her bir sporcu, çalıştırıcı ve diğer spor elemanları için yıllık olarak yapılacak ödeme, 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi

Kanununun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin üçüncü gelir diliminde yer alan ve ilgili yılda ücretler için geçerli olan tutarın üç katını aşamaz.),b) Bu fıkranın (a) bendi kapsamındaki sporcu, çalıştırıcılar ve diğer spor elemanlarının, sportif faaliyetlerine ilişkin iaşe, ibate, seyahat, sağlık, eğitim-öğretim harcamaları ile amatör spor dallarına ilişkin hazırlık kampları, müsabaka, malzeme ve ekipman, federasyon vize, lisans, tescil ve katılım harcamaları.”,

6. 25869 sayılı ve 08.07.2005 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Gençlik ve Spor Genel

Müdürlüğü Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğinin ‘Tanımlar’ başlıklı 4 üncü maddesinde, “Kulüp: Gençlik faaliyeti, spor faaliyeti veya gençlik ve spor faaliyetinde bulunmak amacıyla kurularak Genel Müdürlüğe kayıt ve tescillerini yaptıran dernekleri, Spor kulübü: Spor faaliyetlerinde bulunmak amacıyla kurularak Genel Müdürlüğe kayıt ve tescilini yaptıran dernekleri, Gençlik kulübü: Gençlik faaliyetlerinde bulunmak amacıyla kurularak

Genel Müdürlüğe kayıt ve tescilini yaptıran dernekleri, Gençlik ve spor kulübü: Gençlik ve spor faaliyetlerinde bulunmak amacıyla kurularak Genel Müdürlüğe faaliyetleri yönünden ayrı ayrı kayıt ve tescillerini yaptıran dernekleri … İfade eder.”, ‘Yardım şekilleri’ başlıklı 34 üncü maddesinde, “Kulüplerin faaliyetlerini daha iyi bir şekilde yürütebilmelerini sağlamak amacıyla Genel Müdürlük bütçesinde yer alan yardım ödeneği; a) Spor malzemesi, araç ve gereç, b) Tesis yapımı, bakımı ve onarımı, c) Tüzüklerindeki amaç doğrultusunda eğitim, bilim, kültür ve sanat faaliyetleri, d) Sağlık hizmetleri, e) Sigortalama ve sosyal güvenlik hizmetleri, f) Kira ve benzeri zorunlu giderler, için kullanılmak üzere il müdürlükleri aracılığıyla kulüplere ayni ve nakdi olarak aktarılabilir.”, ‘Yardımlardan yararlanamayacak olan kulüpler’ başlıklı 35 inci maddesinde “Kulüplerden; a) Genel Müdürlükçe tescili yapılmayanlar, b)

Kayıt ve tescili silinenler, c) Kuruluş amaçları doğrultusunda faaliyet göstermeyenler, d)

Mahalli veya deplasmanlı liglere katılmayanlar, e) Spor faaliyetleri için antrenörü, gençlik faaliyetleri için gençlik lideri ve eğitmeni olmayanlar antrenör, gençlik lideri, eğitmen bulunmadığı sürece, f) Saha kapatma cezası olanlar bir yıl süreyle, g) Mahalli ve deplasmanlı liglere katılma başvurusunda bulunup sonradan çekilenler iki yıl süreyle, h) Şike yaptıkları mahkeme kararı ile tespit edilenler beş yıl süreyle, ayni ve nakdi yardımlardan yararlanamazlar. (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen durumlarda ise kulüplerin bu durumları devam ettiği sürece ayni ve nakdi yardımdan yararlanamazlar.” ‘Yardımın yapılması ile ilgili esaslar’ başlıklı 36 ncı maddesinde, “Gençlik ve spor kulüpleri; yardım talebi gerekçesini belirterek içinde bulunulan yılın Ekim ayı sonuna kadar bulundukları yerin il müdürlüğüne veya Genel Müdürlüğe başvuruda bulunurlar. Başvurular il müdürlüklerince

15 Kasım’a kadar Genel Müdürlüğün ilgili birimlerine gönderilir. Spor ve gençlik faaliyetleri

için yardımlarda eşitlik ilkesi esastır. Yardımlar; her yıl faaliyet türüne göre Genel Müdür onayıyla verilir. Yardımın amacı dışında kullanımının tespiti durumunda, yardım kesilerek iki yıl yardım yapılmaz. Yapılan yardımlar geri alınır.” ‘Yardımla ilgili belgeler’ başlıklı 37 nci maddesinde, “Yardımın ilgili kulübe aktarılabilmesi için aşağıdaki belgelerin il müdürlüklerine verilmesi zorunludur: a) Nakdi yardımlarda, kulüp alındı belgesi. b) Dernekler

Yönetmeliğinin (Ek-15)’ine göre bastırılan Ayni Bağış Alındı Belgesi. c) Yetki belgesi.

Yardımla ilgili harcama belgeleri, harcamanın yapılmasını takip eden on beş gün içinde kulübün bağlı bulunduğu il müdürlüğüne verilir. Harcama belgeleri genel denetim için saklanır.” hükümleri bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddi önerilmiştir.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 8. Başvuran, nakdi yardım miktarının artırılmasını talep etmektedir.

9. İlgili idare, bütçe imkânları dâhilinde gerekli yardımların yapıldığını belirtmektedir.

10. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre; Mersin Sağırlar Spor Kulübünün

Mevzuata göre Ekim ayı sonuna kadar yapması gereken yardım talebi başvurusunu 17/12/2019 tarihinde yaptığı, akabinde 1.750 TL nakdi yardım yapıldığı, Kulübün 6 farklı branşta faaliyet gösterdiği gerekçesi ile yardım tutarına itiraz edildiği ve Mersin Sağırlar Spor Kulübüne 2005-

2019 yılları arasında Bakanlık bütçesinden toplam 18.000 TL nakdi yardım yapıldığı

anlaşılmıştır.

11. Amatör Spor Kulüpleri Belediyelerden ve Gençlik ve Spor Bakanlığından yardım alabilmektedir. Gençlik ve Spor Bakanlığı mevzuatına göre yardım şekilleri ayni veya nakdi yardım, ödül, sponsorluk ve reklam almaya izin verilmesi şeklinde tezahür etmektedir.

12. 2019 yılı Bakanlık faaliyet raporuna göre spor hizmet faaliyetlerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması ile uluslararası alanda sportif başarıların artırılmasını sağlamak amacı ve spor kulüplerinin yapısını güçlendirmek hedefi ile amatör spor kulüplerine ayni ve nakdi yardım yapılmaktadır. Hedefin sürdürülebilirliği açısından faal spor kulüpleri ayni ve nakdi yönden desteklenmeye devam edilmektedir. Konuya ilişkin duyuru ve haberlerde 81 ilde aralarında engelli spor kulüplerinin de yer aldığı bin 905 amatör spor kulübüne 17 milyon 722 bin 250 TL yardım yapıldığı açıklanmıştır. Raporda, amatör spor kulübü sayısı plan dönemi başlangıç değerinde 14.964, izleme dönemindeki gerçekleşme değerinde 17.930 olarak gösterilmiştir.

13. 2020 yılı mali durum ve beklentiler raporunda yer alan bilgilere göre 3289 sayılı Gençlik ve Spor Kanunun 25. maddesi gereğince, ülkemiz genelinde tescilli spor kulübü ve lisanslı sporcu sayının arttırılması, spor kulüplerinin daha fazla spor dalında faaliyetlere katılımının sağlanması, teşvik edilmesi ve desteklenmesi amacı ile spor kulüplerine ayni ve nakdi yardım yapılmaktadır. Bu bağlamda Ocak-Haziran döneminde 24 spor kulübüne 1.045.000.00 TL nakdi yardım yapılmıştır.

14. Mevzuat hükümleri ve bakanlık onayı/takdiri/değerlendirmesi ile spor kulüplerine bütçe imkânları dâhilinde yardım yapılmaktadır. İlgili yönetmelikte yer aldığı şekliyle, spor ve gençlik faaliyetleri için yardımlarda eşitlik ilkesi esastır.

15. Başvuran, kulüp isimlerinde ‘Gençlik’ yazıp yazmaması durumuna göre yardım tutarlarının değiştiğini ifade etmektedir. Mevzuata göre, kulüpler, gençlik faaliyeti, spor faaliyeti veya gençlik ve spor faaliyeti olmak üzere durumlarına göre kayıt ve tescil olmaktadır. Mersin

Sağırlar Spor kulübü ‘Spor Kulübü’ olarak kayıt ve tescil olduğu için faaliyet alanının sadece spor faaliyetlerinin olduğu ve gençlik faaliyetlerinde bulunamayacakları açıktır. Bu nedenle, ‘Gençlik ve Spor Kulüpleri, faaliyet alanları daha geniş olduğu için Spor Kulüplerine göre daha fazla yardım alabileceklerdir.

16. Başvurandan, nakdi yardım değerlendirme formu ile il içi ve yabancı sahalı (deplasman)

liglere katıldığı spor dalları ve kategorileri, spor kulübünün aylık geliri, daha önce yardım alınıp alınmadığı, dünya çapında şampiyonalara katılan sporcu sayısı, ulusal ve uluslararası elde edilen başarılar, taahhütte bulunan spor dalları ve faaliyete katıldığı spor dalları, lisanslı ve faal sporcu sayısı, vergi borcu bulunup bulunmadığı hususlarını ilişkin bilgi istendiği görülmektedir. Nakdi yardım miktarının belirlenmesinde ayrıca, kulüplerin tescil edildikleri tarih, faaliyet alanının genişliği, faaliyet gösterilen spor dalının olimpik/paralimpik olup olmadığı, sporcu sayısının çokluğu, milli sporcu sayısı, plan ve proje sahipliği ve başarı potansiyeli gibi hususlar dikkate alınmaktadır.

17. Bu kapsamda, eşiklik ilkesinin göz ardı edilmeyerek uygulamada bazı farklı ve gerekli değerlendirmeler ile nakdi yardım miktarı ile ayni yardım türünün kulüpten kulübe değişiklik göstermesinin tabii olduğu değerlendirilmektedir.

18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, yukarıda yer verilen düzenlemeler ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde başvuranın talebinin reddi işleminin hukuka uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

20. Bununla birlikte önemi anayasal ve evrensel düzeyde olan eşitlik ilkesinin ve engelliler için alınacak tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı sayılmayacağı hükmünün sporda ilk basamağı oluşturan amatör spor kulüpleri üzerinde uygulanması aşamasında şeffaflık ve hakkaniyetin daha fazla sağlanması amacıyla değerlendirme kıstaslarına ve engellilere yönelik faaliyet gösteren kulüplere yönelik her yıl düzenli yardım yapılması gibi pozitif ayrıcalıklara mevzuatta açıkça yer verilmesi önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi