|
ÖZET: Başvuran, 2020/1. dönem Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı’nın “Denetim, Raporlama ve Meslek Hukuku” oturumunda aldığı düşük puana itiraz ederek sınav kağıtlarının yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir. Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı’nda başarılı olabilmek için her bir sınav konusundan en az 50 puan alınması ve toplam not ortalamasının 65 olması gerektiği belirtilmiştir. Başvuranın itirazı, TÜRMOB tarafından yapılan yeniden değerlendirme sonucunda reddedilmiştir.
Yapılan incelemelerde, sınavın değerlendirilmesi sürecinin objektifliği açısından uzman bilirkişilerin görüşüne başvurulması gerektiği tespit edilmiştir. Sınavın değerlendirilmesi sırasında, her bir puanın aritmetik ortalamaya etkisi olduğu ve bu nedenle tüm derslerden alınan notların dikkate alındığı anlaşılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın sınav puanının artırılması talebi reddedilmiş, ancak sınavların daha objektif bir şekilde yapılabilmesi için yönetmelik değişikliği önerilmiştir. Bu durum, sınavların değerlendirilmesinde yaşanan sorunların giderilmesine yönelik bir adım olarak değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/6764-S.21.10873
BAŞVURU NO : 2020/99511
KARAR TARİHİ : 28/04/2021
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE
YEMİNLİ MÜŞAVİRLER ODALARI BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI
HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Yeminli Mali Müşavirlik Sınav puanına itiraz hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 02/11/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran 04-13.07.2020 tarihleri arasında gerçekleştirilen 2020/1. dönem
Yeminli Mali Müşavirlik Sınavının “Denetim, Raporlama ve Meslek Hukuku” oturumuna katıldığını, sınav puanının beklediğinden düşük geldiğini, söz konusu oturuma yasal süre içerisinde itiraz ettiğini ve
TÜRMOB tarafından yapılan yeniden değerlendirme sonucunda sınav puanında istediği oranda bir değişiklik olmadığını belirterek, sınav kağıtlarının yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusunun çözümüne dayanak teşkil etmek üzere 21.12.2020 tarihinde TÜRMOB’dan bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. TÜRMOB tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 31.12.2020 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; 04-13.07.2020 tarihleri arasında gerçekleştirilen 2020/1.
dönem Yeminli Mali Müşavirlik Sınavına giren başvuranın “Denetim, Raporlama ve Meslek Hukuku” oturumuna katıldığı, sınav puanının 55 olarak açıklandığı, sınav sonucuna itirazda bulunduğu, itirazın sınav komisyonu tarafından değerlendirilmesi sonucunda sınav puanında bir değişiklik olmadığı ve bu sonucun 09.09.2020 tarihinde başvurana bildirildiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.” hükmüne yer verilmiştir.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun
4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü bulunmaktadır.
4.2. “Başvuru ve usulü” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrasında; inceleme ve araştırma konusu ile ilgili olarak Başdenetçi veya Denetçilerin bilirkişi görevlendirebileceği belirtilmiş, benzer düzenlemeye 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 24 üncü maddesinin birinci fıkrasında da yer verilmiştir.
5. 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nun
“Yeminli mali müşavirlik sınavı” başlıklı 10’uncu maddesinde; “Yeminli mali müşavirlik sınavı Birlik tarafından yazılı olarak yapılır… Sınav komisyonu biri başkan olmak üzere yedi üyeden oluşur. Sınav komisyonu başkan ve üyeleri; dördü Maliye Bakanlığı vergi denetim elemanları arasından, biri
Yükseköğretim Kurulunca önerilecek iki aday arasından, ikisi ise Birlikçe önerilecek dört aday arasından
Maliye Bakanı tarafından seçilir. Sınav komisyonu üyeliklerine aday gösterileceklerin; hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe, bankacılık veya idarî bilimler dallarının birinden lisans veya lisansüstü seviyesinde mezun olmaları ve bu konularda en az onbeş yıl çalışmış veya bu kadar süre öğretim üyeliği veya görevliliği yapmış bulunmaları şarttır…” hükmüne yer verilmiştir.
6. 16/01/2005 tarihli ve 25702 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yeminli Mali Müşavirlik ve Serbest
Muhasebeci Mali Müşavirlik Sınav Yönetmeliğinin;
6.1. “Sınav Türleri” başlıklı 7 nci maddesinin (a) bendinde; “Yeminli Mali Müşavirlik sınavı; Kanunları uyarınca vergi inceleme yetkisini almış ve mesleki yeterlilik sınavını vermiş olanların yeterlilik sınavını kazandıkları tarihten itibaren veya en az 10 yıllık Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik dönemi sonunda açılacak ve bu Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen konulardan ayrı ayrı olmak üzere yapılan sınavdır.” düzenlemesi,
6.2. “Sınav Notları” başlıklı 16’ncı maddesinin (a) bendinde; “Yeminli Mali Müşavirlik sınavında başarılı sayılmak için sınav konularının her birinden 100 üzerinden en az 50 alınması şartıyla, alınan notların aritmetik ortalamasının en az 65 olması gerekir.” düzenlemesi,
6.3. “Sınavların Değerlendirilmesi” başlıklı 17’inci maddesinin ilk fıkrasında; “Sınav Komisyonu, bu Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde belirtilen notlama yöntemine göre cevap kâğıtlarını ve sonucunu notlandırır ve değerlendirir. Sınav kâğıtlarında her sorunun notunun ayrı ayrı verilmesi esastır. Bunların toplamından o konudaki yazılı sınav notu ortaya çıkar. Sınav komisyonu, adayların her sorudan aldıkları notları ve toplam sınav notunu liste halinde tutanakla tespit eder ve bu tutanaklar sınav evrakı ile birlikte saklanır. Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik sınavlarında staj sırasındaki tezkiye not ortalaması ayrı bir ders gibi tutanakta gösterilir…” düzenlemesi,
6.4. “Sınav Sonuçlarına İtiraz” başlıklı 20’nci maddesinde; “Sınava katılanlar, sınav sonuçlarına yazılı olarak itiraz edebilirler. İtirazlar, sonuçların Odalarda ilan tarihinden itibaren 15 gün içinde bir dilekçe ile Birliğe yapılır. Bu itirazlar, Birlikçe en geç 30 gün içinde incelenip karara bağlanır ve sonuç
itiraz edene yazılı olarak bildirilir.” düzenlemesi,
6.5. “Tekrar Sınava Girebilme” başlıklı 21’inci maddesinde; “Yeminli Mali Müşavirlik sınavında başarılı olamayanlar, ilk sınav tarihinden itibaren 2 yıl içerisinde yılda 3 kez açılacak tüm sınavlara girebilirler. Sınav süresi hiç bir nedenle uzatılamaz. Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik sınavında başarılı olamayanlar, ilk sınav tarihinden itibaren 3 yıl içerisinde yılda 3 kez açılacak tüm sınavlara girebilirler. Bu sınav süresi hiç bir nedenle uzatılamaz. Bu sınav haklarını süresinde kullanmayanlar veya başarılı olamayanlar, altı ay süreyle meslek sınavlarına alınamazlar. Altı aylık süreyi dolduranlardan dileyenler yeniden tüm konuları kapsamak üzere bu Yönetmelik hükümlerine göre sınavlara katılabilirler.” düzenlemesi,
mevcuttur.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere; TESMER tarafından gerçekleştirilen 2020/1.
dönemde gerçekleştirilen Yeminli Mali Müşavirlik Sınavının “Denetim, Raporlama ve Meslek Hukuku” oturumuna katıldığını, sınav puanının beklediğinden düşük geldiğini, söz konusu oturuma yasal süre içerisinde itiraz ettiğini ve TÜRMOB tarafından yapılan yeniden değerlendirme sonucunda sınav puanında bir değişiklik olmadığını belirterek, sınav kağıtlarının yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.
9. Konuyla ilgili olarak yapılan incelemede, Yeminli Mali Müşavirlik Sınavından başarılı sayılabilmek için toplam 10 alanda yapılan sınav konularının her birinden 100 üzerinden en az 50 alınması şartıyla, alınan notların aritmetik ortalamasının en az 65 olması gerektiği, başarılı olamayanların, ilk sınav tarihinden itibaren 2 yıl içerisinde yılda 3 kez açılacak tüm sınavlara girebildiği, yani bir aday başarılı olduğu sınav konularından tekrar sınava girmediği, ancak başarısız olduğu sınav konularından 2 yıl içerisinde yılda 3 kez açılacak sınavlara başarılı olana kadar girebildiği, neticede ise tüm derslerden 50 puanın altında almamak kaydıyla, alınan notların aritmetik ortalamasının alındığı ve ortalama en az 65 ise
Yeminli Mali Müşavirlik Sınavından başarılı olunduğu, bu nedenle, tüm derslerden alınan notlar aritmetik ortalamaya dâhil edildiği için adaylar için alınacak her bir puanın ortalamaya etkisi olduğu anlaşılmaktadır.
10. Şikayete konu uyuşmazlık, sınav kağıtlarının değerlendirilmesi sonucu verilen sınav puanına itiraz olduğundan, şikayet dosyasının teknik incelemeyi gerektirmesi nedeniyle, uyuşmazlığın çözümü için uzman bilirkişilerin görüşüne başvurmak gerekmiştir. Bu nedenle, konuyla ilgili bilirkişi görevlendirmesi yapılmıştır.
/
11. Görevlendirilen bilirkişiler tarafından ayrı ayrı hazırlanan bilirkişi raporlarında adaya takdir edilen
puanlar ile komisyon tarafından itiraz sonrası takdir edilen puanlar aşağıdaki tabloda gösterildiği gibidir:
Denetim, Raporlama ve Meslek Hukuku
Sınav Komisyonu 55
Vergi Başm. 54,5
Prof. Dr. 55
Söz konusu bilirkişi raporları incelendiğinde, Sınav Komisyonu tarafından yapılan değerlendirmenin yeterli bulunduğu anlaşılmaktadır.
12. Diğer taraftan, 5 nolu paragrafta belirtildiği üzere, bahse konu Yeminli Mali Müşavirlik Sınavları yazılı klasik usulle yapılmakta olup, senede 3 kere düzenlenen ve toplamda 10 oturum üzerinden yapılan sınavların sorularının ve cevap kağıtlarının incelenmesinden, oturumun ismine göre değişebilmekle birlikte Revizyon oturumu gibi bazı oturumlarda cevap kağıtlarının 40 sayfayı bulabildiği, yine
TÜRMOB’dan edinilen bilgilere göre 2020 yılında Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı için pandemi nedeniyle 3 dönem yerine 2 dönem sınav yapıldığı ve bu sınavlara toplamda 1200 civarında katılım olduğu, Sınav Komisyonunun sadece 2 dönem için ortalama yüzbinin üzerinde cevap kağıdı incelemek durumunda kaldığı ve bu durumun sınavın objektif değerlendirilmesi hususunda soru işaretlerine neden olabileceği değerlendirilmektedir. Zira, Kurumumuza bugüne kadar yapılan başvurularda adayların, cevap kağıtlarının Değerlendirme Komitesi tarafından yeteri kadar incelenmediğini düşündüklerini gerekçe gösterdikleri gözlemlenmiştir.
13. Bununla birlikte, Kurumumuza yapılan 2017/1548 sayılı başvuru hakkında, başvuranın cevap kağıtlarının bir sayfasının hiç incelenmediği ve puanlama yapılırken değerlendirmeye alınmadığı tespit edilerek, başvuranın değerlendirilmeyen cevap kağıdının değerlendirilerek sınav puanının yeniden hesaplanması yönünde TÜRMOB’a 21.07.2017 tarihli ve sayılı “Tavsiye Kararı” verilmiştir. Bu durum, 11 nolu paragrafta bahsedildiği gibi senede yüzbinin üzerinde cevap kağıdı incelemesi yapan
Değerlendirme Komitesi açısından normal karşılanabilse de, sınavın objektif değerlendirilmesi hususunda bir cevap kağıdının bile incelenmemesi ya da yeterli derecede incelenmemesi bütün bir sınavın objektifliğine gölge düşürebilir.
14. Benzer değerlendirme, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Sınavları için de geçerli olup, 2020 yılı içerisinde 11000 civarında katılımla gerçekleştirilen sınavların cevap kağıtlarının objektif bir şekilde değerlendirilmesinin zor olabileceği düşünülmektedir.
15. 12, 13 ve 14 nolu paragraflarda açıklandığı üzere, sınavın yapılış ve değerlendirme sürecinde objektifliğin sağlanmasının “test usulü” yazılı sınav uygulamasıyla sağlanabileceği değerlendirilmiş, söz konusu usul değişikliğinin Kanun değişikliğine gerek kalmadan, Yeminli Mali Müşavirlik ve Serbest
Muhasebeci Mali Müşavirlik Sınav Yönetmeliğine ekleme yapmak ve/veya Sınav Yönetmeliğinde değişiklik yapmak suretiyle mümkün olabileceği, benzer düzenlemelerin yürürlükte ve sınavlarda uygulanmakta olduğu, örneğin 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu’nda “Adaylığa Atama” başlıklı 9’uncu maddesinin 2’nci fıkrası; “Yukarıdaki maddede belirtilen niteliklere sahip olup, yazılı yarışma sınavı ile mülakatta başarı gösterenler, başarı derecelerine göre sıraya konularak Adalet Bakanlığınca önceden belirlenen ihtiyaç sayısına, ….. atanırlar….” hükmü ile “Yazılı yarışma sınavı ve mülâkatın yapılış şekli” başlıklı 9/A maddesi; (Ek: 1/12/2007-5720/3 md.) Yazılı yarışma sınavı, Adalet Bakanlığı ile imzalanacak protokole göre Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılır.” hükmü
bulunmakla birlikte, hakim ve savcı adaylarına yönelik yazılı sınav ÖSYM Başkanlığı tarafından çoktan seçmeli test olarak yapılmaktadır.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuruya konu oturum hakkında başvuranın sınav puanının yükseltilmesi talebinin İdare tarafından reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvurana verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yolunu gösterdiği, idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davrandığı değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilen kısımları ile ilgili olarak durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup söz konusu 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise başvurunun tavsiye verilen kısımları ile ilgili olarak kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren
30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden
(varsa) arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KISMEN RET KISMEN KABULÜ ile; Başvuranın “Denetim, Raporlama ve Meslek Hukuku” oturumuna ilişkin sınav puanının arttırılması talebinin REDDEDİLMESİNE,
Diğer taraftan, Yeminli Mali Müşavirlik ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Sınavlarının objektif bir şekilde yapılabilmesi ve değerlendirilebilmesi açısından, Yeminli Mali Müşavirlik ve Serbest Muhasebeci
Mali Müşavirlik Sınav Yönetmeliğinde, Birlik tarafından sınavın klasik yazılı veya test usulü yazılı sınav şeklinde düzenlenebileceği şeklinde değişiklik yapılması hususunda Hazine ve Maliye Bakanlığına ve
Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğine
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
/
Kararın BAŞVURANA, HAZİNE ve MALİYE BAKANLIĞINA ve TÜRKİYE SERBEST
MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ve YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER ODALARI
BİRLİĞİ’NE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/