|
ÖZET: Bu Danıştay kararı, Doğuş Üniversitesi’nde yaz okulu ücretlerinin iade edilmesi talebine ilişkin bir hukuki uyuşmazlığı ele almaktadır. Başvuran, yaz okulunda bursların geçersiz olduğu ve bütünleme sınavlarının kaldırılması nedeniyle zorunlu olarak yaz okuluna katılmak zorunda kaldığını iddia ederek, ödediği yaz okulu ücretlerinin iadesini talep etmiştir. Üniversite ise yaz okulunun isteğe bağlı olduğunu ve bu dönemde alınan dersler için ücret talep etmenin mevzuata uygun olduğunu savunmuştur.
Danıştay, 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu’nun ek 26. maddesine dayanarak, yaz okulu ücretinin alınmasının yasal bir dayanağı olduğunu ve başvuranın yaz okuluna katılımının kendi isteğiyle gerçekleştiğini belirterek, başvurunun reddine karar vermiştir. Bu karar, vakıf üniversitelerinde yaz okulu ücretinin alınmasının hukuka uygun olduğunu ve başvuranın talebinin sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde değerlendirilemeyeceğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, yaz okulu ücretinin iadesinin yasal dayanağı bulunmadığı vurgulanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/5924-S.21.9553
BAŞVURU NO : 2020/99264
KARAR TARİHİ : 12/04/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DOĞUŞ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın ödemiş olduğu yaz okulu ücretlerinin tarafına iade edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27/10/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle; ; Doğuş Üniversitesi Hukuk Fakültesine 2016 yılında %25 burslu olarak kayıt yaptırdığını, 2016 yılında okul tanıtımlarında, bursların hem dönem içerisinde hem de yaz okulunda geçerli olacağının vaat edildiğini ve Doğuş Üniversitesini tercih sebebinin bursa ilişkin bu husus olduğunu 2. sınıfta öğrenim görürken yaz okulunda bursların geçersiz olacağının ilaveten bütünleme sınavlarının kaldırıldığının öğrencilere duyurulduğunu, itirazlarını dile getirdiklerinde ”yaz okulu isteğe bağlıdır, bu sebeple bursların geçersiz olması mevzuata aykırı bir durum değildir” açıklamalarında bulunulduğunu, ancak Üniversitenin aldığı kararlar neticesinde yaz okulunun isteğe bağlı olmaktan çıkıp neredeyse zorunlu hale gelmiş bulunduğunu zira normal öğrenim döneminde bir dersinde başarısız olmuş bir öğrencinin, o dersi düzeltmesi adına iki seçeneği mevcut olduğunu, bu seçeneklerin ise bütünleme sınavı ve yaz okulu olduğunu, bütünleme sınavlarının kaldırılarak yaz okulunun da ücretli hale getirilmesinin mağduriyet oluşturduğunu, gelinen aşamada bir öğrencinin Doğuş Üniversitesine gidiyorsa dersten kalma olanağı bulunmadığını, çünkü derste başarısız olduğu takdirde bütünleme sınavına girememekte ve fahiş fiyat ödeyerek zaruri olarak yaz okulunu tercih etmek zorunda bırakıldığını, ÖSYM burslarının lise döneminde çalışıp kazandığı hakkının olduğunu nitekim Yargıtay kararlarında, yaz okulunda bursların geçersiz olmasının sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde değerlendirildiğini, konu hakkında karara bakıldığında; ‘Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulu’nun 15.09.2008 tarihli kararında; ”2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu’nun Ek 10. maddesine göre mali, idari ve ekonomik konularda kurulun gözetim ve denetimine tabi olan vakıf yükseköğretim kurumlarında okuyan öğrencilerden kayıt yaptırdıkları dönem ve eğitim – öğretim yılı için ücret alındığı, bir üst sınıfa geçen ve bir önceki eğitim –
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
öğretim yılı dönemi için ücret ödemiş olan öğrencilerden daha önce alıp da başaramadığı ve yeniden alması gereken ücretleri daha önce alınmış/ödenmiş olan alt sınıf dersleri için bir ücret alınmasının uygun olmadığına karar verilmiştir.” şeklinde olduğunu ifade ederek vakıf üniversitelerince, öğrencilerin başarısız olduğu ya da hiç almadığı derse ilişkin bir sonraki dönem alacağı dersler için öğretim ücreti dışında her ne ad altında olursa olsun ayrı bir ücret alınmasının hukuka aykırı olduğundan hareketle iki sene boyunca yaz okulu ücreti adı altında ödediği ücretlerin tarafına iade edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Doğuş Üniversitesi Hukuk Müşavirliği tarafından konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 26/01/2021 tarihli yazısı ve eklerinden özetle;
2.1. Başvuranın Doğuş Üniversitesi Hukuk Fakültesine 2016-2017 güz döneminde yatay geçiş ile kayıt olduğunu, başvuranın burs durumunun bu sebeple yatay geçiş bursu olan %25 olduğunu, Öğrenci Not
Belgesinden görüleceği üzere başvuran ilk olarak 2018-2019 Yaz döneminde eğitim aldığını, bu eğitim dönemi dışında başvuranın 2019-2020 Yaz döneminde eğitim aldığını, ilgili dönemlerde 31 Mayıs 2018 tarihli ve 2018/15 sayılı Senato Kararı ve 25 Ekim 2018 tarihli 2018/21 sayılı Mütevelli Heyet Kararı ile onaylanan Doğuş Üniversitesi Burs Yönergesinin 27 inci maddesinde “Tüm burs ve indirimler güz ve bahar yarıyılları için geçerli olup, yaz öğreniminde geçerli değildir. ” şeklinde düzenlenme bulunmakta olup, bu maddeden de görüleceği üzere ilgili mevzuat doğrultusunda yaz öğretiminde indirim ve bursların geçerli olmamasının mevzuata aykırı olmadığını,
2.2. Yaz okulu olarak adlandırılan yaz dönemi eğitiminin istisnai olarak düzenlemiş ve öğrencilerin tercih edip etmemekte serbest olduğunu, isteğe bağlı bir eğitim-öğretim dönemi olduğunu, yaz okulunun amacının üniversite eğitim-öğretim olanaklarının yaz döneminde de değerlendirilmesi, ara sınıfı geçmek ve/veya mezun olmak için birkaç dersi kalmış öğrencilere sınıf geçme ve mezuniyet için fırsat sağladığını, Üniversitelerindeki tüm öğrencilerin üniversiteye kaydolurken mevzuatın bilincinde olarak ve öğrencilik sıfatını kazandıkları an itibariyle mevzuata uymayı kabul ederek öğrenime başladıklarını,
2.3. 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu’nun ek 26. maddesine göre, Üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerinin açmış oldukları yaz okullarına katılacak öğrencilerden, toplam ikiyüzseksen ders saatine karşılık olmak ve 46. madde uyarınca belirlenen yıllık öğrenci katkı payının iki katını aşmamak üzere
Yükseköğretim kurulunca belirlenecek miktarda yaz okulu öğretim ücreti alınmasına dair hükmün yer almakta olup, dava okullarının bir devam mecburiyeti olmayıp öğrenci tarafından seçmeli olarak almasının söz konusu olduğunu,
2.4. Doğuş Üniversitesi Yaz Öğretimi Yönetmeliği madde 9’daki “Yaz öğretiminde derslere kayıt isteğe bağlıdır. Öğrenciler akademik takvimde ilan edilen tarihlerde Doğuş Üniversitesi Önlisans ve Lisans
Eğitim-öğretim ve Sınav Yönetmeliği hükümleri ve aşağıda belirtilen esaslar çerçevesinde yaz öğretiminde alacakları derslere yazılarak başvuru işlemlerini gerçekleştirirler.” şeklindeki hükümden görüleceği üzere derslere kayıt yaptırmanın isteğe bağlı olduğunu, yaz okulunda güz ve bahar yarıyıl dönemlerinde verilen
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
tüm zorunlu derslerin ve/veya öğrenciler tarafından istenen herhangi dersin açılma zorunluluğunun da bulunmadığını, bu hususun Doğuş Üniversitesi Yaz Öğretimi Yönetmeliği madde 8 ‘de; Bir eğitim-öğretim biriminin programında yer alan derslerden hangilerinin yaz öğretiminde açılabileceğinin tespitinde; öğrencilerin ihtiyaç ve talepleri, öğretim elemanlarının yaz öğretimine katılma istekleri ile ilgili bölüm başkanlığının önerileri göz önünde bulundurulur.” hükmü ile açıkça ortaya konmuş olup, ders açıpaçmamanın tamamen Üniversitelerinin takdirinde olduğunu,
2.5. Doğuş Üniversitesi Yaz Öğretimi Yönetmeliği madde 11 de “Yaz öğretimi ücrete tabi olup, burs ve indirimlerle ilgili olarak Mütevelli Heyetin belirlediği esaslar uygulanır” .hükmünü içermekte olup, yaz öğretiminin ücretli olduğunun açıkça belirtildiğini,
2.6. Bu minvalde öğrencilerinin her sene her ders için mutlaka yaz okulu açılacağı yönünde bir uygulama olmadığının, Yaz Öğretim Yönetmeliği gereği yaz okuluna katılımın isteğe bağlı olduğunun ve yaz okulundan yararlanılacaksa ayrıca ücret ödemesi gerektiği, bu ücretin dönem ücretleri İçinde olmadığı düzenlemelerinin bilincinde olmasının gerektiğini,
2.7. Öğrencilerin akademik yılın başında ödediği ücretlerin yalnızca iki yarıyıllı dönem için verilen hizmetin karşılığı olup, ayrı bir dönem olan yaz döneminde verilecek hizmeti kapsamadığını, Üniversitelerinin öğrencilerinin talepleri, öğretim elemanlarının katılma istekleri ve ilgili bölüm başkanlığının önerileri dikkate alarak seçilen derslerden yaz okulu açma keyfiyetine sahip bulunduklarını, ancak bu keyfiyetin mali bir yükü de beraberinde getirdiğinden gerek devlet üniversitelerinde gerek vakıf üniversitelerinde yaz okullarında verilen derslerin belirlenen ücret karşılığında verildiğini, Yaz Okulu uygulamasının Üniversiteleri de dahil olmak üzere tüm üniversitelere ek bir mali yük getirmekte olup bu hizmetin ücretsiz olarak sunulmasının beklenmesinin mümkün olmadığını,
2.8. Başvuranın talebinin yaz okulu için tekrar alınmasının üniversite bakımından sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında haksız kazanç oluşturacağı gerekçesi ile Yükseköğretim Genel Kurulu’nun 15/09/2008 tarihli kararına dayandırdığını, Yükseköğretim ‘Kurulu Başkanlığının 02/04/2014 tarih 12 nolu Yürütme Kurulu Kararına göre; Yükseköğretim Genel Kurulu’nun 15/09/2008 tarihli toplantısında
“2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Ek 10. maddesine göre mali, idari ve ekonomik konularda
Kurulumuzun gözetim ve denetimine tabi olan vakıf yükseköğretim kurumlarında okuyan öğrencilerden kayıt yaptırdıkları dönem ve eğitim – öğretim yılı için ücret alındığı, bir üst sınıfa geçen ve bir önceki eğitimöğretim yıll/dönemi için ücret ödemiş olan öğrencilerden daha önce alıp da başaramadığı ve yeniden alması gereken ve ücretleri daha önce alınmış/ödenmiş olan alt sınıf dersleri için bir ücret alınmasının uygun olmadığına” karar verildiği, yine söz konusu karar çerçevesinde yapılan inceleme neticesinde, vakıf yükseköğretim kurumlarında ders ücreti ödediği yılda başarısız olan öğrencinin, bir sonraki yılda/dönemde bu dersi ücretsiz olarak alma hakkına sahip iken, başarısız olunan dersi zorunlu olmayan yaz okulunda kendi talebiyle almak istediği takdirde ücret ödemesi gerektiğine karar verildiğinin görüldüğü,
2.9. 18/03/2015 tarihli 2015/12 karar sayılı YÖK kararı ile de 02/04/2014 tarihli karara atıfta bulunularak kararın ikinci paragrafının, uygulamada yaşanan tereddütlerin giderilmesi amacıyla “…ayrıca
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
öğrencilerden dönem tekrarı veya normal öğrenim süresini aşan eğitim öğretim yılı/dönemi için ücret alınıp alınmayacağı hususunun yükseköğretim kurumları tarafından kararlaştırılabileceğine” seklinde düzenlenmesine karar verilerek, 2008 tarihli kararın uygulanmasını ortadan kaldırdığı,
2.10. Somut olaya gelindiğinde özetle, başvurandan başarısız olunması nedeniyle yaz okulunda tekrar edilen dersler için ücret alınmasında 2547 sayılı yasaya ve diğer mevzuat hükümlerine aykırı bir durum bulunmadığı,
Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.
5. 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun;
5.1. “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 nci maddesinde; “Yükseköğretim Kurulunun görevleri …c) Üniversite çalışmalarının en verimli düzeyde sürdürülmesi için büyümenin sınırlarını tespit etmek ve yaz öğretimi, gece öğretimi, ikili öğretim gibi tedbirler almak,…”
5.2. Ek Madde 26 ncı maddesinde; “(Ek : 17/9/2004 – 5234/2 md.) Üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerinin açmış oldukları yaz okullarına katılacak öğrencilerden, toplam ikiyüzseksen ders saatine karşılık olmak ve 46 ncı madde uyarınca belirlenen yıllık öğrenci katkı payının iki katını aşmamak üzere
Yükseköğretim Kurulunca belirlenecek miktarda yaz okulu öğretim ücreti alınır. Ancak bu miktarların tespitinde, normal süresi içinde mezun olamayan veya lisans düzeyinde ikinci bir yükseköğretim yapan öğrencilerden alınabilecek zamlı katkı payı miktarları dikkate alınmaz. İkinci öğretime kayıtlı öğrencilerden alınacak azami yaz okulu öğretim ücreti, fakülte ve program adına göre normal örgün öğretimde kayıtlı öğrenciler için belirlenen yaz okulu öğretim ücretinin iki katını geçemez. Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulu, Yükseköğretim Kurulunca belirlenen miktardan daha az yaz okulu öğretim ücreti alınmasına, başarılı veya gelir düzeyi düşük öğrencilerden ise bu ücretin alınmamasına veya belirlenen miktardan daha az öğretim ücreti alınmasına karar verebilir.…Yaz okulu öğretim ücretleri, öğrenciler tarafından peşin olarak üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü adına kamu
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
bankalarından birinde açtırılacak hesaba yatırılır. Bu tutarlar, Rektörlükçe en geç onbeş gün içinde ilgili bütçe dairesi başkanlığının hesabına yatırılır. Yatırılan miktar Maliye Bakanlığınca ilgili bütçenin mevcut veya yeniden açılacak tertiplerine bir yandan gelir, diğer yandan özel ödenek kaydedilir. Kaydolunan özel ödeneğin en fazla % 70’i yaz okullarında ders vermekle görevlendirilen öğretim elemanlarına ders ve sınav ücreti olarak ödenebilir; kalan kısmı ise üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünün mal ve hizmet alımlarında kullanılır…”
6. Mülga 14/04/2015 tarihli ve 29326 sayılı Doğuş Üniversitesi Önlisans Ve Lisans Eğitim Öğretim Ve
Sınav Yönetmeliğinin;
6.1. “Ücretler” başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) Üniversitede öğretim ücretlidir. Öğretim ücretleri
Mütevelli Heyetince her yıl yeniden belirlenir ve ödeme şekliyle birlikte duyurulur…(5) Burslar ile ilgili işlemler Doğuş Üniversitesi Burs Yönergesine göre yürütülür.”
6.2. “Eğitim-öğretim yılı” başlıklı 16 ncı maddesinde; “ (1) Eğitim-öğretim yarıyıl esasına göre yapılır.
Her akademik yıl, her biri ondört hafta olan iki yarıyıldan oluşur. Yarıyıl sonu sınavları bu sürelere dâhil değildir. Akademik yılın kapsadığı kayıt, ders, sınav ve benzeri faaliyetlerin süre ve tarihlerine ilişkin hususlar, Senatonun belirleyip ilan ettiği akademik takvim ile düzenlenir. (2) YÖK’ün onayı ile yaz öğretimi açılabilir. Yaz öğretiminde; Doğuş Üniversitesi Yaz Öğretimi Yönetmeliği ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.”
7. 28.08.2015 tarihli ve 29459 sayılı Doğuş Üniversitesi Yaz Öğretimi Yönetmeliğinin;
7.1. “Kapsam” başlıklı 2 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik; Doğuş Üniversitesinin önlisans ve lisans programlarında yürütülen yaz öğretimine ilişkin hükümleri kapsar.”
7.2. “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelik; 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.”
7.3. “Öğretim esasları” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Üniversitenin eğitim programlarında yer alan zorunlu dersler, verilmeleri gereken yarıyıllarda açılır ve yaz öğretimine ertelenmez.”
7.4. “Açılacak derslerin tespiti” başlıklı 8 inci maddesinde; “Bir eğitim-öğretim biriminin programında yer alan derslerden hangilerinin yaz öğretiminde açılabileceğinin tespitinde; öğrencilerin ihtiyaç ve talepleri, öğretim elemanlarının yaz öğretimine katılma istekleri ile ilgili bölüm başkanlığının önerileri göz önünde bulundurulur.”
7.5. “Derse yazılma” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Yaz öğretiminde derslere kayıt isteğe bağlıdır.
Öğrenciler akademik takvimde ilan edilen tarihlerde Doğuş Üniversitesi Önlisans ve Lisans EğitimÖğretim ve Sınav Yönetmeliği hükümleri ve aşağıda belirtilen esaslar çerçevesinde yaz öğretiminde alacakları derslere yazılarak başvuru işlemlerini gerçekleştirirler. Derse yazılma işlemi; öğrencinin
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
çevrimiçi olarak derse yazılması, ders kaydının danışman tarafından onaylanması ve öğrencinin öğrenim ücretini ödemesi ile tamamlanır. …”
7.6. “Ücretler” başlıklı 11 inci maddesinde; “(1) Yaz öğretimi ücrete tabi olup, burs ve indirimlerle ilgili olarak Mütevelli Heyetin belirlediği esaslar uygulanır.
(2) Yaz öğretiminde öğrencilerin ders saati başına ödeyecekleri ücret Mütevelli Heyet tarafından belirlenir ve duyurulur.
(3) Dersten çekilmelerde ücret iadesi yapılmaz.
(4) Yaz öğretiminde ders veren öğretim elemanlarına, maaşlarına ilave olarak ek ders ücreti verilir.”
8. 31 Mayıs 2018 tarihli ve 2018/15 sayılı Senato kararı ve 25 Ekim 2018 tarihli 2018/21 sayılı
Mütevelli Heyet Kararı ile çıkartılan Doğuş Üniversitesi Öğrenci Burs, İndirim Ve Destek
Yönergesinin;
8.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu yönerge, Doğuş Üniversitesinde öğrenim görmekte olan önlisans, lisans ve lisansüstü öğrencilerine sağlanacak burs, öğretim ücreti indirimleri ve destekler ile ilgili düzenlemeleri kapsar.”
8.2. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Yönergede geçen; a) Burs: Bir eğitim-öğretim yılı ücretinden yapılan indirimi,…ifade eder.”
8.3. “Yatay Geçiş İndirimi” başlıklı 20 nci maddesinde; “Diğer yükseköğretim kurumlarında öğrenim görmekte iken Üniversitemiz lisans ve önlisans programlarına yatay geçiş yolu ile kayıt hakkı kazanan öğrencilere, program bazında Mütevelli Heyeti tarafından her yıl belirlenen oranlar doğrultusunda ilan edilen indirimi kapsar. Bu indirim, başarı durumuna bakılmaksızın, zorunlu hazırlık sınıfı hariç, 2017-2018 eğitim-öğretim yılı girişli öğrencilerden itibaren normal öğrenim süresi + 1 yıl devam eder.”
8.4. “Diğer Hükümler” başlıklı Altıncı Bölümün 27 nci maddesinde; “ (l) Tüm burs ve indirimler güz ve bahar yarıyılları için geçerli olup, yaz öğretiminde geçerli değildir.”
Hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, başvuran, Doğuş Üniversitesi Rektörlüğünün kendisinden yaz okulu ücretlerini hukuka aykırı olarak aldığını ifade ederek ödemiş olduğu yaz okulu ücretlerinin iade edilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
11. Doğuş Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; başvuranın Doğuş Üniversitesi Hukuk Fakültesine 2016-2017 güz döneminde yatay geçiş ile kayıt olduğunu, burs durumunun bu sebeple yatay geçiş bursu olan %25 olarak belirlendiğini, başvuranın 2018-2019 ve 2019-2020 dönemlerinde yaz okulu eğitimi aldığını, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak almış olduğu bu eğitim için kendisinden ücret alındığını, yaz dönemi eğitimini öğrencilerin tercih edip etmemekte serbest olduğu, yaz okulunun amacının üniversite eğitim-öğretim olanaklarının yaz döneminde de değerlendirilmesi, ara sınıfı geçmek ve/veya mezun olmak için birkaç dersi kalmış öğrencilere sınıf geçme ve mezuniyet için fırsat sağlamak olduğunun ifade edildiği görülmüştür.
12. Konuya ilişkin yapılan mevzuat incelemesinden; 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununda
Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında Üniversite çalışmalarının en verimli düzeyde sürdürülmesi için büyümenin sınırlarını tespit etmek ve yaz öğretimi gibi tedbirler almanın bulunduğu, aynı kanunda ek 26. maddesine göre, Üniversitelerin açmış oldukları yaz okullarına katılacak öğrencilerden belirlenecek miktarda yaz okulu öğretim ücreti alınmasına dair hükmün bulunduğu, bir Vakıf Üniversitesi olan Doğuş
Üniversitesinde eğitim ve öğretimin ücretli olduğu dikkate alındığında yaz okulunun da ücretli olmasının tabii olduğu, kaldı ki öğrencilerin katılımının isteğe bağlı olduğu yaz okulunun Devlet Üniversitelerinde de ücretli olduğu, başvuranın yatay geçiş yaptığı tarihte geçerli olan Mülga 14/04/2015 tarihli Doğuş
Üniversitesi Önlisans Ve Lisans Eğitim Öğretim Ve Sınav Yönetmeliğinde de Üniversitede öğretimin ücretli olduğu, burslar ile ilgili işlemlerin Doğuş Üniversitesi Burs Yönergesine göre yürütüleceği ve
YÖK’ün onayı ile yaz öğretimi açılabileceği, yaz öğretiminde; Doğuş Üniversitesi Yaz Öğretimi
Yönetmeliği ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanacağının belirlendiği, bu doğrultuda Doğuş
Üniversitesi Yaz Öğretimi Yönetmeliğinde yaz öğretiminin ücrete tabi olup, burs ve indirimlerle ilgili olarak Mütevelli Heyetin belirlediği esaslar uygulanacağının belirtildiği Mütevelli Heyet Kararı ile çıkartılan Doğuş Üniversitesi Öğrenci Burs, İndirim Ve Destek Yönergesinin 27 inci maddesinde “Tüm burs ve indirimler güz ve bahar yarıyılları için geçerli olup, yaz öğreniminde geçerli değildir.” düzenlemesinin bulunduğu anlaşılmıştır. Bu kapsamda başvuran ve benzer durumda olan öğrencilerden
Doğuş Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yaz okulu ücreti alınmasında mevzuata aykırı bir durumun bulunmadığı değerlendirilmiştir.
13. Başvuru konusuna ilişkin mahkeme kararlarının incelenmesinden;
13.1. İstanbul Anadolu 6. Tüketici Mahkemesinin . 2017/806 Esas, 2020/951 Karar Numaralı
Kararında; “Yüksek Öğretim Kanunu’nun ek 26. maddesine göre, Üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerinin açmış oldukları yaz okullarına katılacak öğrencilerden, toplam ikiyüzseksen ders saatine karşılık olmak ve 46. madde uyarınca belirlenen yıllık öğrenci katkı payının iki katını aşmamak üzere
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Yükseköğretim kurulunca belirlenecek miktarda yaz okulu öğretim ücreti alınır. Hükmü yer almakta olup, dava okullarının bir devam mecburiyeti olmayıp öğrenci tarafından seçmeli olarak alması söz konusudur.
Nitekim, yaz okulundan faydalanan öğrencilerden tahsil edilen ücretlerin iadesini gerektirecek herhangi bir husus BULUNMAMAKTADIR…Özetlemek gerekirse; davacıdan tahsil edilen ücretlerin 18/03/2015 tarihli Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı kararı ile normal öğrenim süresini aşan öğrencilerden uzayan dönem yıl karşılığında ilgili eğitim/ öğretim yılı/ dönemi için öngörülen bedelin ek ücret olarak talep edilmesinin önünde herhangi bir engel bulunmadığı, yaz okulu ücreti için ise yaz okullarının bir devam mecburiyeti olmayan öğrenici tarafından seçmeli olarak almanın söz konusu olduğu ayrıca 2547 sayılı
Yüksek Öğretim Kurulunun 17/09/2004 tarihli ve 5234 sayılı Kanunu’nun ek 26. Maddesi ile açıkça düzenlenmiş olup, yaz okulu ücreti tahsilatının da haksız olarak davacıdan alındığı iddiası yerinde görülmemiştir.”
13.2. İstanbul BAM 6. Hukuk Dairesinin 2019/572 Esas 2020/447 Karar Numaralı Kararında; “Somut olaya gelince, davacıdan normal eğitim süresi ücretinin yıllık eğitim ücreti olarak alındığı, uzatma yılında davacının ödemesi gereken miktarın yıllık eğitim ücreti olarak belirlendiği, davacıdan normal eğitim süreleri içinde tekrar edilen dersler için ayrıca ders ücreti alınmadığı, kaldı ki 18/03/2015 tarihli 2015/12 karar sayılı YÖK kararı ile de 02/04/2014 tarihli karara atıfta bulunularak kararın ikinci paragrafının, uygulamada yaşanan tereddütlerin giderilmesi amacıyla “…ayrıca öğrencilerden dönem tekrarı veya normal öğrenim süresini aşan eğitim-öğretim yılı/dönemi için ücret alınıp alınmayacağı hususunun yükseköğretim kurumları tarafından kararlaştırılabileceğine” şeklinde düzenlenmesine karar verildiği anlaşılmıştır. Bu itibarla…davacıdan başarısız olunması nedeniyle tekrar edilen derslerden mükerrer ücret alınmadığı, zorunlu olmayan yaz okulu için davacıdan ücret alınmasında 2547 sayılı yasaya ve yönetmelik hükümlerine aykırı bir durum bulunmadığı anlaşılmakla…”
13.3. İstanbul BAM 26. Hukuk Dairesinin 2017/263 Esas 2017/419 Karar Numaralı Kararında; “…Davalı üniversitede, davacının öğrenim gördüğü dönemde bütünleme sınav hakkı bulunmadığından, davacının yönetmelikte belirtilen başarı kriterlerini ilgili eğitim-öğretim dönemlerinde gerçekleştirememesi sebebiyle başarısız olduğu dersler ile not ortalamasını yükseltmek ve ilgili dönemde almadığı dersleri ilk kez almak amacıyla davalı üniversitenin yaz okullarına katıldığı, yaz okuluna katılmanın isteğe bağlı olduğu, öğretim ücretinin yaz okulu ücreti ve ek sınav ücretini kapsamadığı, yaz okulunun ve ek sınav hakkının ücretli olduğu anlaşılmakla yasa ve yönetmelik hükümleri çerçevesinde davalı üniversitenin açtığı yaz okuluna kayıt yaptıran ve ek sınav hakkından yararlanan davacıdan ücret alınmasında mevzuata aykırı bir durum söz konusu olmadığından …”
13.4. T.C. Yargıtay Başkanlığı 13. Hukuk Dairesi 2017/1958 Esas 2018/9587 Karar Numaralı
Kararında; “… Davacının başarısız olduğu ve bu dersleri ilgili döneme karşılık gelen bir sonraki akademik dönemde dönem ücreti dışında başka ücret ödemeden alma imkânı varken kendi isteği ile isteğe bağlı ve ücretli olarak açılan yaz okulunda almayı tercih etmesi nedeniyle ödediği bedelin iadesini isteyemez. Davalı tarafından alınan ücret usulüne uygundur…” şeklinde kararlara varıldığı görülmüştür.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
14. Sonuç olarak yukarıda ayrıntılarıyla değinilen yargı kararlarında; vakıf üniversitelerince, öğrencilerin başarısız olduğu ya da hiç almadığı derse ilişkin bir sonraki dönem alacağı dersler için eğitim ücreti dışında her ne ad altında olursa olsun ek bir ücret alınmasının hukuka aykırı olduğuna vurgu yapıldığı açık olmakla birlikte yaz okulu ücretinin ise hukuka uygun olduğuna hükmedilmektedir. Yaz okulu döneminin normal öğretim döneminin dışında kalan genellikle Temmuz–Ağustos aylarında ve öğrencilerin kendi isteği ile aldıkları dersler olarak değerlendirilmektedir. Yaz okulu uygulaması sayesinde öğrenciler herhangi bir zaman kaybına maruz kalmadan mezun olma fırsatına kavuşmakta olduklarından dolayı yaz okulu ücretinin iadesinin Üniversitenin mevzuatında da açıkça belirtildiği üzere yasal dayanağı bulunmamaktadır.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın zorlama olmaksızın kendi istek ve talebiyle gittiği yaz okulu için ilgili Üniversiteye ücret ödemesinin mevzuat hükümleri ile mahkeme kararlarına aykırılık teşkil etmediği ve sebepsiz zenginleşeme kapsamında değerlendirilemeyeceği anlaşılarak başvuranın ödemiş olduğu yaz okulu ücretlerinin tarafına iade edilmesi talebinin ilgili İdarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurulara ilişkin İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde ve gerekçeli bir şekilde Kurumumuza gönderildiği; İdarenin kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme ve kararın gerekçeli olarak bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ve DOĞUŞ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr