|
ÖZET: Başvuran, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi’nde yüksek lisans programına kayıtlı iken tutuklanmış ve kayıt dondurma talebinde bulunmuştur. Ancak, üniversite tarafından ilişiği kesilmiş ve bu durum başvuranın eğitim hakkını ihlal etmiştir. İdare, başvuranın devamsızlık nedeniyle ilişiğinin kesildiğini belirtmiş, ancak kayıt dondurma işleminin yapılmış olduğunu kabul etmiştir. Uyuşmazlık, kayıt dondurma işleminin geri alınarak ilişiğin kesilmesinin hukuka uygunluğu üzerinedir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, eğitim hakkının temel bir insan hakkı olduğunu vurgulayarak, tutukluların eğitim haklarının korunması gerektiğini belirtmiştir. Başvuranın tutukluluğu nedeniyle devamsızlık yaptığı ve kayıt dondurma talebinin kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. İlgili mevzuat uyarınca, başvuranın kayıt dondurma işleminin geçerli olduğu ve ilişik kesme gerekçesinin ortadan kalktığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, üniversiteye tavsiyede bulunulmuş ve ilişik kesme işleminin geri alınması gerektiği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/6207-S.21.10015
BAŞVURU NO : 2020/99631
KARAR TARİHİ : 19/04/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın ilişik kesme işlemine itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04/11/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza 04.11.2020 tarihinde yapılan başvurusunda özetle; 2018 yılında Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Ticaret ve İşletmecilik Bölümü Tezli
Yüksek Lisans Programına kayıt yaptırdığını, aynı yıl birinci sınıfı tamamladığını ve ikinci sınıfa geçtiğini,
15.03.2019 tarihinde tutuklandığını ve hala Eskişehir L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu
bulunduğunu, 20.01.2020 tarihinde eğitiminin devamının sağlanması için talepte bulunduğunu, bu talebine olumsuz yanıt aldığını, bu nedenle 19.02.2020 tarihinde Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünün 2020/9003 sayılı yazısıyla Üniversiteye kayıt dondurma dilekçesini gönderdiğini, ancak bu dilekçesine ilişkin yapılan işlemlerle ilgili kendisine bir bilgi verilmediğini ve tebligat yapılmadığını, kaydının dondurulduğunu akrabalarından öğrendiğini, pandemi sürecinde Üniversitenin uzaktan eğitime geçtiğini,
11.09.2020 tarihinde Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünün 2020/16594 sayılı yazısıyla eğitimine
uzaktan devam etme ve öğrenciliğini aktifleştirme isteminde bulunduğunu, Üniversitenin verdiği cevapta ilişiğinin kesildiği bilgisinin verildiğini, kaydını dondurmasına rağmen ilişiğinin kesilmesiyle eğitim hakkının ihlal edildiğini belirterek Üniversitenin ilişik kesme işleminin iptal edilmesini ve eğitim hakkının ihlaline neden olan ilgililer hakkında suç duyurusunda bulunulmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 14.12.2020 tarih ve sayılı bilgi ve belge talep yazısına istinaden
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Rektörlüğünün konuya ilişkin 11.01.2020 tarih ve sayılı yazısında özetle; başvuranın ilişiğinin Üniversitenin Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü Enstitü
Yönetim Kurulu tarafından 29.09.2020 tarihli ve 2020/26 toplantı sayılı kararı ile kesildiği, ilişik kesme işleminin Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin “Öğrenim süresi” başlıklı 32 nci maddesinde yer alan “(1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta
geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır. (2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde Üniversitenin öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin Üniversite ile ilişiği kesilir.” hükmü uyarınca gerçekleştirildiği, 2018-2019 EğitimÖğretim Bahar Döneminde yapılması gereken ilişik kesme işleminin sehven yapılmadığının anlaşıldığı, idari işlemlerde açık hatadan; mevzuat hükmünün yoruma ihtiyaç göstermeyecek kadar açık olduğu, idare edenlerin kasıt ya da ihmal içerisinde olmadıkları sürece hükmü uygularken hataya düşmelerinin beklenemeyeceği hallerde maddi olaya ve mevzuatın açık hükmüne aykırı davranılmış ve bu durum da işlemi yok denilecek kadar sakatlamış ise bahsedilebileceği, somut olayda yönetmelik hükmüne aykırı olarak sehven gerçekleştirilmeyen ilişik kesme işleminin gerekçesinin, muhatap tarafından bilinebilecek durumda olduğu, dört yarıyıl sonunda başarılı olamayan öğrencilerin ilişiklerinin kesileceği hususunun
Üniversitenin resmi web sitesinde yayımlanan yönetmelikte açıkça yazdığı, başvuran lehine kazanılmış hak oluşturmayan sehven ilişik kesmeme yönündeki hukuka aykırı idari işlemin yetkide ve usulde paralellik ilkesi gereği geri alındığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,
3.2. “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13 üncü maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”,
3.3. “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi “ başlıklı 42 nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.
Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir.
Eğitim ve öğretim, Atatürk ilkeleri ve inkılâpları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Bu esaslara aykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamaz.
Eğitim ve öğretim hürriyeti, Anayasaya sadakat borcunu ortadan kaldırmaz…”
3.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin 26 ncı maddesinde; “1. Herkes eğitim hakkına sahiptir. Eğitim, en azından ilk ve temel eğitim aşamasında parasızdır. İlköğretim zorunludur. Teknik ve mesleksel eğitim herkese açıktır. Yükseköğretim, yeteneklerine göre herkese tam bir eşitlikle açık olmalıdır.
2. Eğitim insan kişiliğini tam geliştirmeye ve insan haklarıyla temel özgürlüklere saygıyı güçlendirmeye yönelik olmalıdır. Eğitim, bütün uluslar, ırklar ve dinsel topluluklar arasında anlayış, hoşgörü ve dostluğu özendirmeli ve Birleşmiş Milletlerin barışı koruma yolundaki çalışmalarını geliştirmelidir.
3. Çocuklara verilecek eğitimin türünü seçmek, öncelikle ana ve babanın hakkıdır.”,
5. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Ek 1 Protokolün “Eğitim Hakkı” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz. Devlet, eğitim ve öğretim alanında yükleneceği görevlerin yerine getirilmesinde, ana ve babanın bu eğitim ve öğretimin kendi dini ve felsefi inançlarına göre yapılmasını sağlama haklarına saygı gösterir.”,
6. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
7. 04.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
7.1. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinde;
“a. Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır.
b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…)(2) (…)(3) eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.
c. Öğrenciler, bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın öğrenim süresi iki yıl olan önlisans programlarını azami dört yıl, öğrenim süresi dört yıl olan lisans programlarını azami yedi yıl, öğrenim süresi beş yıl olan lisans programlarını azami sekiz yıl, öğrenim süresi altı yıl olan lisans programlarını azami dokuz yıl içinde tamamlamak zorundadırlar…”,
7.2. “Lisansüstü öğretim” başlıklı 50 nci maddesinde;
“Usul ve şartları; a. Lisans düzeyinde öğrenim gördükten sonra, yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans, veteriner hekimlikte uzmanlık, doktora ya da tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçilirler.
b. Yükseköğretim kurumları, lisansüstü öğretim konusundaki istekleri karşılamak üzere gerekli planlamayı yapar ve önlemleri alır…”,
8. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin “Programlar, sınavlar ve değerlendirme” başlıklı
34 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “(4) Lisansüstü programlarla ilgili devam, ders sınavları,
ders notları, derslerden başarılı sayılma koşulları, ders tekrarı ve diğer esaslar senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.”,
9. 21.02.2021 tarihli ve 31402 sayılı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönetmeliğinin;
9.1. “Kayıt dondurma” başlıklı 19 uncu maddesinde; “(1) Öğrencilerin kayıtları, aşağıda belirtilen
nedenlerden en az birinin varlığı halinde ilgili EYK kararıyla dondurulabilir:
…ç) Öğrencinin tutukluluk hali.
…
(3) Azami kayıt dondurma süresi; bilimsel hazırlık programı ve tezsiz yüksek lisansta bir yarıyıl, tezli yüksek lisansta iki yarıyıl, doktora/sanatta yeterlikte dört yarıyıl, askerlik, tutukluluk ve mahkûmiyet durumlarında ise bu hallerin süresi kadardır…”,
9.2. “Öğrenim süresi” başlıklı 32 nci maddesinde; “(1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır. (2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde Üniversitenin öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin Üniversite ile ilişiği kesilir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; 2018 yılında Bandırma Onyedi Eylül
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Ticaret ve İşletmecilik Bölümü Tezli Yüksek Lisans Programına kayıt yaptırdığını, aynı yıl birinci sınıfı tamamladığını ve ikinci sınıfa geçtiğini, 15.03.2019 tarihinde tutuklandığını, bu nedenle kayıt dondurma isteminde bulunduğunu, kaydının dondurulduğunu, daha sonra ise kaydını aktifleştirmek için Üniversiteye başvurduğunu ancak Üniversite ile ilişiğinin kesildiğini öğrendiğini belirterek ilişik kesilme işleminin iptalini talep etmiştir.
12. Konuyla ilgili olarak Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Rektörlüğünden istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden gelen cevapta özetle; başvuranın “Stratejik Yönetim” dersinden iki dönem devamsızlık yaptığı ve dört dönemde bitirmesi gereken dersleri bitirmediği gerekçesiyle 2018-2019 eğitimöğretim yılı için kaydının silinmesi gerekirken sehven silinmediği bu nedenle kayıt dondurma işleminin
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin “Öğrenim süresi” başlıklı 32 nci maddesi gereği geri alındığı ifade edilmiştir.
13. Yukarıda anlatılanlar çerçevesinde uyuşmazlık, başvuranın kayıt dondurma işlemi yapılmışken bu işlemin geri alınarak ilişiğinin kesilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygunluğu noktasında düğümlenmektedir.
14. Somut olayda; başvuranın 21.08.2017 tarihinde Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik Bölümü Tezli Yüksek Lisans Programına kayıt yaptırdığı, birinci sınıfı tamamladığı, ikinci sınıfa geçtiği ve 08.06.2018 tarihinde tez önerisini de Üniversiteye sunduğu, dördüncü dönemi içerisinde 16.03.2019 tarihinde tutuklandığı, eğitim-öğretiminin sekteye uğraması nedeniyle 19.08.2019 tarihinde kayıt dondurma isteminde bulunduğu, 23.08.2019 tarihli ve 2019/23 toplantı sayılı Yönetim Kurulu kararıyla Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin “Kayıt dondurma” başlıklı 19 uncu maddesinin (ç) bendi uyarınca kaydının dondurulduğu, pandemi döneminde uzaktan eğitime geçilmesi sebebiyle 07.09.2020 tarihli dilekçesiyle kaydının aktifleştirilmesini talep ettiği, ancak Üniversite tarafından verilen cevapta ilişiğinin kesildiğini öğrendiği, 29.09.2020 tarih ve 2020/26 toplantı sayılı Yönetim Kurulu toplantısında başvuranın Stratejik
Yönetim dersinden iki dönem devamsızlık yaptığı gerekçesiyle 2018-2019 eğitim-öğretim yılı için kaydının silinmesi gerekirken sehven silinmediği bu nedenle kayıt dondurma işleminin Onyedi Eylül Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin “Öğrenim süresi” başlıklı 32 nci maddesi gereği geri alındığı görülmüştür.
15. Ulusal ve uluslararası metinler ile ilgili mevzuat hükümlerinde de yer aldığı üzere eğitim hakkı temel bir insan hakkı olup cezaevinde barındırılan tutuklu ve hükümlülerin bu haktan yararlanmasının sağlanması toplumu koruma, telafi etme ve onların toplumsal yaşama dönüşünü hazırlama noktasında büyük önem arz etmektedir. Günümüzde eşit yurttaşlık fikrinin gereği olarak bu kişilerin temel hak ve özgürlüklerden yararlanmada eşit bir hukuki özne olduğu kabul edilmektedir. Ancak cezalandırmanın bir parçası olan özgürlüğe yönelik sınırlandırmalarının değerlendirilmesinde, yani bu sınırlandırmanın ölçülü, hakkın özüne
/
dokunmayan ve demokratik bir toplumda gerekli olup olmadığı incelenirken bu kişilerin ve cezalandırmanın özgül durumu dikkate alınabilecektir. Eğer hapsedilenlerin yeniden toplumsallaştırılmalarının cezalandırmanın bir unsuru olması bekleniyorsa bunun temel gereklerinden biri de hapsedilenlerin hak ve yükümlülüklerinin açıkça belirlenmesidir. 1982 Anayasası’nda tutuklanma koşulları ve adil yargılanmaya ilişkin hükümler dışında hapsedilen haklarına ilişkin özel bir güvence hükmü ya da hapsedilen haklarının sınırına ilişkin genel bir hüküm bulunmadığından her hak bakımından ayrı değerlendirme yapılması gerekir. (D. Çiğdem Sever, “Hapishane İdarelerinin Yetkileri ve Hapsedilen
Haklarının Sınırı”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 2016 (122), ss. 150,151.) Kural olarak, herkesi kapsayan haklardan yararlanma bakımından herhangi bir insan gibi yararlanmaları gerekirken bazı koşullarda haklarının daha geniş yorumlanması beklenmektedir.
16. Bu yaklaşımla birlikte “Devlet organlarının yetkileri yorumlanırken olabildiğince dar yorum, bireylerin hak ve hürriyetleri yorumlanırken olabildiğince geniş yorum yapılır. Dolayısıyla bir devlet organının yetkili olup olmadığı konusunda tereddüt hâsıl olursa yetkisiz olduğu kabul edilir. Ama bir kişinin bir hak ve hürriyete sahip olup olmadığı konusunda tereddüt hâsıl olursa bu kişinin o hakka ve hürriyete sahip olduğu kabul edilir. Kişinin hürriyetinin geniş, devletin yetkisinin ise dar yorumlanmasının sebebi, kişinin hür olmasının asıl, kişiye devletin müdahale edebilmesinin ise istisna olmasıdır. Kişilerin hak ve hürriyet sahibi olmaları için kişilere bu hak ve hürriyetlerin devlet tarafından verilmesine veya tanınmasına gerek yoktur. Kişiler kendiliğinden bu hak ve hürriyetlere sahiptir. Dolayısıyla kişilerin hür olması asıl, kişilerin hürriyetlerinin devlet tarafından sınırlanması ise istisnadır. Sınırlama istisna olduğuna göre, bu sınırlamanın ayrıca ve açıkça yapılması gerekir.” (Kemal Gözler, “Yorum İlkeleri”, Kamu Hukukçuları
Platformu Toplantısı, Ankara, 29.09.2012.)
17. Somut olaydaki süreç incelendiğinde her ne kadar idare tarafından başvuranın devamsızlık nedeniyle 2018-2019 eğitim-öğretim yılı için kaydının silinmesi gerektiği ancak bunun sehven gerçekleştirilmediği ve açık hata olması nedeniyle kayıt dondurma işleminin geri alındığı belirtilse de başvuranın 16.03.2020 tarihinde tutuklandığı ve kendi iradesi dışında gerçekleşen bir durum nedeniyle devamsızlık yaptığı, tutuklandığı tarihe kadar ise öğrencilik yükümlülüklerini yerine getirdiği, tutukluluk halinde ise verilen kayıt dondurma hakkını kullanmak için dilekçe verdiği ve ilgili mevzuata göre tutuklular açısından kayıt dondurmanın süresinin tüm tutukluluk süresini kapsadığı açıktır.
18. Kayıt dondurma işleminin Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliğinin “Kayıt dondurma” başlıklı 19 uncu maddesinin (ç) bendi uyarınca yapıldığı, ilgili maddede kayıt dondurmanın tutuklular açısından tutukluluk süresince devam edeceğinin belirtildiği, tutuklular ya da hükümlüler açısından kayıt dondurma talepli dilekçelerin ne kadar süre içerisinde Üniversiteye verilmesi gerektiğine ilişkin bir süre şartı olmadığı, nitekim başvuranın dönem bittikten çok kısa süre içerisinde dilekçesini Üniversiteye ilettiği, hem dilekçesinde hem de tutuklama müzekkeresinde 16.03.2019 tarihinde tutuklandığının belli olduğu, bu tarihin başvuranın dördüncü dönemi olan Bahar Dönemine denk geldiği, başvuranın tutuklama nedeniyle bahsi geçen derse devam edemediği, diğer yandan kayıt dondurma isteminin kabulüyle başvuranın tutukluluk tarihi olan 16.03.2019 tarihi itibariyle kaydı dondurulmuş olacağından, ilişik kesme işleminin gerekçesi olan yüksek lisans derslerinin dört dönemde bitirilmemesi gerekçesinin de ortadan kalkacağı, ayrıca sivil insanlara kıyasen cezaevi koşullarında mahkûmların yükümlülüklerini seri bir şekilde yerine getiremediği de göz önüne alındığında idarece tesis edilen kayıt dondurma işleminin geri alınmasının başvuran açısından hak kaybına neden olduğu kanaatine varılmıştır.
19. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat çerçevesinde yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın 21.08.2017 tarihinde kayıt yaptırdığı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal
Bilimler Enstitüsü Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik Bölümü Tezli Yüksek Lisans Programında birinci sınıfı tamamladığı, ikinci sınıfa geçtiği ve 08.06.2018 tarihinde tez önerisini de Üniversiteye sunduğu, bu tarihe kadar öğrencilik yükümlülüklerini yerine getirdiği, 16.03.2019 tarihinde tutuklandığı ve bu nedenle bahsi geçen “Stratejik Yönetim” dersine tutukluluk nedeniyle devam edemediği ve böylelikle kural gereği dört dönemde bitirilmesi gereken yüksek lisans derslerini bitiremediği ve Üniversitenin sonradan bu durumu tespit ederek ilişik kesme işlemini gerçekleştirdiği, hâlbuki 19.08.2019 tarihinde başvuranın kayıt dondurma isteminde bulunmasıyla Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliğinin “Kayıt dondurma” başlıklı 19 uncu maddesinin (ç) bendi uyarınca kayıt dondurmanın tutuklular açısından tutukluluk süresince devam edeceğinden ve bu kayıt dondurma isteminin yerine getirilmesiyle gerekli dersleri bitirmesi için verilen dört dönemlik sürenin son dönemi dondurulmuş olacağından ilişik kesme işleminin gerekçesinin de ortadan kalkmış olacağı, bu noktada başvuranın
19.08.2019 tarihinde dilekçe vermesi hususunun sorgulanabileceği, ancak ilgili mevzuatta tutuklular ya da
hükümlüler açısından kayıt dondurma talepli dilekçelerin ne kadar süre içerisinde Üniversiteye iletilmesi gerektiğine ilişkin bir süre şartı olmadığı, süreye ilişkin sınırlamanın ayrıca ve açıkça yapılması gerektiği, bu süre şartının olmaması ve başvuranın da dönem bittikten çok kısa süre içerisinde dilekçesini
Üniversiteye ilettiği göz önüne alındığında başvuranın talebinin temel hak ve hürriyetlerin korunmasından bahisle lehine olacak şekilde geniş yorumlanması gerektiği, bunun somut olay adaletini sağlayacak olan hakkaniyetin de bir gereği olduğu, bu çerçevede ilgili idarece yapılan ilişik kesme işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İlgili idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri
süresinde gönderdiği, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı diğer yandan şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Balıkesir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
/
Sosyal Bilimler Enstitüsü Yönetim Kurulunun 29.09.2020 tarihli ve toplantı sayılı ilişik kesme işleminin geri alınması hususunda BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın, BAŞVURANA ve BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi