|
ÖZET: Başvuran, burs verilmesi talebiyle yaptığı başvuruda, öncelikli öğrenci statüsünde olduğunu iddia etmektedir. Ancak, ilgili idare, başvuranın bu statüde olmadığını ve burs tahsisinde öncelikli öğrencilerin sosyal ve fiziksel durumlarının dikkate alındığını belirtmektedir. 2020-2021 öğretim yılı için, ham puan bazında ilk 100’e giren öğrencilere burs verileceği düzenlenmişken, başvuranın bu sıralamada yer almadığı ifade edilmiştir.
Burs ve kredi tahsisinde, öğrencinin gelir durumu, başarı durumu ve sosyal durum puanlarının toplamı üzerinden değerlendirme yapılmaktadır. Başvuranın, burs alabilmesi için gereken kriterleri sağlamadığı ve başvuru sırasında taahhütname onayı yapmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın burs talebinin reddedilmesi yönündeki kararın hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir. Bu durum, burs tahsisinde belirlenen kıstasların ve idarenin yetkilerinin doğru bir şekilde uygulandığını göstermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/10497-S.21.16892
BAŞVURU NO : 2021/1681
KARAR TARİHİ : 13/07/2021
RET KARARI
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Öncelikli öğrenci olarak burs tahsis edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25/01/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi 1. sınıf öğrencisi olduğunu, burs başvurusu yaparken özel durum kapsamında kısmında ham puan bazında AYT ilk yüz öğrenci seçeneğini seçtiğini, AYT Sayısal kısmına etki eden matematik testi ve fen bilimleri testindeki bütün sorulara doğru cevap verdiğini, 2020
Yükseköğretim Kurumları Sınavı (2020-Yks) Sıkça Sorulan Sorular belgesinin 34. maddesinde ham puanların ilgili derslerin net sayılarıyla belirleneceğinin belirtildiğini, buna göre AYT de ilk yüz içinde bulunmakla beraber ham puan bazında AYT birincisi olduğunu,
2. Burs başvurusu sonuç belgesinde “Sonuç: Öğrenim kredisi alabilirsiniz.” ve “Önemli Not: Öncelik durumunuz kamu kurumlarından teyit edilemediğinden değerlendirmeye alınmamıştır.” ibarelerinin bulunduğunu, ilgili idare tarafından “Ölçme Seçme Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığınca yapılan yükseköğretim sınav sonucuna göre Alan Yeterlilik Testlerinde (AYT) sayısal, sözel, eşit ağırlık ve dil alanlarında (TYT hariç), orta öğretim başarı puanı eklenmeden, (ham puan bazında) başarı sıralamasına göre ilk yüze giren öğrencilere Bakanlığımız tarafından burs ödemesi yapılmaktadır. 2020 yılı ÖSYM’den gelen ilk yüze giren öğrenci listesinde adınız bulunmadığından öğrenim kredisi tahsisi yapılmıştır.” şeklinde cevap verildiğini,
3. YKS sınav sonuç belgesinde TYT ve YKS puanları bulunmakla beraber AYT puanı ve sıralaması bulunmadığını, başarı sıralamalarının AYT başarı sıralamasını içermediğini, belgelerde bulunan başarı sıralamalarının TYT puanının %40 oranında etki ettiği başarı puan sıralaması oluğunu, buna göre yapılacak olan değerlendirmenin yanlış olacağını, YKS soncunun (TYT*0,40)+(AYT*0,60) (ham puan ) olarak hesaplandığını, bu durumda TYT sonucunun %40’ının sonuca direkt etki edeceğini, Alan Yeterlilik
Testlerinin (AYT) sayısal kısmında sorulan bütün sorulara doğru cevap verdiğini, bu durumda Türkiye birincisi olduğunu, hem yaptığı netler hem de sınav sonuç çizelgesindeki hesaplamalar sonucu AYT puanın
500 puan çıkmasının bu durumu net olarak gösterdiğini, burs başvurusu esnasında AYT ham puan olarak
belirtilmesine rağmen kendisine gönderilen cevaba istinaden ÖSYM’den gelen listede adının olmamasının imkânsız olduğunu, ÖSYM’den istenen liste YKS ilk yüz listesi olduğundan, YKS puanına göre işlem tesis edilmiş olmasının YKS’nin hesaplanma sistemi açısından başvuruda istenen AYT’de ham puan bazında ilk 100’e girme şartına ve kendisine gönderilen cevaba ters düştüğünü,
4. 500 puan üstünden değerlendirilen bir sınavda 500 puan alan bir öğrencinin ham puan baz alınarak yani yaş ve ortaöğretim başarı puanı (OBP) gibi faktörler etki etmeden AYT ilk yüze girenler listesinde olmaması gibi bir durumun olmasının imkansız olduğunu, Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü ile ÖSYM arasında doğru tesis edilmemiş veri alışverişinden kaynaklı olan bir hatanın tarafına olumsuz şekilde yansıtılması sonucunda başarı durumumdan dolayı burs hakkından mahrum kaldığını belirterek ÖSYM tarafından yapılan AYT sınavında Türkiye birincisi olması sebebiyle tarafına burs tahsisi yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
5. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sayılı ve 31.05.2021 tarihli cevabı yazısında, “… 351 ve 5102 sayılı kanunlar gereğince Yükseköğretim öğrencilerine kredi ve burs verilmektedir.
6. 10.07.2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi gazetede yayımlanan 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin 184. Maddesi ile Gençlik ve Spor Bakanlığının görev ve yetkilerini belirlemiştir. Bu maddenin (h) bendi “Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi, burs ve diğer yardımlara ilişkin hizmetleri yürütmek ve bunlara dair usul ve esasları belirlemek,” hükmü gereğince 2020-2021 öğretim yılında başvuruda bulunan ve mevzuata uygun sistemdeki tüm öğrencilerin durumlarının değerlendirilerek kredi/burs tahsis edilmesine ait Bakanlık oluru eki Kıstaslarının A. ÖNCELİKLİ ÖĞRENCİLER bölümünüm (ğ) bendinde “Başvurunun yapıldığı öğretim yılında Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığınca belirlenen sayısal, sözel, eşit ağırlık ve dil puanlarında ham puan bazında ilk 100′ e giren öğrencilere- normal burs/kredi tutarının üç katı burs verilir.” belirtilmiştir. EK: 1, EK:2
7. İlgi yazıda bilgi ve belge talebinde bulunduğunuz (TCKN: ‘ın durumu incelenmiş olup; Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi 1. sınıf öğrencisi olarak, 2.11.2020 tarihinde e-devletten burs/kredi başvurusunda bulunduğu ve ham puan bazında AYT ilk yüz öğrenci önceliği seçeneğini seçtiği, ancak 2020 yılı ÖSYM’den gelen (2020-2021 öğretim yılında Ölçme, Seçme ve
Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığınca yapılan Alan Yeterlilik Testi (AYT) sonucuna göre sayısal, sözel, eşit ağırlık ve dil alanında ham puan bazında ilk 100′ e giren öğrenciler) ilk yüze giren öğrenci listesinde adı bulunmadığından öncelik durumu teyit edilememiş bu nedenle de başvuruda bulunan tüm öğrenciler gibi yapılan gelir, sosyal ve başarı puanlamasına göre ilgiliye 04.12.2020 tarihinde öğrenim kredisi tahsisi yapılmış olup, süresi içerisinde e-devletten taahhütnamesini onaylamadığı tespit edilmiştir.
8. İlgili taahhütnamesini onaylamadığı için Bakanlığımız aktif kredili öğrencisi de değildir. Bu güne kadar konusu gereği Genel Müdürlüğümüze intikal eden CİMER başvurusu dışında Bakanlığımız veya Genel
Müdürlüğümüze intikal eden bir dilekçesi olmadığından başka bir yazışma, yargı organlarınca görülen bir dava yahut verilmiş bir karara rastlanmamıştır. Ek:3
9. Burs ve Kredi değerlendirme işlemleri kanun gereği kıstasa bağlı olduğundan “DOSTANE ÇÖZÜM” usulüyle çözülmesi mümkün olmamaktadır.”,
10. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı Hukuk Müşavirliğinin – sayılı cevabi yazısında, “… 15 Temmuz 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer
Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesi gereğince
Yükseköğretim Kurulu kararlarına ve ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında lisans, lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama, yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dahil mezkur Kararname, 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatla verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş kamu tüzel kişiliğine sahip bir kamu kurumu olan Başkanlığımızın, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesinin 2. fıkrasının (i) bendi uyarınca “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak” hususunda yetkili kılındığı ifade edilmiştir.
11. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Tanımlar” kenar başlıklı 346.
maddesinde “kılavuz”; ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan, adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketi olarak tanımlanmış, 6114 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” kenar başlıklı 7. maddesinin beşinci fıkrasında sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulmasının Başkanlığımızın internet sayfasında yapılacağı, internet sayfasındaki duyuruların adaylara tebliğ hükmünde olduğu belirtilmiştir.
12. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 45. maddesi uyarınca yükseköğretim kurumlarına öğrenci seçme ve yerleştirme esaslarını belirleyen, yayımlanması ve uygulanması Yükseköğretim Genel
Kurulunun 30/01/2020 tarihli toplantısında kabul edilen ve 5 Şubat 2020 tarihinde Başkanlığımız internet sayfasında yayımlanan 2020-YKS Kılavuzunun (Ek-1); Kapak sayfasında “Sınava başvuran adaylar, kılavuzlarda ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılırlar.”,
13. “3.10.1. Sınav Puanları Nasıl Hesaplanacaktır?” başlıklı maddesinde “Sınavda uygulanan testlere verilen cevaplar, her test için ayrı ayrı değerlendirmeye alınacaktır. Adayların, testlerden her biri için birer standart puanı hesaplanacaktır. Testlerin standart puanlarının hesaplanmasında şu yol izlenecektir: Her adayın, testlere verdiği doğru ve yanlış cevapların sayısı belirlenecektir. Doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının dörtte biri çıkarılarak adayın ilgili testten almış olduğu ham puan bulunacaktır. Son sınıfta okumakta olan tüm adayların ilgili testten aldıkları ham puanlar kullanılarak o testin ortalama ve standart sapması bulunacaktır. Bu ortalama ve standart sapma kullanılarak tüm
/
adaylar için ortalaması 50, standart sapması 10 olan standart puanlar hesaplanacaktır. Sınavdan sonra
ÖSYM Başkanlığı veya yargı mercileri tarafından iptaline karar verilen sorular değerlendirme dışı bırakılarak geçerli soruların puan değerinin yeniden saptanması suretiyle puanlama yapılacaktır. TYT’de hesaplanan standart puanlar ve Tablo 1C’deki ağırlıklar kullanılarak adayların ağırlıklı puanları (ATYT) hesaplanacaktır. A-TYT puanının hesaplanabilmesi için adayların Temel Matematik Testi veya
Türkçe Testinden en az 0,5 veya daha fazla ham puan almış olmaları gerekmektedir. Yalnızca bu koşulları sağlayan adaylar için A-TYT puanı hesaplanacaktır. A-TYT puanı kendi içinde en küçüğü 100, en büyüğü
500 olan puanlara dönüştürülerek TYT puanı oluşturulacaktır. A-TYT puanı TYT puanına
dönüştürülürken Temel Matematik ve Türkçe testlerinin her birinden 5 ham puan, diğer testlerin her birinden 2,5 ham puan alan adayların 150 TYT puanı almaları sağlanacaktır. AYT ve YDT’de hesaplanan standart puanlar ve Tablo 1E’deki ağırlıklar kullanılarak adayların ağırlıklı puanları (A-SAY, A-SÖZ, AEA, A-DİL) hesaplanacaktır. Ağırlıklı puanların hesaplanabilmesi için adayların ilgili testlerin en az birinden 0,5 veya daha fazla ham puan almış olmaları gerekmektedir (Tablo 1D). Yalnızca bu koşulları sağlayan adaylar için ağırlıklı puanlar hesaplanacaktır. TYT puanı olmayan, TYT puanı hesaplanmayan veya TYT puanı 150’nin altında olan adayların, AYT ve/veya YDT’ye girmiş olsalar da SAY, SÖZ, EA, DİL puanları hesaplanmayacaktır. A-SAY, A-SÖZ, A-EA, A-DİL puanlarının her biri kendi içinde en küçüğü 100, en büyüğü 500 olan puanlara dönüştürülerek SAY, SÖZ, EA, DİL puanları oluşturulacaktır.
Ağırlıklı puanlar, SAY, SÖZ, EA, DİL puanlarına dönüştürülürken ilgili testlerin her birinden soru sayısının %20’si oranında ham puan alan adayların 180 SAY, SÖZ, EA, DİL puanı almaları sağlanacaktır. “,
14. “4.2.Yerleştirme Puanları Hesaplanırken Obp Bu Puanlara Nasıl Eklenecek Ve Ek Puanlar Nasıl
Hesaplanacaktır? ” başlıklı maddesinde “Her aday için hesaplanmış olan OBP; 0,12 katsayısı ile çarpılarak sınav puanlarına eklenecek ve böylece adayların yerleştirme puanları hesaplanacaktır.” düzenlemesi ile adayların sınav puanlarının nasıl hesaplanacağı hususunda; Yükseköğretim Kurulu kararları doğrultusunda hazırlanan, yayımlanması ve uygulanması Yükseköğretim Genel Kurulunun
25.06.2020 tarihli kararı ile kabul edilen ve 21 Temmuz 2020 tarihinde Başkanlığımız internet sayfasında
yayımlanan 2020-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunun “4.1. KAYIT İÇİN
GEREKLİ BELGELER” başlıklı maddesinde “Adayların askerlikle ilgili sorunları için askerlik şubelerine, kredi konusunda ayrıntılı bilgi için de üniversite rektörlüklerine veya Kredi ve Yurtlar Genel
Müdürlüğüne başvurmaları gerekmektedir.”, ”
15. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi Ve Yurtlar Genel Müdürlüğünden Duyuru başlığı altında “2020-
2021 öğretim yılında bir yükseköğretim programına yerleşecek öğrencilerin yurt, burs ve öğrenim kredisi
başvuruları yerleştirme sonuçları açıklandıktan sonra YURTKUR’ un www.kyk.gsb.gov.tr internet adresi üzerinden alınacaktır.” düzenlemesi ile adayların burs ve öğrenim kredisi başvurularını Kredi ve Yurtlar
Genel Müdürlüğüne yapmaları gerektiği hususunda 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tebliğ hükmünde olmak üzere adaylara gerekli bilgilendirme yapılmıştır.
16. Yukarıda değinilen 2020-YKS Kılavuzu hükümlerinde sınavın nasıl değerlendirileceği, puan türleri ve ilgili puan türlerinin nasıl hesaplanacağı ayrıntılı olarak açıklanmakta ayrıca Kılavuzda yer alan
Tablo 1E’de, puan türleri; ilgili puan türünün hesaplanmasında kullanılan testler ve ilgili testlerin ağırlıkları yer almaktadır. Başvuranın iddia ettiğinin aksine, testlerin ham puanları üzerinden herhangi bir puan türü ve başarı sırası hesaplanmadığı gibi AYT başarı sıralaması şeklinde herhangi bir sıralama
da söz konusu değildir. Başvuranın belirttiği “2020-YKS Sıkça Sorulan Sorular” belgesinde yer alan “34.
Ham puan (adayın net sayısı) nasıl hesaplanır? Her adayın, testlere verdiği doğru ve yanlış cevapların sayısı belirlenir, doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının dörtte biri çıkarılarak adayın ilgili testten almış olduğu ham puan (adayın net sayısı) bulunur.” maddesi, testlerin ham puanının (net sayısı) nasıl hesaplanacağını açıklamakta olup adayların ham puanlarına yönelik sonuç belgelerinde herhangi bir puanın türünün ve başarı sırasının hesaplanacağını ifade etmemektedir.
17. Başvuran, Ek-2’de yer alan sınav sonuç belgesinde yer aldığı üzere hem sınav puanları (TYT, SAY, SÖZ, EA ve DİL) hem de yerleştirme puanlarına (Y-TYT, Y-SAY, Y-SÖZ, Y-EA ve Y-DİL) göre herhangi bir puan türünde ilk yüz içerisinde yer almamaktadır.
18. Başkanlığımızca Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğüne gönderilen 2020 yılına ait ilk yüze giren aday listesinde TYT, SAY, SÖZ, EA ve DİL puan türleri yer almakta olup başvuran bu puan türlerinin hiçbirisinde ilk yüz içerisinde yer almadığından Başkanlığımızca gönderilen listede yer almamıştır. Söz konusu liste, Başkanlığımız tarafından Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü ile dosya paylaşım servisi üzerinden paylaşılmakta ve Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünce istenildiği zaman erişilebilmektedir.
19. YKS sonuçlarına göre adaylara Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünce sağlanan burs ve kredilerin ne şeklide verileceğine ait koşullarının belirlenmesi Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün yetki ve sorumluluğunda olup Başkanlığımızın öğrenci burs ve kredilerine ilişkin koşulların belirlenmesi konusunda herhangi bir yetki ve sorumluluğu yoktur.
20. Başvuru konusuna ilişkin başvuran tarafından açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
21. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır.
22. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
23. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanununun “Burs ve kredilerin verilmesi” başlıklı 2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir…” hükmüne yer verilmiştir.
24. 25563 sayılı ve 24.08.2004 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar
Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğinin; “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen
kamu kurum ve kuruluşlarının (Vakıf üniversiteleri hariç) kendi mevzuatlarındaki kriterlere göre belirleyecekleri öğrenciler ile Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından belirlenecek öğrencilere hangi şartlarla burs kredi verileceği ile bunların kesilmesi ve lüzumu halinde tahsiline ilişkin hak ve yükümlülükleri kapsar.”, “Burs Tahsis Kontenjanı, Burs Miktarı ve Ödeme Zamanlarının
Tespiti” “başlıklı 8 inci maddesinde; Kurum bütçesi dikkate alınarak ilk defa burs verilecek öğrenci sayısını, aylık burs miktarlarını, ödeme zamanını ve öğrencilerin Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi sınavı sonucundaki başarılarına göre burs kontenjanlarını belirlemeye Yönetim Kurulu yetkilidir.”, “Kurumca Burs Verileceklerin Değerlendirilmesi” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Kurumca burs verilecek öğrenciler; öğrenci ve ailesinin sosyal, ekonomik durumu ile öğrencinin burs isteğinde bulunduğu tarihte yükseköğretim kurumuna girişte aldığı puan ve puan türü, ara sınıfta ise yılsonu başarı durumu dikkate alınarak her yıl Yönetim Kurulunca belirlenen kıstaslar doğrultusunda değerlendirilir.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMUDENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
25. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 26. Başvuran, öncelikli öğrenci olduğu gerekçesiyle burs verilmesini talep etmektedir.
27. İlgili idare, öncelikli öğrenci durumunun bulunmadığını belirtmektedir.
28. Sosyal ve fiziksel durumu itibarıyla ya da ilgili mevzuat göz önünde bulundurularak belirlenen şartlara haiz olan öğrenciler, öncelikli öğrenci olarak dikkate alınmakta ve öncelikli öğrenciler hakkında, değerlendirme usul ve esasları uygulanmaksızın burs tahsis işlemleri gerçekleştirilmektedir.
29. 2020-2021 öğretim yılında başarı sıralaması kapsamında; başvurunun yapıldığı öğretim yılında Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığınca belirlenen sayısal, sözel, eşit ağırlık ve dil puanlarında ham puan bazında ilk 100’e giren öğrencilere normal burs/kredi tutarının üç katı burs verileceği düzenlenmiştir.
30. Bununla birlikte, Kurum Burs/Kredi Yönetmeliğinin 14 üncü maddesi gereğince burs verilecek öğrencilerde, öğrenci ve ailesinin sosyal, ekonomik durumu ile öğrencinin burs isteğinde bulunduğu tarihte yükseköğretim kurumuna girişte aldığı puan ve puan türü, ara sınıfta ise yılsonu başarı durumu dikkate alınmakta ve bu hususlar göz önünde bulundurularak her yıl mülga Yönetim Kurulunca belirlenen kıstaslar doğrultusunda başvurular sonuçlandırılmaktadır.
31. Burs/öğrenim kredisi değerlendirmesi, öğrencinin gelir durumu puanı, başarı durumu puanı ve sosyal durum puanı toplamları üzerinden hesaplanmaktadır.
32. Kurum Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslara (Kıstaslar)
göre; burs/öğrenim kredisi için yapılan başvuruların değerlendirilmesinde tavan puan olarak 10.000 (on bin) rakamı esas alınmaktadır.
33. Bu on bin puanın 4500 puanı (% 45) öğrenci ve ailesinin gelir durumuna göre, 3500 puanı (% 35)
öğrencinin başarı durumuna göre, 2000 puanı (% 20) öğrencinin sosyal durumuna göre hesaplanmaktadır.
34. Gelir durumu puanının hesaplanmasında, öğrencinin kendisine, anne ve/veya babasına ait maaş/ücret gelirleri, konut, arsa, işyeri sahipliği, mükellefiyetlik durumu, (Basit usul- Gerçek usul) Şirket ortaklığı, MTV (Motorlu Taşıtlar Vergisi), diğer gelirler (varsa kira, hasılat gelirleri) toplamı dikkate alınmaktadır.
35. Başarı durumu puanının hesaplanması, yükseköğrenime ilk defa giren öğrencilerin ÖSYM tarafından hesaplanan puan türü ve puanı, ara sınıflarda ise yükseköğretime kayıt yaptırdığı tarihteki puan türü ve puanı üzerinden yapılmaktadır.
36. Öğrencinin sosyal durum puanının hesaplanmasında, anne ve/veya babanın sağ/vefat durumu, annebaba boşanma durumu, öğrencinin aile ikametgâh adresi dışında yükseköğrenim görmesi, aile ikametgâh adresi dışında yükseköğrenim gören, 25 yaşını geçmemiş çalışmayan bekâr kardeş sayısı, ilköğretim ve ortaöğretimde öğrenim gören 20 yaşını geçmemiş, bekâr kardeş sayısı, örgün öğretimde aynı anda üç kardeşin yükseköğrenim görmesi kriterleri dikkate alınmaktadır. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2019/23288 sayılı kararı)
37. Başvuranın başvuru yaptığı yıl olan 2020 yılında 777.718 öğrenci başvuruda bulunmuş değerlendirme sonrası durumu mevzuata uygun 150.000 öğrenciye burs tahsis edilmiş, diğer öğrencilere öğrenim kredisi tahsis edilmiştir. Halen toplamda aktif 990.086 öğrenciye kredi, 447.723 öğrenciye burs ödemesine devam edilmektedir. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2020/103529 sayılı kararı)
38. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, 2020-YKS Kılavuzunda, sınavda uygulanan her test için ayrı ayrı değerlendirme yapılacağı ve standart puan hesaplanacağı, bu aşamada her adayın doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının dörtte biri çıkarılarak adayın ilgili testten almış olduğu ham puanın bulunacağı, sonrasında ham puanlar kullanılarak o testin ortalama ve standart sapmasının bulunacağı, akabinde soruların puan değerinin yeniden saptanması suretiyle tekrar puanlama yapılacağı, sonrasında adayların ağırlıklı puanlarının (A-TYT) hesaplanacağı, puanların dönüştürülerek TYT puanı oluşturulacağı, AYT ve YDT’de hesaplanan standart puanlar kullanılarak adayların ağırlıklı puanları (ASAY, A-SÖZ, A-EA, A-DİL) hesaplanacağı, bu puanlar dönüştürülerek SAY, SÖZ, EA, DİL puanları oluşturulacağı, yerleştirme puanlarının da okul ve ortaöğretim başarı puanının katsayı ile çarpılarak sınav puanlarına ekleneceği ve böylece adayların yerleştirme puanlarının hesaplanacağının düzenlendiği,
39. Başvuranın AYT Sayısal kısmına etki eden matematik ve fen bilimleri testindeki bütün sorulara doğru cevap verdiğini, ham puanların ilgili derslerin net sayılarıyla belirlendiğini ve ham puan bazında AYT birincisi olduğunu iddia ettiği, başvuranın iddia ettiğinin aksine, testlerin ham puanları üzerinden herhangi bir puan türü ve başarı sırası hesaplanmadığı, AYT başarı sıralaması şeklinde herhangi bir sıralamanın da söz konusu olmadığı, başvuranın kendi hesaplamasına dayanak aldığı 2020-YKS Sıkça Sorulan Sorular belgesinde yer alan 34. Ham puan (adayın net sayısı) nasıl hesaplanır? sorusu ve açıklamasının testlerin ham puanının (net sayısı) nasıl hesaplanacağını açıkladığı ve adayların ham puanlarına yönelik sonuç belgelerinde herhangi bir puanın türünün ve başarı sırasının hesaplanacağını ifade etmediği,
40. Başvuranın hem sınav puanları (TYT, SAY, SÖZ, EA ve DİL) hem de yerleştirme puanlarına (Y-TYT, Y-SAY, Y-SÖZ, Y-EA ve Y-DİL) göre herhangi bir puan türünde ilk yüz içerisinde yer almadığı, böylelikle başvuranın ‘öncelikli öğrenci’ durumunda olmadığı, yukarıda özetlenen değerlendirme usul ve esaslarına tabi olduğu, bu değerlendirmede de yapılan gelir, sosyal ve başarı puanlamasına göre tarafına öğrenim kredisi tahsisi yapıldığı ancak süresi içerisinde taahhütname onayı yapmadığı,
41. 2020 yılında yeni başvuru yapan ve kriterlere daha uygun olan 150.000 öğrenciye burs tahsis edildiği, sistem tarafından yapılan sıralamada başvurandan daha fazla puana sahip öğrencilere öncelik tanınarak burs tahsisi yapıldığı ve burs verilmesinde göz önüne alınan kriterlere en fazla uygunluk gösterenlerden başlanılarak yapılan burs tahsisi sonucunda başvuranın burs almaya hak kazanamadığı anlaşıldığından burs verilmesi talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 42. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; bilgi ve belge talebimize yönelik ilgili idare tarafından detaylı açıklama yapılmadığı hususu dikkate alındığında İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
43. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI KREDİ VE YURTLAR GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi