|
ÖZET: Atılım Üniversitesi’ne burslu kayıt talep eden başvuran, daha önce lisans mezunu olduğu için burs imkanından yararlanamayacağı bilgisiyle karşılaşmıştır. Dikey Geçiş Sınavı (DGS) sonuçlarına göre yerleştiği program için burslu kayıt olamayacağı, ÖSYM kılavuzundaki düzenlemelere dayanmaktadır. Kılavuzda, daha önce bir yükseköğretim programından mezun olanların burslu veya indirimli programlara yerleşmelerinin yalnızca ücretli statülerde mümkün olacağı belirtilmiştir.
Atılım Üniversitesi’nin Burs Yönetmeliği de, açık öğretim programları dahil dört veya daha fazla yıllık lisans programından mezun olan öğrencilerin burslardan yararlanamayacağını açıkça düzenlemektedir. Başvuranın, tercih yapmadan önce bu bilgileri araştırma yükümlülüğünü yerine getirmediği ve tercihlerini yaparken gerekli bilgileri edinmediği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvuranın burslu kaydının mümkün olmadığına ve başvurusunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/11183-S.21.17991
BAŞVURU NO : 2021/3111
KARAR TARİHİ : 03/08/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ATILIM ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Burslu öğrenim görme talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 10/02/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, 19/11/2020 tarihli Dikey Geçiş (DGS) Ek Yerleştirme
sonuçlarına göre Atılım Üniversitesi Hukuk Fakültesi tam burslu programına yerleşmeye hak kazandığını ancak Üniversite öğrenci işleriyle yaptığı görüşmede daha önce lisans mezuniyeti olduğu için tam burs olanaklarından yararlanmayacağı bilgisinin verildiğini ve bu nedenle kayıt yaptıramadığını belirterek mağduriyetinin giderilerek burslu olarak kaydının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Atılım Üniversitesi Rektörlüğü tarafından
gönderilen 13/04/2021 tarih ve sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1) DGS Ek Tablo -1 de yer alan Lisans Programlarının Koşul ve Açıklamalar kısmında yer alan Bk.60
“…Üniversiteler, kendi öğrencisi veya başka üniversitenin öğrencisi olup ayrılanların veya ilişiği kesilen/ilişiğini kesenler ile bir yükseköğretim programından mezun olanların, DGS sonuçlarına göre burslu veya indirimli programlara yerleşmeleri halinde sadece ücretli veya diğer indirimli statülerde kayıt yapabilmesine izin verebilirler. Bu durumda olanların tercihlerini yapmadan önce ilgili üniversiteden ayrıntılı bilgi almaları gerekmektedir. Adayların tercihlerini yapmadan önce üniversitelerin internet sayfasındaki bilgileri dikkatlice inceleyerek tercihlerini yapmaları gerekmektedir. …” şeklinde düzenlendiği,
2.2) ÖSYM kılavuzunun yukarıda yer verilen ilgili hükmü incelendiğinde konuyla ilgili olarak Vakıf
Üniversitelerine Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığınca takdir yetkisi tanıdığı, buna göre Üniversitelerin gerek daha önce kendi öğrencisi veya başka üniversitenin öğrencisi olup ayrılanların veya ilişiği kesilen/ilişiğini kesenlerin gerekse de bir yükseköğretim programından mezun olanların, DGS sonuçlarına
göre burslu veya indirimli programlara yerleşmeleri halinde sadece ücretli veya diğer indirimli statülerde kayıt yapabilmesine izin verebileceği noktasında takdir yetkisi tanındığı,
2.3) Atılım Üniversitesi Burs Yönetmeliği’nin Bursun Tahsisi, Uygulama Usul ve Esasları başlıklı 4.
maddesinin (4) bendinde “Açıköğretim programları dahil herhangi bir 4 veya daha fazla yıllık lisans programından mezun olan öğrenciler burslardan, indirimlerden yararlanamaz, tam ücretli öğrenim görürler.” hükmünün bulunduğu,
2.4) Yukarıda izah ettiğimiz kılavuz hükümlerinde yer aldığı şekli ile Üniversitenin de içerisinde olduğu
Vakıf Üniversitelerine, Yükseköğretim Kurulu tarafından takdir yetkisi tanındığı, Vakıf Üniversitelerini burslu olarak tercih edecek öğrencilerin üniversiteden bilgi alma ve tercih edecekleri üniversitelerin tüm
Yönetmelik hükümlerini bilme yükümlülüklerinin bulunduğu,
2.5) Söz konusu durumun Atılım Üniversitesi Burs Yönetmeliği’nin Bursun Tahsisi, Uygulama Usul ve
Esasları başlıklı 4. maddesinin (4) bendinde “Açıköğretim programları dâhil herhangi bir 4 veya daha fazla yıllık lisans programından mezun olan öğrenciler burslardan, indirimlerden yararlanamaz, tam ücretli öğrenim görürler.” şeklinde belirtildiği, tercih dönemi boyunca ve hâlihazırda işbu burs yönetmeliğine
Atılım Üniversitesi aday öğrenci ücretler ve burslar web sayfasında açık bir şekilde yer verildiği,
2.6) Söz konusu uygulamaya ilişkin olarak tercih döneminde Üniversiteden bilgi alan öğrenci adaylarına
sözlü bilgi de verildiği, başvurana da Üniversiteyi tercih etmesi halinde daha önce Gazi Üniversitesi Siyaset
Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümü mezunu olması nedeni ile yalnızca 2020-2021 yılında Üniversiteyi tercih eden tüm öğrencilere uygulanan %15 teşvik bursundan yararlandırılabileceğinin söylendiği,
2.7) Kılavuz hükümlerinde açıkça yer aldığı şekli ile Vakıf Üniversitelerine verilen takdir yetkisi ve Atılım
Üniversitesi Burs yönetmeliği maddesi uyarınca başvuranın tam burslu olarak kaydının mümkün olmadığı, bu konuda davacının bağlayıcı bir hukuki düzenleme niteliğinde bulunan ÖSYM kılavuzu ile yüklenilen araştırma yükümlülüğünü gereği gibi yerine getirmeyip, doğrudan tercih yapmak ve ancak yerleştirme sonuçları açıklandıktan sonra uyuşmazlık konusu iddiada bulunmasının hukuken kabul edilebilir bir yanı olmadığı ve konuya ilişkin Üniversiteye yüklenebilecek bir hizmet kusuru yahut tesis ettiği işlemin hukuka aykırılığı gibi bir iddianın söz konusu olamayacağı,
2.8) Atılım Üniversitesi Burs Yönetmeliğinin 12/07/2019 tarihli mütevelli heyet kararı ile Anayasa ve
kanunlara uygun olarak yürürlüğe girdiği, Atılım Üniversitesinin Atılım Vakfı tarafından 2809 sayılı
Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanununa Eklenen Ek-40. Madde ile 2547 sayılı Kanunun vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlerine tabi olmak üzere Kamu tüzel kişiliğine sahip bir vakıf üniversitesi olarak kurulmuş olmakla birlikte, Vakıf Üniversitelerinin Anayasanın 130. Madde hükmü dayanağı ile kurulduğu ve devlet üniversitelerinden tümü ile farklı biçimde, devletten herhangi bir gelir aktarılmaksızın kendi özerk bütçeleri ile ve farklı karar alma mekanizmaları ile yükseköğretim faaliyetini yürüttüğü,
2.9) Vakıf Üniversitelerinin tümü ile kendi kaynaklarını kullandığı, tüm bütçe yatırım, planlama,
uygulaması, sözleşme akdi, personel istihdamı, öğretim ücretlerinin belirlenmesi ve tahsili dahil mali ve idari nitelikteki iş ve işlemler tesisini kendi yetkili organları kararı ve eli ile gerçekleştirdiği, bu uygulamanın Vakıf Üniversitelerinin kuruluş ve işleyiş gerekleri gibi tabii oldukları mevzuat hükümlerinin de gereği olduğu,
2.10) 2547 sayılı Kanunu’nun, Ek-2. Maddesinde de Anayasanın anılan 130/son. Maddesi hükmü
tekrarlanmış ve aynı Yasa’nın Ek 5. Maddesinde de, vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarında vakıf yönetim organı dışında en az yedi kişiden oluşan bir mütevelli heyetinin bulunacağı; mütevelli heyetin, vakıf yükseköğretim kurumunun tüzel kişiliğini temsil edeceği, yükseköğretim kurumunda görevlendirilerek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapacağı, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylayacağı, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylayıp uygulamaları izleyeceği, ayrıca vakıfça hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürüteceği hususlarının öngörüldüğü,
2.11) 2547 sayılı Kanunun Ek-9. Maddesinde yer alan: “Vakıf yükseköğretim kurumlarının eğitim – öğretim
esasları, öğretim süreleri ve öğrenci hakları ile ilgili hususlar bu Kanun hükümlerine tabidir. Öğrencilerden alınacak ücretler mütevelli heyet tarafından tespit edilir.” hükmü uyarınca Üniversite tüzel kişiliğini temsile yetkili olan mütevelli heyetinin öğrencilerden alınacak ücretleri Üniversite yönetmeliğine uygun olarak tespit ve tahsil ettiği, arz edilen Anayasa ve Yasa hükümleri ile Vakıf Üniversiteleri’ne yönetmelik hazırlama yetkisi tanındığı ve Burs Yönetmeliğinin hukuka uygun olarak hazırlandığı, Yönetmelik maddelerinin tüm öğrenciler için geçerli olduğu,
2.12) Başvuru sahibi ile benzer şekilde daha önce lisans mezunu olduğu için burslu olarak kaydı mümkün
olmayan bir başka öğrencinin Ankara 15. İdare Mahkemesi nezdinde açtığı dava red ile sonuçlandığı,
2.13) Başvuru sahibinin Atılım Üniversitesi Burs Yönetmelik maddeleri ve Yüksek Öğretim Başkanlığı’nın
tanıdığı yetki ile düzenlenen kılavuz hükümleri doğrultusunda daha önce lisans mezunu olması sebebi ile yüzde yüz burslu olarak kaydının mümkün olmadığı, ancak 2020-2021 akademik yılında üniversiteyi tercih eden her öğrenciye uygulanan %15 Teşvik Bursundan yararlandırılabileceğini,
2.14) Yükseköğretim Kurulu tarafından verilen takdir yetkisinin amacının Üniversite eğitim öğretimini
hiç almamış bireylerin eğitim- öğrenim hayatlarına katkı sağlamak ve burs yardımları ile bu bireylerin
Üniversite eğitimi almasına teşvik olmak olduğu,
2.15) Başvuru sahibinin eğitim öğretim hakkından yoksun bırakılmadığı, başvuru sahibine Üniversitenin
tüm koşullarını tercih kılavuzunda yayımlanmak ve gerek sözlü olarak gerekse Üniversiteye ait web sayfasında yazılı olarak duyurulmak sureti ile bildirildiği, başvuru sahibinin kendi iradesi ile Atılım
Üniversitesini tercih ettiği, dolayısı ile başvuru sahibinin eğitim öğretim hakkına engel olunduğu iddiasının gerçeğe aykırı olduğu, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2) “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinde; “…Vakıflar tarafından kurulan
yükseköğretim kurumları, malî ve idarî konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının
sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan Yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tâbidir.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu Ek Madde 9’da; “Vakıf yükseköğretim kurumlarının eğitim –
öğretim esasları, öğretim süreleri ve öğrenci hakları ile ilgili hususlar bu Kanun hükümlerine tabidir. (Ek fıkra:15/4/2020-7243/12 md.)Vakıf yükseköğretim kurumları, ön lisans, lisans, tezli yüksek lisans ve doktora düzeyindeki her bir diploma programında öğrenim gören öğrencilerden; ilgili programın en yüksek merkezi yerleştirme puanına sahip en az yüzde on beşi kadar öğrenciyi, söz konusu programın öğrenim süresi boyunca ücretsiz okutmakla yükümlüdür. Bu öğrencilerden eğitim ve öğretim süreçlerine ilişkin herhangi bir ücret talep edilmez. Tezli yüksek lisans, doktora ve özel yetenek sınavı ile öğrenci alan programlarda en yüksek yerleştirme puanı sıralaması dikkate alınır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Öğrencilerden alınacak ücretler mütevelli heyet tarafından tespit edilir.”
6) 12/07/2019 tarihli Atılım Üniversitesi Burs Yönetmeliği’nin Bursun Tahsisi, Uygulama Usul ve
Esasları başlıklı 4. maddesinin (4) bendinde; “Açıköğretim programları dahil herhangi bir 4 veya daha fazla yıllık lisans programından mezun olan öğrenciler burslardan, indirimlerden yararlanamaz, tam ücretli öğrenim görürler.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, 19/11/2020 tarihli Dikey Geçiş (DGS) Ek Yerleştirme
sonuçlarına göre Atılım Üniversitesi Hukuk Fakültesi tam burslu programına yerleşmeye hak kazandığını ancak Üniversite öğrenci işleriyle yaptığı görüşmede daha önce lisans mezuniyeti olduğu için tam burs olanaklarından yararlanmayacağı bilgisinin verildiğini ve bu nedenle kayıt yaptıramadığını belirterek mağduriyetinin giderilerek burslu olarak kaydının yapılmasını talep etmektedir.
9) Vakıf Üniversiteleri, Anayasanın 130. madde hükmü dayanağı ile kurulmuş ve devlet üniversitelerinden
farklı biçimde, devletten herhangi bir gelir aktarılmaksızın kendi özerk bütçeleri ile ve farklı karar alma mekanizmaları ile yükseköğretim faaliyetini yürüten, tümü ile kendi kaynaklarını kullanan, tüm bütçe yatırım, planlama, uygulaması, sözleşme akdi, personel istihdamı, öğretim ücretlerinin belirlenmesi ve tahsili dahil mali ve idari nitelikteki iş ve işlemler tesisini kendi yetkili organları kararı ve eli ile gerçekleştiren kamu tüzel kişileridir.
10) Başvuran, Gazi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümünden mezun olduktan sonra,
gerekli koşulları sağlayarak 2020 yılında Dikey Geçiş Sınavına(DGS) girmiş ve bir Vakıf Üniversitesi olan
Atılım Üniversitesi Hukuk Fakültesinde eğitim almaya hak kazanmıştır. Başvuranın girmiş olduğu DGS kılavuzunda Ek Tablo -1 de yer alan Lisans Programlarının Koşul ve Açıklamalar kısmında Bk.60 numaralı kodun açıklamasının; “…Üniversiteler, kendi öğrencisi veya başka üniversitenin öğrencisi olup ayrılanların veya ilişiği kesilen/ilişiğini kesenler ile bir yükseköğretim programından mezun olanların, DGS sonuçlarına göre burslu veya indirimli programlara yerleşmeleri halinde sadece ücretli veya diğer indirimli statülerde kayıt yapabilmesine izin verebilirler. Bu durumda olanların tercihlerini yapmadan önce ilgili üniversiteden ayrıntılı bilgi almaları gerekmektedir. Adayların tercihlerini yapmadan önce üniversitelerin internet sayfasındaki bilgileri dikkatlice inceleyerek tercihlerini yapmaları gerekmektedir. …” şeklinde düzenlendiği görülmektedir.
11) ÖSYM kılavuzunda yer verilen hüküm incelendiğinde konuyla ilgili olarak Vakıf Üniversitelerine
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca takdir yetkisi tanıdığı, buna göre Üniversitelerin gerek daha önce kendi öğrencisi veya başka üniversitenin öğrencisi olup ayrılanların veya ilişiği kesilen/ilişiğini kesenlerin gerekse de bir yükseköğretim programından mezun olanların, DGS sonuçlarına göre burslu veya indirimli programlara yerleşmeleri halinde sadece ücretli veya diğer indirimli statülerde kayıt yapabilmesine izin verebileceği anlaşılmaktadır.
12) Atılım Üniversitesi Burs Yönetmeliği’nin Bursun Tahsisi, Uygulama Usul ve Esasları başlıklı 4.
maddesinin (4) bendinde “Açıköğretim programları dahil herhangi bir 4 veya daha fazla yıllık lisans programından mezun olan öğrenciler burslardan, indirimlerden yararlanamaz, tam ücretli öğrenim görürler.” hükmünün bulunduğu ve bu metnin açıkça internet sitesinde yer aldığı, Üniversiteleri burslu olarak tercih edecek öğrencilerin üniversiteden bilgi alma ve tercih edecekleri üniversitelerin tüm
Yönetmelik hükümlerini bilme yükümlülüklerinin bulunduğu değerlendirilmektedir. Nitekim konuya ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın Kurumumuza gönderdiği 18/2/2021 tarih ve – – sayılı yazısında da aynı açıklamalara yer verildiği ve bu duruma ilişkin kılavuzda ve mevzuatta yer alan hususların adaylar tarafından kabul edilmiş sayılacağı açıklamasına yer verildiği görülmektedir.
13) Ankara 15. İdare Mahkemesinde benzer sebeple işlemin iptali istemiyle açılan davaya ilişkin kararda
(2019/2031 Esas ve 2021/552); “…bu durumda olanların tercihlerini yapmadan önce ilgili üniversiteden ayrıntılı bilgi almaları, adayların tercihlerini yapmadan önce üniversitelerin internet sayfasındaki bilgileri dikkatlice inceleyerek tercihlerini yapmaları gerektiği uyarısının yer aldığı, bu bağlamda davalı
Üniversitenin tercihlerin yapılmasından önce 12.07.2019 tarihli Mütevelli Heyeti Kararı ile kabul edilen ve internet sayfasında yayımlanan Burs Yönetmeliğinde, açık öğretim programları dahil herhangi bir 4 veya daha fazla yıllık lisans programından mezun olan öğrencilerin burslardan, indirimlerden yararlanamayacağı ve tam ücretli öğrenim göreceği düzenlemesine yer verildiği, Açık öğretim Fakültesi mezunu olan davacının da tercihi sonucu Güzel Sanatlar Tasarım ve Mimarlık Fakültesi, İç Mimarlık ve
Çevre Tasarımı Programına % 25 burslu yerleştiği görülmektedir. Bu durumda, Kılavuzda yer alan uyarıya rağmen gerekli araştırmaya yapmadan tercih yapan davacının Yönetmelik hükmü gereği kaydının ücretli yapılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.” açıklamalarına yer verilmek suretiyle davanın reddi kararı verildiği görülmektedir.
14) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Yükseköğretim Kurulu tarafından Vakıf
Üniversitelerine takdir yetkisi verildiği, verilen bu takdir yetkisinin amacının Üniversite eğitim öğretimini hiç almamış bireylerin eğitim- öğrenim hayatlarına katkı sağlamak ve burs yardımları ile bu bireylerin Üniversite eğitimi almasına teşvik olmak olduğu, söz konusu hususların tercih kılavuzunda yayımlandığı ve gerek sözlü olarak gerekse Üniversiteye ait internet sayfasında yazılı olarak duyurulmak sureti ile başvurana bildirildiği ve bu hususların üzerine başvuru sahibinin kendi iradesi ile Atılım
Üniversitesini tercih ettiği göz önünde bulundurulduğunda, başvuru konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği
ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre(varsa) kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ATILIM ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi