|
ÖZET: Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi, üniversitenin mezuniyet koşullarını belirleyen yönetmelikteki DC ve DD harf notlarının başarılı sayılabilmesi için gereken GANO (Genel Ağırlıklı Not Ortalaması) değerlerinin düşürülmesini talep etmiştir. Ancak, üniversite yönetimi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu çerçevesinde her yükseköğretim kurumunun kendi mevzuatını belirleme yetkisine sahip olduğunu belirterek, başvurana olumsuz yanıt vermiştir.
Danıştay, başvuranın mevcut ders notları ve mezuniyet durumu göz önüne alındığında, yönetmelik değişikliğinin sağlanmasının mümkün olmadığını, çünkü başvuranın akademik durumunun koşullu başarılı dersler nedeniyle mezuniyet aşamasında olmadığını tespit etmiştir. Ayrıca, üniversitenin bilimsel özerkliğine vurgu yaparak, eğitim ve öğretim süreçlerinin üniversiteler tarafından belirlenebileceğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmış ve idarenin işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, üniversitelerin kendi yönetmeliklerini belirleme yetkisini ve bilimsel özerklik ilkesini pekiştirmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/10878-S.21.17502
BAŞVURU NO : 2021/2391
KARAR TARİHİ : 26/07/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Sınav yönetmeliğinde değişiklik yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 01/02/2021
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda şikayetçi özetle; “18/09/2019 tarihinde yayımlanan Akdeniz Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 34.
maddesinin 2. fıkrasında yer alan: “Mezuniyet aşamasında; a) GANO’su 2.25 ve üzerinde olan öğrencilerin
DC harf notları, b) GANO’su 2.50 ve üzerinde olan öğrencilerin DD harf notları başarılı sayılarak ilgili harf notu CC harf notuna dönüşür ve mezun olurlar.” hükmünün yer aldığını, anılan hükmün, Akdeniz
Üniversitesi öğrencilerinin mezun olabilmelerinin önünde çok büyük bir engel oluşturduğunu, söz konusu maddenin İstanbul Üniversitesi, Anadolu Üniversitesi ve diğer birçok devlet üniversitesinde olduğu gibi
“Bir dersten (DC) ve (DD) harf notlarından birini alan öğrencinin o dersi koşullu olarak başarmış sayılır.
Mezuniyette koşullu başarılı notların, başarılı kabul edilebilmesi için öğrencinin AGNO’sunun en az “2,00” olması gerekir.” şeklinde değiştirilerek öğrencilerin lehine bir düzenleme yapılmasını” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belge isteme yazısına istinaden, Akdeniz Üniversitesi
Rektörlüğü tarafından gönderilen 24/05/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvurucu öğrencinin dilekçesinin İncelendiğini, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 14 üncü
Maddesinin (b) bendinin 2 nci fıkrası “Üniversitenin bütünü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslakları hazırlamak veya görüş bildirmek,” ve 3 üncü fıkrası rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak,” hükümleri ile 44 üncü Maddesinin (c) Bendi hükümleri gereğince, her Yükseköğretim
Kurumunun kendi mevzuatlarını belirlediği, bu nedenle Yükseköğretim Kurumlarında öğrencilerin başarı değerlendirmelerinde farklı ölçütlerin kullanılmakta olduğu,
2.2. 18/09/2019 tarihinde yayımlanan Üniversitenin “Akdeniz Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans EğitimÖğretim ve Sınav Yönetmeliğinin başarı durumu başlıklı 32 nci maddesinin 4 üncü fıkrası ile harfli başarı notu ve başarı katsayılarının belirlenmiş olduğu, aynı maddenin 5 inci fıkrasının (a) bendi “AA, BA, B, CB, CC başarılı harf notları ve DC, DD koşullu başarılı harf notlarıdır.” hükmünü içerdiği, “DC, DD koşullu başarılı” harf notlarına aynı yönetmeliğin not ortalaması başlıklı 34 üncü maddesinin 2 nci fıkrası
“Mezuniyet aşamasında; GANO’su 2,25 ve üzerinde olan öğrencilerin DC harf notları, GANO’su 2.50 ve üzerinde olan öğrencilerin DD harf notları başarılı sayılarak ilgili harf notu CC harf notuna dönüşür ve mezun olurlar” hükmü gereğince işlem yapıldığı,
2.3. Ayrıca söz konusu Yönetmeliğin başarısızlık durumu Başlıklı 35 inci maddesinin 1inci fıkrası
“Öğrencinin başarı/başarısızlık durumu her yıl/yarıyıl sonunda GANO hesaplanarak belirlenir. GANO’su
2.00 ve üzerinde olan öğrenci başarılı sayılır. GANO’su 2.00’ın altına düşen öğrenci başarışızdır, bu
durumdaki Öğrencilere akademik yetersizlik uyarısı yapılır. Genel ağırlıklı not ortalamasını 2.00 veya üzerine çıkaran öğrencinin akademik yetersizlik uyarısı kaldırılır.” ve 2 nci fıkrası “GANOsu 1.80’in altına düşen öğrenciye, ilgili mevzuat hükümleri ve düzenlemelere göre uygulama yapılır. Öğrencinin bu durumda geçen süresi, 10 uncu maddenin birinci fıkrasında belirtilen öğretim süresinden sayılır.” hükümlerinin uygulanmakta olduğunu, adı geçen öğrencinin transkriptinde 11 tane koşullu başarılı dersi bulunduğu ve henüz mezun aşamasında olmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
3.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…”
3.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası
ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere
Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun,
5.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”
5.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.”
5.3. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “…d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur…”
5.4. “Senato” başlıklı 14’üncü maddesinde; “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitim öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.”
5.5. “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18’inci maddesinde; “… b. Görevleri: Fakülte yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Fakülte kurulunun kararları ile tespit ettiği esasların uygulanmasında dekana yardım etmek, (2) Fakültenin eğitim-öğretim, plan ve programları ile takvimin uygulanmasını sağlamak, (3) Fakültenin yatırım, program ve bütçe tasarısını hazırlamak, (4) Dekanın fakülte yönetimi ile ilgili getireceği bütün işlerde karar almak, (5)
Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek, (6) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.”
5.6. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44’üncü maddesinde; a. Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer
faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır.
“b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…)(2) (…)(3) eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.”
6. Akdeniz Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin,
6.1. “Başarı Durumu” başlıklı 32. maddesinin 4 üncü ve 5’nci fıkralarında; (4) Bir dersin başarı notu, Senato tarafından kabul edilen sınav ve başarı değerlendirme esaslarına göre; BDS ve MDS sistemlerinden
birisi ile aşağıdaki şekilde harfli başarı notu ve başarı katsayısına dönüştürülür:
100 Puan Üzerinden Değeri Başarı katsayısı Harfli başarı notu Başarı değerlemesi
88-100 4,00 AA Başarılı 81-87 3,50 BA Başarılı 74-80 3,00 BB Başarılı 67-73 2,50 CB Başarılı 60-66 2,00 CC Başarılı 53-59 1,50 DC Koşullu Başarılı 46-52 1,00 DD Koşullu Başarılı 35-45 0,50 FD Başarısız 0-34 0,00 FF Başarısız
— 0,00 SG, D, UK Başarısız
(5) Öğrencinin başarı durumuna ilişkin yukarıda belirtilen harfli başarı notlarına ilişkin esaslar; a) AA, BA, BB, CB, CC başarılı harf notları ve DC, DD koşullu başarılı harf notlarıdır. b) FD, FF, SG, UK ve D başarısız harf notlarıdır. c) DE henüz başarı durumu netleşmemiş harf notlarıdır.
6.2. Not ortalaması Başlıklı 34 üncü maddesi 2 nci fıkrasında; “Mezuniyet aşamasında; a) GANO’su 2,25 ve üzerinde olan öğrencilerin DC harf notları, b) GANO’su 2,50 ve üzerinde olan öğrencilerin DD harf notları başarılı sayılarak mezun olurlar.”,
6.3. “Başarısızlık Durumu” başlıklı 35 inci maddesinde; “(1) Öğrencinin başarı/başarısızlık durumu her yıl/yarıyıl sonunda GANO hesaplanarak belirlenir. GANO’su 2.00 ve üzerinde olan öğrenci başarılıdır. GANO’su 2.00’ın altına düşen öğrenci başarısızdır, bu durumdaki öğrencilere akademik yetersizlik uyarısı yapılır. Genel ağırlıklı not ortalamasını 2.00 veya üzerine çıkaran öğrencinin akademik yetersizlik uyarısı kaldırılır. (2) GANO’su 1.80’in altına düşen öğrenciye, ilgili mevzuat hükümleri ve düzenlemelere göre uygulama yapılır. Öğrencinin bu durumda geçen süresi, 10 uncu maddenin birinci fıkrasında belirtilen öğretim süresinden sayılır.
6.4. “Mezuniyet, diploma, diploma eki ve sertifika” başlıklı 38 inci maddesinde; “ (1) Kayıtlı olduğu öğretim programının ders, uygulama, staj gibi tüm gereklerini bu Yönetmelik hükümlerine göre başarıyla tamamlayan öğrenciler diploma almaya hak kazanırlar. Kişisel gelişim derslerinden başarısızlık mezuniyete engel değildir. Başarılı durumda not döküm belgesinde yer alır. Bununla birlikte öğrenci mezun olabilmek için; a) Hazırlık sınıfı hariç; en az, öğretim programındaki yarıyıl sayısının 30 ile çarpımı ya da yıl sayısının 60 ile çarpımı kadar AKTS kredisini almak, b) Öğretim programındaki tüm dersleri ve ortak dersleri almak, c) Alınan bütün dersleri başarmak zorundadır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi Arif DÜLGER tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Akdeniz
Üniversitesi Rektörlüğü’nün başvurana yönelik gerçekleştirdiği idari iş ve eylemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi olarak, Üniversitenin Ön Lisans ve Lisans
Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 34. maddesinin 2. fıkrasında yer alan: “Mezuniyet aşamasında; a) GANO’su 2.25 ve üzerinde olan öğrencilerin DC harf notları, b) GANO’su 2.50 ve üzerinde olan öğrencilerin DD harf notları başarılı sayılarak ilgili harf notu CC harf notuna dönüşür ve mezun olurlar.” hükmünde yer lan 2.50 ve 2.25 ifadelerinin 2.00’a düşürülmesini sağlayacak şekilde yönetmelik değişikliği yapılmasını ve mezun olma koşulunun öğrenciler lehine değiştirilmesini talep etmektedir.
9. Başvuruya muhatap Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yapılan açıklamada; 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununun 14 üncü Maddesinin hükümleri gereği, üniversite bünyesinde uygulanacak yönetmeliklerin düzenlendiği yine Yükseköğretim Kanunun 44. Maddesi gereği, her Yükseköğretim
Kurumunun kendi mevzuatlarını belirlediği, bu nedenle Yükseköğretim Kurumlarında öğrencilerin başarı değerlendirmelerinde farklı ölçütlerin kullanıldığı, başvuranın ders not durumu incelendiğinde 11 adet koşullu başarılı dersinin bulunduğu, genel not ortalamasına bakıldığında ise; not ortalamasının 2.00’ın altında olduğu ve kendisine akademik yetersizlik uyarısında bulunulduğu, başvuranın herhalde mezun aşamasında olmadığı ifade edilmiştir.
10. Anayasamızın 130’uncu maddesinde, üniversitelerin “kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe” sahip olduğu ifade edildikten sonra, yükseköğretim kurumlarının organları ile işleyişleri, bu kurumlardaki öğretim düzeyleri ile süreleri, yükseköğretime giriş, eğitim/öğretim süreçleri vb. konuların kanunla düzenleneceği hükme bağlanmış; söz konusu Anayasa maddesi doğrultusunda çıkartılan 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu ile ise, yükseköğretim kurumlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğrenciler, öğretim elemanları ve diğer personel ile ilgili temel esaslar düzenlenmiştir. Bu temel Kanunun 14’üncü ve 18’inci maddeleri ile “üniversitelerin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak” yetkisi, üniversitelerin akademik organı olan senatolara; “öğrencilerin kabulü, eğitim-öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar verme” yetkisi ve görevi ise, fakülte yönetim kurullarına verilmiştir. Bu çerçevede, Kanunun 43’üncü maddesinde, yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve
ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim-öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların her üniversite tarafından hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği kaydedilerek, üniversitelere, Anayasa hükmüne uygun olarak, akademik alanda hareket alanı tanınmıştır. Diğer bir ifadeyle, söz konusu Kanun hükümleri ile Anayasada yer alan “bilimsel özerklik” ilkesi gereğince, fakültelerin öğretim ve sınav programları, yetiştireceği öğrenci sayısı ile kalitesi, bu öğrencilere kazandırılması hedeflenen bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı, bu hedefler doğrultusunda teorik ve uygulamalı ders ihtiyaçları, bu çerçevede oluşturulacak ders programları, kredi ve uygulamaları, yürütülecek bilimsel araştırmanın içeriği gibi hususların, diğer ifadeyle, eğitim-öğretim faaliyetlerinin üniversitelerin bizzat kendileri tarafından serbestçe belirlenmesi amaçlanmıştır.
11. Yukarıda yer verilen mevzuatla birlikte değerlendirildiğinde; Anayasa ile Devlet tarafından kanunla kurulan üniversitelere kamu tüzelkişiliği ve bilimsel özerklik tanınmış olup, her üniversite ayrı birer kamu tüzelkişisidir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile verilen yetkiler doğrultusunda üniversitelerin ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora vb. yükseköğretim programlarının müfredatlarını önceden tespit edilen prensip ve amaçlara uygun bir şekilde kendilerinin belirlediği ilkeler, eğitim politikaları ve standartları ile fiziki imkânlar çerçevesinde uygulamaları bilimsel özerkliğin sonucudur. Verdiği eğitim ve öğretim hizmetinin kalitesini daha da yükseğe çekerek en iyi öğrenciyi yetiştirme iddiasında olan bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin, Yükseköğretim Kanununun verdiği yetkiye dayanarak çıkardıkları yönetmelik ve diğer düzenlemelerinde ders geçme ve başarı notlarının nasıl olacağını belirleme hususunda takdir yetkisine sahip oldukları açıktır.
12. Akdeniz Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin Not ortalaması Başlıklı 34 üncü maddesi 2 nci fıkrasında; “Mezuniyet aşamasında; a) GANO’su 2,25 ve üzerinde olan öğrencilerin
DC harf notları, b) GANO’su 2,50 ve üzerinde olan öğrencilerin DD harf notları başarılı sayılarak mezun olurlar.” hükmüne yer verilmiştir.
13. Anayasa’nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasanın aktarılan hükmü ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmıştır.
14. Yasa koyucunun genel prensiplerini belirlediği konularda, idarelerin düzenleyici işlem yapma yetkisi, yasama organının çizdiği sınırlar içerinde, Anayasa, Kanun gibi üst hukuk normlarına aykırı olmamak kaydıyla düzenleme yapabileceği açıktır.
15. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44 üncü maddesinde; Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrencilerin, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alacakları ve yine her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği vurgulanmıştır.
16. Somut olayda başvuranın mevcut ders notları ve mezun olup olmama durumunun, değiştirilmesi istenen yönetmelik hükmü bağlamında ele alındığında; Başvuranın Hukuk Fakültesi 4. sınıf öğrencisi olduğu, 1. sınıf derslerinden 2 ders 2. sınıf derslerinden 4 adet ders, 3. sınıf derslerinden 5 adet olmak üzere toplamda 11 dersinin şartlı geçmeye konu olduğu, 1. sınıf genel not ortalamasının 4’lük sistem üzerinden
2.89, 2. sınıf genel not ortalamasının 1.89, 3. sınıf genel not ortalamasının 1.39 ve 4. sınıftan almış olduğu derslerden de 1.42 olduğu göz önünde bulundurulduğunda; ilgili yönetmelik hükmü değişse dahi başarısız olduğu derslerden koşullu başarılı olma imkanı bulunmadığı tespit edilmiştir.
17. Diğer taraftan şikâyet başvurusu incelenirken, yapılan içtihat incelemesinden, Karadeniz Teknik
Üniversitesi öğrencileri olan davacılar tarafından 1.2.1989 tarih ve 20067 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Karadeniz Teknik Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Sınav
Değerlendirme ve Öğrenci İşleri Yönetmeliğinin 3. maddesinin 3. fıkrası ile 11., 12., 16., 18., 20., 21 ve 23. maddelerini değiştiren ve 17. ve 19. maddelerini yürürlükten kaldıran 5.2.2004 tarih ve 25364 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Karadeniz Teknik Üniversitesi Önlisans ve Lisans EğitimÖğretim, Sınav Değerlendirme ve Öğrenci İşleri Yönetmeliğinin Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve
Bir Ek Madde ile İki Geçici Madde Eklenmesine Dair Yönetmeliğin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay
İdari Davalar Kurulu 2005/1988 E., 2008/1826 K. sayılı ilamında özetle; “Düzenleyici işlemlerin kural olarak kazanılmış hak yaratmayacağı, kaldırılmaları ve değiştirilmelerinin her zaman olanaklı olduğu idare hukukunun bilinen ilkelerindendir. Düzenleyici işlemlerin kişilere uygulanması suretiyle bireyselleşmesi halinde kazanılmış hak yaratacakları ve bu durumda da düzenleyici işlemlerde yapılacak değişikliklerde idari istikrarın ve/veya kazanılmış hakların korunması gerekeceği hukuk devleti ilkesinin bir sonucudur. Davada kazanılmış hakların ihlali ile ilgili bir uyuşmazlık söz konusu olmadığı gibi Fakülte 1. sınıfta tabi olunan Yönetmeliğin öğrenim tamamlanıncaya kadar değiştirilemeyeceğinden bahsetmek de hukuken olanaklı değildir. Kısaca düzenleyici işlemlerin kural olarak kazanılmış hak oluşturmayacağı, kaldırılmaları ve değiştirilmelerinin her zaman olanaklı olduğu; eğitim ve öğretimin kalitesini artırmak amacıyla yönetmelikte yapılan değişikliklere, davacıların devam eden öğrencilik statüleri nedeniyle tabi olacağı nedenleri ile kazanılmış haktan söz edilemez. 2547 sayılı Yasa ve ilgili Yönetmeliklerin verdiği yetkiye dayanılarak eğitim, öğretim ve sınav sisteminde eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla ve tüm öğrencileri kapsayacak şekilde her zaman düzenleme yapılabileceği açık olduğundan, davalı idarece eğitim öğretim kalitesini artırmak amacıyla yeni yönetmelikle yapılan düzenlemede hukuka ve kazanılmış haklara aykırılık bulunmamaktadır. Bu itibarla, Yönetmeliğin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.” denilerek üniversitelerin kanunda öngörülen şekilde yönetmelik çıkarabileceğini ve ihtiyaç hasıl olduğunda da değişiklik yapabileceklerini ortaya koymuştur.
18. Sonuç itibariyle, başvuranın iddialarının, idarenin bu iddialar karşısında sunduğu bilgi, belge ve açıklamaların, ilgili mevzuat hükümlerinin ve benzer konulara ilişkin emsal yargı kararlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın, Akdeniz Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim
Yönetmeliğinin Not ortalaması Başlıklı 34 üncü maddesi 2 nci fıkrasında değişiklik yapılması talebine ilgili idare tarafından olumsuz cevap verilmesi işleminin, Üniversitenin, Anayasa ile garanti altına alınan bilimsel özerklik kavramı dahilinde ve üst hukuk normlarına uygun olduğu dolayısıyla idare tarafından başvurana yönelik gerçekleştirilen iş ve işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara
karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup söz konusu idari işleme karşı
Antalya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın, BAŞVURANA ve AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi