|
ÖZET: Başvuran, Uluslararası Struga Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olduktan sonra Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi’ne yatay geçiş yaparak avukatlık stajını tamamlamış, ancak Türkiye Barolar Birliği, Yükseköğretim Kurulu’nun (YÖK) kararına dayanarak ruhsat başvurusunu reddetmiştir. Başvuran, YÖK’e yaptığı denklik başvurusunun bir yıl içinde sonuçlanmadığını ve Türkiye Cumhuriyeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında imzalanan anlaşmanın yürürlük tarihinden önce kayıtlı olması nedeniyle denklik işlemlerine tabi olmadığını iddia etmektedir.
Danıştay, başvuranın YÖK tarafından denklik başvurusunun incelenmesine tabi tutulmasının hukuka uygun olduğunu, zira başvuranın Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi’ne ÖSYM tarafından yerleştirilmediği ve dolayısıyla denklik incelemesine tabi tutulması gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın avukatlık mesleğini icra edebilmesi için gerekli şartları sağlamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın denklik başvurusunun ve ruhsat talebinin reddine ilişkin işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir. Bu durum, Yükseköğretim Kurulu’nun denklik işlemleri ve avukatlık mesleğine kabul şartları açısından belirlediği kriterlerin geçerliliğini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/8553-S.21.13779
BAŞVURU NO : 2021/6121
KARAR TARİHİ : 07/06/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI (Re’sen)
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın diplomasının denklik incelemesine tabi tutulmasına ve avukatlık ruhsatının verilmemesine itirazı hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 15/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; 2014 yılında Yakın Doğu
Üniversitesi Adalet ön lisans programından mezun olduğunu, 2015 yılında Uluslararası Struga
Üniversitesi Hukuk Fakültesine kayıt olduğunu, 2016 yılında Uluslararası Kıbrıs Üniversitesine yatay geçiş yaptığını ve 2018 yılında buradan mezun olduğunu, avukatlık stajını Gaziantep Barosunda yaptığını, stajını tamamladıktan sonra ruhsat başvurusunda bulunduğunu ancak Türkiye Barolar
Birliği’nin (TBB) ruhsat başvurusunu reddettiğini gerekçe olarak Yükseköğretim Kurulu’nun (YÖK)
2019 yılında almış olduğu bir karar sebebiyle öncelikle YÖK’e başvurarak denkliğe tabi olmadığını
gösterir yazı getirmesinin gerektiğinin tarafına bildirildiğini, Adalet Bakanlığı’nın ve TBB’nin söz konusu işlemlerinin hukuka aykırı olduğunu, kendisinin avukatlık mesleğinin yapabilme koşullarını sağladığını, bu karar üzerine 24.02.2020 tarihinde YÖK’e denklik başvurusunda bulunduğunu ancak aradan bir yıl geçmesine karşın başvurusunun halen sonuçlanmadığını, 1.1. Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türkiye Cumhuriyet arasında 13.10.2015 tarihinde imzalanıp
04.10.2016 tarihinde yürürlüğe giren “Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşmaya Ek
Anlaşma” hükümleri uyarınca yurt dışındaki üniversitelerden KKTC üniversitelerine geçiş yapanların denklik işlemlerine tabi olduğu gerekçesiyle ruhsat başvuru sürecinin durdurulduğunu, YÖK tarafından
/
22/02/2021 tarih sayılı numarasıyla denklik işlemlerine tabi olduğunun ve bu konuda işlemlerin halen devam ettiğinin belirtildiğini, 1.2. Ayrıca YÖK’ün söz konusu yazıda belirtmiş olduğu ek anlaşma gereğince denkliğe tabi olduğu yönündeki cevabının hukuka aykırı olduğunu, söz konusu anlaşma 13.10.2015 tarihinde imzalansa da anlaşmanın yürürlük tarihinin 04.10.2016 olduğunu, kendisinin Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi’ne yatay geçiş ve kayıt tarihinin ise 15.09.2016 olduğunu ve bu tarihin ek anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten önce olduğunu, hukuki güvenlik ilkesinin bir gereği olarak söz konusu ek anlaşmanın yürürlük tarihinden önceki kişilerin aleyhlerine ve hak kaybına yol açacak tarzda bir etki yaratamayacağını açıklayarak ek anlaşmanın yürürlük tarihinden önce kayıt olması ve kazanılmış hakkının bulunması ve mevzuatın geriye yürümezliği ilkeleri göz önünde bulundurularak denklik işlemlerine tabi olmadığı yönünde karar verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Başvurudaki iddialara ilişkin olarak Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığından
Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; YÖK Başkanlığının sayılı
ve Kurumumuza 20.04.2021 tarihinde ulaşan cevabı yazısında:
2.1. Başvuranın 24.02.2020 tarihinde YÖK’e diploma denklik başvurusunda bulunduğu, 2014 yılında
Makedonya’da bulunan “International Universitiy of Struga”da Hukuk alanında öğrenim gördüğü,
2016 yılında ise KKTC’de bulunan Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Hukuk programına yatay geçiş
yaparak 2018 yılında mezun olduğu,
2.2. 16.01.2009 tarihinde imzalanan ve 24.08.2011 tarihinde yürürlüğe giren Türkiye Cumhuriyeti ve
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına
Dair Milletlerarası Anlaşma’nın 6. maddesinde “Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti üniversitelerinde öğrenim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları bakımından, ön lisans ve lisans düzeyindeki yatay ve dikey geçişlerle ilgili olarak, Türkiye Cumhuriyeti Yükseköğretim Kurulunca kabul edilmiş kriter ve esaslar uygulanır.” hükmü yer aldığı,
2.3. 24.04.2010 tarih ve 27561 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Ön lisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi
Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik’in 14. maddesinin 5. fıkrasında “Yurtdışında yükseköğretime başlayan öğrencilerin Türkiye’deki yükseköğretim programlarına geçiş başvurularının değerlendirilmesinde kullanılacak olan, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan
Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavlarındaki asgari puanlar ile bunlara eşdeğerliği kabul edilen sınavlar ve puanları, üniversiteler tarafından belirlenen yurtdışı yatay geçiş kontenjanları ile birlikte
Yükseköğretim Kurulu tarafından ilan edilir. “Adayların, yatay geçiş başvurusu yapabilmeleri için en az ilan edilen puanlara veya üzerindeki puanlara sahip olması gerekir.” hükmünün yer aldığını,
2.4. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki Yükseköğretim Kurumlarından Mezun Olanlar için
Tanıma ve Denklik Başvuru Süreçlerine İlişkin Usül ve Esaslar’ın 8. maddesinin 2. fıkrasında
“T.C. vatandaşlarının ön lisans ve lisans programları için aranan YKS/ÖSYS yerleştirme veya baraj puanı, yüksek lisans programları için LES/ALES puanı, yatay geçişler için ilgili yılda ilan edilen kıstasları sağlayamayan mezunların diploma denklik başvuruları reddedilir.” ifadesinin yer aldığını,
/
2.5. Başvuranın yurtdışında öğrenime başladığı 2014 yılında, Yükseköğretim Genel Kurulunun
21.05.2014 tarihli kararı ile kabul edilen 2014 Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi (ÖSYS)
Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda yer alan “Yurt dışında öğrenime başlayan öğrencilerden, Türkiye’deki üniversitelere yatay geçiş başvurularında ÖSYS sonucu veya aşağıda belirtilen muadil sayılan belgeler aranacaktır. Bu adayların yurt dışında öğrenime başladıkları yılda ÖSYS’ye girmiş olmaları, ön lisans programları için YGS’de ilgili puan türünde 140 veya daha fazla, lisans programları için LYS’de ilgili puan türünde 180 veya daha fazla puan almaları şartı aranacaktır.” ifadesi çerçevesinde başvuranın durumunun değerlendirileceği,
2.6. Bakanlar Kurulunun 28.09.2011 tarih ve 2011/2293 sayılı kararı ile 16.01.2009 tarihinde imzalanan Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş
Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşmanın yürürlük tarihi 24 Ağustos
2011 olarak tespit edilerek, 18 Ekim 2011 tarih ve 28088 sayılı Resmi Gazetede yayımlandığı,
başvuranın yurt dışında öğrenime 2014 yılında başladığından Anlaşma kapsamında değerlendirme yapılmakta olduğu,
2.7. Başvuranın 24.02.2020 tarihinde Kurula diploma denklik başvurusunda bulunduğu yapılan incelemeler neticesinde; 27.02.2020 tarihinde tarafına gönderilen yazı ile bazı eksik belgelerinin istendiği ve 16.03.2020 tarihinde söz konusu belgelerini tamamladığı, 08.04.2020 tarihinde Üsküp
Büyükelçiliğine transfer transkript belgesinin doğruluğunun sorulduğu cevap gelmemesi üzerine ise
24.02.2021 tarihinde cevabın çabuklaştırılması için tekit yazısı yazıldığı ancak halen cevap gelmediği,
2.8. Başvuran ile aynı durumda olan isimli kişi hakkındaki mahkeme kararı örneğinin yazı ekinde gönderildiği,
Açıklamaları Kurumumuza bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 3.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” 3.3. Anayasanın 90. maddesinin 5. fıkrasında “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir.” 3.4. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler,
Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.” 4. 6.01.2009 tarihinde imzalanan ve 24.08.2011 tarihinde yürürlüğe giren Türkiye Cumhuriyeti ve
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Üniversitelerin Karşılıklı
Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşma’nın yürürlüğe girmiş olup, 4.1. Anılan anlaşmanın 2. Maddesinde, “Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti hukukuna göre kurulmuş olan üniversitelerin ön lisans ve lisans diplomaları Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları bakımından denklik işlemine tabi tutulmaksızın Türkiye Cumhuriyeti’nde de geçerlidir. Ancak bunun için, Türkiye
Cumhuriyeti vatandaşı olan kişilerin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti hukukuna göre kurulmuş olan bir üniversitedeki lisans veya ön lisans programına, Türkiye Cumhuriyeti üniversitelerindeki lisans ve ön lisans programlarına öğrenci yerleştirmeye ilişkin olarak Türkiye Cumhuriyeti hukukuna göre her yıl yapılan sınav sonuçlarına göre yerleştirilmiş olmaları şarttır.” 4.2. 4. maddesinde de, “Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti hukukuna göre kurulmuş olan üniversitelerden verilmiş ön lisans ve lisans diplomaları ile ilgili olarak işbu Anlaşma hükümlerine göre denklik işlemi yapılmasına gerek olmaması, ibraz edilen diplomanın sıhhatinin Türkiye Cumhuriyeti Yükseköğretim
Kurulu tarafından araştırılmasına engel teşkil etmemektedir.” 4.3. 6. maddesinde; “Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti üniversitelerinde öğrenim gören Türkiye
Cumhuriyeti vatandaşları bakımından, ön lisans ve lisans düzeyindeki yatay ve dikey geçişlerle ilgili olarak, Türkiye Cumhuriyeti Yükseköğretim Kurulunca kabul edilmiş kriter ve esaslar uygulanır.” hükmü yer aldığı,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…” 6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 7. Maddesinin (p) bendinde; “Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek” , 7. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun Avukatlığa kabul şartları başlıklı 3. Maddesinde; “Avukatlık mesleğine kabul edilebilmek için : “a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, b) Türk hukuk fakültelerinden birinden mezun olmak veya yabancı memleket hukuk fakültesinden mezun olup da Türkiye
hukuk fakülteleri programlarına göre noksan kalan derslerden başarılı sınav vermiş bulunmak, c)
Avukatlık stajını tamamlayarak staj bitim belgesi almış bulunmak, d) (Ek : 2/5/2001 – 4667/3 md.; Mülga:
28/11/2006-5558/1 md.) (1) e) Levhasına yazılmak istenen baro bölgesinde ikametgahı bulunmak, f) Bu
Kanuna göre avukatlığa engel bir hali olmamak gerekir.” düzenlemesi yer almaktadır.
8. Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Kanunu Yönetmeliği’nin 4. Maddesinin (b) fıkrasında;” Türk veya yabancı hukuk fakültelerinden birinin bitirildiğini gösteren belge ya da lisans diplomasının aslı veya onaylanmış örneği, Yabancı bir memleket hukuk fakültesini bitirmiş olanlar ayrıca Türkiye hukuk fakültelerinden herhangi birinin programına göre eksik kalan derslerden usulüne uygun başarılı sınav vermiş olduklarını belgelendirmek zorundadırlar.” 9. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu uyarınca hazırlanıp, başvuranın başvurduğu tarihte yürürlükte olan ve 20/02/2016 tarih ve 29630 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’nin “Denklik Başvurusunun
İncelenmesi” başlıklı 6.maddesinde; “1-Denklik başvurusu, 5 inci maddede sayılan koşul ve işlemlere ek olarak aşağıdaki hususlar bakımından incelenir: a) Denkliği talep edilen diplomaya esas yükseköğretim programının asgari kazanımlar açısından Türk yükseköğretim sisteminde yer alan programa eşdeğer olup olmadığına bakılır. b)Türk yükseköğretim sisteminde aynı veya benzer bir program bulunmuyor ise bu Yönetmelikte belirtilen diğer şartların sağlanması hâlinde ön lisans, lisans, yüksek lisans dereceleri açısından Türk yükseköğretim sistemine eşdeğer olup olmadığı incelenir. c)
Unvan kullanılması gerektiği durumlarda Yükseköğretim Kanununun 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince inceleme yapılır.2-Komisyonca gerekli görülmesi hâlinde tanıma koşullarını sağlayan bir yükseköğretim kurumundan alınmış olmasına rağmen, incelenen diploma ve diğer belgelerin gerçek olup olmadığı, öğrenim programının türü, niteliği ve düzeyi konularında, başvuru sahibinin kendisinden, ilgili yükseköğretim kurumundan veya ilgili ülke yetkili makamlarından 4 üncü maddede belirtilen belgeler dışında ek bilgi ve belge istenebilir.”, 9.1. 7. maddesinde, “(1) Yapılan inceleme sonucunda, 5 inci ve 6 ncı maddelere uygunluğu tespit edilen diploma denklik başvurularına, diplomanın alındığı kurumun eğitim-öğretiminin niteliğinde tereddütlerin oluşması hâlinde Yükseköğretim Kurulunun değerlendirme hakkı saklı kalmak kaydıyla;… (3) Mezun olunan programın, birinci fıkrada belirtilenler dışında olması ve Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, niteliği, alınması zorunlu görülen teorik ve uygulamalı dersler, yapılması gereken stajlar ve projeler bakımından ilgili alt komisyonların ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüş ve önerileri doğrultusunda eksikliğinin tespit edilmesi ve/veya tereddüt oluşması hâlinde ilgililer, eksik ve/veya yetersiz bulunan teorik ve uygulamalı dersler, yapılması gereken stajlar ve projeler bakımından şekil, usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen SYBS işlemlerine tabi tutulur.” 10. 24.04.2010 tarih ve 27561 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Ön lisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası
Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik’in 14. maddesinin 5. fıkrasında; “Yurtdışında yükseköğretime başlayan öğrencilerin Türkiye’deki yükseköğretim programlarına geçiş başvurularının değerlendirilmesinde kullanılacak olan, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavlarındaki asgari puanlar ile bunlara eşdeğerliği
/
kabul edilen sınavlar ve puanları, üniversiteler tarafından belirlenen yurtdışı yatay geçiş kontenjanları ile birlikte Yükseköğretim Kurulu tarafından ilan edilir. “Adayların, yatay geçiş başvurusu yapabilmeleri için en az ilan edilen puanlara veya üzerindeki puanlara sahip olması gerekir.”
11. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki Yükseköğretim Kurumlarından Mezun Olanlar için
Tanıma ve Denklik Başvuru Süreçlerine İlişkin Usül ve Esaslar’ın 8. maddesinin 2.
fıkrasında; “T.C. vatandaşlarının ön lisans ve lisans programları için aranan YKS/ÖSYS yerleştirme veya baraj puanı, yüksek lisans programları için LES/ALES puanı, yatay geçişler için ilgili yılda ilan edilen kıstasları sağlayamayan mezunların diploma denklik başvuruları reddedilir.”
12. Başvuranın yurtdışında öğrenime başladığı 2014 yılında, Yükseköğretim Genel Kurulunun
21.05.2014 tarihli kararı ile kabul edilen 2014 Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi (ÖSYS)
Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda ;”Yurt dışında öğrenime başlayan öğrencilerden, Türkiye’deki üniversitelere yatay geçiş başvurularında ÖSYS sonucu veya aşağıda belirtilen muadil sayılan belgeler aranacaktır. Bu adayların yurt dışında öğrenime başladıkları yılda ÖSYS’ye girmiş olmaları, ön lisans programları için YGS’de ilgili puan türünde 140 veya daha fazla, lisans programları için LYS’de ilgili puan türünde 180 veya daha fazla puan almaları şartı aranacaktır.”
düzenlemelerinin yer aldığı görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
13. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 14. Başvuran, 2015 yılında Uluslararası Struga Üniversitesi Hukuk Fakültesine kayıt olduğunu, 2016 yılında Uluslararası Kıbrıs Üniversitesine yatay geçiş yaptığını ve 2018 yılında buradan mezun olduğunu, avukatlık stajını Gaziantep Barosunda yaptığını, stajını tamamladıktan sonra ruhsat başvurusunda bulunduğunu ancak Türkiye Barolar Birliği’nin (TBB) ruhsat başvurusunu “denkliğe tabi olmadığına dair yazı getirmediği” gerekçesiyle reddettiğini, Adalet Bakanlığı’nın ve TBB’nin söz konusu işlemlerinin hukuka aykırı olduğunu, kendisinin avukatlık mesleğinin yapabilme koşullarını sağladığını, bu karar üzerine 24.02.2020 tarihinde YÖK’e denklik başvurusunda bulunduğunu ancak aradan bir yıl geçmesine karşın başvurusunun halen sonuçlanmadığını, Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türkiye Cumhuriyet arasında 13.10.2015 tarihinde imzalanıp 04.10.2016 tarihinde yürürlüğe giren “Türkiye Cumhuriyeti ve
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına
Dair Milletlerarası Anlaşmaya Ek Anlaşma” hükümleri uyarınca yurtdışındaki üniversitelerden KKTC üniversitelerine geçiş yapanların denklik işlemlerine tabi olduğu gerekçesiyle ruhsat başvuru sürecinin durdurulduğunu, YÖK tarafından 22/02/2021 tarih sayılı numarasıyla denklik işlemlerine tabi olduğunun ve bu konuda işlemlerin halen devam ettiğinin belirtildiğini,
14.1. Ayrıca YÖK’ün söz konusu yazıda belirtmiş olduğu ek anlaşma gereğince denkliğe tabi olduğu yönündeki cevabının hukuka aykırı olduğunu, söz konusu anlaşma 13.10.2015 tarihinde imzalansa da anlaşmanın yürürlük tarihinin 04.10.2016 olduğunu, kendisinin Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi’ne yatay geçiş ve kayıt tarihinin ise 15.09.2016 olduğunu ve bu tarihin ek anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten önce olduğunu, hukuki güvenlik ilkesinin bir gereği olarak söz konusu ek anlaşmanın yürürlük tarihinden önceki kişilerin aleyhlerine ve hak kaybına yol açacak tarzda bir etki yaratamayacağını açıklayarak ek anlaşmanın yürürlük tarihinden önce kayıt olması ve kazanılmış hakkının bulunması ve mevzuatın geriye yürümezliği ilkeleri göz önünde bulundurularak denklik işlemlerine tabi olmadığı yönünde karar verilmesini talep etmektedir.
15. Başvuranın 2015 yılında Uluslararası Struga Üniversitesi Hukuk Fakültesine kayıt olduğu, 2016 yılında Uluslararası Kıbrıs Üniversitesine yatay geçiş yaptığı ve 2018 yılında buradan mezun olduğu, avukatlık stajını tamamladıktan sonra ruhsat başvurusunda bulunduğu ancak Türkiye Barolar Birliği’nin (TBB) ruhsat başvurusunu “denkliğe tabi olmadığına dair yazı getirmediği” gerekçesiyle reddettiği, başvuranın Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Bölümüne yerleşme şeklinin ÖSYM tarafından yapılan sınav sonucuna göre değil, Yurtdışı yüksek öğretim kurumlarından yurt içindekilere yatay geçiş kapsamında üniversite senatosu tarafından belirlenen yatay geçiş asgari koşullarına bağlı olarak kurumlararası yatay geçiş hükümlerine göre gerçekleştiği, 24.02.2020 tarihinde Yükseköğretim
Kurulu’na diploma denklik başvurusunda bulunduğu, 27.02.2020 tarihinde tarafına gönderilen yazı ile bazı eksik belgelerinin istendiği ve 16.03.2020 tarihinde söz konusu belgelerini tamamladığı, 08.04.2020 tarihinde Üsküp Büyükelçiliğine transfer transkript belgesinin doğruluğunun sorulduğu, cevap gelmemesi üzerine ise 24.02.2021 tarihinde cevabın çabuklaştırılması için tekit yazısı yazıldığı ancak halen cevap gelmediğinin belirttiği anlaşılmaktadır.
16. Bakanlar Kurulunun 28.09.2011 tarih ve 2011/2293 sayılı kararı ile 16.01.2009 tarihinde imzalanan
Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin
Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşmanın yürürlük tarihi 24 Ağustos 2011 olarak tespit edilerek, 18 Ekim 2011 tarih ve 28088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. 13.10.2015 tarihinde imzalanan “Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan
Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşmaya Ek Anlaşma” 04.10.2016 tarihinde yürürlüğe girmiştir. İlgili anlaşma uyarınca, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti hukukuna göre kurulmuş olan üniversitelere ÖSYM tarafından yerleştirilen ve yerleştikleri programda eğitimini tamamlayan T.C.
vatandaşlarının ön lisans ve lisans diplomaları denklik işlemine tabi tutulmaksızın Türkiye
Cumhuriyeti’nde geçerlidir. İlgili Ek anlaşma uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olup, lise öğrenimini kesintisiz olarak KKTC’deki örgün eğitim veren bir eğitim kurumunda tamamlayarak mezun olan ve KKTC hukukuna göre kurulmuş olan üniversitelerin ön lisans ve lisans programlarına
Yükseköğretim Kurulunun uygun görüşü ve üniversitenin kendi belirlediği kurallar çerçevesinde yerleşmiş olanların diplomaları da denklik işlemine tabi tutulmaksızın Türkiye Cumhuriyeti’nde geçerlidir.
17. Başvuran her ne kadar söz konusu “Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşmaya Ek
Anlaşma” 13.10.2015 tarihinde imzalansa da anlaşmanın yürürlük tarihinin 04.10.2016 olduğunu, /
kendisinin Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi’ne yatay geçiş ve kayıt tarihinin ise 15.09.2016 olduğunu ve bu tarihin ek anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten önce olduğunu belirterek ek anlaşma kapsamında bulunmadığını belirtmişse de; Bakanlar Kurulunun 28.09.2011 tarih ve 2011/2293 sayılı kararı ile
16.01.2009 tarihinde imzalanan Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna
Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşmanın yürürlük tarihi 24 Ağustos 2011 olarak tespit edilerek, 18 Ekim 2011 tarih ve 28088 sayılı Resmi Gazetede yayımlandığı, başvuranın Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi’ne yatay geçiş kayıt tarihinin ise 15.09.2016 olduğu, dolayısıyla Anlaşma kapsamında değerlendirme yapılacağı tespit edilmiştir.
18. Anayasanın 90. maddesinin 5. fıkrasında “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir.” kuralına yer verilmiştir.
16.01.2009 tarihinde imzalanan Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC)
Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşma’nın, 2. maddesinde; “Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti hukukuna göre kurulmuş olan üniversitelerin ön lisans ve lisans diplomaları Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları bakımından denklik işlemine tabi tutulmaksızın
Türkiye Cumhuriyeti’nde de geçerlidir. Ancak bunun için, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan kişilerin
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti hukukuna göre kurulmuş olan bir üniversitedeki lisans veya önlisans programına, Türkiye Cumhuriyeti üniversitelerindeki lisans ve önlisans programlarına öğrenci yerleştirmeye ilişkin olarak Türkiye Cumhuriyeti hukukuna göre her yıl yapılan sınav sonuçlarına göre yerleştirilmiş olmaları şarttır.”, 6. maddesinde; “Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti üniversitelerinde öğrenim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları bakımından, ön lisans ve lisans öğretimindeki yatay ve dikey geçişlerle ilgili olarak, Türkiye Cumhuriyeti Yükseköğretim Kurulunca kabul edilmiş kriter ve esaslar uygulanır. ” hususları düzenlenmiştir.
19. Yukarıda yer verilen Yükseköğretim Kurumlarında yatay geçişin nasıl yapılacağını düzenleyen
Yönetmelik hükmü ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki Yükseköğretim Kurumlarından Mezun
Olanlar İçin Tanıma Ve Denklik Başvuru Süreçlerine İlişkin Usul Ve Esaslar’da yer alan düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; KKTC üniversitelerinde öğrenim gören T.C. vatandaşlarının denklik başvurularının kabul edilebilmesi için ön lisans ve lisans öğretimindeki yatay ve dikey geçişlerle ilgili olarak, Yükseköğretim Kurulunca kabul edilmiş kıstaslar ve esasların dikkate alınacağı, yatay geçiş ve ders transferi yapan mezunların denklik değerlendirmesinin ise Yönetmelik yanında, “Yükseköğretim
Kurumlarında Ön Lisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Ana Dal, Yan Dal ile
Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik” ve ÖSYS kılavuzunda ilgili yılda yer alan Yükseköğretim Kurulu duyuruları dikkate alınarak yapılacağı, yatay geçişler bakımından ilgili yılda ilan edilen kıstasları sağlamayan mezunların diploma denklik başvurularının reddedileceği belirtilmektedir.
19.1. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki Yükseköğretim Kurumlarından Mezun Olanlar için
Tanıma ve Denklik Başvuru Süreçlerine İlişkin Usül ve Esaslar’ın 8. maddesinin 2. fıkrasında
“T.C. vatandaşlarının ön lisans ve lisans programları için aranan YKS/ÖSYS yerleştirme veya baraj puanı, yüksek lisans programları için LES/ALES puanı, yatay geçişler için ilgili yılda ilan edilen kıstasları sağlayamayan mezunların diploma denklik başvuruları reddedilir.” ifadesinin yer aldığı,
19.2. Başvuranın yurtdışında öğrenime başladığı 2014 yılında, Yükseköğretim Genel Kurulunun
21.05.2014 tarihli kararı ile kabul edilen 2014 Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi (ÖSYS)
Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda yer alan “Yurt dışında öğrenime başlayan öğrencilerden, Türkiye’deki üniversitelere yatay geçiş başvurularında ÖSYS sonucu veya aşağıda belirtilen muadil sayılan belgeler aranacaktır. Bu adayların yurt dışında öğrenime başladıkları yılda ÖSYS’ye girmiş olmaları, ön lisans programları için YGS’de ilgili puan türünde 140 veya daha fazla, lisans programları için LYS’de ilgili puan türünde 180 veya daha fazla puan almaları şartı aranacaktır.” ifadesi çerçevesinde başvuranın durumunun değerlendirileceği tespit edilmiştir.
20. Başvuranın denklik başvurusu tarihinde yürürlükte bulunan 05.12.2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi
Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Denklik Yönetmeliğinin
Başvuru usulü ve aranacak belgeler başlıklı 4. maddesinde ise; ” (1) Tanıma veya denklik başvurusu, şahsen ya da yetkili makamlarca düzenlenmiş vekâletnameye sahip kişi tarafından. Yükseköğretim
Kurulunun belirleyeceği yöntem, usul ve esaslar çerçevesinde aşağıda belirtilen belgelerle yapılır:
g) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olup Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi sınavları ile öğrenci alan yurtdışı yükseköğretim programlarından mezun olanlardan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki yükseköğretim kurumlarından mezun olan başvuru sahiplerinden, Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs
Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair
Milletlerarası Anlaşma çerçevesinde ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayanların yükseköğretime başladıkları yıl Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi sınavları puan koşullarını sağladıklarını gösterir belge veya bu sınavlara muadil olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen sınav sonuçlarına ait belgeler…” hükmüne yer verilmiştir.
21. Somut olaya başvuranın iddiaları ve dosya kapsamındaki belgeler çerçevesinde bakıldığında; başvuru dosyasının incelenmesinden, başvuranın 2015 yılında Uluslararası Struga Üniversitesi Hukuk
Fakültesine kayıt olduğu, 2016 yılında Uluslararası Kıbrıs Üniversitesine yatay geçiş yaptığı ve 2018 yılında buradan mezun olduğu, mezuniyetine esas diplomasına denklik belgesi verilmesi talebi ile
24.02.2020 tarihinde Yükseköğretim Kurulu’na diploma denklik başvurusunda bulunduğu, 27.02.2020
tarihinde tarafına gönderilen yazı ile bazı eksik belgelerinin istendiği ve 16.03.2020 tarihinde söz konusu belgelerini tamamladığı, 08.04.2020 tarihinde Üsküp Büyükelçiliğine transfer transkript belgesinin doğruluğunun sorulduğu cevap gelmemesi üzerine ise 24.02.2021 tarihinde cevabın çabuklaştırılması için tekit yazısı yazıldığı ancak halen cevap gelmediği yönünde idarece cevap verildiği, böylelikle idarece başvuranın denklik başvurusunun henüz sonuçlanmadığı anlaşılmıştır.
21.1. Bununla birlikte diplomasının denklik işlemlerine tabi tutulması işlemine karşı yapılan incelemede; başvuranın mezun olduğu Uluslararası Kıbrıs Üniversitesinin Türkiye Cumhuriyeti ile
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında imzalanmış bulunan 6165 sayılı Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey
Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair
Milletlerarası Anlaşmanın Uygun Bulunduğu Hakkında Kanun kapsamında bir üniversite olduğu, başvuranın Uluslararası Kıbrıs Üniversitesine ÖSYM tarafından yerleştirilmediği, yatay geçiş ile söz konusu üniversiteye kayıt olduğu, Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi’nin Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan bir yükseköğretim kurumu olduğu ancak başvuranın bu Üniversiteye ÖSYM tarafından yerleştirilmemesi nedeniyle denklik incelemesine tabi tutulduğu görülmekle; başvuranın 24.02.2020
/
tarihli denklik başvurusu üzerine Yükseköğretim Kurulunca yukarıda yer verilen mevzuat gereğince uygulanacak usule uyularak, başvurusunun bireysel bir değerlendirmeye tabi tutulması ve yapılan değerlendirme sonucuna göre denklik verilip verilmeyeceği yönünden bir işlem tesis edilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
21.2. Öte yandan başvuranın Türkiye Barolar Birliği’nin (TBB) ruhsat başvurusunu reddettiği, gerekçe olarak Yükseköğretim Kurulu’nun (YÖK) 2019 yılında almış olduğu bir karar sebebiyle öncelikle YÖK’e başvurarak denkliğe tabi olmadığını gösterir yazı getirmesinin gerektiğinin tarafına bildirdiği, Adalet Bakanlığı’nın ve TBB’nin söz konusu işlemlerinin hukuka aykırı olduğu, kendisinin avukatlık mesleğinin yapabilme koşullarını sağladığı yönünden yapmış olduğu itirazlarına ilişkin yapılan incelemede, yukarıda yer verilen mevzuat çerçevesinde ülkemizde avukatlık mesleğini icra edebilmek için Türkiye Hukuk Fakültelerinden veya Yüksek Öğretim Kurulu tarafından tanınan Hukuk Fakültelerinden mezun olmanın veya yabancı memleket hukuk fakültesinden mezun olup da denklik belgesi almanın Kanuni şart olarak düzenlendiği, başvuranın ÖSYM yerleştirmesi dışında kayıt olarak Uluslararası Struga Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde eğitime başladığı, başvuranın buraya kayıt olduktan bir müddet sonra yatay geçiş suretiyle Uluslararası Kıbrıs Üniversitesinde eğitimini tamamladığı dolayısıyla her ne kadar anılan üniversite eğitim sistemimize dahil bulunduğundan denklik aranmasa da başvuranın bu üniversiteye kayıt koşulları anlamında ÖSYM tarafından yerleştirilmediği anlaşılmaktadır. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında imzalanmış bulunan 6165 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin
Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşmanın yukarıda yer verilen hükmünden de anlaşılacağı üzere Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti üniversitelerine ÖSYM tarafından yapılan sınavla yerleştirilen
Türk vatandaşı öğrencilerinin denklik işlemlerine tabi tutulmayacağı, ve/fakat ÖSYM puanı ile yerleşmeyen Türk vatandaşı öğrencilerinin diploma denklik işlemlerine tabi olacağı açıktır. Somut olayda başvurana, Avukatlık Kanunu 3/b maddesini kapsar nitelikte denklik belgesi olmaksızın avukatlık stajı yaptırılmış ise de; 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun Avukatlığa kabul şartları başlıklı 3.
maddesi gereği; “Avukatlık mesleğine kabul edilebilmek için: Türk hukuk fakültelerinden birinden mezun olmak veya yabancı memleket hukuk fakültesinden mezun olup da Türkiye hukuk fakülteleri programlarına göre noksan kalan derslerden başarılı sınav vermiş bulunmak gerektiği açık olduğundan, başvuru konusu Türkiye Barolar Birliği tarafından verilen baro levhasına yazılma talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
22. Buna ilaveten, yapılan içtihat incelemesinden; 22.1. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin . sayılı ilamında; “…Dosyanın incelenmesinden, davacının 2015 yılında Kosova’da bulunan İliria College’da hukuk programında eğitime başlayıp, burada bir yıl eğitim gördükten sonra 2016 yılında Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyetinde bulunan “Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi” hukuk programına yatay geçiş yaptığı ve
2018 yılında bu okuldan mezun olduğu, akabinde mezuniyetine esas diplomasına denklik belgesi
verilmesi 15/06/2019 tarihli dilekçeyle davalı idareye başvurduğu, başvurusuna 02.08.2019 tarih ve sayılı işlem ile ” talebinin ilgili mevzuat hükümlerine göre değerlendirildiği, ihtiyaç duyulması
/
halinde ek bilgi ve belgenin istenebileceği, denklik işlemi sonuçlandırıldığında tarafına bilgi verileceği” yönünde cevap verildiği, davacının 09/09/2019 tarihinde tekrar idareye başvurup başvurusunun akıbeti hakkında bilgi istediği, anılan dilekçeye davalı idarenin 02/10/2019 tarih ve sayılı işlemle
“denklik başvurusuna ilişkin incelemelerin devam ettiği” yönünde cevap verdiği, bilahare yine davalı idarece 14/11/2019 tarihli işlemle, davacının “mezun olduğu yükseköğretim kurumuna başka bir yükseköğretim kurumundan transfer edilen dersleri var ise bu dersleri gösteren transkriptin orjinalini” getirmesi halinde başvurusunun inceleneceği yönünde bir cevap verilmesi üzerine davacı tarafından başvurusunun kesin olarak sonuçlandırılmadığından bahisle denklik başvurusunun zımnen reddedildiği kabul edilmek suretiyle denklik başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır. …
Yukarıda yer verilen Yükseköğretim Kurumlarında yatay geçişin nasıl yapılacağını düzenleyen
Yönetmelik hükmü ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki Yükseköğretim Kurumlarından Mezun
Olanlar İçin Tanıma Ve Denklik Başvuru Süreçlerine İlişkin Usul Ve Esaslar’da yer alan düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; KKTC üniversitelerinde öğrenim gören T.C. vatandaşlarının denklik başvurularının kabul edilebilmesi için ön lisans ve lisans öğretimindeki yatay ve dikey geçişlerle ilgili olarak, Yükseköğretim Kurulunca kabul edilmiş kıstaslar ve esasların dikkate alınacağı, Yatay geçiş ve ders transferi yapan mezunların denklik değerlendirmesinin ise Yönetmelik yanında, “Yükseköğretim
Kurumlarında Ön Lisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Ana Dal, Yan Dal ile
Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik” ve ÖSYS kılavuzunda ilgili yılda yer alan Yükseköğretim Kurulu duyuruları dikkate alınarak yapılacağı, yatay geçişler bakımından ilgili yılda ilan edilen kıstasları sağlamayan mezunların diploma denklik başvurularının reddedileceği belirtilmektedir.
Yükseköğretim Genel Kurulunun 11/06/2015 tarih ve 2015.10.231 sayılı karar ile 2015 ÖSYS Klavuzunda yer alan “Ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayan ve eğitime başladığı yıl CWTS Leiden Ranking
Academic Ranking, Academic Ranking of World Universities (Shanghai) ve University Ranking by
Academic Performance tarafından yapılan dünya üniversite sıralamalarında ilk 500 içerisine giren üniversiteler dışında kalan yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarında eğitim almak isteyen ilgililerin, 2015-2016 eğitim öğretim yılı itibariyle eğitime başlayacakları yıl ÖSYM tarafından yapılan YGS ve
LYS’ye girmeleri; tıp doktorluğu alanında sıralamada ilk 40 bin, hukuk alanında ilk 150 bin içinde yer almaları ÖSYS Kılavuzunda yer alan diğer alanlarda en az Türkiye’deki programlara yerleşen en son öğrencinin almış olduğu puanı almaları; ÖSYS Kılavuzunda yer almayan alanlarda eğiim alacakların ön lisans programları için herhangi bir puan türünde en az 140, lisans programları için herhangi bir puan türünde en az 180puan almaları gerekmektedir. Ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayan ve eğitime başladığı yıl CWTS Leiden Ranking Academic Ranking, Academic Ranking of World Universities (Shanghai) ve University Ranking by Academic Perfırmance (URAP) tarafından yapılan dünya üniversite sıralamalarında ilk 500 içerisine giren üniversiteler dışında kalan yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından eğitim almak isteyenlerin, SAT 1 : en az 1000 puan, ACT : en az 21 puan, Abitur : en az 4 puan, Fransız Bakaloryası : diploma notu en az 12 GCE A Level sertifikası : en az 2 dersten, Uluslararası Bakalorya (International Baccalaureat IB) : en az 28 Avusturya Matura Diploması (Matura
Reifezeugnis) : en çok 2, İtalya Maturite Diploması (Diploma di Maturita) : en az 70 olarak belirlenen
/
muadil belgelerden biri ile kayıt olmaları halinde denklik başvuruları bireysel olarak değerlendirilecektir.” şeklinde karar alınmıştır.
Buna göre, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde bulunan Üniversitelerden hukuk eğitim programından mezun olanların denklik başvurularının kabul edilerek diplomalara denklik belgesi düzenlenebilmesi için, Öğrenci Seçma Yerleştirme Sınavı (ÖSYS) haricinde yurtdışında eğitime başlayan ilgililerin, eğitime başlandığı yıl itibariyle CWTS Leiden Ranking Academic Ranking by Academic Performance tarafından yapılan dünya üniversite sıralamalarında ilk 500 içerisine yer alan bir üniversitede eğitim almaları, yahut 2015-2016 eğitim öğretim yılından itibaren eğitime başlayacakları yıl ÖSYM tarafından yapılan
YGS ve LYS’ye girerek hukuk alanında ilk 150 bin içinde yer almaları gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, davacının 2015-2016 yılı itibariyle YGS veya LYS sınavına katıldığına dair belge sunmadığı, anılan yıl DGS sınavına katıldığını beyan ettiği, ayrıca davacının eğitim aldığı Uluslararası
Kıbrıs Üniversitesinin dünya üniversite sıralama kuruluşları tarafından belirlenen sıralamaya göre ilk
500 içerisinde yer almadığı hususları birlikte dikkate alındığında, davacının 2015-2016 yılı itibariyle
YGS veya LYS sınavına katılarak ilk 150 bin içerisinde yer alma başarı şartını sağlayamadığı, Yükseköğretim Kurulunun aldığı karara göre, DGS sınavının da muadil sınav olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmakla, Kosova İlira College’de eğitime başladığı 2015 yılı itibariyle yatay geçişlerle ilgili olarak belirtilen yılda ilan edilen kıstasları sağlamadığı açık olan davacının, Uluslararası
Kıbrıs Üniversitesi hukuk lisans programından mezuniyetine ilişkin denklik başvurusunun reddine dair işlemde herhangi bir hukuka aykırılık, aksi yönde alınan mahkeme kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.” şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.
22.2. Ankara 12. İdare Mahkemesince verilen 30/12/2019 gün ve sayılı ilamda: “Avukatlık stajını tamamlayan davacı tarafından, İstanbul Barosu Levhasına avukat olarak yazılmasına dair İstanbul Barosu Yönetim Kurulu’nun 09/08/2018 tarih ve 36/558-Madde-b sayılı kararının; Uluslararası Kıbrıs Ünivesitesi’den aldığı diplomanın arka kısmında “üniversiteye yerleşme şekline ilişkin kaşenin bulunmadığı” ve Yükseköğretim Kurulu Denklik belgesi getirmesi için süre verilmesine rağmen verilen sürede denklik belgesinin getirilmemesi nedeniyle İstanbul Barosu Levhasına avukat olarak yazılmasının uygun bulunmadığına ilişkin Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulu’nun 07/12/2018 tarih ve 12807 sayılı kararı ile bu kararın oanylanmasına ilişkin Adalet Bakanlığı’nın 28/01/2019 Olur tarihli ve sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada; 2015/2016 akademik yılında Uluslararası Struga Üniversitesi Hukuk Fakültesine kayıt yaptıran ve 19/02/2016 tarihinde de Uluslararası Kıbrıs Üniversitesine yatay geçiş yaparak 30/06/2017 tarihinde mezun olan davacının Uluslararası Kıbrıs Üniversitesine ÖSYM tarafından yapılan sınav puanı ile yerleştirilmediği ve bu nedenle de diplomasının arkasında “üniversiteye giriş şekline ilişkin kaşenin bulunmadığından bahisle Yüksek öğretim kurulundan denklik belgesi getirmesi için kendisine verilen süreye rağmen denklik belgesini getirmemesi nedeniyle İstanbul Barosu Levhasına avukat olarak yazılmasına dair İstanbul Barosu Yönetim Kurulu’nun 09/08/2018 tarih ve 36/558-Madde-b sayılı kararının uygun bulunmadığına ilişkin Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulu’nun 07/12/2018 tarih ve
12807 sayılı kararı ile bu kararın onaylanmasına ilişkin Adalet Bakanlığı’nın 28/01/2019 Olur tarihli ve
/
sayılı kararında hukuka ve mevzuata aykırılık görülmediği” gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ve yapılan İstinaf incelemesinde; karar usul ve hukuka uygun bulunmuştur.
22.3. Yine Ankara 11. İdare Mahkemesinin K.sayılı ilamı ile; “…Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, 2012-2014 yılları arasında Anadolu Üniversitesi
Açıköğretim Fakültesi Adalet programında ön lisans derecesinde öğrenim gördüğü, buradan aldığı Türk
Hukukuna özgü dersleri saydırmak suretiyle 15/01/2015 tarihinde Kosova’daki İliria Kraliyet
Üniversitesinde Hukuk öğrenimine başladığı, anılan üniversiteden mezun olmadan yatay geçiş yoluyla
K.K.T.C.’deki Uluslararası Kıbrıs Üniversitesine geçiş yaparak hukuk öğrenimini burada tamamladığı, 23.02.2018-28.02.2019 tarihleri arasında Avukatlık stajını tamamladığı, Baro levhasına avukat olarak yazılmasına dair Adana Barosu Yönetim Kurulunun 01.03.2019 tarih ve 38/4 sayılı kararının uygun bulunduğuna dair Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunun 08.03.2019 tarih ve 1813 sayılı kararının, Adalet Bakanlığı’nın 29.04.2019 tarih ve 152.03.18095 sayılı işlemiyle bir daha görüşülmek üzere geri gönderilmesi üzerine adı geçenin eğitimini Kosova İliria Yükseköğretim Kurumu Hukuk fakültesinden
2016 güz dönemi yatay geçiş yoluyla tamamladığı, diploma denklik başvurusu yapması gerektiğinden
bahisle Türkiye Barolar Birliği tarafından verilen baro levhasına yazılma talebinin reddine ilişkin
17.05.2019 tarih ve 3244 sayılı kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacının, 2016 yılında, Kosova İliria Yüksek Öğretim Kurumu Hukuk Fakültesinden, Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Hukuk Fakültesine yatay geçiş yaptığı ve 31.01.2018 tarihinde mezun olduğu, bir yıllık avukatlık stajını Adana Barosu stajyer listesine yazılı olarak, 23.02.2018-28.02.2019 tarihleri arasında stajını tamamlamasından sonra, Baro levhasına avukat olarak yazılmasına dair Adana
Barosu Yönetim Kurulunun 01.03.2019 tarih ve 38/4 sayılı kararının uygun bulunduğuna dair Türkiye
Barolar Birliği Yönetim Kurulunun 08.03.2019 tarih ve 1813 sayılı kararının Adalet Bakanlığı’nın
29.04.2019 tarih ve 152.03.18095 sayılı işlemiyle bir daha görüşülmek üzere geri gönderilmesi üzerine
Türkiye Barolar Birliği tarafından verilen baro levhasına yazılma talebinin reddine karar verildiği, davacının hukuk eğitimini yatay geçiş yoluyla tamamladığı, ülkemizde avukatlık mesleğini icra edebilmek için Türkiye Hukuk Fakültelerinden veya Yüksek Öğretim Kurumu tarafından tanınan Hukuk
Fakültelerinden mezun olmanın veya yabancı memleket hukuk fakültesinden mezun olup da denklik belgesi almanın Kanuni şart olarak düzenlendiği, davacının ÖSYM yerleştirmesi dışında kayıt olarak eğitime başladığı Kosova İliria Yüksek Öğretim Kurumu Hukuk Fakültesi’nin doğrudan kabul edilebilecek eğitim öğretim kurumları arasında bulunmadığı, davacının da buraya kayıt olduktan bir müddet sonra yatay geçiş suretiyle Kıbrıs Üniversitesinde eğitimini tamamladığı dolayısıyla her ne kadar anılan üniversite eğitim sistemimize dahil bulunduğundan denklik aranmasa da davacının bu üniversiteye kayıt koşulları anlamında ÖSYM tarafından yerleştirilmediği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacının, Avukatlık Kanunu 3/b maddesini kapsar nitelikte denklik belgesi olmaksızın avukatlık stajı yaptırılmış ise de; Avukatlık mesleğine kabul edilebilmek için, Türk hukuk fakültelerinden birinden mezun olmak veya yabancı memleket hukuk fakültesinden mezun olup da Türkiye hukuk fakülteleri programlarına göre noksan kalan derslerden başarılı sınav vermiş bulunmak gerektiği açık
/
olduğundan, dava konusu Türkiye Barolar Birliği tarafından verilen baro levhasına yazılma talebinin reddine ilişkin 17.05.2019 tarih ve sayılı işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan; davacı tarafından diplomasının denklik işlemine tabi tutulmasının hukuka aykırı olduğu iddia edilmekte ise de; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 7. maddesinin (p) bendinde yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek
Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayıldığı, davacının diplomasının denklik işlemine tabi olup olmayacağı hususunda YÖK’ün yetkili olduğu, işbu davada iptali istenen işlemin davacının baro levhasına yazılmasına ilişkin olduğu, denklik tabii tutulma işleminin ise başka bir davada iptalinin istenebileceği, kaldı ki davacı tarafından diplomasının denklik işlemine tabii tutulmasına ilişkin YÖK işlemin iptali istemiyle Ankara 16. İdare Mahkemesi’nin E:2019/999 sayılı dosyasında dava açıldığı ve bu uyuşmazlığın anılan Mahkemece çözüme kavuşturulacağı görüldüğünden davacının bu iddiasına itibar edilmemiştir.Açıklanan nedenlerle, davanın REDDİNE,” karar verildiği, kararın İstinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği anlaşılmıştır.
23. Sonuç itibariyle, başvuranın iddialarının, idarenin bu iddialar karşısında sunduğu bilgi, belge ve açıklamaların, ilgili mevzuat hükümlerinin, benzer konulara ilişkin emsal yargı kararlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde, anılan gerekçelerle başvuruya konu tesis edilen YÖK tarafından başvuranın diplomasının denklik işlemine tabi tutulması ve TBB tarafından verilen baro levhasına yazılma talebinin reddine ilişkin işlemlerinde hukuka aykırılığın bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davranıldığı; ancak başvuranın 24.02.2020 tarihli denklik başvurusu üzerine Yükseköğretim Kurulunca yukarıda yer verilen mevzuat gereğince uygulanacak usule uyularak, başvurusunun bireysel bir değerlendirmeye tabi tutulması ve yapılan değerlendirme sonucuna göre denklik verilip verilmeyeceği yönünden bir işlem tesis edilmesi gerekirken idarece makul sürede işlem tesis edilmeyerek hukuki belirsizliğe neden olunduğu değerlendirmeleriyle “makul sürede karar verme” ve idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’ncimaddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumu’na dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup; 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası
/
uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın Başvurana ve YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/