Öğrenim kredisi borcuna Yİ-ÜFE endeksi uygulanması Burs-Kredi Taahhüt Senedi’ne aykırılık teşkil eder mi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/14706-S.21.23556

BAŞVURU NO : 2021/7794

KARAR TARİHİ : 12/10/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Öğrenim kredisi borç tutarına itiraz hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 14/04/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran 28/08/2020 tarihli başvurusunda, Hacettepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Adli Bilimler

Anabilim Dalında doktora eğitimine devam ederken kredi numarası ile öğrenim kredisi almaya başladığını, aldığı toplam anapara tutarının 48.495,00 TL olduğunu, tarafına iletilen hesaplamaya göre toplam anapara borcunun 57.647,85 TL olarak hesaplandığını, aradaki farkın endeks uygulaması sonrasında ortaya çıktığının idare tarafından belirtildiğini, kendisi başvuru yaparken herhangi bir faiz uygulanacağının söylenmediğini, 2577 sayılı Kanunda böyle bir düzenleme bulunmadığını ve yönetmeliklerin kanuna aykırı olamayacağını belirterek anapara borcu olan 48.495,00 TL dışında talep edilen tutarların hesaplamaya dâhil edilmemesini talep etmektedir. Başvuran esastan incelemeye alınan tarihli başvurusunda, özetle yönetmelik hükümlerine dayanılarak faiz/endeks uygulanmasının yerinde olmadığını belirterek güncelleme sonucu çıkan farkın iadesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün – – sayılı ve 29.07.2021tarihli yazısında “… … 2017-2018 Öğretim yılında Fen

Bilimleri Enstitüsü Adli Bilimler doktora öğrencisi iken yapmış olduğu müracaatı esnasındaki beyanına göre yapılan değerlendirme sonucunda tarafına numara İle Öğrenim kredisi tahsis edildiği anlaşılmıştır.

3. Kayıtlara göre, ‘in 16/11/2017 tarihinde internet ortamında onaylamış olduğu

Burs-Kredi Taahhüt Senedine istinaden Ekim 2017 tarihi itibariyle tarafına öğrenim kredisi ödenmeye başlanmış olup, Haziran 2020 tarihine kadar (Haziran 2020 ayı dâhil) 48.645,00TL ödeme yapılmıştır.

4. , öğrenim kredisinin verilmesine esas teşkil etmek üzere onaylamış olduğu Kredi

Taahhüt Senedinde “Tarafına verilen krediye Türkiye İstatistik Kurumunun kredilerin ödendiği tarihlerdeki

Yurtiçi Üretici Fiyat Endeksin’ den (Yİ-ÜFE) uygulanarak hesaplanacak miktarın ilave edilmesi suretiyle tespit edilen borcunu normal öğrenim süresinin bitiminden iki yıl sonra herhangi bir tebligat beklemeden,” ödeyeceğini beyan etmiş bulunmaktadır. (EK: 1)

5. Müdürlüğümüzden öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcu, öğrenim kredilerinin verildiği tarihten öğrenim süresinin bitimine kadar geçen sürede veya herhangi bir sebeple kredisinin kesildiği tarihe kadar öğrenim kredisi olarak verilen miktarlara, Devlet İstatistik Enstitüsünün Yurtiçi Üretici Fiyat Endeksindeki artışlar uygulanarak hesaplanacak miktarın ilave edilmesi suretiyle tespit edilmektedir.

6. Buna göre, ‘e ödenen 48.645,00 TL öğrenim kredisi miktarına 351 sayılı Kanun gereği hesaplanan 9.002,85 TL (Yİ-ÜFE) İlave edilerek öğrenim kredisi toplam borcunun 57.647,85 TL olarak belirlendiği anlaşılmıştır. Öğrenim kredisinin geri ödemesinin ise 01/07/2022 tarihinde başlayacağı görülmüştür. Adı geçen şahsın borçlarının hesaplanmasında herhangi bir yanlışlık bulunmamaktadır.

7. Ayrıca, ‘in Müdürlüğümüze yapmış olduğu bahse konu tarihli bir başvurusunun da bulunmadığı tespit edilmiştir.” ifadelerine yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

8. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinde, herkesin, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip olduğu, Kamu Denetçiliği Kurumunun idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelediği hüküm altına alınmıştır.

9. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.

10. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun ‘Burs ve kredilerin verilmesi’ başlıklı 2 nci maddesinde, “ Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir.”, ‘Yönetmelik’ başlıklı 6 ncı maddesinde, “Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ve Milli Eğitim

Bakanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.”,

11. 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun ‘Borcunun Tespiti ve

Ödenmesi ile Kredi Teminatı’ başlıklı 16 ncı maddesinde, “Öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcu, öğrenim kredilerinin verildiği tarihten öğrenim süresi bitimine kadar geçen sürede veya herhangi bir sebeple kredisinin kesildiği tarihe kadar öğrenim kredisi olarak verilen miktarlara, Devlet İstatistik

Enstitüsünün toptan eşya fiyat endeksindeki (Not: 213 sayılı Vergi Usul Kanununun Mükerrer 298.

maddesine, 5479 sayılı Kanunla eklenen (C) bendi gereğince, vergi kanunlarında yer alan “toptan eşya fiyatları genel endeksi” ibareleri “üretici fiyatları genel endeksi” ve “TEFE” ibareleri “ÜFE” olarak uygulanır.) artışlar uygulanarak hesaplanacak miktarın ilave edilmesi suretiyle tespit edilir.

12. Öğrenci, borcunu öğrenim gördüğü öğretim kurumunun normal eğitim süresinin bitiminden itibaren iki yıl (öğrencinin lisansüstü eğitim yapması halinde dört yıl) sonra başlamak üzere, kredi aldığı sürede ve aylık dönemler halinde (…) ödemek zorundadır. Ancak bu süre (…) bir yıl daha uzatılabilir. Ödeme askerlik dönemine rastlarsa TEFE (Mülga Not: Mevzuatta, Toptan Eşya Fiyat Endeksi (TEFE) ve Üretici Fiyat

Endeksine (ÜFE) yapılmış olan atıflar, 5429 sayılı “Türkiye İstatistik Kanunu”nun 58. maddesi gereğince

Kurumca hesaplanan Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksine (Yİ-ÜFE), tarım sektörü TEFE ve ÜFE’ye yapılan atıflar Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksine yapılmış sayılır.) uygulanmadan askerlik döneminin sonuna kadar ertelenir…

13. Endeks uygulamasına, kredi borçlarının geri ödenmesine ve taksitlendirilmesine ilişkin esas ve usulleri belirlemeye, öğrencilerin borçlarından birinci fıkraya göre hesaplanan endeks artışından ilave edilen miktarın %50’sine kadar indirim yapmaya Gençlik ve Spor Bakanlığı yetkilidir…

14. Öğrencinin tabi olacağı mükellefiyetler öğrencilerden alınacak taahhüt senedinde ayrıca belirtilir.

Düzenlenen taahhüt senetlerinde krediyi alacak öğrencinin, öğrencinin reşit olmaması halinde ise öğrenci ile birlikte veli veya vasisinin borçlu sıfatıyla imzası yeterli olup ayrıca kefil aranmaz…” hükümleri bulunmaktadır.

15. 22167 sayılı ve 10/01/1995 tarihli Resmi Gazetede yayımlanın 1995 Mali Yılı Bütçe Uygulama

Talimatında (Sıra No:4) endeks uygulaması ve borcun tespitinin hangi usul ve esaslarda yapılacağı düzenlenmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

16. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddi önerilmiştir.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 17. Başvuran, öğrenim kredisi borcuna endeks uygulanmasına itiraz etmektedir.

18. İlgili idare, işlemlerin mevzuata uygun yürütüldüğünü belirtmektedir.

19. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre; başvuranın 2017-2018 öğretim yılında Hacettepe

Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Adli Bilimler Anabilim Dalında doktora eğitimine devam ederken kredi numarası ile öğrenim kredisi almaya başladığı, 16/11/2017 tarihinde internet ortamında onaylamış olduğu Burs-Kredi Taahhüt Senedine istinaden Ekim 2017 tarihi itibariyle tarafına öğrenim kredisi ödenmeye başlandığı, Haziran 2020 tarihine kadar (Haziran 2020 ayı dahil) 48.645,00TL ödeme yapıldığı, tarafına iletilen hesaplamaya göre 9.002,85 TL (Yİ-ÜFE) ilave edilerek endeks uygulanmış toplam borcun 57.647,85 TL olarak hesaplandığı, öğrenim kredisinin geri ödemesinin 01/07/2022 tarihinde başlayacağı anlaşılmıştır.

20. Başvuranın 16/11/2017 tarihinde internet ortamında onayladığı Burs-Kredi Taahhütnamesinin birinci maddesinde öğrenim kredisi borcunun öğrenim kredisi olarak verilen miktarlara endeksteki artışlar uygulanarak hesaplanacak miktarın ilave edilmesi suretiyle tespit edileceği hususuna yer verilmiştir.

21. Mevzuat gereği, Öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcu, öğrenim kredilerinin verildiği tarihten öğrenim süresi bitimine kadar geçen sürede veya herhangi bir sebeple kredisinin kesildiği tarihe kadar öğrenim kredisi olarak verilen miktarlara, Devlet İstatistik Enstitüsünün toptan eşya fiyat endeksindeki (Not: 213 sayılı Vergi Usul Kanununun Mükerrer 298. maddesine, 5479 sayılı Kanunla eklenen (C) bendi gereğince, vergi kanunlarında yer alan “toptan eşya fiyatları genel endeksi” ibareleri “üretici fiyatları genel endeksi” ve “TEFE” ibareleri “ÜFE” olarak uygulanır.) artışlar uygulanarak hesaplanacak miktarın ilave edilmesi suretiyle tespit edilmektedir.

22. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, ülkemizde yürürlükte olan pek çok mevzuatta yer alan tarife, oran, miktar ve tutarların endekslenmesinde farklı oran ve esasların uygulama alanı bulduğu, öğrenim kredisi borcu endeksinde Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksinin uygulandığı, ilgili idare tarafından gönderilen başvurana yönelik ilk yapılan ödeme ayı olan Kasım 2017 tarihinden son yapılan ödeme ayı

Haziran 2020 tarihine kadar yapılan ödemelere ait sistem tarafından aylık olarak hesaplanan endeks ayrıntı ve hesaplamalarının mevzuata uygun olduğu hususları ile yukarıda yer verilen düzenlemeler ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde başvuranın talebinin reddi işleminin hukuka uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

24. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi