|
ÖZET: Bu karar, 2019-2020 eğitim öğretim yılı BİLSEM grup tarama uygulama sınav sonuçlarının yeniden değerlendirilmesi talebine ilişkin bir hukuki uyuşmazlığı ele almaktadır. Başvuran, sınavlara farklı tarihlerde katılan öğrencilerin puanlarının ayrı ayrı hesaplanıp hesaplanmadığını sorgulamış ve sonuçların yeniden değerlendirilmesini istemiştir. Milli Eğitim Bakanlığı, sınav sonuçlarının Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği ve ilgili kılavuz çerçevesinde değerlendirildiğini, her öğrencinin kendi döneminde uygulanan puanlama sistemine tabi tutulduğunu belirtmiştir.
Bakanlık, itiraz süreçlerinin de kılavuzda açıkça yer aldığını ve başvuranın yasal itiraz haklarını kullandığını ifade etmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi yönünde bir karar verilmiş, idarenin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Bu durum, Anayasa’nın 40. maddesi uyarınca hak arama özgürlüğünün engellenmediğini göstermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/13566-S.21.21772
BAŞVURU NO : 2021/8910
KARAR TARİHİ : 22/09/2021
RET KARARI
/
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : 2019-2020 Eğitim Öğretim Yılı Bilsem grup tarama uygulama sınav sonuçlarının yeniden değerlendirilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 29/04/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Hasan Armağan tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda, özetle; başvuran, oğlunun 2019-2020 eğitim öğretim yılı BİLSEM 1. sınıf grup tarama uygulama sınavlarına girdiğini, sınav sonuçlarının açıklandıktan sonra grup tarama uygulama sınavlarının yeniden değerlendirilmesini talep ettiğini, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından sonuçlar açıklanırken her sınıf düzeyinde uygulamaya giren öğrencilerin puanları 14 Mart 2020 öncesinde ve sonrasında giren öğrencilerin başarı ortalaması ayrı ayrı değerlendirilerek pandemi öncesinde giren öğrencilerin mağdur olmayacakları şekilde hesaplandığı yönünde cevap verildiğini, bu cevap üzerine 05/11/2020 tarihli CİMER başvurusu ile
14 Mart öncesinde ve 14 Mart sonrasında (5 Eylül-11 Ekim) grup tarama uygulamalarına giren öğrencilerin
puanlarının nasıl hesaplandığının sayısal verileri ile birlikte tarafına bildirilmesini talep ettiğini, herhangi bir cevap gelmemesi üzerine CİMER’e şikayette bulunduğunu, 30/12/2020 tarihinde ilgili idare tarafından cevap verildiğini ancak tatmin edici olmaması üzerine başvuru numarasıyla pandemiden dolayı farklı dönemlerde BİLSEM grup tarama sınavlarına giren öğrencilerin aynı puana göre değerlendirildiğini, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünce hazırlanan 2019-2020 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzunda, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın
40 ıncı maddesi hükmüne rağmen sınav kılavuzunda hak ihlaline uğradığını düşünenler için uygulanacak
hukuki sürecin kılavuzda bulunmadığını belirterek mağdur olan öğrencilerin mağduriyetlerinin telafi edilmesi için CİMER’e şikayette bulunduğunu, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün
08.02.2021 tarihli cevabında, “2019-2020 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme
Kılavuzunun 4 üncü maddesinde itirazlarla ilgili sürecin ve izlenecek basamakların açıklandığının
belirtildiğini, 2019-2020 eğitim öğretim yılı BİLSEM Grup tarama uygulama sınav sonuç hesaplamalarının haksızlığa yol açabilecek şekilde hesaplandığını, bu hesaplamaların ve formüllerin paylaşılmadığını, bilgi edinme talebine duyarsız kalındığını, kılavuz hazırlanırken Anayasanın 40 ıncı maddesinin dikkate alınmayarak kişilerin idare mahkemelerine başvurularının engellendiğini belirterek 1-14 Mart öncesi ve 5
Eylül sonrası sınava giren aynı sınıf düzeyindeki öğrencilerin sınav sonuç belgelerinin incelenerek sınavların ayrı ayrı mı yoksa aynı puanla mı hesaplandığının incelenmesini, söz konusu 2019-2020 Eğitim
Öğretim Yılı Bilsem grup tarama uygulama sınavlarının yapılmış oldukları döneme göre kendi grupları arasında hesaplanarak sonuçların yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığı’ndan 06/05/2021 tarihli ve sayılı yazımızla bilgi ve belge talep edilmiş olup Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri
Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 07/06/2021 tarihli ve E sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. 2019-2020 eğitim öğretim yılına ait bilim ve sanat merkezleri öğrenci tanılama ve yerleştirme işlemlerine ilişkin iş ve işlemlerin Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğine dayanarak hazırlanan 2019-2020
Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu doğrultusunda yapıldığı, 2.2. 2019-2020 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu’nun 4 üncü
Maddesinin 1 inci fıkrasında “Tablet Bilgisayar Grup Tarama Uygulamasına İtiraz” başlığında grup tarama uygulamasına yapılacak itirazların nasıl yapılacağına ilişkin iş ve işlemlerin belirtildiği, uygulamaya katılan öğrenci velilerinin hukuki süreç başlatma hakları bulunduğu, buna göre de adı geçen öğrenci velisinin itiraz modülü ile CİMER üzerinden yasal itiraz haklarından faydalanmış oluğu ve öğrenci velisine gerekli cevabın taraflarınca oluşturulduğu, 2.3. Bu hususta veliler tarafından grup tarama uygulamaları ve bireysel değerlendirme aşamalarına ilişkin hukuki süreç başlatılan ve olumlu ya da olumsuz sonuçlanan dosyaların bulunduğu ve Türkiye Cumhuriyeti
Anayasası’nın 40 ıncı maddesi hükmüne rağmen hak ihlaline uğradığını düşünenler için uygulanacak hukuki sürecin bulunmadığı ya da olmadığına dair görüşün gerçeği yansıtmadığı, 2.4. Uygulamaya giren birinci sınıf öğrencilerine 70 soru yönlendirildiği ve her doğru soru için 10 puan verildiği, 14 Mart tarihinden öncesi ve 5 Eylül 2020 tarihinden sonra uygulamaya katılan öğrencilerin de yukarıda belirtilen puanlama sistemi doğrultusunda girmiş oldukları periyotlarda kendi aralarında değerlendirildiği, 2.5. Farklı zaman periyotlarında uygulamaya giren öğrenciler için mağduriyet oluşmaması için gerekli iş ve işlemlerin gerçekleştirildiği, bu doğrultuda aday gösterilen öğrencilerden bilim ve sanat merkezinde eğitim alacak öğrencilerin belirlenmesi aşamasında Türkiye genelinde bilim ve sanat merkezi sayısı göz önünde bulundurularak kontenjan belirlendiği, belirlenen kontenjan doğrultusunda bireysel değerlendirmeye giren öğrenci sayısının artırıldığı, 2.6. Ayrı periyotlarda uygulamaya giren öğrencilerin ayrı zamanlarda BİLSEM grup tarama uygulamasına girmeleri kendi aralarında değerlendirilme yapılması ve aynı puanlama sistemine tabii olmaları tedbiri alınarak olası mağduriyetlerin önüne geçildiği, hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 3.2. “Yasama yetkisi” başlıklı 7 inci maddesinde; “Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük
Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.” , “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 07/07/2018 tarihli ve 30471 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri
Yönetmeliğinin; 5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; Türk Millî Eğitiminin genel amaçları ve temel ilkeleri doğrultusunda, özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin eğitim haklarından yararlanmalarını sağlamaya yönelik usul ve esasları düzenlemektir.” 5.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik; özel eğitim ihtiyacı olan bireylere sunulacak eğitim ve öğretim hizmetlerinin yürütülmesine yönelik hükümleri kapsar.” 5.3. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;… d)
Bilim ve sanat merkezi: Örgün eğitim kurumlarına devam eden; genel zihinsel, görsel sanatlar veya müzik yetenek alanlarında özel yetenekli olan öğrencilere, yeteneklerini geliştirerek kapasitelerini en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak amacıyla destek eğitim hizmeti vermek üzere açılan kurumu,… ifade eder.”,
hükümleri yer almaktadır.
6. Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme 2019-2020 Kılavuzunun; 6.1. “Genel Açıklamalar” başlıklı 2 nci bölümünde; “Bilim ve sanat merkezlerine aday gösterilen öğrencilerin eğitsel değerlendirme ve tanılaması ile ilgili iş ve işlemler Bakanlık tarafından yayımlanan kılavuzda açıklanan takvim doğrultusunda yapılacaktır.”, 6.2. “Bilim ve sanat merkezlerine öğrenci tanılama ve yerleştirme süreci” başlıklı 3 üncü bölümünün
“Tablet Bilgisayar Grup Tarama Uygulama Süreci ve Sonuç Açıklama” başlıklı kısmında; “a) Grup tarama uygulamasına 1, 2 ve 3. sınıf düzeyinde, sınıf öğretmenleri tarafından genel zihinsel, görsel sanatlar ve müzik yetenek alanlarında aday gösterilen öğrenciler girecektir.
…
/
m) Grup tarama uygulamasında öğrencilerin sınıf düzeylerine uygun sorular sorulacaktır.
n) Puanlar öğrencilerin verdikleri doğru cevaplar üzerinden hesaplanacak, yanlış cevaplar doğru cevaplara etki etmeyecektir.
Grup tarama uygulaması baraj puanları; genel zihinsel, görsel sanatlar ve müzik yetenek alanlarının her biri için ayrı olacak şekilde Türkiye ortalamalarına göre belirlenecektir.”, 6.3. “İtirazlar” başlıklı 4 üncü bölümünün “Tablet Bilgisayar Grup Tarama Uygulamasına İtiraz” başlıklı kısmında; “a) Tablet bilgisayar ile yapılan grup tarama uygulama sonucuna ilişkin itirazlar, sonuçların http://meb.gov.tr adresinden yayımlanmasından itibaren başlayan beş iş günü içinde öğrenci velisi tarafından http://esinav.meb.gov.tr adresinden yapılacaktır.
b) Genel Müdürlüğe ulaşan itirazlar değerlendirildikten sonra yine aynı sistem üzerinden veliye bilgilendirme yapılacaktır.”, açıklamalarına yer verilmiştir.
IV. KAMUDENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuru sahibi, BİLSEM sınavlarına 1-14 Mart öncesi ve 5 Eylül sonrası giren aynı sınıf düzeyindeki öğrencilerin sınav sonuç puanlarının ayrı ayrı mı hesaplandığının incelenmesini, söz konusu 2019-2020
Eğitim Öğretim Yılı Bilsem grup tarama uygulama sınavlarının yapılmış oldukları döneme göre kendi grupları arasında hesaplanarak sonuçların yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.
9. Konuyla ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığı özetle; 9.1. 2019-2020 eğitim öğretim yılına ait bilim ve sanat merkezleri öğrenci tanılama ve yerleştirme işlemlerine ilişkin iş ve işlemlerin Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğine dayanarak hazırlanan 2019-2020
Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu doğrultusunda yapıldığını, uygulamaya giren birinci sınıf öğrencilerine 70 soru yönlendirildiği ve her doğru soru için 10 puan verildiği,
14 Mart tarihinden öncesi ve 5 Eylül 2020 tarihinden sonra uygulamaya katılan öğrencilerin belirtilen
puanlama sistemi doğrultusunda girmiş oldukları periyotlarda kendi aralarında değerlendirildiğini, 9.2. Kılavuzun 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında “Tablet Bilgisayar Grup Tarama Uygulamasına İtiraz” başlığında grup tarama uygulamasına yapılacak itirazların nasıl yapılacağına ilişkin iş ve işlemlerin belirtildiğini, uygulamaya katılan öğrenci velilerinin hukuki süreç başlatma hakları bulunduğunu, buna göre de adı geçen öğrenci velisinin itiraz modülü ile CİMER üzerinden yasal itiraz haklarından faydalanmış oluğunu ve öğrenci velisine gerekli cevabın taraflarınca oluşturulduğunu; başvuranın hak ihlaline uğradığını düşünenler için uygulanacak hukuki sürecin bulunmadığına dair görüşün gerçeği yansıtmadığını ifade etmektedir.
/
10. Bilim ve Sanat Merkezlerine yerleştirilecek özel yetenekli olan öğrencilerin Özel Eğitim Hizmetleri
Yönetmeliğine dayanarak hazırlanan 2019-2020 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve
Yerleştirme Kılavuzunda yer alan açıklamalar çerçevesinde belirlendiği, grup tarama uygulamasında öğrencilere sınıf düzeylerine uygun sorular sorulduğu ve puanların öğrencilerin verdikleri doğru cevaplar üzerinden hesaplandığı, yanlış cevapların doğru cevaplara etki etmediği görülmektedir.
11. Başvuru konusuyla ilgili olarak İdarenin açıklamalarının incelenmesinden, öğrencilerin, BİLSEM grup tarama uygulamasına girdikleri döneme göre kendi grupları arasında değerlendirildiği ve değerlendirmede aynı puanlama sistemine tabi tutuldukları anlaşılmış olup söz konusu uygulama ile olası hak kayıplarının oluşmasının önüne geçildiği değerlendirilmektedir.
12. Anayasa’nın “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40 ıncı maddesinde yer alan “Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir.” hükmü ile İdari Yargılama Usulü Kanununun “Üst makamlara başvurma” başlıklı 11 inci maddesinin 1 inci fıkrasında yer alan “İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.” hükmü gereğince kişilerin yetkili makamlara veya idare mahkemelerine başvurmalarının engellenmesi söz konusu değildir.
13. 2019-2020 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzunun 4 üncü bölümünde, grup tarama uygulama sonucuna ilişkin itirazların, sonuçların http://meb.gov.tr adresinden yayımlanmasından itibaren başlayan beş iş günü içinde öğrenci velisi tarafından http://esinav.meb.gov.tr adresinden yapılacağı, Genel Müdürlüğe ulaşan itirazların değerlendirildikten sonra yine aynı sistem üzerinden veliye bilgilendirme yapılacağı belirtilmektedir. Dolayısıyla başvuranın, hak ihlaline uğradığını düşünenler için uygulanacak hukuki sürecin sınav kılavuzunda bulunmadığı yönündeki iddiasının kabul edilemeyeceği değerlendirilmektedir.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın 2019-2020 eğitim öğretim yılı BİLSEM grup tarama uygulama sınav sonuçlarının yeniden değerlendirilmesi talebinin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu
kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren
/
kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/