Üniversite kayıt sildirme sonrası ders materyali yüklenmesi nedeniyle ücret iadesi talebi hukuka uygun mudur (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/3950-S.22.5981

BAŞVURU NO : 2021/16927

KARAR TARİHİ : 22/03/2022

RET KARARI

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

Harç iadesi talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 05/10/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza tarihinde tarafından yapılan başvuruda özetle; İkinci üniversite kapsamında 29 Eylül 2021 tarihinde Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Kamu Yönetimi

Bölümüne kaydını yaptırdığını, 4 tane dersten başka bir ders için muafiyet verilmediğini gördüğünü, bu yüzden kaydının silinmesi ve ödemiş olduğu ücretin tarafına iade edilmesini talep eden dilekçe ile Atatürk

Üniversitesi AÖF başvurduğunu, dilekçesine gelen cevapta “22/09/2021 tarihinden sonra gelen ücret iadesi taleplerinde iade işlemi yapılmamaktadır. Lakin kayıt silme işlemine ait dilekçenizde sisteme işlenmiş olup en kısa sürede tamamlanacaktır” denildiğini belirterek, ödemiş olduğu ücretin tarafına iade edilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvurudaki iddialara ilişkin olarak Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü’nden Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü’nün 30/11/2021tarih ve sayılı yazı cevabı ve ekinde yer alan açıklamalarında; 2.1. “Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin (Ek 2)

9.maddesinin 1.fıkrasında yer alan “Açıköğretim/uzaktan materyal ücreti, programların özellikleri dikkate alınarak ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak Fakülte Yönetim Kurulunun teklifi üzerine Üniversite

Yönetim Kurulu tarafından belirlenir” hükmü gereğince Fakültemiz programlarında kayıtlı olan öğrencilerimiz, kayıtlı oldukları programların özelliklerine bağlı olarak materyal ücreti ödemekte olup, bu ücretin ödenmeme durumuyla ilgili olarak da aynı mevzuatın 9/4 fıkrasındaki “Mali yükümlülüklerini belirlenen süreler içerisinde yerine getirmeyen öğrencilerin kayıt ve kayıt yenileme işlemleri yapılmaz. Bu

/

öğrenciler, ara sınav ve yarıyıl/yılsonu sınavlarına alınmazlar ve öğrencilik haklarından yararlanamazlar” hükmü uygulanmakta ve materyal ücretini ödemeyen öğrenciler ilgili yıl ya da yarıyıllarda gerçekleşen akademik faaliyetlerden faydalanamazlar. Ayrıca Fakültemiz programlarına sınavsız ikinci üniversite kapsamında kayıt yaptıran öğrencilerin ders materyalleri sistemlerine eş zamanlı yüklenmektedir.

Üniversiteler ücret iadesinde ve diğer mali hükümlerde kanunlar ve yönetmeliklere bağlıdır. 01.07.2021 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanmış olan 2021-2022 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim

Kurumlarında Cari Hizmet Materyallerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak katkı Payları ve Öğrenim

Ücretler Tespitine Dair Karar’ın (Ek 2) 15.maddesinin 1.fıkrasında yer alan “Kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri geri ödenmez” hükmü gereğince, Yükseköğretim programlarında kayıtlı iken, kendi isteği ile kaydını sildiren veya herhangi bir nedenle öğrenimlerine devam etmeyen ya da edemeyecek olan öğrencilerin, mazeretlerine bakılmaksızın, ödemiş oldukları materyal ya da katkı payı ücretleri iade edilememektedir. Fakültemiz Kamu

Yönetimi Lisans Programına 29.09.2021 tarihinde sınavsız ikinci üniversite kapsamında kayıt yaptırmış ve bu programdan 05.10.2021 tarihinde kaydının silinmesini talep etmiştir,” 2.2. “2021-2022 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Materyallerine

Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak katkı Payları ve Öğrenim Ücretler Tespitine Dair Karar’ın 1. maddesinin 4. ve 5. fıkralarında “engelli, gazi, şehit yakınlarının haricinde ücret muafiyeti ve iadesi yapılamaz.” hükmüne yer verilmiştir. Bu nedenle ders materyalleri sistemine yüklendikten sonra ücret iadesi talep eden diğer öğrencilere ücret iadesi yapılamamaktadır. 2021-2022 Eğitim Öğretim yılı güz yarıyılı ders kayıt işlemleri 13-26 Eylül 2021 arasında dersler ise 20 Eylül 2021 tarihinde başlamıştır. (Herhangi bir neden ile dilekçelerin Fakültemize geç ulaşabileceği düşünülerek iki gün ek süre tanınmıştır) Bu tarihten itibaren kaydını sildiren öğrencilerin ödemiş oldukları materyal ücretinin iadesi yapılamamıştır. 20 Eylül 2021 tarihinde 2021-2022 Eğitim Öğretim yılı güz yarıyılı eğitim öğretim faaliyetleri başlamış ve öğrencilerin ders materyalleri sistemlerine yüklenmiştir. ’in de ders materyalleri sistemine yüklendiğinden dolayı materyal ücretinin iadesi yapılamamıştır.” 2.3. “ kayıt silme gerekçesi olarak, 4 tane dersten başka bir ders için muafiyet verilmediğini gördüğünü, bu yüzden kaydının silinmesi ve ödemiş olduğu ücretin tarafına iade edilmesini talep etmiştir.Fakültemiz web sayfası üzerinden kayıt işlemlerini gerçekleştiren öğrenci aynı zamanda

Fakültemiz web sayfasında yer alan “YÖNETMELİK” sekmesinde yer alan Açıköğretim Fakültesi Eğitim

Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nde “SADECE” ortak zorunlu derslerden muaf olabileceği bilgisine sahip olarak kaydını gerçekleştirmiştir. Ayrıca Yükseköğretim Bilgi Sistemi (YÖKSİS) üzerinden yapılan sorgulamada halen Anadolu Üniversitesi Yönetim Bilişim Sistemleri Programı ve İstanbul Üniversitesi

Adalet Programı öğrencisi ’in açıköğretim sistemi ile eğitim veren diğer

Üniversite/Fakültelerde de aynı uygulamanın söz konusu olduğunu bilerek Fakültemize kayıt yaptırmıştır.

Ayrıca yukarıda bahsi geçen kararda (2021-2022 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında

Cari Hizmet Materyallerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak katkı Payları ve Öğrenim Ücretler Tespitine

Dair Karar’ın 15.maddesinin 1.fıkrası) gerekçelerine bakılmaksızın kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin ödemiş oldukları materyal ya da katkı payı ücretlerinin iade edilmeyeceği bilgisi verilmiştir,” 2.4. “Fakültemize kayıt yaptıran öğrencilere eğitim-öğretim uygulamamız ile ilgili tüm bilgiler Fakültemiz resmi web sitesi üzerinden sunulmaktadır. Öğrencilerimiz bu bilgilere sahip olarak kayıt yaptırmaktadırlar.

Bu nedenle şikayetin yerinde olmadığı kanaatindeyiz. Açıköğretim Sistemini çağın gerektirdiği şekilde bir üst seviyeye çıkarmayı hedeflemiş olan Fakültemiz, tüm eğitim-öğretim faaliyetlerini yasa ve yönetmeliklerin elverdiği oranda internet üzerinden herkesin her istediği an ulaşabileceği bir formata getirmeyi amaçlamış olup, bu öğretim metodunu daha da geliştirmeye devam etme çabasındadır,” açıklamaları Kurumumuza bildirilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…” 5. 03/11/2011 tarih ve 28104 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Atatürk

Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin “Kredi ve not transferi” başlıklı 23’üncü maddesinde; (1) Türk Dili, Yabancı Dil ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersleri hariç, açıköğretim veya uzaktan eğitim programlarına kayıt yaptıran öğrenciler, kayıt yaptırdıkları programdaki derslerin tümünü almak zorundadırlar. Daha önce öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumlarında alıp, başarmış oldukları ders/dersler için kredi ve not transferi talebinde bulunamazlar.

(2) Daha önce herhangi bir yükseköğretim kurumundan mezun olup önlisans veya lisans diplomasına sahip olanlar Türk Dili, Yabancı Dil ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi derslerinden muaf sayılırlar. Bu derslerden; a) İkinci üniversite kapsamında kayıt yaptıran öğrencilerin muafiyetleri herhangi bir talebe bağlı olmadan Dekanlıkça yapılır.

6. 30 Haziran 2021 tarih ve 4206 karar sayılı 2021-2022 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim

Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve

Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar’ın 15’inci maddesinde ; “ Kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri geri ödenmez.” düzenlemelerinin yer aldığı görülmüştür.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

/

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran ikinci üniversite kapsamında 29 Eylül 2021 tarihinde Atatürk Üniversitesi Açıköğretim

Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümüne kaydını yaptırdığını, 4 tane dersten başka bir ders için muafiyet verilmediği için kaydını sildirip ödemiş olduğu ücretin iadesini talep etmektedir.

9. Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi, belge ve açıklamalardan; Açıköğretim Fakültesinin 2021-2022 Eğitim Öğretim yılı güz yarıyılı ders kayıt işlemlerinin 13-26 Eylül 2021 arasında, derslerin ise 20 Eylül 2021 tarihinde başladığı (herhangi bir neden ile dilekçelerin Fakülteye geç ulaşabileceği düşünülerek iki gün ek süre tanındığı), bu tarihten itibaren kaydını sildiren öğrencilerin ödemiş oldukları materyal ücretinin iadesinin yapılamadığı, 20 Eylül 2021 tarihinde 2021-2022 Eğitim Öğretim yılı güz yarıyılı eğitim öğretim faaliyetlerinin başladığı ve öğrencilerin ders materyallerinin sistemlerine yüklendiği, başvuran ’in de ders materyalleri sistemine yüklendiğinden dolayı materyal ücretinin iadesinin yapılamadığı anlaşılmıştır.

10. 30 Haziran 2021 tarih ve 4206 karar sayılı 2021-2022 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim

Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim

Ücretlerinin Tespitine Dair Karar’ın 15’inci maddesinde ; “ Kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri geri ödenmez.” hükmüne amir olduğu görülmüştür.

11. Somut olaya başvuranın iddiaları ve dosya kapsamındaki belgeler çerçevesinde bakıldığında; yukarıda 5. ve 6. maddelerde yer verilen ve ilgili mevzuatından görülebileceği üzere Üniversitenin kayıt yaptıran öğrencileri hangi derslerden muaf tutacağının belli olduğu, ayrıca kendi istekleri ile kaydını sildiren öğrencilerin ödemiş oldukları katkı payı ve öğrenim ücretlerinin iade edilmeyeceği düzenlemelerinin yer aldığı, bununla beraber Üniversitenin yapmış olduğu işlemde İdarenin herhangi bir kusuru bulunmadığı değerlendirilmiştir.

12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvurana yönelik İdarenin ücret iade etmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece

“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

/

14. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’ncimaddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumu’na dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup; 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle;

Başvurunun REDDİNE; Kararın başvuran ile ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/