|
ÖZET: Başvuran, burs/öğrenim kredisi talebinin yaş sınırı nedeniyle değerlendirilmemesine itiraz etmiştir. İdare ise, başvurunun usul ve esaslara uygun olarak reddedildiğini savunmaktadır. Ancak, mevcut mevzuatta burs ve öğrenim kredisi için yaş sınırı getiren bir düzenleme bulunmamaktadır. Uygulamanın dayanağı olan Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar, başvuru tarihindeki yaş kısıtlamasını belirlemekte, ancak bu durumun hukuka uygunluğu sorgulanmaktadır.
İlgili düzenlemeler, burs ve kredi tahsisinde yalnızca ihtiyaç ve yeterlik kriterlerini öngörmektedir. Dolayısıyla, yaş sınırının getirilmesi, öğrencilerin burs ve kredi başvurularının değerlendirilmesine yönelik bir kısıtlama olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, başvuranın durumunun yeterlik ve ihtiyaç açısından değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kabulü yönünde tavsiye kararı verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/3951-S.22.5982
BAŞVURU NO : 2021/17285
KARAR TARİHİ : 22/03/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Burs/öğrenim kredisi talebinin yaş sınırı gerekçesiyle değerlendirmeye alınmamasına itiraz hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 11/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, İstanbul Ticaret Üniversitesi Reklamcılık Bölümünde doktora programı öğrencisi olduğunu, öğrenim kredisinden yararlanmak istediğini, yaş sınırı sebebiyle burs alamayacağını öğrendiğini, doktora öğrencileri için yaş sınırı olarak belirlenen 35 yaşın genç bir yaş olduğunu belirterek tarafına burs/öğrenim kredisi verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sayılı yazısında, “…b)
Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım bölümü, Uşak Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim Enstitüsü Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Yüksek Lisans bölümlerinden mezun, İstanbul Ticaret
Üniversitesi İletişim Bilimi ve İnternet Enstitüsü Doktora öğrencisi olarak öğrenimine devam etmektedir.
3. c) Başvuranın burs/kredi başvurusunda bulunduğu tarih 05 Kasım 2021 Cuma’dır.
4. d) Burs ve kredi başvuruları her yıl bir kez alınmakta ve değerlendirme yapılmaktadır.
Değerlendirme sonucu bütün öğrenciler puan sıralamasına alınmakta ve burs ödenekleri dikkate alınarak her yıl belirli kontenjanda öğrenciye burs, durumları mevzuata uygun öğrenciye kredi tahsisi yapılmaktadır. Değerlendirme aşamasında gelir durumu, sosyal durumu ve başarı durumu dikkate alınmakta olup, yapılan değerlendirme sonrası kontenjan kadar öğrenciye burs verildiğinden yıl içinde yeni bir değerlendirme yapılamamaktadır.
5. e) 2021/2022 öğretim dönemi burs/öğrenim kredisi başvurularına dair değerlendirme işlemleri halen devam etmektedir.
6. f) 2020/2021 öğretim dönemi için başvuru yapıldığı yıl itibariyle yaş sınırı; ön lisans/lisans öğrencileri
30 yaş, lisansüstü öğrencileri için 35 yaş olarak belirlenmiş 2021/2021 öğretim dönemi için de bu şekilde
uygulanması hususunda ki “Değerlendirme Kıstasları” Bakan Oluru alınması ile uygulamaya geçilecektir.
7. g) Bakanlığımız Anayasanın 42 inci maddesi gereği “başarılı ve ihtiyaç sahibi” öğrencileri desteklemektedir. 10.07.2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 184 üncü maddesinin h bendi “Öğrencilere verilecek
öğrenim kredisi, burs ve diğer yardımlara ilişkin hizmetleri yürütmek ve bunlara dair usul ve esasları belirlemek Gençlik ve Spor Bakanlığına aittir” hükmüne amirdir.
8. Bu hüküm gereği burs/kredi başvurusunda bulunan öğrencilerin değerlendirilmesi için
Bakanlığımızca, Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve
Esaslar (Kıstasları) ve bütçe imkanları ölçüsünde burs/kredi verilebilecek öğrenci sayısını göz önünde bulundurulur.
9. h) Bakan Olur’ u ile uygulamaya geçilecek olan 2021/2022 öğretim yılına ait Burs/Öğrenim
Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar (Kıstaslar) da; Sosyal ve fiziksel durumu itibarıyla ya da ilgili mevzuat göz önünde bulundurularak belirlenen şartlara haiz olan öğrenciler, öncelikli öğrenci olarak dikkate alınır. Öncelikli öğrenciler aşağıda belirtilmiştir; Şehit çocukları / kardeşleri, (Şehit evli ise çocukları, bekâr ise kardeşleri), Gazi / Gazi çocukları (Gazi bekâr ise kendisi, evli ise çocukları), Sağlık Kurulu Raporu ile %40 ve üzerinde engeli olduğu tespit edilen öğrenciler, Anne ve babası vefat etmiş olanlar, Lise ve dengi öğrenimlerini Aile ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığına bağlı sevgi evlerinde barınarak tamamlayanlar, Lise ve dengi öğrenimlerini Darüşşafaka
Lisesinde tamamlayanlar, 13/06/2020 tarihli 31154 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Milli
Sporcu Belgesi Verilmesi Hakkında Yönetmelik” hükümlerine göre “Milli Sporcu Belgesi” almış öğrencilerden milliliği Spor Genel Müdürlüğü tarafında teyit edilen (doping cezası alanlar hariç)
öğrenciler öncelikli olarak burs alır. Öncelik durumundaki katlı ödeme (Katlı-Millilik-İlkyüz) yüksek lisans ve doktora öğrencilerinde uygulanmaz.
10. Başvurunun yapıldığı öğretim yılında Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM)
Başkanlığınca belirlenen sayısal, sözel, eşit ağırlık ve dil puanlarında ham puan bazında ilk 100′ e giren öğrencilere normal burs/kredi tutarının üç katı burs verilir. Evli öğrenciler için, öncelikli öğrenci hallerinden ancak şahsi öncelik hali olanlar öncelik olarak uygulanır.
11. Değerlendirme; başvuru sahibi öğrencinin gelir durumu, başarı durumu ve sosyal durumu üzerinden yapılmaktadır. Bu veriler; Mernis, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel
Müdürlüğü, Maliye Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Adalet Bakanlığı gibi Kurumların veri tabanlarından
Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığınca temin edilmektedir.
12. Ayrıca Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esasların (Kıstasların) Diğer Hususlar başlığı altında; “Başvuru yapıldığı yıl itibariyle 30 yaşını geçmiş olan ön lisans/lisans öğrencilerine ve 35 yaşını geçmiş olan lisansüstü öğrencilerine öncelikli olsalar dahi kredi/ burs tahsis işlemi yapılmaz.” hükmüne amirdir.
13. i) 2021/2022 öğretim yılı burs/öğrenim kredisi almak için müracaatta bulunan öğrenci sayısı
838.272 olup; başvurulara dair değerlendirme işlemleri halen devam etmektedir.
14. j) Yapılan değerlendirme sonucunda kontenjan sayısı kadar öğrenciye burs tahsis edilmektedir.
15. k) Öğrenim kredisi ve burs yönetmeliklerinin revizyon çalışmaları devam etmekte olup; ilgili birimlerden görüş alınması aşamasındadır.
16. m) Burs ve Kredi işlemleri değerlendirme işlemleri kanun gereği kıstasa bağlı olduğundan
“DOSTANE ÇÖZÜM” usulüyle çözülmesi mümkün görülmemektedir.
17. n) Ankara 11 inci İdare Mahkemesinde 2019/85 E, dosyasına kayden bir dava açılmıştır.
Yargılama sonucunda Ankara 11 inci İdare Mahkemesi 12.06.2019 tarihli ve 2019/85, 2019/1252
K, sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
18. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın ‘Kanun önünde eşitlik’ başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında, Devletin organları ve idare makamlarının bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda oldukları, ‘Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi’ başlıklı 42 nci maddesinde Devletin, maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapacağı, ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinde, herkesin, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip olduğu, Kamu Denetçiliği Kurumunun idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelediği hüküm altına alınmıştır.
19. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 20. 22/08/1961 tarih ve 10887 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve
Yurt Hizmetleri Kanununun ‘Amaç’ başlıklı 2 nci maddesinde “Yurt içinde ve dışında yükseköğrenim gören öğrenciler için yurtlar yapmak ve bunların işletmesini sağlamak, beslenme yardımı yapmak, eğitim, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlerle milli ve manevi gelişmelerine katkı sağlamak, yükseköğrenim öğrencilerine kredi veya burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmaktır.”, ‘Öğrenim kredisi’ başlıklı 14 üncü maddesinde; “Yüksek (…) öğrenim gören ve bu kanuna göre yapılacak yönetmeliklerle belirtilen esas ve şartlar içinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tesbit edilen öğrencilere öğrenim kredisi verilir.”, ‘Yönetmelik” başlıklı 46 ncı maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasına ait yönetmelik
Gençlik ve Spor Bakanlığınca hazırlanır.”, 21. 06/03/2004 tarih ve 25394 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5102 sayılı Yüksek Öğrenim
Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun ‘Amaç ve Kapsam’ başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Kanunun amacı; yurt içinde ve dışında yüksek öğrenim gören öğrencilere burs, kredi ve nakdî yardım verilmesiyle ilgili esas ve usulleri düzenlemektir. …”, ‘Burs ve kredilerin verilmesi’ başlıklı
2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu
Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs/kredi verebilir.”,
22. 10/07/2018 tarih ve 304741 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin “Gençlik ve Spor Bakanlığı” üst başlıklı Yedinci Bölümü, ‘Görev’ başlıklı 184 üncü maddesinde, “(1) Gençlik ve Spor Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır: … h) Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi, burs ve diğer yardımlara ilişkin hizmetleri yürütmek ve bunlara dair usul ve esasları belirlemek, … i) Kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle verilen diğer görevleri yapmak.”, ‘Hizmet Birimleri’ başlıklı 186 ncı maddesinde, “(1) Bakanlığın hizmet birimleri şunlardır: … b) Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü, …”, ‘Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü’ başlıklı 188 inci maddesinde; “(1) Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: … h) Öğrencilerin desteklenmelerine ilişkin politikaların tespiti amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, ı) Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi ve burslar ile kredi borcunun tespiti, takibatı ve tahsilâtı ile kredi teminatına ilişkin usul ve esasları belirlemek, kredi ve burs başvurularının alınması ve değerlendirilmesi ve ödeme işlemlerinin yapılmasını sağlamak. …”, 23. 18/01/1997 tarih ve 22881 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Yüksek Öğrenim Kredi Ve Yurtlar
Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin ‘Kapsam’ başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Yönetmelik, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumundan öğrenim kredisi alacak, yükseköğrenim gören başarılı ve ihtiyaç sahibi öğrencilere, öğrenim kredisinin hangi şartlarla verileceği ve lüzumunda kredinin kesilmesini, bu kredinin Kuruma geri ödenmesi ile buna ilişkin hak ve yükümlülükleri kapsar.”, ‘Tanımlar’ başlıklı 4 üncü maddesinde, “Bu Yönetmelikte geçen;… Öğrenci: Öğrenim kredisinden yararlanmak üzere, bu
Yönetmelik Hükümlerine göre Kuruma başvuran önlisans, lisans, yüksek lisans (Master-Doktora)
öğrencilerinden kredi alanları, Kredi: Bu Yönetmelik hükümlerine göre, öğrenciye verilen borç parayı, …
Kredi Tahsis Kontenjanı: Her yıl ilk defa kredi verilecek öğrenci sayısını, İhtiyaç: Öğrenci ailesinin sosyal ve ekonomik durumunu, Yeterlik: Öğrencinin yükseköğretim kurumuna girişte aldığı puan ve puan türünü, ara sınıfta ise yıl sonu başarı durumunu, … Burs: (Ek:RG-05/01/2005-25691) Başarılı ve ihtiyaç sahibi öğrenciye karşılıksız olarak verilen nakit öğrenim yardımını, … ifade eder.”, ‘Değerlendirme’ başlıklı 6 ncı maddesinde, “İş programı ve finansman planı gereğince, o yıl için ayrılan kredi fonu, kredi almak için müracaat etmiş olan öğrenci sayısı ile karşılaştırılır. Müracaat eden öğrencilere verilecek kredinin toplamı ayrılan fondan fazla ise; ihtiyaç ve yeterliğin tespiti hakkında Yönetim Kurulunca belirlenen esaslara göre değerlendirme yapılır.”, ‘Kredi Verilmeyecek Haller’ başlıklı 11 inci maddesinde, “Kredi verilmeyecek haller şunlardır: a) (Değişik: 05/01/2005-25691) Kurumdan burs alan öğrencilere, b) (Mülga:RG24/12/2015-29572) c) Bir yükseköğretim kurumundan mezun olan öğrencilere, (Yükseklisans öğrencileri hariç) d) Sağlık sebebi dışında önlisans mezunlarından ara vermek suretiyle intibak programına başlayan öğrencilere, e) Önlisans’tan lisans öğrenimine geçmek için intibak eğitimi yapan öğrencilere, (intibak programı süresince) f) Kredi isteğinde bulunduğu tarihte kayıtlı olduğu öğretim kurumunda bir öğretim yılından fazla başarısız olan öğrencilere, g) Kurumdan daha önce kredi almış olan öğrencilere, (Yüksek lisans öğrencileri hariç). h) (Değişik ibare: RG-21/12/2002-24970) Öğrenim görmekte olduğu öğretim kurumlarında, eklentilerinde, kalmakta olduğu yurtta, öğretim kurumu veya barındığı yurdun dışında, münferiden veya topluca her ne şekilde olur ise olsun anarşi ve terör olaylarına karışan, öğrenim özgürlüğünü ihlal edici (Direniş, boykot, işgal, yazı yazma, resim yapma, slogan atma vs.) davranışlarda bulunan bu fiillere eksik veya tam teşebbüste bulunan, üzerinde veya kendi kullanımına bırakılmış yerlerde ateşli silahlar, patlayıcı maddeler, bıçaklar vs. tüm kesici, delici, yakıcı, boğucu, ezici, parçalayıcı, eza ve cefa verici olarak salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere, özel nitelikte yapılmış olan her türlü suç aletlerinden birini veya bir kaçını bulunduran öğrencilere, ı) (h) bendinde belirtilen fiillere istinaden öğretim kurumlarının disiplin kurullarınca herhangi bir ceza verilmiş olan öğrencilere, j) Gerçeğe aykırı
beyanda bulunan öğrencilere, k) Yabancı uyruklu öğrencilere, l) Bu Yönetmelik hükümlerine göre, kredi almaya yeterli bulunmayan öğrencilere, kredi verilmez.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
24. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunduğu tespit edildiğinden, başvurunun kabulü yönünde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 25. Başvuran yaş sınırı gerekçesi ile burs/öğrenim kredisi talebinin değerlendirmeye alınmaması işlemine itiraz etmekte iken; İdare ise, ilgili usul ve esaslar kapsamında işlem yapıldığını belirtmektedir.
26. Mülga Kredi Yurtlar Kurumu 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Hizmetleri Kanunu gereğince öğrencilere burs ve kredi sağlamakta iken 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü adı altında Gençlik ve Spor Bakanlığının hizmet birimleri içerisine alınmıştır.
Mevcut düzenlemeler uyarınca öğrencilere kredi veya burs vermek ve öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmayı sağlamak Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasındadır.
27. Başvuruya konu olayda, burs ve öğrenim kredisine başvurmada yaş şartı aranmasına yönelik birincil mevzuatta herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır. Bahse konu uygulamanın dayanağını Burs/Öğrenim
Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar (Kıstaslar) oluşturmaktadır.
28. 2019-2020 öğretim yılına ait usul ve esasların ilgili hükmü, “Diğer Hususlar… (k) ‘Başvuru yapıldığı yıl itibariyle 35 yaşını geçmiş olan lisans öğrencilerine ve 40 yaşını geçmiş olan yüksek lisans (Master ve doktora) öğrencilerine öncelikli olsalar dahi kredi/ burs tahsis işlemi yapılmaz.” şeklindedir.
29. 2020/2021 öğretim yılı Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve
Esasların (Kıstaslar) Diğer Hususlar başlıklı (k) maddesinde ise başvuru yapıldığı yıl itibariyle 30 yaşını geçmiş olan lisans öğrencilerine ve 35 yaşının geçmiş olan yüksek lisans/doktora öğrencilerine öncelikli olsalar dahi kredi/burs tahsis işlemi yapılamayacağı ifade edilerek, yaş sınırı kapsamının 2019-2020 öğretim yılına göre daraltıldığı görülmektedir.
30. Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin “Değerlendirme” başlıklı
6 ncı maddesinde, müracaat eden öğrencilere verilecek kredinin toplamı ayrılan fondan fazla ise, ihtiyaç ve
yeterliğin tespiti hakkında Yönetim Kurulunca belirlenen esaslara göre değerlendirme yapılacağı hususunun belirtildiği, yani “yaş kısıtlaması” işleminin Yönetim Kurulu kararıyla tesis edildiği anlaşılmaktadır.
31. Mevzuat hükümleri birlikte tetkik edildiğinde; İlgili Kanuna göre çıkarılacak Yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs / öğrenim kredisi verileceği hususunun öngörüldüğü, 32. İlgili Yönetmelikte, “öğrenci” kavramının öğrenim kredisinden yararlanmak üzere, bu Yönetmelik
Hükümlerine göre Kuruma başvuran önlisans, lisans, yüksek lisans (Master-Doktora) öğrencilerinden kredi alanları, “ihtiyaç” kavramının öğrenci ailesinin sosyal ve ekonomik durumunu, “yeterlik” kavramının ise
öğrencinin yükseköğretim kurumuna girişte aldığı puan ve puan türünü, ara sınıfta ise yıl sonu başarı durumunu, ifade ettiğinin belirtildiği, 33. Yine ilgili Yönetmelikler incelendiğinde de genel olarak burs veya kredi verilmeyecek öğrencilerin sayma suretiyle belirlendiği (Kurumdan burs alan öğrenciler, yükseklisans öğrencileri hariç bir yükseköğretim kurumundan mezun olan öğrenciler, yükseklisans öğrencileri hariç Kurumdan daha önce kredi almış olan öğrenciler, gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar, yabancı uyruklu öğrenciler, polis akademisi öğrencileri, askeri öğrenciler ve mezun öğrenciler gibi), 34. Sayılan bu durumlar dışında ise, yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere kredi burs verileceği sonucuna ulaşılması gerekirken; sayılan bu durumlar dışında ihtiyaç ve yeterliğin tespiti hakkında Yönetim
Kurulunca belirlenen esaslara göre değerlendirme yapılacağı hususunun belirtildiği, 35. Ancak bu şekilde Yönetmelikle verilen yetki çerçevesinde “Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının
Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar (Kıstaslar)” ile başvuru yapıldığı yıl itibariyle 30 yaşını geçmiş olan lisans öğrencilerine ve 35 yaşının geçmiş olan yüksek lisans/doktora öğrencilerine öncelikli olsalar dahi kredi/burs tahsis işlemi yapılamayacağı, ifade edilerek yaş kısıtlaması getirildiği, görülmektedir.
36. Nitekim 2018-2019 öğretim yılı ve 2019-2020 öğretim yılına ilişkin Burs/Öğrenim Kredisi başvurusunun değerlendirilmesine ilişkin Usul ve Esaslarda; 35 yaşını geçmiş olan lisans öğrencilerine ve
40 yaşını geçmiş olan yüksek lisans öğrencilerine öncelikli olsalar dahi kredi/burs tahsis işleminin
yapılamayacağı belirtilmekte iken, işbu başvuruya konu 2020/2021 öğretim yılı Burs/Öğrenim Kredisi
Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esasların (Kıstaslar) Diğer Hususlar başlıklı (k)
maddesinde ise başvuru yapıldığı yıl itibariyle 30 yaşını geçmiş olan lisans öğrencilerine ve 35 yaşının geçmiş olan yüksek lisans/doktora öğrencilerine öncelikli olsalar dahi kredi/burs tahsis işlemi yapılamayacağı hususunun öngörüldüğü anlaşılmaktadır.
37. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, her ne kadar yaş kısıtlamasına yönelik düzenlemenin objektif nitelikte olduğu ve burs/kredi için müracaat eden öğrencilere verilecek kredinin toplamının ayrılan fondan/ödenekten fazla olması durumuna yönelik olarak yaş kısıtlaması yönünde düzenleme getirildiği anlaşılmakta ise de, bahsi geçen yaş kısıtlamasının, burs/kredi talep eden öğrencinin ihtiyaç ve yeterliğinin tespitine yönelik olmadığı, Yönetmelikte “öğrenim kredisinden yararlanmak üzere, bu Yönetmelik Hükümlerine göre Kuruma başvuran önlisans, lisans, yüksek lisans (Master-Doktora)
öğrencileri” şeklinde ifade edilen “öğrenci” tanımına yönelik bir kısıtlama niteliğinde olduğu; oysa ilgili
Kanunda sadece, Yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs / öğrenim kredisi verileceği hususunun öngörüldüğü, yani öğrencilerin burs ve öğrenim kredisinden yararlanmalarının tek koşulunun yeterlik ve ihtiyaç şartını sağlamalarına yönelik olduğu, dolayısıyla ilgili Kanunda ve Yönetmelikte “öğrenci” tanımına yönelik herhangi bir atıf bulunmamasına rağmen Yönetim Kurulu kararı ile “yaş şartı” getirilerek “öğrenci” tanımının kısıtlandığı, dolayısıyla halihazırda geçerli mevzuat hükümleri çerçevesinde “öğrenci” tanımına girenlerin burs/kredi başvurularının yeterlik ve ihtiyaç yönünden değerlendirmeye alınması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 38. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu
kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı görülmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
39. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE; Hâlihazırda geçerli mevzuat hükümleri çerçevesinde “öğrenci” tanımına girenlerin burs/kredi başvurularının yeterlik ve ihtiyaç yönünden değerlendirmeye alınması hususunda GENÇLİK ve SPOR
BAKANLIĞI KREDİ ve YURTLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve
Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğüne tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/