|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın İstanbul Teknik Üniversitesi’nin Elektrik Mühendisliği Tamamlama Programı’na ilişkin iddiaları incelenmiştir. Başvuran, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından belirlenen kriterlerle programın ders planı arasında uyumsuzluk olduğunu, azami ders sayısının aşıldığını ve derslerin belirtilen süre içinde tamamlanamayacağını öne sürmüştür. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, başvuranın taleplerinin hukuka uygun olduğu ve reddedilen talebin hukuka aykırı olduğu belirlenmiştir.
Kararda, YÖK’ün belirlediği kriterlerin ihlal edildiği, dolayısıyla ders planının değiştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörlüğü’ne başvuranın durumunun yeniden değerlendirilmesi ve YÖK ile gerekli koordinasyonun sağlanması tavsiye edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebinin yerinde olduğu ve reddedilmesinin hukuka aykırı olduğu ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/5131-S.22.7822
BAŞVURU NO : 2021/17651
KARAR TARİHİ : 13/04/2022
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI (Re’sen)
İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın öğrencisi olduğu İTÜ Elektrik Mühendisliği Tamamlama
Programının YÖK’ün bu programla ilgili belirlemiş olduğu bazı kriterleri karşılamadığı iddiası ile ders plan formatının değiştirilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 16.10.2021 tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvurusunda
08.07.2021 tarihinde karara bağlanmış olan başvurusunun tekrar değerlendirilmesini talep etmekte olup
başvuranın 28.06.2021 tarihli başvurusunda; İstanbul Teknik Üniversitesinin Teknik Öğretmenler için açtığı Elektrik Mühendisliği Tamamlama Programına ait Ders Planı ile YÖK’ün bu programla ilgili belirlemiş olduğu bazı kriterlerin uyuşmadığını, ilk olarak YÖK’ün belirlemiş olduğu azami ders sayısının ilgili program için aşıldığını, diğer yandan ise belirtilen ders planının YÖK’ün belirlediği süre zarfı içinde
İTÜ’de genel olarak uygulanan “Ders Ön Şart” koşulu nedeniyle tamamlanamayacak olduğunu iddia etmekte ve Üniversite tarafından verilen cevabın tarafsız bir merci tarafından değerlendirilmesini ve ayrıca
Üniversitenin kendi bünyesindeki diğer programlarında yapmış olduğu ders planının benzerini Mühendislik
Tamamlama Programları için de hazırlamasını ve bunu yayınlamasını, diğer bir ifadeyle ders planının formatının değiştirilmesini talep ettiği görülmüştür.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 28.10.2021 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden İstanbul
Teknik Üniversitesi Rektörlüğü Hukuk Müşavirliğinin 02.12.2021 tarihli ve sayılı yazısında;
/
2.1) Başvuranın Üniversitelerinin Elektrik-Elektronik Fakültesi Elektrik Mühendisliği Mühendislik
tamamlama programına 20.10.2020 tarihinde kayıt yaptırdığı ve halen kayıtlı öğrenci olduğu, başvurana ait transkript belgesi ve kayıtlı olduğu programa ait ön şartlı derslerinin belirtildiği ders planının ekte olduğu;
2.2) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının mühendislik tamamlama programlarına ilişkin olarak belirlediği
kriterler ve derslere ilişkin açıklamaların yer aldığı 19.10.2020 tarihli ve E.66259 sayılı yazısının ekte olduğu;
2.3) Bitirme Tasarım Projesi (BTP) dersinin 2017-2018 Güz Dönemi sonrası programda iki ayrı
ders olarak Elektrik Mühendisliği Tasarımı-I ve Elektrik Mühendisliği Tasarımı-II adı altında açılmasına karar verildiği, Elektrik Mühendisliği Tasarımı-I dersinin eski sistem öğrencilerinin aldığı Bitirme Tasarım Projesi dersine kayıt olmadan önce tamamlanması gereken ara rapor çalışması ile yakın içeriğe sahip oluğu, dolayısı ile bu durumun Mühendislik Tamamlama öğrencilerine ilave bir yük getirmediği, ayrıca, Mühendislik Tamamlama öğrencilerinin diğer ders planlarında herhangi bir değişiklik yapılmadığı, bu gerekçelerden dolayı mühendislik tamamlama öğrencilerinin 16 ders almalarının Elektrik Mühendisliği Bölümü tarafından uygun görüldüğü, Üniversitelerinin Elektrik Mühendisliği Bölümü Mühendislik Tamamlama Programında yer alan 16 dersin
YÖK’ün öngördüğü 6 yarıyılda tamamlayabileceğinin tespit edildiği, örnek bir ders planının ve Elektrik
Mühendislik Tamamlama Programı ders planının ve ön şartlarının da ekte sunulduğu;
2.4) Konu ile ilgili mevzuatın 3795 sayılı Bazı Lise Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi
Hakkında Kanun’un 4. maddesi ile bu maddeye dayalı olarak Yükseköğretim Kurulunca çıkarılan yönetmelik ve alınan kararlar olduğu;
2.5) Başvuru konusu talebe ilişkin olarak başvuran tarafından veya benzer durumda olan başkaca bir
öğrenci tarafından üniversitelerine karşı açılmış veya devam etmekte olan herhangi bir yargılama bulunmadığı;
Hususlarının açıklandığı görülmüştür.
3) Kurumumuzun 11.03.2022 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yükseköğretim Proje Geliştirme ve Destekleme Daire
Başkanlığının 31.03.2022 tarihli ve sayılı yazısında;
3.1) İstanbul Teknik Üniversitesinin Teknik Öğretmenler için açtığı Elektrik Mühendislik Tamamlama
programına ait ders planının Başkanlıkları tarafından bu programla ilgili belirlenmiş bazı kriterleri karşılamadığı ve taraflarınca belirlenmiş azami ders sayısının aşıldığı gerekçesiyle söz konusu durumun düzeltilmesi talebiyle Erhan Okumuş tarafından yapılan başvurunun yer aldığı yazının incelendiği;
3.2) Teknik Öğretmenler İçin Mühendislik Tamamlama Programlarının, 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve
Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında Kanun ile Teknik Öğretmenler İçin Düzenlenecek
Mühendislik Programlarının Uygulama Esas ve Usulleri Yönetmeliği hükümleri uyarınca gerçekleştirilmekte olduğu, Danıştay 8. Dairesinin 2020/1717 Esas No’lu kararı uyarınca, Teknik
Öğretmenler İçin Düzenlenen Mühendislik Tamamlama Programlarının Uygulamasına ilişkin
Başkanlıklarının 26.09.2019 tarihli ve 71085 sayılı duyurusunun “Üniversite senatoları tarafından
“Mühendislik Tamamlama” müfredatındaki dersler en fazla %50 oranında artırılabilecektir. Ancak Yapı
Ressamlığı, Yapı Tasarımı Öğretmenliği ve Matbaa Öğretmenliği programları mezunları için hazırlanan müfredatta herhangi bir artırıma gidilmeyecektir.” hükmünün yer aldığı 3 üncü maddesi ile
/
“…Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen müfredatta üst sınırı geçmemeleri kaydıyla artırım yaparak programı uygulayan yükseköğretim kurumlarındaki öğrencilere ise iki yıl ilave eğitim öğretim hakkı verilerek azami 3 yıl içinde öğrenimlerini tamamlamaları, bu sürelerde tamamlayamayanların ise ilişiklerinin kesilmesi gerekmektedir.” hükmünün yer aldığı 11 inci maddesinin iptaline karar verildiğinden, Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 21.10.2021 tarihli toplantısında 2021 yılı Teknik Öğretmenler İçin
Düzenlenen Mühendislik Tamamlama Programlarının Uygulamasına ilişkin açıklamaların
25.10.2021 tarihli ve 79018 sayılı yazıları ile Üniversitelere bildirildiği; söz konusu yazı eklerinde söz
konusu karar ile Mühendislik Tamamlama Programında verilecek derslere ilişkin bilgilerin yer almakta olduğu;
3.3) Ayrıca bahse konu iptal kararının hangi tarihten itibaren uygulanacağı, 2021 yılı öncesi kayıtlı olanlara
erken mezuniyet hakkı doğması halinde öğrencilerin bundan faydalanıp/faydalanamayacakları hususunda
Başkanlıklarından görüş talep eden yazı ve dilekçelerin Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 12.01.2022 tarihli toplantısında incelendiği, Başkanlıklarının Hukuk İşleri ve Mevzuat Komisyonunun görüşü doğrultusunda, konunun yargı kararının uygulanması ile ilgili olduğu anlaşıldığından, somut olayın özelliğine göre Üniversiteler tarafından değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varıldığına dair yazının da üniversitelere gönderildiği;
Hususlarının açıklandığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
4.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4.2) “Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı 138 inci maddesinde; “Yasama ve yürütme organları ile
idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.”
5) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 6.1.1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “Kararların sonuçları” başlıklı
28 inci maddesinin birinci fıkrasında; “1.(Değişik:10/6/1994-4001/13 md.) Danıştay, bölge idare
mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. Ancak, haciz veya ihtiyati haciz uygulamaları ile ilgili davalarda verilen kararlar hakkında, bu kararların kesinleşmesinden sonra idarece işlem tesis edilir.”
7) 6.11.1981 tarihli 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
/
7.1) “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 nci maddesinin b ve e fıkralarında; “b)
Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, … e) Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları
Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek”;
7.2) “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “(2)
Fakültenin eğitim – öğretim, plan ve programları ile takvimin uygulanmasını sağlamak, … (5) Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek”;
8) 29.04.1992 tarihli ve 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi
Hakkında Kanun’un;
8.1) “Unvanlar” başlıklı 3 üncü maddesinin (e) bendinde; “Gördükleri mesleki teknik öğretim
alanlarına göre; … (Değişik bend: 02.12.2016 – 6764 S.K/Madde 50) Teknik öğretmen unvanını kazananlar için Yükseköğretim Kurulunca belirlenen mühendislik fakültelerince düzenlenecek iki yarıyıl süreli mühendislik eğitimi tamamlama programını en fazla dört yarıyıl içinde bitirenlere dallarında “mühendis”, unvanı verilir.”
8.2) “Mühendislik Programlarının Düzenlenmesi” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Teknik öğretmenler
için düzenlenecek mühendislik programlarının uygulama esas ve usulleri, Yükseköğretim Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”
8.3) “Mühendislik Programlarının Uygulanması” başlıklı 5 inci maddesinde; “Teknik öğretmenler için
düzenlenecek mühendislik programları, bu Kanunun yayımını izleyen ilk öğretim yılından itibaren ilgili fakültelerce uygulamaya konulur.”
9) 07.08.1992 tarihli ve 21308 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Teknik Öğretmenler İçin
Düzenlenecek Mühendislik Programlarının Uygulama Esas ve Usulleri Yönetmeliği’nin;
9.1) “Müfredat Programlarının Hazırlanması ve Onaylaması” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“Tamamlama programlarında uygulanacak müfredat programları mühendislik fakültelerinin lisans programları esas alınmak suretiyle teknik öğretmenlik programlarının müfredatı ile mühendislik lisans programlarının müfredatı arasındaki farklılıkları giderecek şekilde hazırlanır. Müfredat programları bir
Yükseköğretim Kurulu Üyesinin koordinatörlüğünde, teknik eğitim fakülteleri öğretim üyeleri arasından üç, mühendislik fakültesi öğretim üyeleri arasından üç üye olmak üzere Yükseköğretim Yürütme
Kurulunca seçilen yedi kişilik bir komisyonca birinci fıkra hükümlerine uygun olarak hazırlanır. Komisyon, gerektiğinde ilgili alanlarda görevli öğretim üyelerinden alt komisyon oluşturabilir. Müfredat programları
Üniversitelerarası Kurul tarafından onaylandıktan sonra uygulanmaya konulur.”
9.2) “Eğitim Süresi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Tamamlama programlarının süresi iki yarıyıldır.
Ancak, programı bu sürede bitiremeyenlere iki yarıyıl ek süre verilir. Bu sürenin sonunda da başarılı olamayanların programla ilişkileri kesilir.”
/
9.3) “Tamamlama Programlarına Giriş” başlıklı 6 nci maddesinde; “Tamamlama programlarının
süresi iki yarıyıldır. Ancak, programının açılacağı üniversitenin rektörünün önerisi dikkate alınarak
Yükseköğretim Yürütme Kurulunca belirlenir.”
9.4) “Tamamlama programlarının Uygulanması” başlıklı 7 nci maddesinde; “Tamamlama
programlarına uygulayacak olan teknik eğitim fakülteleri öğretim üyeleri, laboratuvar, teçhizat, atölye, stüdyo ve diğer imkanlar değerlendirilmek suretiyle Yükseköğretim Genel Kurulunca belirlenir.
Tamamlama programlarının uygulanmasından ilgili fakülte dekanı sorumludur.”;
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, emsal yargı kararı ve tüm
dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun kabulü ile brilikte ilgili mevzuat hükümleri ve
Danıştay 8. Dairesinin 2020/1717 Esas sayılı iptal kararı doğrultusunda başvuranın durumunun tekrar değerlendirilmesi hususunda İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörlüğüne ve 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu’nun 7 nci maddesi gereğince söz konusu Danıştay 8. Dairesinin 2020/1717 Esas sayılı iptal kararının ahenkli uygulanması için gerekli koordinasyonun sağlaması hususunda Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığına tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Kurumumuza yapılan başvurunun; İstanbul Teknik Üniversitesinin Teknik Öğretmenler için açtığı
Elektrik Mühendisliği Tamamlama Programına ait Ders Planı ile YÖK’ün bu programla ilgili belirlemiş olduğu bazı kriterlerin uyuşmadığı, ilk olarak YÖK’ün belirlemiş olduğu azami ders sayısının ilgili program için aşıldığı, diğer yandan ise belirtilen ders planının YÖK’ün belirlediği süre zarfı içinde İTÜ’de genel olarak uygulanan “Ders Ön Şart” koşulu nedeniyle tamamlanamayacak olduğu iddialarına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
12) Somut olaya bakıldığında;
12.1) Başvuranın 20.10.2020 tarihinde İTÜ Elektrik-Elektronik Mühendisliği Fakültesi Elektrik
Mühendisliği Mühendislik Tamamlama Programına kayıt yaptırdığı, 2020-2021 Eğitim-Öğretim yılı Güz döneminde İngilizce hazırlık sınıfına devam ettiği ve 08.02.2021 tarihinde başarılı olarak 2020-2021
Eğitim-Öğretim yılı Bahar döneminde Mühendislik Tamamlama Programı öğrenimine başladığı;
12.2) Başvuranın 25.02.2021 tarihli dilekçesi ile Elektrik-Elektronik Fakültesi Dekanlığına başvurduğu;
12.3) Başvuranın talebinin 21.04.2021 tarihli ve sayılı Elektrik Mühendisliği Bölüm Akademik
Kurulunda görüşüldüğü ve İTÜ Senatosu tarafından Bitirme Tasarım Projesi (BTP) dersinin 2017-
2018 Güz Dönemi sonrası programda iki ayrı ders olarak ELK4901 Elektrik Mühendisliği Tasarımı-I ve
Elektrik Mühendisliği Tasarımı-II adı altında açılmasına karar verildiği, Elektrik
Mühendisliği Tasarımı-I dersinin eski sistem öğrencilerinin aldığı Bitirme Tasarım Projesi dersine kayıt olmadan önce tamamlanması gereken Ara Rapor çalışması ile yakın içeriğe sahip oluğu, dolayısı ile
/
bu durumun Mühendislik Tamamlama öğrencilerine ilave bir yük getirmediği, ayrıca Mühendislik
Tamamlama öğrencilerinin diğer ders planlarında herhangi bir değişiklik yapılmadığı, bu gerekçelerden dolayı mühendislik tamamlama öğrencilerinin 16 ders almalarının Elektrik Mühendisliği Bölümü tarafından uygun görüldüğü,
12.4) Başvurana Elektrik Mühendisliği Bölümü tarafından 28.06.2021 tarihli yazıyla cevap verildiği ve söz
konusu cevapta akademik kurul kararının iletildiği; Tespit edilmiştir.
13) Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında;
13.1) Yukarıda 8 ve 9 nolu paragraflarda yer verilen mevzuat hükümleri ile birlikte İstanbul Teknik
Üniversitesi tarafından Kurumumuza iletilen Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yükseköğretim Proje
Geliştirme ve Destekleme Daire Başkanlığının tüm Üniversitelere gönderdiği 19.10.2020 tarihli ve
E.66259 sayılı yazısı ekinde yer alan Mühendislik Tamamlama Programları Uygulanmasına Dair
Açıklama’da; “1-Mühendislik Tamamlama Programına yerleşen bir adayın mühendislik tamamlama programını tamamlayabilmesi için Mühendislik Tamamlama Programları Çalışma Komisyonu tarafından belirlenen Ek-2’de yer alan dersleri alması zorunludur. 2-Tamamlama için belirlenen derslerde üniversite senatosu tarafından en fazla %30 oranında değişiklik yapılabilecektir. 3-Üniversite senatoları tarafından
“Mühendislik Tamamlama” müfredatındaki dersler en fazla %50 oranında artırılabilecektir. Ancak
Yapı Ressamlığı, Yapı Tasarımı Öğretmenliği ve Matbaa Öğretmenliği programları mezunları için hazırlanan müfredatta herhangi bir artırıma gidilmeyecektir… 11-3795 sayılı kanun uyarınca, Başkanlığımızca yürütülen Mühendislik Tamamlama Programının süresi ile ilgili olarak; “Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen müfredatı uygulayan programda artırım yapmayan yükseköğretim kurumlarındaki Mühendislik Tamamlama programı öğrencilerine ilave bir yıl eğitim öğretim hakkı verilerek azami 2 yıl içinde öğrenimlerini tamamlamaları gerekmektedir.
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen müfredatta üst sınırı geçmemeleri kaydıyla artırım yaparak programı uygulayan yükseköğretim kurumlarındaki öğrencilere ise iki yıl ilave eğitim öğretim hakkı verilerek azami 3 yıl içinde öğrenimlerini tamamlamaları bu sürelerde tamamlayamayanların ise ilişiklerinin kesilmesi gerekmektedir. Ayrıca yabancı dil hazırlık sınıfında geçirilen süreler bu sürelere dahil edilmeyecektir. 12- Yükseköğretim Yürütme Kurulu’nun 25.09.2019 tarihli toplantısında alınan karar doğrultusunda, Teknik Öğretmenler için Düzenlenecek Mühendislik
Programlarının Uygulama Esas ve Usulleri yönetmeliği uyarınca öğrenim gören Mühendislik Tamamlama programı öğrencileri, sorumlu oldukları derslerden başarısız tek dersinin kalması halinde 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunun 44. maddesinden, azami sürelerini aşmamak kaydıyla yararlanabilecektir.” şeklindeki kararlarla birlikte “Elektrik Mühendisliği” Tamamlama Programında verilecek derslerin aşağıdaki gibi belirlendiği görülmüştür.
Dersin Adı
1 Mühendislik Matematiği I
2 Mühendislik Matematiği II
3 Sinyaller ve Sistemler
/
4 Elektromanyetik Alan Teorisi
5 Olasılık ve İstatistik
6 Elektrik Tesisleri
7 Otomatik Kontrol II
8 Enerji İletim Sistemleri
9 Devre Analizi II
10 Güç Elektroniği
13.2) Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 21.10.2021 tarihli toplantısında 2021 yılı Teknik
Öğretmenler İçin Düzenlenen Mühendislik Tamamlama Programlarının Uygulamasına ilişkin açıklamada; 1- Yükseköğretim Genel Kurulunun 24.03.2021 tarihli toplantısında Yükseköğretim Yürütme
Kuruluna verilen yetkiye dayanarak; Teknik Öğretmenler İçin Mühendislik Tamamlama Programları
Tercih Kılavuzuna göre adayların yerleşebilecekleri mühendislik lisans tamamlama programlarının
15.09.2021 tarihli Yürütme Kurulu kararı ile uygun bulunduğu, söz konusu karar uyarınca yapılan
mühendislik tamamlama programları başvuru, tercih ve yerleştirme işlemlerinin tamamlandığı, …
Mühendislik Tamamlama Programına yerleşen bir adayın mühendislik tamamlama programını tamamlayabilmesi için Mühendislik Tamamlama Programları Çalışma Komisyonu tarafından belirlenen
Ek’2 de yer alan dersleri almasının; tamamlama için belirlenen derslerde üniversite senatosu tarafından en fazla %30 oranında değişiklik yapılabileceğinin, Mühendislik Tamamlama
Programlarının öğretim dili kılavuzunda belirtildiği şekilde uygulanacağının, öğrencilerin, tercih kılavuzunda yayımlandığı üzere katkı payı ve ikinci öğretim ücreti ödeyeceğinin, tamamlama programlarını başarı ile bitirenlere ilgili dallarda “mühendis” unvanı verileceğinin, bunların diplomalarına “3795 sayılı
Kanun uyarınca tamamlama programını bitirerek mühendis unvanını kazanmıştır” kaydı konulacağının, Mühendislik Tamamlama Programı öğrencilerinin diğer öğrencilerle birlikte derslere devam edeceğinin, … Mühendislik Tamamlama programı öğrencilerinin ilave bir yıl eğitim öğretim hakkı verilerek azami 2 yıl içinde öğrenimlerini tamamlamalarının; ayrıca yabancı dil hazırlık sınıfında geçirilen sürelerin bu sürelere dâhil edilmeyeceğinin, uygun olduğuna Yükseköğretim Yürütme Kurulunun
21.10.2021 tarihli toplantısında karar verildiği;
“Ek-2 Mühendislik Tamamlama Programında Verilecek Dersler”
“Elektrik Mühendisliği” Tamamlama Programı
Dersin Adı
1 Mühendislik Matematiği I
2 Mühendislik Matematiği II
3 Sinyaller ve Sistemler
/
4 Elektromanyetik Alan Teorisi
5 Olasılık ve İstatistik
6 Elektrik Tesisleri
7 Otomatik Kontrol II
8 Enerji İletim Sistemleri
9 Devre Analizi II
10 Güç Elektroniği
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
14) Kurumumuzca yapılan incelemede;
14.1) Danıştay 8. Dairesinin 2020/1717 Esas No’lu kararı uyarınca, Teknik Öğretmenler İçin Düzenlenen
Mühendislik Tamamlama Programlarının Uygulamasına ilişkin YÖK Başkanlığının 26.09.2019 tarihli ve
71085 sayılı duyurusunun “Üniversite senatoları tarafından “Mühendislik Tamamlama” müfredatındaki
dersler en fazla %50 oranında artırılabilecektir. Ancak Yapı Ressamlığı, Yapı Tasarımı Öğretmenliği ve
Matbaa Öğretmenliği programları mezunları için hazırlanan müfredatta herhangi bir artırıma gidilmeyecektir.” hükmünün yer aldığı 3 üncü maddesi ile “…Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen müfredatta üst sınırı geçmemeleri kaydıyla artırım yaparak programı uygulayan yükseköğretim kurumlarındaki öğrencilere ise iki yıl ilave eğitim öğretim hakkı verilerek azami 3 yıl içinde öğrenimlerini tamamlamaları, bu sürelerde tamamlayamayanların ise ilişiklerinin kesilmesi gerekmektedir.” hükmünün yer aldığı 11 inci maddesinin iptaline karar verildiği; söz konusu iptal edilen maddelerin, başvuranın mühendislik tamamlama programına girdiği 2020 yılı açıklamalarında da yer aldığı;
14.2) Diğer yandan, başvuranın programa girdiği 2020 yılından sonraki 2021 yılı YÖK Duyurusunda
değişikliğe gidilerek “tamamlama için belirlenen derslerde üniversite senatosu tarafından en fazla %30 oranında değişiklik yapılabileceği” ve “Mühendislik Tamamlama programı öğrencilerinin ilave bir yıl eğitim öğretim hakkı verilerek azami 2 yıl içinde öğrenimlerini tamamlamaları” gerektiği hususlarının belirlendiği;
14.3) Kaldı ki 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında Kanun’un
3 üncü maddesinin (e) bendine göre mühendislik fakültelerince düzenlenecek iki yarıyıl süreli mühendislik
eğitimi tamamlama programını en fazla dört yarıyıl içinde bitirenlere dallarında mühendis unvanı verileceğinin hüküm altına alındığı;
14.4) Ayrıca adı geçen Kanun’un 4 üncü maddesine göre teknik öğretmenler için düzenlenecek mühendislik
tamamlama programlarının uygulama esas ve usullerinin Yükseköğretim Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği ve söz konusu Teknik Öğretmenler İçin Düzenlenecek Mühendislik
Programlarının Uygulama Esas ve Usulleri Yönetmeliği’nin 5 inci maddesinde tamamlama programlarının süresinin iki yarıyıl olduğu, programı bu sürede bitiremeyenlere iki yarıyıl ek süre verileceği, ancak bu sürenin sonunda da başarılı olamayanların programla ilişkileri kesileceği belirlenmiş olsa da 6 ncı
maddesinde, tamamlama programlarının süresinin iki yarıyıl olduğu, ancak programın açılacağı üniversitenin rektörünün önerisi dikkate alınarak Yükseköğretim Yürütme Kurulunca belirleneceği karşısında Kanun’da ve Yönetmelik’te belirlenmiş “iki yarıyılı”, “azami dört yarıyılı” aşacak şekilde bitirme sürelerinin azami 3 yıl olarak söz konusu tamamlama programlarına alım sürecinin başında
Yükseköğretim Yürütme Kurulu tarafından belirlendiği ve YÖK Başkanlığınca duyurulduğu anlaşılmıştır.
14.5) Bu çerçevede, başvuranın YÖK Başkanlığının 19.10.2020 tarihli ve E.66259 sayılı yazısı ekinde yer
alan Mühendislik Tamamlama Programları Uygulanmasına Dair Açıklaması doğrultusunda İTÜ Elektrik
Mühendisliği Tamamlama Programına başladığı ve YÖK’ün belirlemiş olduğu ve bu açıklamanın ekinde duyurduğu 10 derslik tamamlama programını ve yine söz konusu açıklamada yer alan “Üniversite senatoları tarafından “Mühendislik Tamamlama” müfredatındaki dersler en fazla %50 oranında artırılabilecektir.” düzenlemesini aşacak şekilde başvurana 16 ders ve azami 3 yıllık süre verildiği görülmüştür.
14.6) Yukarıda 2 nolu paragrafta da yer verildiği üzere, İTÜ Rektörlüğünü tarafından konuyla ilgili olarak
yapılan açıklamada, bir dersin 2017-2018 Güz Dönemi sonrasında iki ayrı ders olarak açılmasına karar verildiği, bu derslerden birinin ara rapor çalışması niteliğinde olduğu ve dolayısı ile öğrencilere ilave bir yük getirmediği ve söz konusu 16 dersin YÖK’ün öngördüğü 6 yarıyıllık sürede tamamlanabileceği açıklamaları görülmekle birlikte;
14.6.1) Her ne kadar 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 7 nci maddesine göre yükseköğretim
kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmış ve buna göre mühendislik tamamlama programı müfredat ve süresi (azami 3 yıl olarak) belirlenmiş olsa da 3795 sayılı
Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında Kanun’da bir mühendislik tamamlama programının azami 4 yarıyılda bitirilebileceğinin hüküm altına alınması karşısında 2547 sayılı Kanun’a göre özel kanun olan 3795 sayılı Kanun’un dikkate alınması gerektiği ve ayrıca normlar hiyerarşisi çerçevesinde de Kanun’a dayalı alınan bir karara karşı doğrudan Kanun ve Yönetmelik maddesinin dikkate alınması gerektiği değerlendirilmiştir.
14.6.2) Diğer yandan, Yükseköğretim Yürütme Kurulu tarafından alınan ve YÖK Başkanlığınca duyurulan
2019 yılı kararının “Üniversite senatoları tarafından “Mühendislik Tamamlama” müfredatındaki dersler
en fazla %50 oranında artırılabilecektir. Ancak Yapı Ressamlığı, Yapı Tasarımı Öğretmenliği ve Matbaa
Öğretmenliği programları mezunları için hazırlanan müfredatta herhangi bir artırıma gidilmeyecektir.” şeklindeki 3 üncü maddesi ile “…Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen müfredatta üst sınırı geçmemeleri kaydıyla artırım yaparak programı uygulayan yükseköğretim kurumlarındaki öğrencilere ise iki yıl ilave eğitim öğretim hakkı verilerek azami 3 yıl içinde öğrenimlerini tamamlamaları, bu sürelerde tamamlayamayanların ise ilişiklerinin kesilmesi gerekmektedir.” şeklindeki 11 inci maddesinin Danıştay 8.
Dairesi tarafından iptal edildiği anlaşılmakla her kadar ne başvuranın mühendislik tamamlama programına girdiği 2020 yılı karar ve açıklamalarında da aynen yer alan bu maddelere ilişkin bir iptal kararı olmasa da
Anayasamızın 138 inci maddesinde yer aldığı şekliyle idarelerin, mahkeme kararlarına uymak zorunda oldukları ve mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyecekleri gibi bunların yerine getirilmesini de geciktiremeyecekleri ve yine 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28 inci maddesinde yer alan
Danıştay’ın esasa ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olması karşısında söz konusu Danıştay’ın iptal kararının ilgili idareler tarafından uygulanması gerektiği açıktır.
/
14.6.3) Bu çerçevede, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yükseköğretim Proje Geliştirme ve Destekleme
Daire Başkanlığının 25.10.2021 tarihli ve sayılı yazısıyla, Danıştay 8. Dairesinin 2020/1717 Esas sayılı kararının Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 21.10.2021 tarihli toplantısında görüşüldüğü ve 2021 yılı için yukarıda 13.2 nolu paragrafta yer verilen karara varıldığı ve bunun tüm devlet üniversitelerine duyurulduğu; ardından üniversitelerden gelen, “söz konusu iptal kararının uygulanmasının hangi tarihten itibaren yapılacağı, 2021 yılı öncesi kayıtlı olanlara erken mezuniyet hakkı doğması halinde öğrencilerin bundan faydalanıp/faydalanamayacakları hususunda” görüş taleplerinin Yükseköğretim Yürütme
Kurulunun 12.01.2022 tarihli toplantısında görüşüldüğü ve konunun yargı kararının uygulanması ile ilgili olduğu anlaşıldığından somut olayın özelliğine göre Üniversiteler tarafından değerlendirilmesi gerektiği kararına varıldığı ve bunun da tüm devlet üniversitelerine duyurulduğu görülmekle birlikte 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun 7 nci maddesinde yer aldığı üzere Yükseköğretim Kurulunun, yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamakla görevli olması karşısında bu görevin gereği olarak söz konusu Danıştay 8. Dairesinin 2020/1717 Esas sayılı iptal kararının bütün üniversitelerde ahenkli uygulanması için gerekli koordinasyonu sağlaması gerektiği değerlendirilmiştir.
15) Başvuranın iddiaları, ilgili idarelerin açıklamaları, ilgili mevzuat ve emsal yargı kararlarının
birlikte değerlendirilmesi neticesinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle, başvuranın, İstanbul Teknik
Üniversitesinin Teknik Öğretmenler için açtığı Elektrik Mühendisliği Tamamlama Programına ait Ders
Planı ile YÖK’ün bu programla ilgili belirlemiş olduğu bazı kriterlerin uyuşmadığı, YÖK’ün belirlemiş olduğu azami ders sayısının ilgili program için aşıldığı ve ders planının YÖK’ün belirlediği süre zarfı içinde tamamlanamayacak olduğu iddiaları ile ders plan formatının değiştirilmesi talebinin yerinde olduğu değerlendirilmiş ve başvuranın talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Üniversite tarafından başvurana verilen cevapta karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uyulmadığı, diğer yandan YÖK Başkanlığından istenilen bilgibelge taleplerimize süresinde cevap verilmediği anlaşıldığından bundan böyle bu hususlara dikkat edilmesi gerektiği değerlendirilmiş olup idarelerin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde
herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
Başvurunun KABULÜ ile; /
– İlgili mevzuat hükümleri ve Danıştay 8. Dairesinin 2020/1717 Esas sayılı iptal kararı doğrultusunda başvuranın durumunun tekrar değerlendirilmesi hususunda İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 7 nci maddesi gereğince söz konusu
Danıştay 8. Dairesinin 2020/1717 Esas sayılı iptal kararının ahenkli uygulanması için gerekli koordinasyonun sağlaması hususunda YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
– 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI ve İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
– Kararın, BAŞVURAN ile YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA ve İSTANBUL
TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/