|
ÖZET: Başvuran, doktora eğitiminde aldığı öğrenim kredisinin burs olarak dönüştürülmesini talep etmiştir. Ancak, Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü, başvuranın burs kontenjanına giremediğini ve öğrenim kredisi tahsisinin mevzuata uygun olduğunu belirtmiştir. Başvuranın, lisans ve yüksek lisans dönemlerinde burs almış olması, doktora programındaki değerlendirmeye etki etmemektedir.
Yapılan değerlendirmede, başvuranın sosyal ve ekonomik durumunun yeterli puanı sağlamadığı, dolayısıyla burs almaya hak kazanamadığı tespit edilmiştir. Burs tahsisinde öncelikli durumlar arasında yer almayan başvuranın, mevcut mevzuat ve kıstaslar çerçevesinde burs talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmamaktadır. Sonuç olarak, başvuranın burs talebi reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/4743-S.22.7210
BAŞVURU NO : 2021/18956
KARAR TARİHİ : 07/04/2022
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
KREDİ VE YURTLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Burs verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 05/11/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, doktora eğitiminde iki yıldır almakta olduğu öğrenim kredisinin maddî şartlarının olumsuz olması gerekçesiyle bursa dönüştürülmesi talebinde bulunduğunu ve talebinin mevzuatlarına uygun olmadığının vurgulandığını belirterek durumunun incelenmesini ve doktora eğitimi için almakta olduğu öğrenim kredisinin bursa dönüştürülmesini talep etmiştir.
2. Başvuran, tarihli başvurusunda da, aynı ekonomik şartlar altında lisans ve yüksek lisans öğrenimlerinde burs almakta iken doktora aşamasında öğrenim kredisi tahsis edilmesinin şaşkınlık oluşturduğunu belirterek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün başvurana muhatap Esayılı yazısında, “İlgi yazıya istinaden yapılan inceleme sonucunda; Yönetim
Kurulu değerlendirme kriterleri kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda, tarafınıza numara ile öğrenim kredisi verildiği tespit edilmiş olup, Burs Yönetmeliğimiz gereğince (Şehit veya gazi çocuklarına, özür durumuna göre tüm vücut fonksiyon kaybı oranı %40’ın üzerinde olduğu tespit edilen özürlü öğrencilere, anne ve babası ölmüş olanlara, amatör milli olmuş sporculara, lise ve dengi
öğrenimlerini Sosyal Hizmetler Çocuk Esirgeme Kurumuna bağlı yetiştirme yurtlarında barınarak tamamlayanlara, lise ve dengi öğrenimlerini Darüşşafaka Lisesinde tamamlayanlara, YGS veya LYS imtihanları sonucunda belirlenen her öğrenim dalındaki ham puan bazında ilk 100’e girenlere, burs tahsisi yapılmakta olup, diğer öğrencilerin burs, öğrenim kredisi müracaatlarının değerlendirilmesi ise, öğrencinin başarı durumu, ailenin; geliri, sahip olduğu taşıt, gayrimenkul, sosyal durumu üzerinden)
yapılmaktadır. Buna göre, öğrenim kredisi verilen bir öğrenciye burs verilmesi mümkün olmadığından hakkınızda yapılacak bir işlem bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.
4. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün bilgi ve belge talebimize yönelik sayılı cevabi yazısında, “ 351 ve 5102 sayılı kanunlar gereğince Yükseköğretim öğrencilerine kredi ve burs verilmektedir.
5. 10.07.2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi gazetede yayımlanan 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin 184. Maddesi ile Gençlik ve Spor Bakanlığının görev ve yetkilerini belirlemiştir. Bu maddenin (h) bendi “Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi, burs ve diğer yardımlara ilişkin hizmetleri yürütmek ve bunlara dair usul ve esasları belirlemek,” hükmü gereğince 2019-2020 öğretim yılında da başvuruda bulunan ve mevzuata uygun sistemdeki tüm öğrencilerin durumları değerlendirilerek kredi/burs tahsisleri yapılmıştır.
6. İlgi yazıda bilgi ve belge talebinde bulunduğunuz başvuranın durumu incelenmiş olup; Ankara Hacı
Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Doktora Programı öğrencisi olduğu 2019-2020 öğretim yılında kredi/burs almak için müracaat ettiği ve tarafına müracaatına istinaden yapılan değerlendirmede numara ile öğrenim kredisi tahsis edildiği anlaşılmıştır.
7. a),b) Şikâyet konusu kapsamında başvuran ile yapılan yazışmalar ve başvuranın kayıtlı ve mezun olduğu yükseköğrenim bilgileri ekte sunulmuştur.
8. c) Başvuranın daha önce Gazi Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve
Edebiyatları lisans programında lisans öğrencisiyken yapmış olduğu burs/kredi başvurusuna istinaden 2009/2010 öğretim dönemi Yönetim Kurulu değerlendirme kriterleri kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda, Genel Müdürlüğümüzden numara ile “KYK-Bursu” ve Gazi Üniversitesi
Eğitim Bilimleri Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi tezli yüksek lisans programı öğrencisiyken de numara ile “Türk Dil Kurumu” bursu almıştır.
9. d) Genel Müdürlüğümüze burs/kredi müracaatında bulunan öğrenciler lisans, yüksek lisans ve doktora programı öğrencisi olarak ayrı ayrı değerlendirilmekte olup, daha önce okumuş olduğu programda öğrenciyken burs ya da kredi almış olmasının bir sonraki programdaki değerlendirmesine bir etkisi bulunmamaktadır.
10. e) Burs ve Kredi Değerlendirme Kıstasları her yıl Bakan onayı ile yürürlüğe girmektedir. Burs ve Kredi
Değerlendirme işlemi yılda bir kez yapılmaktadır. Kamu kurumlarından bilgiler web servis ile çekilmektedir. Öğrenciler gelir durumu sosyal durumu ve başarı durumu olarak üç ayrı alanda değerlendirilmekte ve alınan puanlar toplanarak tahsis işlemi yapılmaktadır.
11. f) Başvuru yapılan 2019/2020 yılına ait Doktora öğrencileri için taban puan 6.619,069 olup başvuranın gelir, sosyal ve başarı puanları toplamı 6.299,756 da kaldığı tespit edilmiştir.
12. g) Öğrenci öğretim kurumundaki normal öğrenim süresinin devam etmesi halinde Genel
Müdürlüğümüzden 30.06.2023 tarihine kadar numara ile öğrenim kredisi alacaktır.
13. h) Burs Yönetmeliğimiz gereğince öğrenim kredisi tahsis olan öğrenciye sonradan oluşan öncelikli haller dışında (Anne ve baba her ikisinin de vefatı, Sağlık kurulu raporu ile % 40 ve üzeri özürlülük, Gazi veya şehit çocuğu olması v.b.) burs verilmesi mümkün olmamaktadır.
14. i) Burs ve Kredi değerlendirme işlemleri kanun gereği kıstasa bağlı olduğundan
“DOSTANE ÇÖZÜM” usulüyle çözülmesi mümkün olmamaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
15. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır.
16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
17. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanununun “Burs ve kredilerin verilmesi” başlıklı 2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir…” hükmüne yer verilmiştir.
18. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğinin; “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin
Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarının (Vakıf üniversiteleri hariç) kendi mevzuatlarındaki kriterlere göre belirleyecekleri öğrenciler ile Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından belirlenecek öğrencilere hangi şartlarla burs kredi verileceği ile bunların kesilmesi ve lüzumu halinde tahsiline ilişkin hak ve yükümlülükleri kapsar.”
19. “Burs Tahsis Kontenjanı, Burs Miktarı ve Ödeme Zamanlarının Tespiti” “başlıklı 8 inci maddesinde; Kurum bütçesi dikkate alınarak ilk defa burs verilecek öğrenci sayısını, aylık burs miktarlarını, ödeme zamanını ve öğrencilerin Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi sınavı sonucundaki başarılarına göre burs kontenjanlarını belirlemeye Yönetim Kurulu yetkilidir.
20. “Kurumca Burs Verileceklerin Değerlendirilmesi” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Kurumca burs verilecek öğrenciler; öğrenci ve ailesinin sosyal, ekonomik durumu ile öğrencinin burs isteğinde bulunduğu tarihte yükseköğretim kurumuna girişte aldığı puan ve puan türü, ara sınıfta ise yılsonu başarı durumu dikkate alınarak her yıl Yönetim Kurulunca belirlenen kıstaslar doğrultusunda değerlendirilir.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
21. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek Ret Kararı önerisinde bulunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 22. Başvuran, öğrenim kredisi ödemelerinin burs olarak yapılmasını talep etmektedir.
23. İlgili idare, birden çok kıstas dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda burs kontenjanına girilemediğini belirtmektedir.
24. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın Ankara Hacı Bayram Veli
Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Doktora Programı öğrencisi olduğu, 2019-2020 öğretim yılında kredi/burs almak için müracaat ettiği ve tarafına müracaatına istinaden yapılan değerlendirmede numara ile öğrenim kredisi tahsis edildiği, ödemelerin normal şartlarda 30.06.2023 tarihine kadar ödemelerin devam edeceği, başvuranın lisans döneminde burs, yüksek lisans döneminde Türk Dil
Kurumu bursu aldığı hususları tespit edilmiştir.
25. İlgili mevzuat gereği, öncelik durumu olan şehit veya gazi çocuklarına, engel durumuna göre tüm vücut fonksiyon kaybı oranı %40’ın üzerinde olduğu tespit edilen engelli öğrencilere, anne ve babası ölmüş olanlara, amatör milli olmuş sporculara, lise ve dengi öğrenimlerini Sosyal Hizmetler Çocuk Esirgeme
Kurumuna bağlı yetiştirme yurtlarında barınarak tamamlayanlara, lise ve dengi öğrenimlerini Darüşşafaka
Lisesinde tamamlayanlara, YGS veya LYS imtihanları sonucunda belirlenen her öğrenim dalındaki ham puan bazında ilk 100’e girenlere, burs tahsisi yapılmakta olup, diğer öğrencilerin burs, öğrenim kredisi müracaatlarının değerlendirilmesi ise, öğrencinin başarı durumu, ailenin; geliri, sahip olduğu taşıt, gayrimenkul, sosyal durumu üzerinden yapılmaktadır.
26. Burs/öğrenim kredisi değerlendirmesi, öğrencinin gelir durumu puanı, başarı durumu puanı ve sosyal durum puanı toplamları üzerinden hesaplanmaktadır.
27. Kurum Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslara (Kıstaslar)
göre; burs/öğrenim kredisi için yapılan başvuruların değerlendirilmesinde tavan puan olarak 10.000 (on bin) rakamı esas alınmaktadır.
28. Bu on bin puanın 4000 puanı (% 40) öğrenci ve ailesinin gelir durumuna göre, 4000 puanı (% 40)
öğrencinin başarı durumuna göre, 2000 puanı (% 20) öğrencinin sosyal durumuna göre hesaplanmaktadır.
29. Gelir durumu puanının hesaplanmasında, öğrencinin kendisine, anne ve/veya babasına ait maaş/ücret gelirleri, konut, arsa, işyeri sahipliği, mükellefiyetlik durumu, (Basit usul- Gerçek usul) Şirket ortaklığı, MTV (Motorlu Taşıtlar Vergisi), diğer gelirler (varsa kira, hasılat gelirleri) toplamı dikkate alınmaktadır.
30. Başarı durumu puanının hesaplanması, yükseköğrenime ilk defa giren öğrencilerin ÖSYM tarafından hesaplanan puan türü ve puanı, ara sınıflarda ise yükseköğretime kayıt yaptırdığı tarihteki puan türü ve puanı üzerinden yapılmaktadır.
31. Öğrencinin sosyal durum puanının hesaplanmasında, anne ve/veya babanın sağ/vefat durumu, annebaba boşanma durumu, öğrencinin aile ikametgâh adresi dışında yükseköğrenim görmesi, aile ikametgâh
adresi dışında yükseköğrenim gören, 25 yaşını geçmemiş çalışmayan bekâr kardeş sayısı, ilköğretim ve ortaöğretimde öğrenim gören 20 yaşını geçmemiş, bekâr kardeş sayısı, örgün öğretimde aynı anda üç kardeşin yükseköğrenim görmesi kriterleri dikkate alınmaktadır. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2019/23288 sayılı kararı)
32. Burs/öğrenim kredisi başvurularının değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslara göre eğitim öğretim yılı için belirlenen burs verilecek öğrenci kontenjanından %80 lisans, %19 ön lisans, %0,75 yüksek lisans ve %0,25 doktora öğrencilerine ayrılmaktadır. Yine başvuran öğrenciler arasında en yüksek puanın belirlenmesinde master ve doktora öğrencileri için geçerli ALES puanın en yüksek olanı esas alınmakta ve
ALES puanı yoksa başarı değerlendirme puanı sıfır verilmektedir. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2021/10222 sayılı kararı)
33. Sonuç olarak başvuranın burs verilmesi talebinin değerlendirilmesinde öğrencilerin lisans, yüksek lisans ve doktora programı öğrencisi olarak ayrı ayrı değerlendirildiği, daha önce okumuş olduğu programda öğrenciyken burs ya da kredi almış olmanın bir sonraki programdaki değerlendirmesinde etkisinin bulunmadığı,
34. Başvuranın sosyal (Şehit/gazi çocuğu gibi) ve fiziksel durum (engellilik) ya da mevzuat uyarınca
‘öncelikli öğrenci’ durumunda olmadığı, yukarıda özetlenen değerlendirme usul ve esaslarına tabi olduğu, sistem tarafından yapılan sıralamada başvurandan daha fazla puana sahip öğrencilere öncelik tanınarak burs tahsisi yapıldığı, başvuru yapılan 2019/2020 yılına ait doktora öğrencileri için taban puanın 6.619,069 olduğu, başvuranın gelir, sosyal ve başarı puanları toplamının ise 6.299,756 olarak hesaplandığı, mevzuat gereği öğrenim kredisi tahsis olan öğrenciye sonradan oluşan öncelikli haller dışında (Anne ve baba her ikisinin de vefatı, Sağlık kurulu raporu ile % 40 ve üzeri özürlülük, Gazi veya şehit çocuğu olması v.b.) burs verilmesinin mümkün olmadığı hususları tespit edilmiştir.
35. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, burs verilmesinde göz önüne alınan kıstaslara en fazla uygunluk gösterenlerden başlanılarak yapılan burs tahsisi sonucunda başvuranın burs almaya hak kazanamadığı anlaşıldığından burs bağlanması talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 36. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
37. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞI KREDİ ve YURTLAR GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi