|
ÖZET: Başvuran, öğrenim kredisi borcunun silinmesi talebinde bulunmuş, ancak idare bu talebi reddetmiştir. Başvuranın, öğrenim kredisi borcunu işsizlik gerekçesiyle ertelediği ve geri ödeme tarihinin 01.10.2020 olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Ödeme yapılmaması üzerine borç, 25.12.2020 tarihinde vergi dairesine aktarılmıştır. İlgili mevzuata göre, öğrenim kredisi borçları, belirli bir geri ödeme takvimi içinde ödenmek zorundadır ve borç taksitlerinin zamanında ödenmemesi durumunda kamu alacağı statüsüne geçmektedir.
Başvuranın %20 engelli olma durumu, borcun silinmesi veya iptal edilmesi açısından yeterli bir gerekçe olarak değerlendirilmemiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin hukuka uygun olmadığını belirterek, öğrenim kredisi borçlarının silinmesinin mevzuat gereği mümkün olmadığını ifade etmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddedilmesi yönünde karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/3952-S.22.5983
BAŞVURU NO : 2021/18056
KARAR TARİHİ : 22/03/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Öğrenim kredisi borcunun silinmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, öğrenim kredisi borcunun silinmesi/iptal edilmesi talebinin reddedildiğini, 2010/2011 eğitimöğretim yılında almaya başladığı bursun başarısızlık gerekçesiyle öğrenim kredisine çevrildiğini, bu süreçte tarafına bilgilendirme yapılmadığını, sonrasında borcunu ertelemek zorunda kaldığını, borç tutarı 3,060.00
TL iken, 6,636.00 TL olduğunu, öğrenim kredisi borcunun zamanaşımına uğradığını, öğrenim kredisi borcunun olmadığının kabul edilmesi gerektiğini, diğer taraftan depresyon hastalığı nedeniyle %20 oranında engelli olduğunu, tedavisinin halen devam ettiğini, engellilere yönelik pozitif ayrımcılık tanınması gerektiğini belirterek öğrenim kredisi borcunun silinmesini/iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. İlk başvuru hakkında verilen Gönderme Kararına muhatap Kredi ve Yurtlar Genel
Müdürlüğünün – – sayılı ve 03.08.2021 tarihli cevabi yazısı ve eklerinde, “Kayıtlarımıza göre, Müdürlüğümüze 2010-2011 öğretim yılında yapmış olduğunuz müracaatınız esnasındaki beyanınıza göre yapılan değerIendirme sonucunda tarafınıza numara ile burs tahsis edilmiştir. Noterlikte onaylamış olduğunuz Burs-Kredi Taahhüt Senedinize istinaden, numarayla tarafınıza 2.160,00 TL burs ödemesi yapılmıştır. Almış olduğunuz burs karşılıksız olduğundan geri ödemesi bulunmamaktadır.
3. Burs-Kredi Taahhüt Senedinde ‘Öğretim kurumumda başarısız olmam durumunda bursumun kesileceğini, bursumun kesildiği tarihten itibaren tarafıma Kurumca Öğrenim Kredisi Yönetmeliği
esaslarına göre öğrenim kredisi verileceğini, bu krediden doğacak borcumu uygulanacak (Yİ-ÜFE) ile birlikte geri ödeyeceğimi, öğrenim kredisini almak istemediğim takdirde ise bu durumu yazılı olarak
Kuruma bildireceğim’ ibaresi hâkimdir.
4. Kayıtlarımıza göre, burs ödemelerinizin devam ettiği süreçte, öğretim kurumunuzun başarısız olduğunuzu bildirmesi sebebiyle 2010-2011 öğretim yılı sonu itibariyle almış olduğunuz bursunuz öğrenim kredisine dönüştürülmüş olup, (Öğrenim kredisini almak istemediğinizi belirten herhangi bir başvurunuz bulunmadığından ) söz konusu tarihten sonra öğrenim kredisi şeklinde ödenmeye devam edildiği görülmüştür. Hakkınızda yapılacak herhangi bir işlem bulunmamaktadır.
5. Yine kayıtlarımıza göre, 06/10/2011 tarihinden 07/09/2012 tarihine kadar 3.060,00 TL miktarın öğrenim kredisi olarak tarafınıza ödendiği ve bu ödemeye 3.578,63 TL (Yİ-ÜFE) ilave edilerek öğrenim kredisi toplam borcunuzun 6.638,83 TL olduğu tespit edilmiştir. Borçlarınızın geri ödeme başlangıç tarihinin ise (Borcunuzun geri ödeme tarihini ertelettiğinizden) 01/10/2020 olduğu görülmüştür. Zamanında ödenmeyen öğrenim ve/veya katkı kredisi borçlan ivedilik kazanmakta ve 6183 sayılı “Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun” gereğince Gelir İdaresi Başkanlığına bildirilmekte olup, vergi daireleri tarafından tahsil edilmektedir.
6. Müdürlüğümüzden almış olduğunuz ve geri ödemesi 01/10/2020 tarihinde başlamış olan öğrenim kredi borçlarınıza ait taksitleri vadesi içerisinde ödemediğinizden borçlarınızın tamamı ivedilik kazanarak, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamına girmiş ve tahsili için Vergi Dairesine bildirilmiştir.(vergi dairesine bildirilmiş olan borç miktarınız 6.638,63 TL dır.) Müdürlüğümüz öğrenim ve/veya katkı kredisi alacaklarından, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamına girmiş borçların tahsili ve takibi ile ilgili tüm yetkiler Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi
Başkanlığına ait olduğundan… ayrıca, ilgili başvurunuzda belirtmiş olduğunuz % 20 engelli olma durumunuz borcunuzun silinmesi veya iptal edilmesi konusunda herhangi bir ayrıcalık oluşturmamaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.
7. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün – – sayılı ve 17.01.2022 tarihli bilgi ve belge talebimize yönelik cevabi yazısında, “…Kurumunuzun ilgi (a)
yazısı ile bilgisi istenen TC kimlik numaralı ‘ m Genel Müdürlüğümüzden almış olduğu numaralı bursunun öğrenim kredisine dönüştürülmesi ile ilgili durumu incelenmiştir.
8. Kayıtlarımıza göre, ‘ın, YÖK-SİS ten alınan bilgilere istinaden ( öğretim kurumundan başarısız olduğunun bildirilmesi sebebiyle) bursunun 2011-2012 öğretim yılı başı itibariyle öğrenim kredisine dönüştürüldüğü ile ilgili ayrıntılı bilgi ilgi (b) yazımız ile tarafınıza bildirilmiştir.
9. Ancak, adı geçen şahıs konu ile ilgili olarak ilgi (a) yazı ile Kurumunuza tekrar başvurarak öğrenim kredisi borcunu ertelettiği için borcunun zamanaşımına uğradığı iddiasında bulunmaktadır.
10. Mevzuatımız gereği borç taksitlerini zamanında ödemeyenlerin birinci defada borcun bir yıllığı, tekrarında ise tamamı muacceliyet kazanmakta ve bu tarihten başlayarak 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre Gelir İdaresi Başkanlığına bildirilmekte olup vergi daireleri tarafından tahsil edilmektedir.
11. Kayıtlarımızın incelenmesi sonucunda, ‘ın Kurumumuzdan numarayla almış olduğu öğrenim kredisine ait borçlarını erteletme işlemi yaptırdıktan sonra, geri ödeme tarihinin 01/10/2020 olarak belirlendiği görülmüştür.
12. Ancak, 01/10/2020 tarihinde başlamış olan öğrenim kredisi borçlarına ait taksitlerini vadeleri içerisinde ödemediğinden borçlarının tamamının ivedilik kazanarak, 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamına girdiği ve tahsili için 25/12/2020 tarihinde
Çanakkale Vergi Dairesi Müdürlüğüne bildirildiği anlaşılmıştır.
13. Öğrenim ve/veya katkı kredisi alacaklarından, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanun kapsamına girmiş borçların tahsili ve takibi ile ilgili tüm yetkiler T.C Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi
Başkanlığına ait olduğundan, öğrenim kredisi güncel borcunu ve konuya ait bilgilerin tamamını ilgili vergi dairesi ile görüşmesi gerekmektedir.
14. Ayrıca, Kurumumuz Öğrenim ve/veya Katkı Kredisi Yönetmelikleri gereği, hayat boyu çalışamayacak derecede sürekli özürlü kaldıklarını, tam teşekküllü Devlet hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendiren borçluların, Kurumumuzdan aldıkları öğrenim ve/ veya katkı kredisi borçları silinmektedir.
Bu sebeple adı geçen şahıs hakkında yapılacak herhangi bir işlem bulunmamaktadır.” hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
15. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
17. 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun ‘Kredi Borcunun Tespiti ve
Ödenmesi ile Kredi Teminatı’ başlıklı 16 ncı maddesinde, “(1) Öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcu, öğrenim kredilerinin verildiği tarihten öğrenim süresi bitimine kadar geçen sürede veya herhangi bir sebeple kredisinin kesildiği tarihe kadar öğrenim kredisi olarak verilen miktarlara, Devlet İstatistik
Enstitüsünün toptan eşya fiyat endeksindeki artışlar uygulanarak hesaplanacak miktarın ilave edilmesi suretiyle tespit edilir. (2) Öğrenci, borcunu öğrenim gördüğü öğretim kurumunun normal eğitim süresinin bitiminden itibaren iki yıl (öğrencinin lisansüstü eğitim yapması halinde dört yıl) sonra başlamak üzere, kredi aldığı sürede ve aylık dönemler halinde ödemek zorundadır. Ancak bu süre (…) bir yıl daha uzatılabilir. Ödeme askerlik dönemine rastlarsa TEFE uygulanmadan askerlik döneminin sonuna kadar ertelenir. (3) Borçlunun, müracaatı esnasında; Sosyal Güvenlik Kurumu veya sosyal güvenlik kuruluşu niteliğindeki başka kuruluşlarla ilişkisinin bulunmaması halinde, ilgilinin talebi ile borcunu ödemesi kredi alma süresinin bitiminden itibaren endeks uygulanmak sureti ile ve birer yıllık sürelerle uzatılır.”, ‘Taksitlerin zamanında ödenmemesi’ başlıklı 17 nci maddesinde, “Borç taksitlerini zamanında ödemiyenlerin birinci defada borçlarının bir seneliği, tekrarında ise tamamı ivedilik kazanır. Bu tarihten itibaren borç 6183 sayılı kanun hükümlerine göre malsandıklarınca tahsil olunarak Gençlik ve Spor
Bakanlığına ödenir. (2) Öğrenim sırasında ve öğrenimden sonra ölenlerin ve öğrenim sırasında veya öğrenimlerinden sonra çalışamıyacak derecede daimi malullüğe uğramış oldukları tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından tesbit edilenlerin borçları silinir.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
18. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 19. Başvuran, öğrenim kredisi borcunun silinmesini talep ederken ilgili idare, işlemlerin mevzuata uygun olduğunu belirtmektedir.
20. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
Çanakkale Teknik Bilimler Meslek Yüksekokul Mobilya ve Dekorasyon Bölümünden mezun olduğu, edevlet üzerinden 04.09.2019 tarihinde işsizlik gerekçesiyle öğrenim kredisi borcunu erteleme talebinde bulunduğu, yapmış olduğu başvuruya istinaden 14.02.2020.tarihinde erteleme yapılarak öğrenim kredisi borcunun 01.10.2020 tarihine ertelendiği ve e-devlet sistemi üzerinden bilgi verildiği, akabinde ikinci bir erteleme başvurusunun bulunmadığı, ödeme yapılmaması üzerine borcun 25.12.2020 tarihinde vergi dairesine aktarıldığı, başvurana yönelik Çanakkale Mehmet Akif Ersoy Devlet Hastanesince düzenlenen 07/01/2022 tarihli raporda “Çalıştırılamayacağı İşlerin Niteliği: tehlike içeren işler” ifadelerine yer verildiği anlaşılmıştır. (Başvuranın 2021/18053 sayılı diğer başvurusundan da edinilen bilgilere göre)
21. Yukarıda yer verilen mevzuata göre, öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcu endeks uygulanarak hesaplanmakta ve eğitim süresinin bitiminden itibaren iki yıl sonra ideme takvimi başlatılmaktadır. Borç işsizlik gerekçesi ile belirli usul ve esaslar dâhilinde ertelenebilmektedir. Borç taksitlerinin ise zamanında ödenmemesi üzerine borç vergi dairesine aktarılmaktadır. Bununla birlikte öğrenim sırasında ve öğrenimden sonra ölenlerin ve öğrenim sırasında veya öğrenimlerinden sonra çalışamayacak derecede daimi malullüğe uğramış oldukları tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından tespit edilenlerin borçları silinebilmektedir.
22. Başvuran öğrenim kredisi borcunun zamanaşımına uğradığını iddiası incelendiğinde, başvuranın kural olarak mezuniyetten iki yıl sonra başlaması gereken öğrenim kredisi geri ödeme takvimini işsizlik gerekçesiyle ertelettiği ve borç geri ödeme başlangıç tarihinin 01.10.2020 olarak belirlendiği görülmektedir. Ödeme yapılmaması üzerine borcun 25.12.2020 tarihinde vergi dairesine aktarıldığı dikkate alındığında borcun artık kamu alacağı statüsüne geçtiği, kamu alacakları için kural olarak beş yıllık bir zamanaşımı süresi öngörüldüğü, bununla birlikte zamanaşımının kesilmesi ve işlememesi gibi özellikli durumların bulunduğu, somut olay kapsamında başvuranın borcun zamanaşımına uğradığı iddiasının yerinde olmadığı tespit edilmiştir.
23. Başvuran, engellilere yönelik pozitif ayrımcılık tanınması gerektiğini belirterek öğrenim kredisi borcunun silinmesini talep etmektedir. Başvuranın bu talebi incelendiğinde, başvurana yönelik Çanakkale
Mehmet Akif Ersoy Devlet Hastanesince düzenlenen 07/01/2022 tarihli raporda “Çalıştırılamayacağı
İşlerin Niteliği: tehlike içeren işler” ifadelerine yer verildiği, borcun tamamen silinmesi için ilgili mevzuat gereği aranan çalışamayacak derecede sürekli engelli kalmış olma durumunun var olmadığı (Kamu
Denetçiliği Kurumunun 2021/7550 sayılı kararı da aynı yöndedir.) ve başvuranın % 20 oranında engelli olma durumunun borcun silinmesi veya iptal edilmesi konusunda herhangi bir ayrıcalık oluşturmadığı tespit edilmiştir.
24. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, taahhüt ve mevzuat gereği öğrenim kredisi borçlarının belirli bir geri ödeme takvimi içerisinde ödenmesi gerektiği ve öğrenim kredisi borcunun bursa dönüştürülmesi, silinmesi veya ertelenmesinin kural olarak mümkün olmadığı hususları ile yukarıda yer verilen düzenlemeler ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde başvuranın talebinin reddi işleminin hukuka uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 25. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdare tarafından bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
26. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, Başvuranın talebinin REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi