Yabancı ülkelerden alınan iş deneyim belgelerinin onay süreçlerinde hangi unsurlar dikkate alınmalıdır (KİK)

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (İSKİ) tarafından 29.03.2007 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 2007/17172 İKN’li ” Asya Yakası I. Kısım Müteferrik Atıksu Arıtma Tesisi İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak,

MPE Mühendislik İnşaat Taahhüt ve Dış Tic A.Ş.nin 20.08.2007 tarih ve 23844 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.08.2007tarihli dilekçe ile yaptığı itirazen şikâyet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulu’nun 01.10.2007 tarih ve 2007/UY.Z-3210 sayılı kararı ile “1) 4734 sayılı Kanun’un 56’ncı maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun uygun bulunmadığına,

2) Şikâyete konu ihalede başvuru sahibinin değerlendirme dışı bırakılmasına gerekçe olarak gösterilen yabancı ülkeden alınan iş deneyim belgelerinin aynı idarenin 2006/133461 İKN’li “Tuzla ve Paşaköy Atıksu Biyolojik Arıtma Tesisi İçin Çamur Yoğunlaştırma, Susuzlaştırma ve Çöktürme Sistemleri ve Ekipmanları Alımı” ihalesinde söz konusu isteklinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçeleri arasında sayılmaması hususunun değerlendirilmek üzere idarenin bağlı bulunduğu İstanbul Büyükşehir Belediyesine bildirilmesine” karar verilmiştir.

Anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle MPE Mühendislik İnşaat Taahhüt ve Dış Tic A.Ş. tarafından açılan davada, Ankara 9. İdare Mahkemesi tarafından 28.12.2007 tarih ve E:2007/1278 sayılı kararıyla “yürütmenin durdurulması isteminin reddine” karar verilmiştir.

Ankara 9. İdare Mahkemesinin “yürütmenin durdurulması isteminin reddine” ilişkin kararı hakkında davacı tarafından Bölge İdare Mahkemesine yapılan itiraz üzerine İtiraz No: 2008/56 sayılı kararla Bölge İdare Mahkemesi tarafından 21.01.2008 tarihinde itiraz isteminin reddine karar verilmiştir.

Davanın esastan görüşülmesi sonucu Ankara 9. İdare Mahkemesi tarafından 15.02.2008 gün ve E:2007/1278, K:2008/317 sayılı karar ile “dava konusu işlemin iptaline” karar verilmiştir.

Bu karar üzerine 03.03.2008 tarih ve 2008/M.K-22 sayılı Kurul Kararı ile “
1 ) Kamu İhale Kurulunun 01.10.2007 tarih ve 2007/UY.Z-3210 sayılı kararının iptaline,

2 ) 4734 sayılı Kanun’un 56’ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi gereğince düzeltici işlem tesis edilmesine” karar verilmiştir.

Kurum tarafından Ankara 9. İdare Mahkemesinin 15.02.2008 gün ve E:2007/1278, K:2008/317sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması ve yürütülmesinin durdurulması istemiyle Danıştay Onüçüncü Dairesine başvuru yapılmıştır. Danıştay Onüçüncü Dairesinin 07.07.2008 tarih ve E:2008/3097 sayılı kararı ile; “İdare Mahkemesi kararının yürütülmesinin durdurulmasına” ilişkin karar verilmiştir.

Anılan kararın uygulanmasını teminen alınan 26.08.2008 tarih ve 2008/MK-114 sayılı Kurul Kararı ile

“1) 03.03.2008 tarih ve 2008/M.K-22 sayılı Kurul Kararının iptaline

2) 4734 sayılı Kanun’un 56’ncı maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun uygun bulunmadığına,

3) Şikâyete konu ihalede başvuru sahibinin değerlendirme dışı bırakılmasına gerekçe olarak gösterilen yabancı ülkeden alınan iş deneyim belgelerinin aynı idarenin 2006/133461 İKN’li “Tuzla ve Paşaköy Atıksu Biyolojik Arıtma Tesisi İçin Çamur Yoğunlaştırma, Susuzlaştırma ve Çöktürme Sistemleri ve Ekipmanları Alımı” ihalesinde söz konusu isteklinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçeleri arasında sayılmaması hususunun değerlendirilmek üzere idarenin bağlı bulunduğu İstanbul Büyükşehir Belediyesine bildirilmesine” karar verilmiştir.

Danıştay Onüçüncü Dairesi tarafından daha sonra 13.09.2011 tarih, E:2008/3097, K.2011/3675 sayılı karar ile “Mahkeme kararının bozulmasına” karar verilmiştir.

Son olarak, temyiz kararına karşı davacı tarafından yapılan karar düzeltme talebi üzerine Danıştay Onüçüncü Dairesinin 02.07.2013 tarih ve E:2011/4464, K:2013/2029 sayılı karar ile “Uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan ve 11.09.2003 tarih ve 25226 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 35. maddesinin dördüncü fıkrasında, “Yerli veya yabancı isteklilerce sunulacak yabancı ülkelerden temin edilen belgelerin, ait olduğu ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve alındığı ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğu’nca veya Türk Dışişleri Bakanlığı’nca onaylı olması gerekir. Ancak idarelerce ihale dokümanında belirtilen belgeler ile Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi’ne taraf ülkelerden sağlanan ve bu sözleşmenin 1. maddesi kapsamındaki resmi belgeler, “apostille” kaşesi taşıması kaydıyla belgelerin alındığı ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğu veya Türk Dışişleri Bakanlığı onay işleminden muaftır. Türkiye Cumhuriyeti ile diğer devlet veya devletler arasında belgelerdeki imza, mühür veya damganın tasdik işlemini belirli işlemlere bağlı tutan hükümler içeren bir anlaşma veya sözleşme bulunduğu takdirde, bu ülkelerden sağlanan belgelerin onayı bu anlaşma veya sözleşme hükümlerine göre yaptırılabilir. İdarelerce belgelerin Türkçe tercümelerinin istenildiği hallerde ise, yurt dışından sağlanan resmi belgeler ile idarece ihale dokümanında belirlenen belgelerin tercümelerinin Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğu’nca veya Türk Dışişleri Bakanlığınca onaylı olması şarttır. Apostille kaşesi taşıyan belgelerin tercümeleri ile Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğu’nca veya Türk Dışişleri Bakanlığınca onaylı olması şartı aranmayan belgelerden Türkçe tercümeleri istenenlerin tercümelerinin yeminli mütercimlerce yapılması ve noter onaylı olması zorunludur.” kuralı yer almıştır.

04.03.2009 tarih ve mükerrer-27159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve yukarıda yer verilen Yönetmeliği yürürlükten kaldıran Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Belgelerin sunuluş şekli’” başlıklı 31. maddesinin üçüncü fıkrasında; “Türkiye Cumhuriyeti’nin yabancı ülkelerde bulunan temsilcilikleri tarafından düzenlenen belgeler dışında yabancı ülkelerde düzenlenen belgeler ile yabancı ülkelerin Türkiye’deki temsilcilikleri tarafından düzenlenen belgelerin tasdik işlemi aşağıdaki şekilde yapılır: a) Tasdik işleminden, belgedeki imzanın doğruluğunun, belgeyi imzalayan kişinin hangi sıfatla imzaladığının ve varsa üzerindeki mühür veya damganın aslı ile aynı olduğunun teyidi işlemi anlaşılır.” kuralı; dördüncü fıkrasında ise; “Başvuru veya teklif kapsamında sunulacak belgelerin tercümeleri ve bu tercümelerin tasdik işlemi aşağıdaki şekilde yapılır: a) Yerli istekliler ile Türk vatandaşı gerçek kişi ve/veya Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişi ortağı bulunan iş ortaklıkları veya konsorsiyumlar tarafından sunulan ve yabancı dilde düzenlenen belgelerin tercümelerinin Türkiye’deki yeminli tercümanlar tarafından yapılması ve noter tarafından onaylanması zorunludur. Bu tercümeler Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tasdik işleminden muaftır.” kuralına yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan Yönetmelik hükmünde, yabancı ülkeden alınan iş deneyim belgelerinin ve bu belgelerin tercümelerinin alındığı ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğu’nca veya Türk Dışişleri Bakanlığınca onaylanması gerektiğinin belirtildiği, ancak bu onay işlemlerinin hangi hususlara yönelik olduğuna ilişkin açık bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmaktadır. Uyuşmazlık tarihinden sonra yürürlüğe giren ve ve belgelerin sunuluş şekline ilişkin kurallar sevk eden Yönetmelik maddesinde ise, iş deneyim belgesinin ve bu belgenin tercümesinin ne şekilde tasdik edileceğine, anılan tasdik işlemlerinden anlaşılması gerekenin ne olduğuna, diğer bir ifadeyle, belgenin veya tercümesinin tasdikinin belgeye ilişkin ayrı ayrı hangi unsurları kapsadığına açıkça yer verildiği görülmektedir.

Bu itibarla; uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan Yönetmelik hükmünde, iş deneyim belgesinde aranan yetkili makam onayının hangi hususlara ilişkin olacağı yolunda açık bir düzenlemeye yer verilmemesi ve Yönetmelikte belirtilen şekliyle anılan iş deneyim belgelerinin noter onaylı tercümelerinin davacı tarafından Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Genel Müdürlüğü’ne onaylatılması karşısında, onay işleminin noterin imzasına yönelik olduğu, belgeyi düzenleyen merciin imzasına yönelik herhangi bir onay bulunmadığı, iş deneyim belgelerinin mevzuata uygun olarak sunulmadığından bahisle tesis edilen itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Bu durumda; dava konusu işlemin iptali yolunda hüküm kuran temyize konu Mahkeme Kararı da sonucu itibarıyla yerinde görülmüştür.

Dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Ankara 9. İdare Mahkemesinin 15.02.2008 tarih ve E:2007/1278, K:2008/317 sayılı kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinin 1. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, temyiz istemi yerinde görülmeyerek anılan Mahkeme kararının onanmasına; dosyanın anılan Mahkeme’ye gönderilmesine “karar verilmiştir.

Anayasanın 138/4’üncü maddesinde, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28/1 maddesinde ise Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan Mahkeme Kararının icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerektiğinden,

Açıklanan nedenlerle;

1) Kamu İhale Kurulu’nun 26.08.2008 tarih ve 2008/MK-114 sayılı kararının iptaline,

2) Anılan Mahkeme ve Danıştay Onüçüncü Dairesinin kararlarında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kanun’un ilgili tarihte yürürlükte bulunan 56’ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi gereğince düzeltici işlem tesis edilmesine,

Oybirliği ile karar verildi.