|
ÖZET: Başvuran, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu’nda (TRT) muhabir olarak çalıştığı dönemde stajyerlerle ilgili bilgi talep etmiş, ancak bu talep idare tarafından reddedilmiştir. İdare, başvuranın talep ettiği bilgilerin, farklı illerdeki birimlerde çalışmış olması ve kesin bir zaman dilimi belirtmemesi nedeniyle ayrı ve özel bir çalışma gerektirdiğini belirtmiştir. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun 7. maddesi gereğince, idareler, özel bir çalışma sonucunda elde edilebilecek bilgi taleplerine olumsuz cevap verebilir.
Danıştay, başvuranın bilgi edinme hakkı çerçevesinde talep ettiği belgelerin, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat ışığında değerlendirildiğinde, hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığını tespit etmiştir. Bu bağlamda, başvurunun reddedilmesi işleminin geçerli sebeplerle yapıldığı sonucuna varılmıştır. Başvuranın talep ettiği bilgilerin, yalnızca özel bir çalışma ile elde edilebileceği ve bu nedenle idarenin olumsuz yanıt vermesinin hukuki bir dayanağı olduğu vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/11689-S.22.17938
BAŞVURU NO : 2022/4439
KARAR TARİHİ : 14/09/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE RADYO-TELEVİZYON KURUMU GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
Bilgi edinme talebi hakkındadır
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 21/03/2022
I. BAVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
(1) Başvuran, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğünde (TRT) muhabir olarak çalıştığı dönemlerde bir yılda ortalama kaç stajyerin geldiğini, stajyerlerin hangi eğitimleri aldığını, muhabir, montajcı ve kameraman yanında staj yapıp yapmadıkları hususlarında bilgi ve belge talep ettiğini, ancak dilekçedeki talebinin reddedildiğini iddia ederek söz konusu dilekçede istediği bilgi ve belgelerin tarafına iletilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
(2) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğünün başvuru konusuna ilişkin 11.05.2022 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; (2.1) Başvuranın Kurumlarının hizmet ihtiyacına binaen açılmış olan ve 09-17 Aralık 2009 tarihleri aralığında gerçekleştirilen “Stajyer Muhabir” kadro unvanı Genel Duyurulu Giriş Sınavında yedek olarak başarılı olması üzerine mülga Haber ve Spor Yayınları Dairesi Başkanlığı Stajyer Muhabir kadrosuna
24.05.2010 tarihinde naklen ve aday olarak atandığı, 2 yıllık stajyerlik süresi sonunda yapılan yeterlilik
sınavında başarılı olarak 05.06.2012 tarihinde anılan Birim Muhabir kadrosuna atandığı, TRT Çukurova
Müdürlüğü’nün personel ihtiyacına istinaden 28.09.2015 tarihinde anılan Müdürlüğe atandığı ve
08.06.2016 tarihli dilekçesindeki talebine istinaden de Adana Haber Bürosuna atandığı, söz konusu Büroda
görev yapmakta iken 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 01.09.2016 tarihinde kamu görevinden çıkartıldığı,
(2.2) Başvuranın, tutuklu bulunduğu Kahramanmaraş Türkoğlu 1 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu
Müdürlüğüne hitaben vermiş olduğu 06.12.2021 tarihli dilekçesindeki talepleri kesin ve net bir zaman dilimi içermediğinden, ayrıca ayrı ve özel bir çalışma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bilgi ve belgeleri içermesi nedeniyle dilekçe hakkında herhangi bir işlem tesis edilemediği, (2.3) 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun “İstenecek bilgi veya belgenin niteliği” başlıklı 7 nci maddesinde “Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır. Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.” Hükmünün yer aldığı, adı geçenin 24.05.2010-
01.09.2016 tarihleri aralığında Kurumlarının çeşitli ve farklı illerdeki birimlerinde görev yapmış olması
sebebiyle talep ettiği bilgi ve belgelerin ayrı ve özel bir çalışma olmaksızın temin edilebilmesi mümkün bulunmadığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
(3) 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi, herkesin bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip olduğunu güvence altına almıştır.
(4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Kurumun görevi başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, Kamu Denetçiliği Kurumunun, şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevli olduğu hüküm altına alınmıştır.
(5) 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun; (5.1) Bilgi edinme hakkının kullanımına ilişkin esas ve usullerin belirlendiği “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine atıf yapılmıştır.
(5.2) “Bilgi verme yükümlülüğü” başlıklı 5 inci maddesinde, kurum ve kuruluşların, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlü olduğu ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümlerinin uygulanamaz olduğu hususunda amir hüküm taşımaktadır.
(5.3) “İstenecek bilgi veya belgenin niteliği” başlıklı 7 nci maddesinde; “Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır. Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.” hükmü yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
(6) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Açısından Değerlendirme (7) Şikâyet başvurusu, (1) numaralı paragrafta yer verildiği üzere, TRT’de muhabir olarak çalıştığı dönemlerde bir yılda ortalama kaç stajyerin geldiğini, stajyerlerin hangi eğitimleri aldığını, muhabir, montajcı ve kameramanların yanında staj yapıp yapmadıkları hususlarında bilgi edinme hakkı kapsamında bilgi ve belge talep ettiği anlaşılmaktadır.
(8) Bilgi edinme hakkının öneminden hareketle, Anayasa ile güvence altına alınan bilgi edinme hakkının kullanımının zorlaştırılması veya imkânsız hale getirilmesinin önüne geçmek amacı ile 4982 sayılı mezkûr
Kanunun 5 inci maddesi uyarınca, kamu kurum ve kuruluşları, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri alma yükümlüğünde bırakılmıştır. Bu noktada 4982 sayılı Kanunda, bilgi edinme hakkının istisnaları tek tek sayılmış olup; Kanunun Dördüncü
Bölümünde 15 ila 27 nci maddeleri arasında yer alan bu istisnaların, yargı denetimi kapsamındaki işlemler, devlet sırrına, ülkenin ekonomik çıkarlarına, istihbarata, idari ve adli soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi ve belgeler, özel hayatın ve haberleşmenin gizliliği, ticari sır, fikir ve sanat eserleri, kurum içi düzenlemeler, kurum içi görüş, bilgi notu ve tavsiyelerden oluştuğu görülmektedir.
(9) Başvuranın bilgi edinme hakkı çerçevesinde talep ettiği bilgi belgenin anılan İdare tarafından (5.3)
numaralı paragrafta da yer verilen ilgili Kanunun 7 nci maddesinin gerekçe gösterilerek yerine getirilmediği anlaşılmıştır. Anılan Kanun maddesinde idarelerin, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebileceklerini hüküm altına almıştır. Bu doğrultuda başvuranın talep ettiği bilgi ve belgelerin farklı birimler ile farklı illerde çalışmış olması ve net bir tarih vermemesi göz önüne alındığında; talep edilen bilgi ve belgelerin ancak ayrı ve özel bir çalışma sonucunda elde edilebilecek türden bilgi ve belgeler olduğu sonucuna varılmaktadır. Buradan hareketle başvuranın bilgi edinme hakkı başvurusuna anılan İdare tarafından olumsuz cevap verilebileceği kanaatine varılmıştır.
(10) Başvurunun içeriği, idareden gelen bilgi ve belgeler ile tüm dosya içeriği birlikte incelenerek
Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuran tarafından bilgi edinme hakkı kapsamında anılan Kurumdan talep edilen bilgi ve belgelerin 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunun “Kurum içi düzenlemeler” başlıklı 7 nci maddesi gerekçe göstererek olumsuz cevap verilmesi işleminin yukarıda açıklanan sebeplerle hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme (11) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli
olması”, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
(12) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu
Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup anılan Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup başvuru konusu işleme karşı Ankara İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE RADYO-TELEVİZYON KURUMU GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi