|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın 2022 yılı bilirkişilik yenileme başvurusunun reddedilmesi üzerine yaptığı itiraz incelenmiştir. Başvuran, tarım önlisans mezunu ziraat teknikeri olarak daha önce bilirkişilik listelerinde kayıtlı olduğunu, ancak 2022 yılı için yapılan düzenlemelerle tarım alanındaki ön lisans mezunlarının başvurularının kabul edilmediğini belirtmiştir. İdare, başvuranın lisans eğitimi şartını taşımadığını ve bu nedenle başvurusunun reddinin mevzuata uygun olduğunu ifade etmiştir.
Kararda, bilirkişilik başvurularında aranan niteliklerin belirlenmesinde idarenin takdir yetkisi bulunduğu vurgulanmış, başvuranın daha önceki yıllarda kazanılmış hak iddiasının geçerli olmadığına karar verilmiştir. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, bilirkişilik için gerekli şartların değişebileceği ve bu değişikliklerin başvuranın durumunu etkileyeceği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın bilirkişilik yenileme talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığına hükmedilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/16458-S.22.25231
BAŞVURU NO : 2022/10858
KARAR TARİHİ : 19/12/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAMSUN BİLİRKİŞİLİK BÖLGE KURULU
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, bilirkişilik yenileme başvurusunun Samsun Bilirkişilik
Bölge Kurulu tarafından reddi işlemine itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01/08/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihinde e-başvuru yoluyla (T.C Kimlik No:
) tarafından yapılmış olan şikâyet başvurusunda başvuran özetle; tarım önlisans mezunu ziraat teknikeri unvanlı bir kişi olduğunu, 2012 yılına kadar mahkemelerde doğrudan tarım temel uzmanlık alanında, 2012 yılından 2018 yılına kadar 04/02/2011 tarih ve 27836 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 268 inci maddesi ve bu kanuna dayanılarak hazırlanan ve 8
Nisan 2012 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Bölge Adliye Mahkemesi Adli Yargı Adalet
Komisyonlarınca Bilirkişilik Listelerinin Düzenlenmesi Hakkındaki Yönetmelik’teki şartlara uygun olarak,
2018 yılından itibaren ise 24/11/2016 tarih ve 29898 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6754 sayılı
Bilirkişilik Kanunu’nun bilirkişiliğe kabul şartlarını düzenleyen 10.maddesindeki şartlara ve bu kanuna dayanılarak hazırlanan 03 Ağustos 2017 tarih ve 30143 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bilirkişilik
Yönetmeliğinin 38. maddesindeki şartlara uygun olarak tarım temel uzmanlık alanında zirai bilirkişi olarak bilirkişilik yaptığını, bu kapsamda Samsun Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından bilirkişiliğe kabul edilerek tarafına sicil numarası verildiğini, Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü Bilirkişilik Daire
Başkanlığı tarafından 25/01/2022 tarihinde yayımlanan 2022 Yılı Bilirkişilik Başvuru Usul ve Esasları İle
Bilirkişiliğe Kabule İlişkin Duyuru ile ilk defa ve daha önce bilirkişilik listelerinde kayıtlı olanların “İlanda belirtilen (EK-1) de yer alan temel ve alt uzmanlık alanlarında, (EK-2) de aranan nitelikleri taşıyanlar arasından belirtilen usul ve esaslara göre bilirkişilik bölge kurulları tarafından bilirkişilik başvurularının alınacağının” ilan edildiğini, kendisinin de tarım önlisans mezunu ziraat teknikeri unvanı ile daha önceki bilirkişilik listelerinde kayıtlı bir bilirkişi olarak Bilirkişilik Daire Başkanlığı’nın belirlediği başvuru takvimi içinde UYAP Bilirkişi Portalı üzerinden Samsun Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığı’na başvuru yaptığını, ancak Samsun Bilirkişilik Bölge Kurulu’nun 17/06/2022 tarihli duyurusunda tarım önlisans
mezunu ziraat teknikeri unvanı ile daha önceki bilirkişilik listelerinde kayıtlı bulunan tarım alt uzmanlık alanındaki bilirkişiler dâhil bu meslek mensuplarının müracaatlarının kabul edilmediğinin ilan edildiğini, bunun üzerine 06/07/2022 tarih ve sayılı dilekçesi ile başvurusunun reddine ilişkin karara karşı itirazda bulunduğunu, Samsun Bilirkişilik Bölge Kurulu’nun 21/07/2022 tarihli ilanı ile itirazının reddine karar verildiğini, böylece 2022 yılı için yapmış olduğu bilirkişilik yenileme müracaatının kabul edilmediğini, ancak 2022 yılı yenileme müracaatlarında sadece tarım uzmanlık alanındaki tekniker ve teknisyenler ile ön lisans mezunlarının başvurularının kabul edilmediğini, bununla birlikte lisans mezunu olmayan orman, harita kadastro, bilgisayar, elektrik elektronik, meteoroloji, esnaf ve küçük imalatlar, arkeoloji, sanat ve koleksiyon eşyalar, kültürel yapımlar, medya ve iletişim, spor uzmanlık alanlarında 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu’nun 10 uncu ve Bilirkişilik Yönetmeliği’nin 38 inci maddesindeki bilirkişiliğe kabul şartlarını taşımak kaydıyla ilgili uzmanlık alanında görev yapan ön lisans mezunu olan tekniker ve teknisyenlerin başvurularının sicil ve listeye kayıt için müracaatlarının kabul edildiğini, mağdur olduğunu ifade etmekte; 2022 yılı için yapmış olduğu yenileme müracaatının kabul edilerek bilirkişiliğe kabulüne karar verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 18/08/2022 tarih ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Samsun Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Samsun Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığı tarafından gönderilen 22/08/2022 tarihli cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü Bilirkişilik Daire Başkanlığı’nın 6754 sayılı
Bilirkişilik Kanunu’nun 6/2-a,b maddesinin kendisine verdiği yetki kapsamında duyuru ekinde yer alan “
Bilirkişilik Temel Ve Alt Uzmanlık Alanları” başlıklı çalışmada bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit ederek, bu temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirleyip ilan ettiği,
2.2. Bilirkişilik Kanununun 8/1-b ve 12/3 maddeleri ile Bilirkişilik Yönetmeliğinin 21/1-b ve 46 maddeleri uyarınca bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar verme görevi doğrultusunda Bölge Kurulu tarafından da, Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü Bilirkişilik
Daire Başkanlığınca 25/01/2022 tarihinde resmi İnternet sitesinde yayımlanan bilirkişilik başvuru usul ve esasları ile bilirkişiliğe kabule ilişkin duyuruda belirtilen başvuru şartları, başvuru usulü, başvuruya eklenecek belgeler, başvuru takvimi, başvuruların değerlendirilmesi ve itiraz hakkı, yemin, bilirkişilik sicilinin oluşturulması, listelerin ilanı ve diğer hususlar kapsamında başvuruların alındığı,
2.3. Bilirkişilik Kanunu’nun 10/1-ğ maddesinde belirtilen “ğ) Bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşımak.” şartı bakımından başvuranların Bilirkişilik Daire
Başkanlığının temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlediği nitelikleri haiz olup olmadıklarına hassasiyetle bakıldığı,
2.4. Bu kapsamda daha önceki yıllarda tarım ve inşaat temel uzmanlık alanlarında başvuruları istisna kapsamında kabul edilen tekniker ve teknisyenler bakımından 2022 yılı başvuru döneminde bu istisnanın kaldırılması sebebiyle bu alanlarda başvuru yapan (gerek yenileme, gerek ilk başvuru) tekniker ve teknisyenlerin başvurularının kabul edilmediği,
2.5. Başvuranın Ondokuz Mayıs Üniversitesi Samsun Meslek Yüksek Okulu Seracılık Önlisans Mezunu olduğu ve bu nedenle “Üniversitelerin lisans eğitimi veren ziraat fakültesinden mezun olmak” şartını
taşımadığı, Bilirkişilik Daire Başkanlığınca belirlenen uzmanlık alanları ve bu alanlar için sahip olunması gereken niteliklerin, kanuni dayanağı olan düzenleyici işlem niteliğinde olduğu ve ayrıca bu hususta başka bir düzenleme de bulunmadığı, başvuran ise belirlenen niteliklere sahip olmadığından başvurusunun reddinin mevzuata uygun olduğu,
2.6. Başvuranın müracaatının Bölge Kurulunca reddedilmesine ilişkin Bölge Kurulunca 16/06/2022 tarih ve sayılı gerekçeli kararın yazıldığı ve bu kararın Bölge Kurulu İnternet sitesinde Bilirkişilik
Kanunu’nun 15 inci maddesinin 1 inci fıkrası gereğince 17/06/2022 tarihinde tebliğ mahiyetinde duyurulduğu,
2.7. Başvuranın 05/07/2022 havale tarihli dilekçesi ile anılan karara itiraz ettiği, başvurunun reddine ilişkin verilen kararın kaldırılmasını gerektirir bir durum bulunmadığından itirazının reddedildiği ve bu ret kararının da Kurulun İnternet sitesinde Bilirkişilik Kanunu’nun 15 inci maddesinin 1 inci fıkrası gereğince 21/07/2022 tarihinde tebliğ mahiyetinde duyurulduğu,
2.8. Bilirkişilik Kanununun 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasındaki “Bölge kurulu karar verirken sicile kayıt bakımından öncelikle başvuranın 10 uncu maddedeki şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirir ve şartları taşıyanlar arasından başvuranın mesleki tecrübesini, katıldığı meslek içi eğitimleri veya uzmanlığı gösteren belgeleri dikkate alarak en liyakatli olanları seçer.” hükmü uyarınca başvuranlar arasından liyakatli olanların belirlenmesinde; – İlgili fakültelerin varsa alt uzmanlık alanı kapsamındaki uzmanlıklara uygun bölümünden mezun olmak, – Başvuruda bulunduğu alt uzmanlık alanlarında yüksek lisans veya doktora yapmış olmak, – Uzmanlık alanı kapsamındaki alt uzmanlık alanlarında mesleki gelişim faaliyetleri, meslek içi eğitimler, mesleki veya akademik çalışmalar ile mesleki başarılar, dikkate alınarak değerlendirme yapılır.
şeklindeki kriterlerin dikkate alındığı,
2.9. Gerek Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü Bilirkişilik Daire Başkanlığının ve gerek hâlihazırda bölge adliye mahkemelerinin faaliyette bulunduğu bilirkişilik bölge kurullarının en önemli amacının bilirkişilik sistemini ülkemiz, vatandaşlarımız ve kurumlarımız açısından reformist bir yaklaşımla en iyi şekilde düzenlemek, bu alandaki bütün süjeler bakımından ülkemizde yaşanan sorunlara en doğru ve yararlı çözümler bulmak, özellikle yargının güven ve etkinliğinin artırılması için hızlı, adil, ekonomik, herkesçe kabul edilebilir kararlar alabilmesine yardımcı olacak bilirkişilik sistemini kurabilmek olduğu,
2.10. Bu duygu ve düşüncelerle bilirkişilik sistemine katkı sağlayabileceğini düşündükleri şartları taşıyan herkesi bu sistemin içerisine alabilmek için azami gayretin gösterildiği,
2.11. Bilirkişilik müessesesi bakımından farkındalık oluşturacak her türlü etkinliği yapmaya çalıştıkları ve özellikle uzmanlık alanlarında iyi olduklarını bildikleri kişilere ulaşarak bu kişileri listelere ve sicile kaydetmeye çalıştıkları,
2.12. Hal böyle olunca başvuranın başvurusunun reddinin bilirkişilik için aranan şartları taşımadığı gerekçesiyle yapılmış olduğu, bu konuda başka bir sebep bulunmadığı
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5. maddesine göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
5. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun,
5.1. “Bilirkişilik Daire Başkanlığı ve görevleri” başlıklı 6. maddesinde; “Bilirkişilik hizmetlerinin etkin, düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla bu Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde Bilirkişilik Daire Başkanlığı kurulur. Daire Başkanlığı, bir daire başkanı ile yeteri kadar tetkik hâkimi ve diğer personelden oluşur.
Daire Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit etmek. b) Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirlemek. c) Bilirkişilerin, görevlerini yürütürken uymaları gereken etik ilkeleri belirlemek. ç)
Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin uyacağı rehber ilkeleri ve hazırlayacağı raporların standardını belirlemek. d) Bilirkişilik temel eğitimine ilişkin usul ve esasları belirlemek, eğitim verecek eğitim ve öğretim kurumları ile diğer kurumların niteliklerini belirlemek ve bunlara izin vermek, bu kurum ve kuruluşları listelemek ve elektronik ortamda yayımlamak. e) Alanlarındaki uzmanlıkları ve bilimsel yeterliliklerini dikkate alarak bilirkişilik temel eğitiminden veya listeye kaydolmaktan muaf tutulacaklara ilişkin usul ve esasları belirlemek, bu kişilerin listesini oluşturmak ve yayımlamak. f) Bilirkişilerin denetimine ve performansına ilişkin usul ve esasları belirlemek. g) Bilirkişiliğe kabule ilişkin usul ve esasları belirlemek. h) Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin aylık olarak bakacağı iş sayısını belirlemek. ı) Bilirkişi olarak hizmet verecek özel hukuk tüzel kişilerinin ve bu tüzel kişilik bünyesinde bilirkişi olarak çalışacak kişilerin taşıması gereken nitelikleri belirlemek. i) Bilirkişi olarak hizmet verecek özel hukuk tüzel kişilerinin temel ve alt uzmanlık alanları ile yetki çevrelerini belirlemek. j) Bilirkişiliğe kabul şartları bakımından 10 uncu maddenin birinci fıkrasının (f) bendinde aranan asgari çalışma süresini, temel ve alt uzmanlık alanlarına göre artırmak.…”,
5.2. “Bilirkişilik bölge kurullarının görevleri” başlıklı 8. maddesinde; “Bölge kurullarının görevleri
şunlardır:
a) Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak.
b) Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar vermek.
c) Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilik listelerini oluşturmak. ç)
Bilirkişilerin sicil ve listeden çıkarılmasına karar vermek.”
5.3. “Bilirkişiliğe kabul şartları” başlıklı 10. maddesinde; “Bilirkişilik faaliyetinde bulunacak gerçek
kişilerde aşağıdaki şartlar aranır:
a) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıldan fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet,
irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık, gerçeğe aykırı bilirkişilik veya tercümanlık yapma, yalan tanıklık ve yalan yere yemin suçlarından mahkûm olmamak.
b) Terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmamak.
c) Daha önce kendi isteği dışında bilirkişilik sicilinden çıkarılmamış olmak.
ç) Disiplin yönünden meslekten veya memuriyetten çıkarılmamış ya da sanat icrasından veya mesleki faaliyetten geçici ya da sürekli olarak yasaklanmamış olmak.
d) Başka bir bölge kurulunun listesine kayıtlı olmamak.
e) Bilirkişilik temel eğitimini tamamlamak.
f) Bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmış olmak ya da daha fazla çalışma süresi belirlenmiş ise bu süre kadar fiilen çalışmış olmak.
g) Meslek mensubu olarak görev yapabilmek için mevzuat tarafından aranan şartları haiz olmak ve mesleğini yapabilmek için gerekli olan uzmanlık alanını gösteren diploma, mesleki yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak.
ğ) Bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşımak.
Özel hukuk tüzel kişilerinin bünyesinde bilirkişi olarak çalışacak kişiler bakımından da birinci fıkradaki şartlar aranır ve düzenlenen raporlarda bu kişilerin adı ve soyadı ile imzası bulunur.
Daha önce yaptığı başvurusu mesleki olarak yeterli nitelikte bulunmadığı gerekçesiyle reddedilenler, bir yıl geçmedikçe yeniden bilirkişilik yapmak için başvuruda bulunamazlar.
Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu ve birinci fıkradaki şartları taşıdığını belgelendirmediği takdirde, bilirkişilik siciline ve listesine kaydedilemez.”,
5.4. “Bilirkişiliğe başvuru, seçilme usulü ve sicile kayıt” başlıklı 11. maddesinde; “Bilirkişiliğe başvuru, ilgilinin yerleşim yerinin veya mesleki faaliyetlerini yürüttüğü yerin bağlı olduğu bölge kuruluna ilgili belgeler eklenmek suretiyle yapılır. Başvuru şekline ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Başvuru dilekçesine eklenmesi zorunlu belgelerin eksik olması hâlinde, başvuru sahibine belgeleri tamamlaması için on beş gün süre verilir. Eksik belgelerin tamamlanması hâlinde bölge kurulu tarafından başvuru hakkında karar verilir. Bölge kurulu karar verirken sicile kayıt bakımından öncelikle başvuranın
10 uncu maddedeki şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirir ve şartları taşıyanlar arasından başvuranın
mesleki tecrübesini, katıldığı meslek içi eğitimleri veya uzmanlığı gösteren belgeleri dikkate alarak en liyakatli olanları seçer. Bilirkişiliğe kabul edilenler, sicile üç yıl için kaydedilir.”,
5.5. “İtiraz ve dava hakkı” başlıklı 15. maddesinde; “Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın tebliğ veya ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir. Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesine dava açılabilir.”,
6. 03/08/2017 tarih ve 30143 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bilirkişilik Yönetmeliğinin;
6.1. “Daire Başkanlığı” başlıklı 18. maddesinde; “Bilirkişilik hizmetlerinin etkin, düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere Genel
Müdürlük bünyesinde Bilirkişilik Daire Başkanlığı kurulmuştur. Daire Başkanlığı, bir daire başkanı, yeteri kadar tetkik hâkimi ve diğer personelden oluşur.”,
6.2. “Daire Başkanlığının görevleri” başlıklı 19. maddesinde; “Daire Başkanlığının görevleri
şunlardır:
a) Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanları ile temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri ve bilirkişilerin aylık bakacağı iş sayısını; ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri ile bu alandaki çalışmaları dikkate alarak tespit etmek.
b) Bilirkişilerin, görevlerini yürütürken uymaları gereken etik ilkeleri belirlemek.
c) Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin uyacağı rehber ilkeleri ve hazırlayacağı raporların standardını belirlemek.
ç) Bilirkişilik temel eğitimine ilişkin usul ve esaslar ile eğitim verecek eğitim ve öğretim kurumları ve diğer kurumların niteliklerini belirlemek, gerektiğinde güncellemek, bunlara izin vermek, bu kurum ve kuruluşları listelemek ve elektronik ortamda yayımlamak.
d) Alanlarındaki uzmanlıkları ve bilimsel yeterliliklerini dikkate alarak bilirkişilik temel eğitiminden veya listeye kaydolmaktan muaf tutulacaklara ilişkin usul ve esasları belirlemek, gerektiğinde güncellemek, bu kişilerin listesini oluşturmak ve yayımlamak.
e) Bilirkişilerin denetimine ve performansına ilişkin usul ve esasları belirlemek.
f) Bilirkişiliğe kabule ilişkin usul ve esasları belirlemek.
g) Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesini belirlemek ve her yıl güncellemek.
ğ) Bilirkişi olarak hizmet verecek özel hukuk tüzel kişilerinin ve bu tüzel kişilik bünyesinde bilirkişi olarak çalışacak kişilerin taşıması gereken nitelikleri belirlemek.
h) Bilirkişi olarak hizmet verecek özel hukuk tüzel kişilerinin temel ve alt uzmanlık alanları ile yetki çevrelerini; ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri, bu alandaki çalışmaları dikkate alarak belirlemek.
ı) Bilirkişiliğe kabul şartları bakımından Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde aranan asgari çalışma süresini, temel ve alt uzmanlık alanlarına göre artırmak.
i) Bölge kurulları tarafından gönderilen yıllık faaliyet raporlarını değerlendirerek takip eden takvim yılı içinde faaliyet raporu ile faaliyet planını hazırlamak ve yayımlamak.
j) Görev alanına giren konularda bilim komisyonları veya çalışma grupları oluşturmak.
k) Danışma Kurulunun sekretarya hizmetini yürütmek.
l) Bilirkişilikle ilgili uygulamaları izlemek, sorunları tespit etmek ve bu sorunlara çözüm önerileri geliştirmek.
m) Bilirkişilik alanında her türlü istatistikî veriyi Bakanlık Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü ve Bilgi
İşlem Dairesi Başkanlığı ile işbirliği içinde toplamak ve bu alana ilişkin planlamaları yapmak.
n) Bilirkişilik sicilini ve listesini tutmak.
o) Bilirkişilikle ilgili yayınlar ile bilimsel çalışmaları teşvik etmek ve desteklemek.
ö) Bilirkişiliğe ilişkin ulusal ve uluslararası kongre, sempozyum ve panel gibi bilimsel organizasyonlar düzenlemek veya desteklemek.
p) Görev alanıyla ilgili kamu veya özel kurum ya da kuruluşlar ile işbirliği yapmak.
r) Bilirkişilik listelerinden çıkarılanlar ile bilirkişilik yapmaktan yasaklananların listesini tutmak ve elektronik ortamda yayımlamak.
s) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.
(2) Daire Başkanlığı, birinci fıkranın (a), (b), (c), (e), (f), (ğ) ve (h) bentlerinde sayılan görevlere ilişkin olarak gerektiğinde güncellemeleri yapar, elektronik ortamda yayımlar ve bölge kurullarına gönderir.”,
6.3. ‘‘Bölge kurulunun görevleri’’ başlıklı 21. maddesinde; “Bölge kurulunun görevleri şunlardır:
a) Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata ve belirlenen ilkelere uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak.
b) Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar vermek.
c) Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bölge listesini oluşturmak.
ç) Bilirkişilerin sicil ve bölge listesinden çıkarılmasına karar vermek.
d) İlgili mevzuat ve Bakanlığın düzenleyici işlemleri ile belirlediği ilkeler çerçevesinde bilirkişilerin denetimini yapmak ve performansını ölçmek.
e) Özel hukuk tüzel kişilerinin bilirkişilik faaliyetinde bulunmalarına izin vermek, izinlerini iptal etmek, bilirkişiliğe ilişkin faaliyet ve raporlarını denetlemek.
f) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.”,
6.4. “İtiraz ve Dava Hakkı” başlıklı 28. maddesinde; “Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın tebliğ veya ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir. İtiraz üzerine bölge kurulu tarafından verilen karar yeniden değerlendirilerek itirazın kabulüne ya da reddine karar verilir ve karar itiraz edene tebliğ edilir. Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir.”,
6.5. “Bilirkişiliğe başvuru ve kabul şartları” başlıklı 38. maddesinde; “Bilirkişilik başvurusunda
bulunacak gerçek kişilerde aşağıdaki nitelikler aranır:
a) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıldan fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar ile zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık, gerçeğe aykırı bilirkişilik veya tercümanlık yapma, yalan tanıklık ve yalan yere yemin suçlarından mahkûm olmamak.
b) Terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmamak.
c) Daha önce kendi isteği dışında sicilden ve listeden çıkarılmamış veya bilirkişilik yapmaktan yasaklanmamış olmak.
ç) Disiplin yönünden meslekten veya memuriyetten çıkarılmamış ya da sanat icrasından veya mesleki faaliyetten geçici ya da sürekli olarak yasaklanmamış olmak.
d) Başka bir bölge kurulunun listesine kayıtlı olmamak.
e) Bilirkişilik temel eğitimini başarıyla tamamlamak.
f) Bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmış olmak ya da Daire Başkanlığınca daha fazla çalışma süresi belirlenmiş ise bu süre kadar fiilen çalışmış olmak.
g) Meslek mensubu olarak görev yapabilmek için ilgili mevzuat gereği aranan şartları haiz olmak ve mesleğini yapabilmek için gerekli olan uzmanlık alanını gösteren diploma, meslekî yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi, ustalık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak.
ğ) Daire Başkanlığının bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlediği yeterlilik koşullarını taşımak.
Özel hukuk tüzel kişilerinde birinci fıkradaki şartları taşıyan ve sicile kayıtlı gerçek kişilerin istihdam edilmesi gerekir.
Daha önce yaptığı başvurusu, meslekî olarak yeterli nitelikte bulunmadığı gerekçesiyle reddedilenler, bir yıl geçmedikçe yeniden bilirkişilik yapmak için başvuruda bulunamazlar.
Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu ve birinci fıkradaki şartları taşıdığını belgelendirmediği takdirde, sicile ve listeye kaydedilemez.
Sermaye Piyasası Kanununa göre yetkilendirilen gayrimenkul değerleme uzmanları ile taşınmaz geliştirme konusunda yüksek lisans veya doktora yapmış uzmanlar için, Kamulaştırma Kanununun 15 inci maddesi gereğince sadece kamulaştırma alt uzmanlık alanında görev yapmak kaydıyla, bilirkişiliğe kabul şartları bakımından fiilen beş yıl görev yapma şartı aranmaz.”,
6.6. “İlan” başlıklı 39. maddesinde; “Bölge kurulu, bilirkişi listelerinin oluşturulması veya ihtiyaca göre güncellenmesi amacıyla, bilirkişi sıfatıyla listeye kaydolmak isteyen ilgililerin yerleşim yerinin veya mesleki faaliyetlerini yürüttüğü yerin bağlı olduğu bölge kuruluna ya da ilk derece mahkemesi adli veya idari yargı adalet komisyonuna müracaat etmeleri hususunda her yıl Daire Başkanlığınca belirlenecek
tarihe kadar ilân yapar. Bu hususu, yetki çevresinde gerekli gördüğü kamu kurum ve kuruluşlarına, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ve ilgili diğer yerlere yazıyla bildirir. İlân, Daire Başkanlığı, bölge kurulları ile bölge adliye ve bölge idare mahkemelerinin internet sitelerinde yayımlanır. İlânda, sicile ve listeye başvuru ve kabul şartları için gerekli belgeler ile başvuru alınacak temel ve alt uzmanlık alanları gösterilir.”
6.7. “Başvuru Dilekçesine Eklenecek Belgeler” başlıklı 40. maddesinde; “Gerçek kişiler, başvuru
dilekçesine aşağıdaki belgeleri eklemek zorundadır:
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, yabancılar için pasaport veya yabancı kimlik numarası ve çalışma iznini gösteren belge.
b) Bölge kurulunun yetki çevresinde oturduğu ya da meslekî faaliyetini yürüttüğüne dair yazılı beyan.
c) Uzmanlık alanını gösteren diploma, meslekî yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi, ustalık belgesi veya benzeri belgelerin aslı veya onaylı sureti.
ç) Mesleğini icra edebilmek için herhangi bir meslek kuruluşuna kayıtlı olmak zorunda olanlar için, meslek kuruluşuna üye olduğuna dair son altı ay içinde alınmış oda faaliyet belgesi veya oda kayıt belgesi.
d) Daire Başkanlığı tarafından daha fazla bir süre belirlenmemiş olmak kaydıyla, bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalıştığını gösterir belge.
e) Görev belgesi veya mesleki faaliyetten veya sanat icrasından geçici ya da sürekli olarak yasaklı olmadığına dair kayıtlı olduğu meslek kuruluşu veya çalıştığı kurum ya da kuruluştan alacağı belge.
f) Bilirkişilik temel eğitimini tamamladığına dair belge.
g) Banka hesap numarası”
6.8. “Başvuruların Değerlendirilmesi” başlıklı 42. maddesinde; “Başvurular, bölge kurulunca başvuru kaydına işlenir. Başvuru dilekçesine eklenmesi zorunlu belgelerin eksik olması halinde, başvuru sahibine belgeleri tamamlaması için on beş gün kesin süre verilir. Bilirkişilik için başvuru yapanlara ilişkin ihtiyaç duyulan bilgi ve belgeler ilgili kurum veya kuruluşlardan istenebilir, gerektiğinde ilgililer davet edilir ve dinlenir. Başvurular Daire Başkanlığınca belirlenecek süre içinde bölge kurulu tarafından değerlendirilir. Yapılan değerlendirme sonucu 40 ıncı maddede belirtilen belgelerin ihtara rağmen tamamlanmamış olması ya da başvuru sahibinin 38 inci maddedeki şartları taşımadığının tespiti hâlinde talebin reddine karar verilir. Başvurunun reddine ilişkin karar bölge kurulları, bölge adliye ve bölge idare mahkemelerinin internet sitelerinde yayımlanması suretiyle duyurulur. Bu duyuru tebliğ yerine geçer.”
6.9. “Sicil ve Listeden Çıkarılma” başlıklı 48. maddesinde; “Bilirkişiler, aşağıdaki şartlardan birinin
gerçekleşmesi hâlinde sicilden ve listeden çıkarılır:
a) Bilirkişiliğe kabul şartlarının kaybedilmesi veya sicile kabul tarihinde gerekli şartların bulunmadığının sonradan tespit edilmesi.
b) Kanuni bir sebep olmaksızın bilirkişilik yapmaktan kaçınılması veya raporun belirlenen süre içinde mazeretsiz olarak verilmemesi.
c) Bilirkişilik görevi ve bu görevin gerektirdiği etik ilkelerle bağdaşmayan, güven duygusunu sarsıcı tutum ve davranışlarda bulunulması.
ç) Temel ilkelere aykırı olarak bilirkişilik faaliyetinde bulunulması.
d) Bölge kurulu tarafından yapılacak performans değerlendirmeleri sonucunda yeterli bulunulmaması.
e) Bilirkişilik süresinin dolmasına rağmen süresi içerisinde yenileme talebinde bulunulmaması.
f) Bilirkişinin sicilden ve listeden çıkarılmayı talep etmesi.
Birinci fıkranın (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen hâllerde ihlalin niteliğine göre sicilden ve listeden çıkarma yaptırımı yerine uyarma veya bir yıla kadar geçici süreyle listeden çıkarma yaptırımı uygulanabilir.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda; bilirkişilik listesine girmesinin sağlanarak mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
9. Dosyada mübrez bilgi ve belgelerin incelenmesinde; başvuranın Ondokuz Mayıs Üniversitesi
Samsun Meslek Yüksek Okulu Seracılık önlisans mezunu olduğu, bu kapsamda ziraat teknikeri unvanı ile
2012 yılından 2022 yılına kadar mevzuata uygun şekilde yapmış oluğu bilirkişilik başvurularına istinaden
Samsun Bilirkişilik Bölge Kurulunun sicil numarası ile tarım temel uzmanlık alanında zirai bilirkişi olarak bilirkişilik yaptığı, Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü Bilirkişilik Daire Başkanlığı tarafından 25/01/2022 tarihinde yayımlanan 2022 Yılı Bilirkişilik Başvuru Usul ve Esasları İle Bilirkişiliğe
Kabule İlişkin Duyuru ile ilk defa ve daha önce bilirkişilik listelerinde kayıtlı olanların “İlanda belirtilen temel ve alt uzmanlık alanlarında, aranan nitelikleri taşıyanlar arasından belirtilen usul ve esaslara göre bilirkişilik bölge kurulları tarafından bilirkişilik başvurularının alınacağının” belirtildiği, başvuranın bu kapsamda yapmış olduğu bilirkişilik yenileme başvurusunun Samsun Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından reddedildiği, başvuran tarafından anılan ret kararına yapılan itirazın da reddedildiği, ret gerekçesi olarak daha önceki yıllarda tarım ve inşaat temel uzmanlık alanlarında başvuruları istisna kapsamında kabul edilen tekniker ve teknisyenler bakımından 2022 yılı başvuru döneminde bu istisnanın kaldırılması sebebiyle bu alanlarda başvuru yapan (gerek yenileme, gerek ilk başvuru) tekniker ve teknisyenlerin başvurularının kabul edilmediğinin, bu kapsamda başvuranın tarım temel uzmanlık alanında bilirkişi olabilmek için aranan
“Üniversitelerin lisans eğitimi veren ziraat fakültesinden mezun olmak” şartını taşımadığının, konuyla ilgili mevzuat hükümleri uyarınca belirlenen niteliklere sahip olmayan başvuranın başvurusunun reddinin mevzuata uygun olduğunun ifade edildiği anlaşılmıştır.
10. 6754 sayılı Bilirkişi Kanunu ve bilirkişilik hizmetlerinin etkin, düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla Bilirkişilik Daire Başkanlığı oluşturulmadan önce bilirkişiler, adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonlarınca oluşturulan listelerde yer alan bilirkişiler arasından seçilmekte, bu listelerde istenilen uzmanlık alanında bilirkişinin bulunmaması halinde gerekçesi belirtilmek suretiyle liste dışından da bilirkişi görevlendirilebilmekteydi. Adalet komisyonları tarafından liste oluşturulması dışında kurumsal bir yapının bulunmaması, tüm yargı kollarını kapsayacak bir bilirkişilik sistemi kurulmaması, bilirkişilerin mesleki yeterlilik ve yetkinlik düzeylerinin belirlenmemesi, temel bilirkişilik eğitimi verilmemesi, liyakati bulunan bilirkişilerin sisteme yeterince dâhil edilememesi ve sertifikasyonunun sağlanamaması, denetim mekanizması kurulmaması, bilirkişilik alanına ilişkin düzenleyici işlemler yapılmaması, bilirkişilerin ihtiyaç duyulan yetkinlikte ve yeterlilikte olmamaları, bilirkişiliği meslek olarak görmeleri gibi uygulama ve doktrinden bilirkişilik kurumuna, bilirkişilere ve bu konudaki yargı uygulamalarına yönelik eleştiriler üzerine, sorunların çözümü ve etkin işleyen bir sistemin kurulabilmesi için bilirkişilik hizmetlerinde temel ve alt uzmanlık alanlarını belirleyerek bu
uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri ve uyacakları rehber ilkeleri tespit edecek, bilirkişilerin uymaları gereken etik kuralları belirleyecek, temel usul hükümleri ile rapor yazım teknikleri gibi bilirkişi yeterliliğine ilişkin hususlarda verilecek eğitimlerin usul ve esaslarını düzenleyecek, bilirkişi listelerinin oluşturulmasından denetimlerine kadar bütün bir süreç üzerinde düzenleyici bir rol üstlenecek ve müstakilen bu alanda faaliyet gösterecek bir kurumsal yapının oluşturulmasının zaruret haline gelmesi üzerine adli ve idari yargı alanında yürütülen her türlü bilirkişilik faaliyetinin yürütülmesinde bilirkişilerin nitelikleri, eğitimi, seçimi ve denetimine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi ile bilirkişilik için etkin ve verimli bir kurumsal yapı oluşturulması amacıyla 2016 yılında Bilirkişilik Kanunu ve akabinde bilirkişilik hizmetlerinin etkin, düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde Bilirkişilik
Daire Başkanlığı kurulmuştur. (Bkz: 6754 sayılı Bilirkişi Kanunu Genel Gerekçe)
11. Bu kapsamda 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu’nun 10. maddesinde bilirkişiliğe kabul şartları düzenleme altına alınmıştır. Söz konusu maddede genel hükümlerin yanında ayrıca bilirkişilik faaliyetinde bulunacak kişinin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşıması gerektiği de vurgulanmıştır.
12. Bilirkişilik Kanunu’nun 6. maddesi ile Bilirkişilik Yönetmeliği’nin 19. maddesinde ise Bilirkişilik
Daire Başkanlığının görevleri belirtilmiştir. Bu çerçevede Bilirkişilik Daire Başkanlığının görevlerinden bir tanesi de Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit etmek ve Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirlemektir.
13. Bu kapsamda 25/01/2022 tarihinde Bilirkişilik Daire Başkanlığının internet sitesinde yapılan ilanda gelen görüş ve öneriler ile resen yapılan araştırma ve değerlendirmeler sonucunda bilirkişilik uygulamalarında tespit edilen ihtiyaçların karşılanması amacıyla ilan ekinde yer alan temel ve alt uzmanlık alanları ile uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerde aranacak niteliklerde, bir kısım güncellemeler ve değişiklikler yapıldığı, bu kapsamda bazı alt uzmanlık alanlarının bilirkişilik başvurusu yapılabilecek alanlardan çıkarıldığı ve bu alanda yalnızca temel uzmanlık alanındaki kişilerin başvuru yapabileceğinin belirtildiği, bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarının EK-1 ile bilirkişilerde aranacak niteliklerin de EK-
2 ile duyurulduğu tespit edilmiştir. (Bkz: https://bilirkisilik.adalet.gov.tr/Home/SayfaDetay/2022-
basvuru25012022044528 Erişim tarihi: 03/11/2022)
14. Başvuranın şikâyetine konu olan hususun Tarım temel uzmanlık alanında düzenlenen Seracılık alt uzmanlık alanında bilirkişilik başvurusunun reddedilmesine yönelik itiraza ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Bu çerçevede;
14.1. Bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanları Ek-1’e göre; 01 ana kodunda Tarım temel uzmanlık alanında 01.15 tam kodu ile Seracılık alt uzmanlık alanının oluşturulduğu,
14.2. Bilirkişilerde aranacak niteliklerin belirtildiği EK-2’de ise; Tarım temel uzmanlık alanında aranan niteliklerde;
– 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu ve Bilirkişilik Yönetmeliğinin 38 inci maddesindeki bilirkişiliğe kabul şartlarını taşımak.
– Üniversitelerin lisans eğitimi veren ziraat fakültesinden mezun olmak.
– “Tütün ve Tütün Mamulleri Endüstrisi (Kıymet Takdiri, Menşei Tespiti, Cif Değeri vb.)” alt uzmanlık alanında bilirkişiliğe başvuru için, tütün teknolojisi mühendisliği veya tütün eksperliği yüksekokullarından mezun olmak ve Tarım ve Orman Bakanlığı(mülga TAPDK) bünyesinde
tutulan kütük defterine kayıtlı olmak.
şeklinde şartların arandığı,
14.3. Ayrıca 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasındaki “Bölge kurulu karar verirken sicile kayıt bakımından öncelikle başvuranın 10 uncu maddedeki şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirir ve şartları taşıyanlar arasından başvuranın mesleki tecrübesini, katıldığı meslek içi eğitimleri veya uzmanlığı gösteren belgeleri dikkate alarak en liyakatli olanları seçer.” hükmü uyarınca başvuranlar arasından liyakatli olanların belirlenmesinde; • İlgili fakültelerin varsa alt uzmanlık alanı kapsamındaki uzmanlıklara uygun bölümünden mezun olmak, • Başvuruda bulunduğu alt uzmanlık alanlarında yüksek lisans veya doktora yapmış olmak, • Uzmanlık alanı kapsamındaki alt uzmanlık alanlarında mesleki gelişim faaliyetleri, meslek içi eğitimler, mesleki veya akademik çalışmalar ile mesleki başarılar, dikkate alınarak değerlendirme yapılacağının belirtildiği,
14.4. Başvuranın Ondokuz Mayıs Üniversitesi Samsun Meslek Yüksek Okulu Seracılık önlisans mezunu olduğu göz önünde bulundurulduğunda, Tarım temel uzmanlık alanında aranan nitelikler arasında sayılan “Üniversitelerin lisans eğitimi veren ziraat fakültesinden mezun olmak” şartını taşımadığı,
tespit edilmiştir.
15. Başvuranın, 2022 yılı yenileme müracaatlarında sadece tarım uzmanlık alanındaki tekniker ve teknisyenler ile ön lisans mezunlarının başvurularının kabul edilmediği, bununla birlikte lisans mezunu olmayan orman, harita kadastro, bilgisayar, elektrik elektronik, meteoroloji, esnaf ve küçük imalatlar, arkeoloji, sanat ve koleksiyon eşyalar, kültürel yapımlar, medya ve iletişim, spor uzmanlık alanlarında
Bilirkişilik Kanunu’nun 10 uncu ve Bilirkişilik Yönetmeliği’nin 38 inci maddesindeki bilirkişiliğe kabul şartlarını taşımak kaydıyla ilgili uzmanlık alanında görev yapan ön lisans mezunu olan tekniker ve teknisyenlerin başvurularının sicil ve listeye kayıt için müracaatlarının kabul edildiği iddiasına ilişkin olarak yapılan değerlendirmede; başvuranın kazanılmış hakkının mevcudiyetinden bahsedilemeyeceği ve ayrıca idarenin temel uzmanlık ve alt uzmanlık alanlarının belirlenmesinde takdir yetkisi bulunduğu kanaatine varılmıştır.
16. Nitekim hakkın, kişilere hukuk tarafından tanınan menfaat ve ondan yararlanma konusunda verilen yetki olduğu dikkate alındığında; hakkın, anayasa ve kanun gibi hukuk kurallarına dayalı olması gerektiği ve dayandığı yasadaki değişikliklerden etkileneceği açıktır. Yasama organının ihtiyaç görmesi üzerine daha önce yasayla düzenlenmemiş bir konuda yasa çıkarılarak yeni haklar yaratılabileceği gibi, daha önce düzenlenmiş bir konu ve haklar da yeniden düzenlemeye tabi tutularak değiştirilebilir veya yasa tamamen yürürlükten kaldırılarak haklar sona da erdirilebilir. Yasalar, ilke olarak yürürlüğe girmeleriyle birlikte derhal ve ileriye yönelik olarak uygulanır. Eski yasa zamanında uygulaması başlayan ve devam etmekte olan işlerde, eski yasa hükümlerinin uygulanmasına devam edilebilmesi, yeni yasada bunu öngören açık bir düzenleme bulunmasına bağlıdır. Aksi takdirde genel kural olarak yeni yasanın ileriye yönelik etkisi uygulanacaktır. Anayasa Mahkemesi, önceki yasa yürürlükte iken başlamakla birlikte henüz sonuçlanmamış hukuksal ilişkilere yeni yasa kuralının uygulanmasını geriye yürüme olarak nitelendirmemektedir. Hakların, kazanılmış hak olarak korunmasının sınırları bulunmaktadır.
Hakkın geleceğe yönelik kullanımının korunması kamu düzenini bozacak veya kamu hizmetini aksatacak veya kamu yararına aykırı sonuçlar doğuracak nitelikte ise, böyle bir durumda geleceğe yönelik kazanılmış hak olamayacaktır. (Yahya Şahin Danıştay Onuncu Dairesi Tetkik Hakimi, Yasa ve
Düzenleyici İdari İşlemlerin Değişmesinin Kazanılmış Haklar Yönünden İncelenmesi, Danıştay Dergisi, Sayı : 2022/16458-S.22.25231120, Yıl:2009)
17. Bu çerçevede yargıya konu olmuş bir uyuşmazlıkta; davacı şirketin işlettiği sabun imalathanesi, kurulduğu zaman mevcut mevzuat uyarınca gerekli olan ikinci sınıf gayrı sıhhi müessese ruhsatı alınmak suretiyle faaliyete başlamış, daha sonra idarece, günün değişen koşulları üzerine yeniden yapılan incelemede, tüm sabun ve deterjan imalathanelerinin çevreye verecekleri ve vermekte oldukları zararlar dikkate alınarak birinci sınıf gayrı sıhhi müessese olmaları gerektiği sonucuna varılarak yapılan Yönetmelik değişikliğinin kazanılmış hakkına müdahale olduğu yönünde açılan davada; Danıştay 10. Dairesinin 30/09/1999 tarih ve 1999/4499 sayılı kararında; kamu sağlığının korunması alanında, yasal düzenlemelerle görevli ve sorumlu sayılıp, genel denetim yetkisi verildiği tartışmasız olan davalı Sağlık
Bakanlığınca bu yetki kullanılmak suretiyle düzenlenen yönetmelikle, kamu sağlığının korunması amacıyla içme sularının en uygun şekilde kullanıma sunulabilmesi için bir takım koşulların öngörülmesinde ve söz konusu koşullara uygun olmayan işletmelerin faaliyetlerinin bir yıl süre tanındıktan sonra durdurulmasında kamu yararına aykırılık görülmediği, kaldı ki Valilikçe davacı adına düzenlenen işletme belgesinde Sağlık Bakanlığınca yapılacak yeni düzenlemeye kadar geçerli olacağının açıkça belirtildiği, anılan belgeye dayanılarak kazanılmış haktan söz edilmesine de olanak bulunmadığı belirtilmiştir.
18. Benzer şekilde yargıya konu olan bir başka uyuşmazlıkta; Karadeniz Teknik Üniversitesi öğrencileri olan davacılar tarafından, 01/02/1989 tarih ve 20067 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Karadeniz Teknik Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Sınav Değerlendirme ve Öğrenci İşleri
Yönetmeliğinin 3. maddesinin 3. fıkrası ile 11., 12., 16., 18., 20., 21. ve 23. maddelerini değiştiren ve 17.
ve 19. maddelerini yürürlükten kaldıran 05/02/2004 tarih ve 25364 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Karadeniz Teknik Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim, Sınav Değerlendirme ve Öğrenci İşleri Yönetmeliğinin Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bir Ek Madde ile İki Geçici
Madde Eklenmesine Dair Yönetmeliğin iptali istemi ile açılan davada Danıştay 8. Dairesinin 2004/4041Esas, 2005/1280 Karar sayılı ve 21/03/2005 tarihli Kararında özetle; Davalı idarece, 2547 sayılı Yasa ve ilgili Yönetmeliklerin verdiği yetkiye dayanılarak eğitim, öğretim ve sınav sisteminde, eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla her zaman düzenleme yapılacağının açık olduğu, bu düzenlemenin tüm öğrencileri kapsayacağı ve uygulanmasına engel bir durum yoksa hemen uygulamaya geçilebileceğinin kuşkusuz olduğu, bu durumda eğitim ve öğretim kalitesini artırmak amacıyla yapılan değişikliklere davacıların devam eden öğrencilik statüleri nedeniyle tabi olacağı ve kazanılmış haktan söz edilemeyeceği belirtilmiştir.
19. Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, 2016 yılında Bilirkişilik Kanununun çıkarıldığı ve Bilirkişilik
Daire Başkanlığı kurulduğu, Kanun ile söz konusu Daire Başkanlığına Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit etmek ve temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirleme görevi verildiği, bu kapsamda bilirkişilik başvurusu yapabilmek için aranan şartlarda yapılan değişikliğin 25/01/2022 tarihinde Kurumun resmi internet sitesinde yapılan ilan ile duyurulduğu, yargı kararlarından da anlaşılacağı üzere hakların, kazanılmış hak olarak korunmasının sınırları bulunduğu, bunlardan hakkın geleceğe yönelik kullanımının korunması kamu düzenini bozacak veya kamu hizmetini aksatacak veya kamu yararına aykırı sonuçlar doğuracak nitelikte olanların, böyle bir durumda geleceğe yönelik kazanılmış hak olamayacağı, yine objektif hukuk dünyasında meydana gelen ve hukuki statüde değişiklik yapan düzenlemelerin bilirkişilik hizmetlerinin etkin, düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak, kurumun saygınlığını korumak amacıyla yapıldığı gözetildiğinde kazanılmış hak doğurmadan eski düzenleme uyarınca statü kazanmış ve statüsü devam eden bireyleri de kapsayacağı değerlendirilmiştir.
20. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın, Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü
Bilirkişilik Daire Başkanlığı tarafından 25/01/2022 tarihinde yayımlanan 2022 Yılı Bilirkişilik
Başvuru Usul ve Esasları İle Bilirkişiliğe Kabule İlişkin Duyuru kapsamında EK-2’de yer alan Tarım temel uzmanlık alanında aranan niteliklerden “Üniversitelerin lisans eğitimi veren ziraat fakültesinden mezun olmak” şartını taşımadığı, başvuranın daha evvel bilirkişi listesine kayıtlı olarak bilirkişilik görevi ifa etmiş olmasının da bir kazanılmış hak teşkil etmediği, hal böyle olunca mevzuat uyarınca belirlenen şartları taşımayan başvuranın bilirkişilik yenileme talebinin Samsun Bilirkişilik
Bölge Kurulu Başkanlığı tarafından reddedilmesine ilişkin işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde Samsun
Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığı tarafından istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Samsun İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvurunun REDDİNE
Kararın başvuran ile SAMSUN BİLİRKİŞİLİK BÖLGE KURULU’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi