Aynı araçla nakledilen hükümlülerden farklı nakil ücreti alınması hukuka aykırılık teşkil eder mi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın, kendisiyle aynı araçla aynı ceza infaz kurumuna nakledilen hükümlülerden farklı nakil ücreti alındığını iddia ederek ücretin yeniden hesaplanmasını ve fazladan alınan ücretin iadesini talep ettiği belirtilmiştir. İdare, başvuranın nakil talebinin uygun görüldüğünü ve nakil işlemi sırasında toplam maliyetin 15.500 TL olduğunu, başvurandan alınan ücretin ise bu maliyetin kilometre hesabına göre bölünmesiyle belirlendiğini açıklamıştır. Başvuranın, diğer hükümlülerle birlikte nakledilmesinin, daha az maliyetle nakil yapılmasını sağladığı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, başvuranın iddialarının, idarenin sunduğu belgeler ve açıklamalarla çeliştiği, dolayısıyla başvurusunun reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. İdarenin, başvuranın rızası ve bilgisi dahilinde hareket ettiği, dolayısıyla herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, başvuranın kendisinden haksız yere fazla nakil ücreti alındığı iddiası dayanaktan yoksun bulunmuştur.

T.C. TÜR K İYE BÜYÜK M İLLET MEC LİS İ KAMU DENETÇ İLİĞ İ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/4536-S.23.7387

B AŞVURU NO :

KARAR T ARİHİ :

RET KARARI

B AŞVURAN : ,T C KN:

Adres:

B AŞVURUYA KONU İ DARE : ADALET BAKA N LIĞ I

B AŞVURUNUN KONUSU : Başvur anın, kendisiyle a ynı araçla a ynı Ceza İnfaz Kurumuna nakledilen baz ı hükümlülerden, kendisinin ödedi ği ücretten oldukça düşük ücret alı ndığı iddi ası yla ta rafınd an fazladan alı nan ücretin iade edilmesi talebine il işki ndir.

B AŞVURU T ARİHİ :

I. B AŞ VURANIN İDDİ A VE TALEPLE Rİ

1. Başvuran özetle; 17.09.2022 tarihinde Eskiş ehir H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumundan Zile M Tipi

Kapalı Ceza İnf az Kurumuna nakil geldi ğini , bu nakil işl emi ne ili şkin olarak kendisinden 2.386,39 TL nakil ücreti alı ndığını , kendisiyle a ynı yolu gelerek a yn ı Ceza infaz Kurumuna nakledilen . , ve diğer baz ı hükümlülerin kendisinin ödediği ücretin çok a lt ında bir ücret ödedi ğini iddia ederek nakil ücretlerinin yeniden hesaplanarak pay edilmesini ve kendisinden fazladan alı ndığını iddia ett iği ücretin iadesini talep etmektedir.

II. İDARENİN B AŞVURUYA İL İŞ KİN AÇIKLAMALARI

2. Ş ikâ yet başvu rusunun çözüme kavuşt urulması amacı yla Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlü ğünden,

05.12.2022 tarih ve sa yılı yaz ı mız ile bilgi ve belge talep edilmi ş olup

adı geçen Genel Müdür lüğün,05.01.2023 tarihli ve sa yıl ı cevabi yaz ısı nda; 2.1. 5275 sa yıl ı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İn faz ı Hakkında Kanun ’ un 54. maddesi ile 05.06.2015 tarihli ve 167 No.lu G enel ge’nin 15. maddesinin ilgili fıkraları ge re ğince, bulundukl arı ceza infaz kurumundan başka ceza infaz kurumlarına nakil gitmek isteyen hükümlü ve tut uklul arın, gitmek istedikleri kurumlardan du rumların a uygun en az üç yeri ve nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul ettiklerini belirtir şekil de yaz mı ş oldukl arı dilekçelerini, ceza infaz kurumu idaresi aracıl ı ğı yl a Genel Müd ürlüğe göndermelerinin ge rekti ği, Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

/

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

2.2. Başvur anın da Eskiş ehir H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda ba rındırılm akta iken 13.06.2022 tarihli dilekçesi ile Bilecik M, Zile M ve Zonguldak M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Ku r umlarından birine ücreti kendisi tarafından k arşılanmak üzere naklini talep ett i ği, başvuranın talebinin Genel Mü dü rlü ğün 23.06.2022 tarihli ve E- 1 sa yıl ı yaz ısı yl a Zile M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna uygun görüldü ğü ve 17.09.2022 tarihinde Zile M Tipi Ka palı Ceza İnf az Kurumuna naklinin sağl andığı, 2.3. Başvuranın da a ralar ında bulunduğu ve a ynı güzergâhta olan toplam 10 hükümlü ile birlikte a ynı araç ile toplam 15.500 TL maliyet ile nakledildikleri, söz konusu 10 hükümlüden 6 kişi nin Zile M, 2 ki ş in in

Delice, 1 kişi nin Sungurlu T ve 1 kişi nin de Yozgat 1 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnf az Kurumuna nakledildi ği, 2.4. Ger çekleşen nakil işl emi esnasında ring ar acı ya kı t tut a rı, konaklama tut arı (1 gün) ve yol h arcı rahı (3 gün) 11,855,00 TL ve jandarma er/e rbaş ve rütbeli personel yol harcır ahı (3 gün) 3,645,00 TL olmak üzere toplamda 15,500,00 TL nakil masrafı olduğu, bu masrafın nakledilmeleri talep edilen hükümlülerin nakledilecekleri kurumu n/kuruml arın mesafesi ve nakledilmeyi talep eden hükümlü sa yısı n ca olabilecek en fazla hükümlünün bir araç ile güzergâh belirlenip gönderildi ği, bu şekil de hükümlülerin daha az nakil ücreti ödemesinin sa ğlan ma ya çalı şıl dığı, 2.5. Başvurand an nakledilirken nakil yol ücreti olarak 2,386,39 TL alı ndığı, hükümlülerin gidecekleri güzergâhtaki nakil ücretlerinin kilometre hes abına aritmetik olarak bölünerek h esaplandı ğı durumlarda birden fazla hükümlünün sevkinin yapıl masını n uzun zaman aldı ğı, adeta sevk ve nakillerin yap ıl amaz duruma geldi ği, bu nedenle hükümlülerin en az bedel öde yec e ği şekil de plâ nlamaların yapıl dığı, 2.6. Ayrıc a başvuranın Zile M Tipi Kapalı Ceza İn faz Kurumuna tek başına nakledilmesi durumunda günü birlik konaklama yapıl m aksız ın yol masra fının ya klaşık 8,400 TL civarınd a olduğu, 1 günlük konaklama ya pılması durumunda bu masrafın ya klaşık 9,700 TL civarınd a olaca ğı, hükümlünün tek başına değil de kendisi ve di ğe r hükümlüler ile nakledilerek makul plânlama ile en az maliyetle naklinin ge rçekl eşti rildi ği, 2.7. “-Başvuranın, kendisiyle aynı yolu gelerek aynı ceza infaz kurumuna nakledilen bazı hükümlülerin kendisinin ödediği ücretin çok altında bir ücret ödediği iddialarına ilişkin olarak; 16.09.2022 tarihinde Zile

M Tipi Kapalı Ceza İn faz Kurumuna nakilleri uygun görülen ., başvur an, . ., ., Delice Kap alı Ceza İnf a z Kurumuna nakilleri uygun görülen Sungurlu T Tipi Kapalı Ceza

İn faz Kurumuna nakli uygun görülen Yozgat 1 No.lu Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakli uygun görülen olduğu, nakli uygun görülen hükümlülerle tek tek görüşüldü ğü, nakil hakkında deta ylı olarak bilgilendirildikleri, F-10 koğuşunda kalan başvuran . isimli hükümlülerle sevk hakkında gö rüşülmeye gidi ldi ğinde , başvuran, nin “Daha öncede infaz ve koruma başmemuru görüşü yaptıklarında ve nakil için gelen memurla görüştüklerini parası yetersiz olan . ’nın tüm nakil masrafını karşılamak istediklerini aynı koğuşta kalan hükümlü ’nin bakiyesinin nakil ücreti için yetersiz olduğundan dolayı kalan kısmını da kendi araların da eşit paylaştırılmasını” talep ettikleri, bunun üzerine kişi başı ücretin 1.800 TL oldu ğu fakat .’dan 1.791,72 TL, ‘d en 553,82 TL toplamda 2.345,54 TL eksik kaldı ğı bu ücretin kendilerine kişi başı 586,39 TL fazla ya nsı ya ca ğını n bil dirild iği, başvuran, .’nin kendi rız alarına istinaden hepsinden kişi başı 1.800+586,39 toplam 2.386,39 TL kes il diği, dilekçe ve reddiyat makbuz larının iki şer defa imza alt ına alı nara k nakil ücretinin Eskiş ehir 2 No.lu Açık Ceza İn faz Kurumu sevk birimine teslim edil di ği, Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

2.8. 5275 sa yıl ı Kanun’un 2 ve 3 üncü maddelerinde yer alan amir hükümler u ya rınca, ceza infaz kurumlarında hiçbir hükümlüye a yrımcılık, kötü muamele ve keyfi uygulama yapılm asının söz konusu olm adığı, görevli personel ile hükümlü ve tutuklu arasındaki il işki nin Kanun ve Yönetmelik hükümleri çerçevesinde ger çekleşti ği, bu hususta şikâ yeti olan hükümlü ve tutuklu şikâ yetl erinin derhal ilgili mercilere iletilerek gerekli görülmesi halinde ilgili personel hakkında adlî ve idarî soruşturma başlatı ldı ğı, bahse konu başvuruda geçen iddialara il işki n olarak, ceza infaz kurumu idaresi ve görevli personelin görevleri yönünden herhangi bir kusur ve ihmalinin bulunm adığı, ya pıl a n işl em ve u ygulamala rı n ilgili mevzuat ger e ğince yerine geti rild iği, Açıkl amalarına yer ve rilmi şti r.

III. İL GİL İ MEVZUAT

3. 2709 sayı lı Türkiye Cumhuriyeti Anayas ası ’ n ın ; 3.1. “X . Kanun önünde eşi tl ik ” b aşlı k lı 10. maddesinin 1. ve 4. f ık raların d a; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde (…) kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine ba ş vu r m a h akkı” b aşlık lı 74 üncü maddesinin 3 üncü ve 4 üncü f ık raların d a; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 4. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnf azı Hakkı nda Kanun ’un; 4.1. “İn fazda temel ilke” b aş lık lı 2. maddesinin 1. fık rasınd a; “Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin kurallar hükümlülerin ırk, dil, din, mezhep, milliyet, renk, cinsiyet, doğum, felsefî inanç, millî veya sosyal köken ve siyasî veya diğer fikir yahut düşünceleri ile ekonomik güçleri ve diğer toplumsal konumları yönünden ayırım yapılmaksızın ve hiçbir kimseye ayrıcalık tanınmaksızın uygulanır.” 4.2. “ Nakill er” b aşlı k lı 53 üncü maddesinin 1. fık rasın d a, “Hükümlüler, kendi istekleri veya toplu sevk, disiplin, asayiş ve güvenlik, hastalık, eğitim, öğretim, suç ve yargılama yeri nedenleriyle başka bir kuruma nakledilebilirler.”, 4.3. “Kendi istekleri ile n akil ” b aşlık lı 54 üncü maddesinin ilgili k ısı mların d a; “(1) Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için; (…)

b) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, (…)

Gerekir.”, 5. 6328 sayı lı Kamu De n etçil iği Kurumu Kanunu ’nun “Kurumun Görevi” b aşlı k lı 5 inci maddesinin birinci f ık rasın d a ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

/

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 29/3/2020 tarih ve 31083 sayı lı Resmi Gaz et e’de yayı mlan an Ceza İ n f az Ku ru mla rın ın Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İn f azı Hak kın d a Yönetmeli ğin “Hükümlülerin Nakillerinde Dikkat

Edilecek Hu su slar ” b aşlı k lı 127 nci maddesinin ilk f ık rasın d a; “Hükümlülerin nakilleri 5275 sayılı

Kanunun 53 ila 58 inci maddeleri hükümlerine göre gerçekleştirilir.”, 7. Adalet B ak an lı ğın ın 05/06/2015 tarihinde kabul edilerek yü rü rlü ğe konulan 167 sayı lı “Ceza İn f az

Ku ru mların ın Tahsisi, Nakil İşl emleri ve Di ğer Hükümler” konulu Genel ge’nin “Hükümlülerin

Kendi İst ekleri İle Nakill eri” b aşlı k lı 15 inci maddesinin ilgili f ık raların da; “(5) Kendi istekleri üzerine başka kuruma nakilleri uygun görülenlerin, nakil emirleri ceza infaz kurumuna ulaştığı andan itibaren 3 aylık süre içerisinde nakil masraflarını ödememeleri halinde, ilgilinin hangi nedenle masrafları karşılayamadığına ilişkin dilekçesi de alınmak suretiyle durum Bakanlığa bildirilecektir. Bu durumda olanların nakil emri, iptal edilebileceği gibi, ek bir süre de verilebilecektir.”, “(9) Nakil dilekçelerinin işleme konulması için kişinin hesabında yeterli para olması koşulu aranmayacak, mevzuata uygun dilekçeler Bakanlığa gönderilecektir.”, “(10) Nakil ücreti Bakanlık tarafından nakil emri verildikten sonra tahsil edilecek ve nakil işlemleri başlatılacaktır.”

Düzenlemelerine yer veri lm işt ir.

IV. KAMU DENET ÇİSİ YAHYA A KMAN ’IN KAMU B AŞDE NET ÇİSİ ‘NE ÖNE RİSİ

8. İl gil i mevzuat ve tüm dosya k apsamı birlikte de ğerlendiril diğind e; başvur unun reddi yönünde h az ırlanan

“R et Kar arı Öne risi” Kamu Başden etçisi ’ne sunu lm uştur.

V. DEĞERLENDİRM E VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 9. Başv uran 1 numar alı paragrafta a yrıntı ların a yer verilen başvurusunda, kendisiyle a ynı araçla a yn ı ceza infaz kurumuna nakledilen kişi lerden fa rklı nakil ücreti alı ndığını iddia ederek nakil ücretinin adilce yeniden pay edilmesini ve tara fın dan fazla alı nan ücretin iadesini talep etmektedir.

10. Başvuru ya il işki n Ceza ve Tevkifevleri Genel Mü dü rlü ğü ile yapıl an ya z ışm adan (Bkz. 2 no.lu para); 10.1. Başvur anın; -Eskiş ehir H Tipi Kapalı Ceza İnf az Kurumunda ba rındırılm akta yk en- 13.06.2022 tarihinde nakil talebinde bulunduğu, talebinin Genel Müdürlüğün 23.06.2022 tarihli yaz ısı yl a Zile M Tipi

Kapalı Ceza İn faz Kurumuna uygun görüldü ğü ve 17.09.2022 tarihinde Zile M Tipi Kapalı Ceza İnfaz

Kurumuna naklinin sa ğl a ndığı, 10.2. Söz konusu naklin yapıl dığı araçta, başv uranın yanı sıra, a ynı güzergâhta yer alan ceza infaz kurumlarına nakledilecek 9 hükümlünün daha bulunduğu, bu uygulamayla hükümlülerin daha az nakil ücreti ödemelerinin sa ğla nma ya çalı şıl dığı, 10.3. Söz konusu nakil işl emi nde toplam nakil maliyetinin 15.500,00 TL oldu ğu, hükümlülerin ödeyecekleri nakil ücretinin ise kilometre hes abın a aritmetik olarak bölünerek hes aplandı ğı, başvur andan 2.386,39 TL nakil ücreti alın dı ğı, a yrı ca b aşvura nın tek başına nakledilmesi durumunda nakil ücretinin; konaklama ya pıl maksız ın yaklaş ık 8.400,00 TL, bir günlük konaklama ya pıl ması durumunda ise yaklaşık

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

9.700,00 TL ola ca ğı, hükümlünün tek başına de ğil de di ğer hükümlüler ile birlikte nakledilerek makul plânlama ile en az maliyetle naklinin ger çekleşti ril diği hususları anlaşıl mışt ır.

11. A yr ıca, Genel Müdürlüğün cevabi yaz ısı n da, başvur anın, kendisiyle a ynı araçla a ynı Kuruma nakledilen hükümlülerden farkl ı nakil ücret alı ndığı iddi asına yönelik olarak; 11.1. 16.09.2022 tarihinde Zile M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakilleri uygun görülen hükümlülerin; -ayn ı k oğu şta b arınd ırılan- olduğu, anıl an hükümlülerle tek tek gö rüşüldüğü, hükümlülerin nakil hakkında deta ylı olarak bil gil endir il diği, 11.2. Söz konusu hükümlülerle sevk hakkında gö rüşülme ye gidi ldi ğinde; baş vu ran, ve

D.’ni n “Daha öncede infaz ve koruma başmemuru görüşü yaptıklarında ve nakil için gelen memurla görüştüklerini parası yetersiz olan ’nın tüm nakil m asrafını karşılam ak istediklerini aynı koğuşta kalan hükümlü ’n in bakiyesinin nakil ücreti için yetersiz oldu ğu n dan dolayı kalan kısm ın ı da kendi araların da eşit paylaştırılm asını ” talep ettikleri, bunun üzerine, kişi başı ücretin 1.800,00 TL oldu ğu fakat dan 1.791,72 TL, ’den ise 553,82 TL toplamda 2.345,54 TL eksik kaldı ğı, bu ücretin kendilerine kişi başı 586,39 TL fazla ya ns ı ya ca ğın ın bil dirild iği, 11.3. Başvur an, ve nin kendi rız alarına istinaden hepsinden kişi başı 1.800,00

TL+586,39 TL olmak üzere toplamda 2.386,39 TL kes il di ği, dilekçe ve reddiyat makbuz larının iki şer defa imza alt ına alı narak nakil ücretinin Eskiş ehir 2 No.lu Açık Ceza İn faz Kurumu sevk birimine teslim edil diği, açıkl amal arı yer alm aktadı r.

12. Öte yandan Genel M üdürlüğün cevabi yaz ı sının ekinde yer alan belgelerin incelenmesinden; 12.1. Başvu ranın Zile M Tipi Kapalı Ceza İn faz Kurumuna nakledilmeden önce ba rındırıldı ğı Eskiş ehir H

Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunca düzenlenen 16.09.2022 tarihli iki a yrı teslim-tesellüm belgesinde; anıl an Kurumda barındır ılan ve nün Delice, nin Sungurlu, ’nın Yozgat T Tipi, başvuran ile ve ’nin Tokat Zile M Tipi Kapalı Ceza İn faz Kurumuna sevki için yol masr afla r ını karşılamaları koşul uyl a sevk edilmeleri nedeniyle adı geçen hükümlülerin

Emanet Para Mutemetl i ği hes abın dan çekilen par anın; sevkte görevli Jandarma Personeline 3.645,00 TL yol yevmiyesi olarak, sevkte görevli ring ar acı na akar ya kıt gideri, şoför personele yol yevmiyesi ve konaklama tut arı olarak toplamda 11.855,00 TL olarak teslim edil diği, 12.2. A ynı araçla nakledilmek üzere yola çıkan hükümlülerden Zile M Tipi Kapalı Ceza İn faz Kurumuna nakledilen 6 hükümlü ar asından; başvur an, ve den 2.386,39 TL, ’den 1246,18

TL ve ’dan ise 8,28 TL alı ndı ğı, Delice K a palı Ceza İnf az Kurumuna nakledilen iki hükümlüden 1.000,00’er TL, Sungurlu T Tipi Kapalı Ceza İn faz Kurumuna nakledilen hükümlüden 1.200,00 TL ve

Yozgat 1 No lu T Tipi K apalı Ceza İnfaz Kurumuna nakledilen hükümlüden ise 1.500,00 TL alı ndığı , 12.3. A yrıc a adı geçen Kurum Müdürlüğünc e, anı lan hükümlülerin emanet para hesapla rından “nakil için yol gideri” ödemesi nedeniyle belirtilen tutarlarda çıkı ş yapıl dığına il işki n reddiyat makbuzu haz ırlandığı, makbuzun hükümlülerce ik iş er kez imza alt ına alı ndığı ve görevli memurlarca da im z alandığı, bununla birlikte; anıl an hükümlülerce, Eskiş ehir H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğün e hitaben

16.09.2022 tarihinde doldurulan dilekçede, emanet para hesapl arından toplam nakil ücretinin kendi

pa yl arına düşen kısm ını n bilgi ve rız aları dâhilinde hes abın dan kesilerek naklinin yapıl masını talep ettikleri, görülmüşt ür.

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

/

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

13. Bununla birlikte, Genel Müdürlü ğün cevabi yaz ıs ın ın ekinde Eskiş e hir H Tipi Kap alı Ceza İnfaz

Kurumu Müdürlüğü Emanet Para ve Kı ymetli E ş ya Bürosu tara fından düzenlenen ve üç infaz koruma memuru ile infaz koruma baş memuru tarafın dan imza alt ına alı nan 16.12.2022 tarihli bir tutanak bulunm aktadır. İl gil i tutanakta; 13.1. Kuruml arında TF blok 10 no.lu odada barındırılm akta olan; başvuran, . ve nin kendi talepleri üzerine başvurdukla rı ücretli nakillerinin 26.06.2022 tarihinde Bakanlı kç a ona yl anı p kendilerine tebli ğ edil diği, a ynı tarihte sevki çı kan hükümlülerle gö rüşüldüğü, hükümlülerin, tek kişi gittiklerinde nakil ücretinin çok yüksek oldu ğunu beyan ettikleri, b aşvu ran ın “K oğu şların da Zile M Tipi

K apalı Ceza İn faz Kurumuna nakil talebinde bulunan kişil erin de oldu ğu ve biraz daha beklemek ist edikl erin i” söyl ed iği, 26.07.2022 tarihinde yine a ynı ko ğuşta ba rındırılm akta olan nın Zile M Tipi

Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna naklinin ona yl andığı, 13.2. Hükümlü . ile b aşvuranın Kurum Baş Memurla rı ile görüşerek “aynı koğuşta bulunan

M.A .’nı n sevkinin on aylan dığı n ı fakat maddi durumunun olm adığın ı birlikte sevk gitmek istediklerini ve nakil m asrafları nı kendi h esa pl ar ın da n karşı lamak istediklerini ve koğuşlarında birkaç arkadaşlarının da nakil talebinde bulunduğunu koğuş olarak gitmek istediklerini” ilettikleri, 13.3. 25.08.2022 tarihinde TF-10 ko ğuşunda ba rındırılan ve nin Zile M Tipi Kapalı Ceza

İn faz Kurumuna sevkinin ona ylandı ğı, ancak anı lan Kurumun kapasite dolul uğu nedeniyle nakli kabul etm ediğini , bunun üzerine TF-10 ko ğuşuna gidilerek Zile M Tipi Kapalı Ceza İnf az Kurumuna 6 kişi gittiklerinde nakil ücretinin yaklaşık 13.000 TL ol aca ğın ın kendilerine s ö ylend i ği, o güzergahta olan

Delice, Sungurlu T Tipi ve Yozgat 1 No.lu Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakil olacak 4 hükümlünün bulu nduğu, birlikte gitmek isterlerse kişi başı ücretin daha da düşec e ğini n bil dirild iği, koğuşta sevki onaylanan hükümlülerin nın ücretini de k a rşıla ya cakl arını, ücret ne kadar düşük olursa onlar için daha iyi ol aca ğını söylemesi üzerine dos yal arını n Jandarmaya verilerek nakil işl eml erinin başlatıl dığı, 13.4. 16.09.2022 tarihinde Zile M Tipi K apalı Ceza İnf az Kurumuna sevkleri çıkan; b aşvuran, Delice Kap alı Ceza İnfaz Kurumuna sevkleri çıka n Sungurlu T Tipi

Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna sevki çıkan . ve Yozgat 1 No T Tipi Ka palı Ceza İnfaz kurumuna sevki çıkan hükümlünün . olduğunu, sevki çıkan hükümlülerle tek tek görü şüldü ğü, nakil hakkında deta ylı bilgilendirme yapıl dı ğı, 13.5. TF-10 ko ğuşunda kalan başvuran, ve ile sevk hakkında görüşül me ye gidi ldi ğinde; b aşvuran, ve nin “Daha önce de başmemur görüşü yaptıklarında ve sevk için gelen memurla görüştüklerini, parası yetersiz olan nı n tüm nakil m asrafların ı karşılam ak istediklerini, aynı koğuşta kalan hükümlü .’ni n bakiyesinin nakil ücreti için yetersiz olduğundan dolayı kalan kısm ını da kendi aral arın da eşit paylaşt ırı lm asın ı” talep ettikleri, bunun üzerine, kiş i başı ücretin 1.800,00 TL old uğu fakat d an 1.791,72 TL, ’den 553,82 TL olmak üzere toplamda 2.345,54 TL eksik k aldı ğı, bu ücretin kendilerine k işi başı 586,39 TL fazla yans ı ya ca ğı bilgisinin veri ldi ği, b aşvu ran , nin kendi rızaları ve dilekçelerine istinaden hepsinden k işi b aşı 1.800,00 TL+586,39 TL = 2.386,39 TL k esil d iği, dilekçe ve reddiyat makb uz larını n iki şer kez imza alt ına alı narak sevk ücretinin Es ki ş ehir 2 No lu Açık Ceza İn faz Kurumu sevk birimine teslim edil diği, açıkl amaların a yer v eril mi şti r.

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

/

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

14. Yukarıda yer verilen Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü a çıkl amal arı ve Eskiş ehir H Tipi Kapalı

Ceza İn faz Kurumu Müdürlüğünc e tutulan tutanakta yer verilen a çıklamalardan özetle; nakilleri ge rçekl eşen başvur an dâhil10 hükümlünün nakil masrafının toplamda 15.500 TL olduğu, bu ücretin kilometre hesabına göre bölünerek (Eskiş ehir ile Zile, Delice, Sungurlu ve Yozgat il/ilçeleri arası ndaki mesafenin sır ası yl a ya kla şık 550, 380 ve 460 kilometredir.), Zile M Tipi K .C . İ.K. ’ ye nakil gidecekler için kişi başı 1.800,00 TL, Delice . . . ’ ye nakil gidecekler için 1.000,00 TL Sungurlu T Tipi K.C. İ. K.’ ye nakil gidecekler için 1.200,00 TL ve Yozgat 1 No lu T Tipi .’ ye nakil gidecekler için ise 1.500,00

TL olarak pay edil diği, ancak Zile M Tipi . ’ ye nakli uygun görülen . ve isimli hükümlülerin nakil ücreti için emanet para hesapl a rında yeterli bakiye olm a dığı ve b aşvuranın da a ral arında bulunduğu 4 hükümlünün söz konusu hükümlülerin nakil ücretleri için eksik olan 2.345,54 TL’ yi rı z aları ve bilgileri dâhilinde ar alarında eşit olarak böl üşerek ödemi ş oldukl arı, bununla birlikte ’nı n hesabında olan 8,28 T L’ nin, ’nin hesabında olan 1.246,18 T L’nin de nakil ücreti olarak kes il diği hususları anlaşıl maktadır .

15. Şu halde somut başvuruda çekişm eli olan hususun, a ynı ceza infaz kurumuna a ynı araçla nakledilen hükümlülerden farklı ücret alı nmasını n da yalı olduğu sebebe il işki n olduğu görülmektedir. Nitekim İdar e bu hususun, başvuranın rız ası ve bilgisi dâhilinde gerç ekleştiğini açıkl a r ken başvuran bu a çıkl amalara dayanak olan olaylardan hiç söz etmemekte; aksine diğer hükümlülerden farklı nakil ücret alı nm asına i li şkin somut durumun hakkaniyetsiz olduğunu iddia etmektedir.

16. Kural olarak, bir u yuşmaz lı kta kanıt lama yükü, bir diğer de yişl e, iddia edilen olgunun doğrul uğunu ispat külfeti, iddiada bulunan kişi ye düşe r. Bu kural, yönetsel ya r gıl ama yönteminde de geçerlidir. Bununla birlikte, yönetsel ya r gıdaki taraflar ar ası orantı s ız lı k, yönetilenlerin yönetenlere k arşı korunmas ı gibi nedenlerle ispat külfetini belirleme açısı ndan mahkemelere geniş yetkiler tanınmı ştı r. Nitekim idari davalarda kanıtl ar ço ğu kez idarenin elindedir. (A. Şeref Gözübüyük, Yönetsel Yar gı, Turhan Kitabevi, Ankara, 2020, sf. 441-442).

17. Somut başvuruda Eskiş ehir H Tipi Kapalı Ceza İnf az Kurumu Müdürl üğü, söz konusu nakil ücretleri arasındaki f arklılı ğın sebebini 16,12.2022 tarihinde tutulan tutanakla ortaya koymakta; a yrı ca Genel

Müdürlük de bu sebebi a çıkl arken söz konusu tutanakta yer alan bilgilere atı f yapmakta ve ilgili Kurum

Müdürlüğünc e yapıl an iş lemlerde herhangi bir hukuka a ykırılı k tespit edil mediğini açıkl amakt adır.

18. Kamu görevlilerince görev ger e ği düzenlenen ve bir olay veya durumu ya nsıt an tutanaklar, aksi sabit olana kadar geçerli olan resmi belgelerdendir (Hasan Tahsin Gökcan, Resmi Belgede Sahtecilik Suçu (TCK m. 204), Ankara Barosu Dergisi, Yıl: 67, S a yı: 3, 2009, sf. 100-101,113 ). Yar gıt a y 4. Hukuk Dairesinin 6/3/2008 tarih ve E.2008/161, K.2008/2932 sa yıl ı il amı nda da bu husus vurgulanmış ve kararda; “Dosyadaki belgelerden (…) tarihinde jandarmaca tutulan tutanakta (…) bulunduğu belirtilmiştir. Anılan belge resmi evrak niteliğinde olup aksi geçerli delillerle kanıtlanmış bulunmamaktadır. (…)” denil mi şti r (Anayasa Mahkemesi, Bireysel B aşvuruda Ceza Yargıl am asını İl gil endiren Kararlar, Anayasa

Mahkemesine Bireysel B aşvuru Sisteminin Desteklenmesi Ortak Projesi, sf. 130).

19. A yrı ca Anayasa Mahkemesi de bir ka rarınd a; idare tar afından düzenlenen tut anakların iç eri ğini n aksi ispat edilene kadar geçerli olduğu karinesinden bahsederek idari işl eml erin ve bu ba ğlamda kamu aj anları tarafından düzenlenen t utanakların içeri ğini n hukuka/gerç e ğe uygunluk karinesinden yararlanaca ğı nın hukukun bilinen bir ilkesi olduğunu vurgulamı ştı r. Bununla birlikte Mahkeme, tut ana ğın içe riğini n

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

/

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

hukukil iğini n veya ge rçekli ğinin tartı şıl dığı bir yar gıl amada, hâkimce söz konusu karinenin u ygulanmasının d avanın açılm asını anlamsız hale getire ce ğini, bireylerin su nduğu ar güm anların t arafsı z bir değerlendirm e ye tabi tut ulm ası gerekti ğini beli rtmi şti r (B. No: 2019/38857, 17/11/2021, § 44-45).

20. Somut dosyada, b aşvuranın söz konusu iddialarına yönelik konuyu açık lı ğa kavuşt urac ak bilgi ve belgeler Genel Müdürlükten ist enmi şti r. Gerek Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü t ara fından yapıl an açıkl amalar gerekse Es kişehir H Tipi Kapalı Ceza İnf az Kurumunca tutulan tutanak, başvuranın kendisinden haksız yere alın dı ğın ı iddia ett iği nakil ücretinin, hangi nedenlere da ya lı olarak alı n dığını ; kronolojik bir bütünlük içinde, somut, akla yatkı n , a yrıntıl ı ve tut arlı bir olay örgüsü çerçevesinde ortaya ko ymaktadır.

21. Nitekim ilgili Genel Müdürlük açıkl amaları ile tutanakta yer verildi ği üzere; başvuranın, 23.06.2022 tarihinde naklinin uygun görülmesine karşın bu tarihten yaklaşık 3 ay sonra (17.09.2022 tarihinde)

nakledilmesi; başvuranın tek başına nakledilmesi halinde öde ye c e ği tutarın hâlihazı rda ödediği tut arın oldukça üzerinde olm ası (bkz. 2.6. no.lu para.) ve bu 3 a ylı k süreçte Zile M Tipi Kap alı Ceza İnfaz

Kurumuna nakli onaylanan -a ynı ko ğuşta barı ndırıl dığı- hükümlülerin olm ası hususl arı ile birlikte değerlendiril di ğinde (bkz. 12.1 ile 12.3. no.lu para.) başvuranın ko ğuş ark a daşları yl a birlikte nakledilerek daha az nakil ücreti ödeme olana ğını elde etmek üzere bekledi ğine işar et etmektedir.

22. Başvur an ile birlikte Zile M Tipi Kapalı Ceza İn faz Kurumuna nakledilen 6 hükümlünün a ynı koğuşta barındırıldı ğı göz önünde alın dı ğın da, ve ’nın ödemesi gereken nakil ücreti için eksik kalan kısm ın, başvuranın da ara larında olduğu dört hükümlü tarafından eşit olarak pa ylaş ıl m ası yönünde bir karar alı nması olanağını n da pratik olarak mevcut oldu ğu değerlendiril mektedir.

23. Diğer taraftan, Kurum Müdürlüğünün söz konusu işl emi başvuran ile di ğer 3 hükümlünün bilgisi ve rız ası olmaksız ın tesis etmi ş olma olasıl ığı ise makul görünmemektedir. Nitekim nakil ücretini ödemeyen hükümlünün nakil emrinin iptal edilmesi yönünde Bak anlı ğın yetkisi bulunmakta olup söz konusu nakil işl emi nden Kurum Müdürlüğünün herhangi bir maddi kaz ancı veya k a ybı da söz konusu değil dir. Zira nakil ücretleri, nakil sürecinde oluşan giderleri ka rşılama amacı yla alı nmaktadır. Dola yısı yl a Kurum

Müdürlüğünc e, başvur an ile diğer üç hükümlünün bu yönde bir talebi ve rı z ası olm aksız ın -nakil ücretini ödemek için bakiyesi yetersiz olan- ve ’nın naklini gerç ekleştir mek amacı yl a başvuran ile diğe r

3 hükümlüden fazla nakil ücreti alı ndığını öne sürmek ha yatı n ola ğan akışı na da a ykırı düşe cekti r.

24. Sonuç olarak; Kurum Mü dü rlü ğün c e düzenlenen söz konusu tut anağın, a ynı ceza infaz kurumuna a ynı araçla nakledilen b aşvura n dâhil dört hükümlüden, diğer iki hükümlüye (E. ve . oranla daha fazla nakil ücreti alı nma sebebini; yuk arıda izah edil d iği üzere det a ylı , tut arlı ve akla yatkı n biçimde ortaya ko ydu ğu, bu sebebin a yrı mcılı k olarak ifade edilebilecek bir nitelik taşımadığı, Genel Müdürlükçe ya pıl an araştı rmada da Kurum Müdürlüğünc e yapıl an işl eml erde hukuka a ykırılı k tespit edil mediği, belirtilen bu hususlar karşısı nda ve a yr ıc a tüm dosya kaps amı nda yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden söz konusu tut anağın aksinin ispatına yarayacak verilere ulaşılamadı ğında n, tut anağın içeriğini n somut ge rçekli ği yansıt tı ğı de ğe rlendiril mi şti r.

25. Yukarıda ya pıl an a çıkl amalar, İd ared en alı nan bilgi ve belgeler, tüm dosya k apsamı ile birlikte değerlendiril di ğinde; baş vuranın kendisinden hakkaniyetsiz şekil de fazla nakil ücreti alı ndı ğı iddi asını n

Kurum Müdürlü ğünce tutulan tutanak ve Genel Müdürlükçe yapıl an açık lamalar ka rşısı nda dayanaktan

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

/

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

yoksun kaldı ğı, Kurum Müdürlü ğünc e tesis edilen işl emde hukuka ve hakkaniyete a ykırılı k bulunm adığı değerlendirile rek başvu r unun reddedilmesi ger ektiği sonuç ve kanaatine v a rılm ışt ır.

B. İyi Yönetim İlk eleri Yönünden Değerlend irme 26. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sa yıl ı mükerrer Resmi Gazete’de ya yım l anan Kamu

Denetçili ği Kurumu Kanununun U ygulanm asına İli şkin Usul ve Esaslar Hakkında Yön etm eli ğin “İyi yönetim ilkeleri” b aşlı klı 6 ncı maddesinde yer verilmi ş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapıl an değerlendirm e neticesinde; İd are t ara fından herhangi bir iyi yönetim ilkesine a ykırı davr anıl dığına i li ş kin bir tespite ulaşılamamı ştır.

VI. HAK ARAMA Ö Z GÜRL Ü ĞÜNE İL İŞ Kİ N YASAL MEVZUAT

27. 6328 sa yıl ı Kamu De netçili ği Kurumu K anunu ’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası u yarın ca gerekçeli ret ka rarının b aşvuran a te bli ğinden itibaren varsa dava açma süresi k aldı ğı yerden işl eme ye devam edecek olup, Eskiş ehir İd are Mahkemelerinde ya r gı yolu açıkt ır.

VII. KARAR

Açıkl anan gerekçelerle B AŞVURUNUN REDDİ NE; Kara rın Başvu ran a ve Adalet Bak anlı ğın a tebliğin e, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başden etçisi nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu B aşd en etçisi

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr