|
ÖZET: Başvuranın, TÜBİTAK’a yaptığı proje önerisinin reddine ilişkin itiraz başvurusu, TÜBİTAK Tarafından Yürütülen Programların Başvuru Değerlendirme Süreçlerine İlişkin Yönetmelik çerçevesinde incelenmiştir. İtiraz başvuruları, öncelikle Komisyon tarafından şekil ve usul şartlarına uygunluk açısından değerlendirilmektedir. Uygun bulunan itirazlar, Kurul tarafından ele alınmakta; Kurul, yalnızca itiraz konusunu değerlendirerek proje destek veya teşvik başvurusunun yeniden değerlendirilip değerlendirilmeyeceğine karar vermektedir.
Başvuranın itirazının reddedilmesi, yapılan değerlendirmelerin mevzuata uygun ve adil bir şekilde gerçekleştirildiği sonucuna dayanmaktadır. İtiraz başvurusunun içeriği, ret gerekçeleri ile uyumlu ve tutarlı bir şekilde ele alınmamış olması, itirazın reddedilmesinin gerekçeleri arasında yer almaktadır. Bu bağlamda, başvuranın iddialarının yerinde olmadığı ve itiraz sürecinin hukuka uygun olarak yürütüldüğü tespit edilmiştir. Başvuranın proje önerisini tekrar sunma imkânı da bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/3057-S.21.4914
BAŞVURU NO : 2020/96000
KARAR TARİHİ : 22/02/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA
KURUMU BAŞKANLIĞI (Re’sen)
TÜBİTAK İLETİŞİM MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ
(TÜBİMER)
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, proje önerisinin reddedilmesine itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08/09/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 08.09.2020 tarihinde yapılan ekli başvurusunda ,
özetle; 14.01.2020 tarihinde nolu “
” isimli hızlı destek projesiyle TÜBİTAK’a başvuruda bulunduğunu, hakem değerlendirmesinden sonra desteklenmeye değer bulunmadığının bildirildiğini, ancak adaletli bir değerlendirme olmadığı, projede yazılmış olan bazı bilgilerin gözden kaçtığı, bazı bilgilerin projede var olmasına rağmen projede yokmuş gibi eksiklik olarak ifade edildiği hususlarını tespit ettiğini, projeyi değerlendiren hakemin yaptığı dokuz eleştirinin her birine projeye atıf yaparak ve literatürden örnek gösterip tek tek yanıtlayarak hakem kararına itiraz ettiğini, itiraz komisyonu tarafından “proje karar yazısında yer alan ret gerekçelerini bertaraf eder nitelikte olmaması” gerekçesiyle itirazının reddedildiğini ifade etmekte ve TÜBİMER itiraz komisyonunun “adil bir değerlendirme yapmadan ret kararı vererek kendisini mağdur ettiğini” iddia ederek hakemin dokuz eleştirisine karşılık vermiş olduğu cevapların/açıklamaların proje alanında uzman, tarafsız ve bağımsız bilirkişi tarafından incelenmesini ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 15.09.2020 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına
istinaden TÜBİTAK Başkanlığı Kurumsal İletişim Daire Başkanlığının 15.10.2020 tarihli
• Ön değerlendirme aşamalarını geçen proje önerileri için gerçekleştirilen bilimsel değerlendirme (panel veya dış danışman değerlendirmesi) aşamaları olduğu;
2.1.5.1) DEİK tarafından yapılan ön değerlendirmenin, başvuruya ait belge ve diğer
dokümanların kontrolüne yönelik yapılan ön değerlendirmeden oluştuğu, bu kontrolden geçen proje önerilerinin, yürütücünün önerdiği ilgili araştırma destek grubuna iletildiği;
2.1.5.2) İlgili araştırma destek grubuna iletilen proje önerisinin ön değerlendirmeye tabi
tutulduğu, görüş ihtiyacı oluşan proje önerilerinin ilgili grupta görevi bulunan Danışma Kurulu (DK) ve GYK üyelerinin görüşleri alınarak değerlendirildiği, grup tarafından yapılan ön değerlendirmeyi geçen proje önerilerinin, bilimsel değerlendirme aşamasına alındığı;
2.1.5.3) Bilimsel değerlendirmenin, proje türüne göre panel sistemi veya dış danışman
değerlendirme sistemi ile yapıldığı, sürekli başvuruya açık olan 1002-Hızlı Destek programı kapsamında sunulan proje önerilerinin 3 dış danışman görüşü alınarak değerlendirildiği, dış danışmanların, ilgili DK ve GYK üyelerinin önerileriyle, bilimsel değerlendirmesi yapılacak projenin konularında uzman kişilerden belirlendiği, dış danışmanların alanında uzman olmalarının yanında, daha önce TÜBİTAK tarafından desteklenen programlar kapsamında proje yürütmüş ya da yürütüyor olmasının, TÜBİTAK tarafından verilen ödüllere sahip olmasının ve TÜBİTAK tarafından sağlanan burs desteklerinden faydalanmış olmasının tercih edildiği, bununla beraber, panelist adayının yayın ve atıf sayısı ile h-index’inin yüksek olmasının bir diğer tercih sebebi olduğu; dış danışmanlar tarafından 1002-Hızlı Destek programı kapsamında sunulan proje önerilerinin “Önem ve Özgün Değer, Amaç ve Hedefler, Yöntem, Proje Yönetimi ve Yaygın Etki” olmak üzere 5 kriter açısından değerlendirildiği, her bir dış danışmanın, çevrimiçi değerlendirme ekranını kullanarak ilgili kriterler için ayrı ayrı gerekçeli açıklamalarını yazarak 6 seviyeli bir ölçek üzerinden puanlamalarını sistem üzerinden gerçekleştirdikleri;
2.1.6) Dış danışmanların puanlama ve değerlendirme işlemlerini tamamlamalarının ardından,
sistemden alınan dış danışmaların görüşlerinin kaydedildiği taslak rapor ve projeye ait puan tablosunun projenin desteklenmesi konusunda görüşleri alınmak üzere ilgili DK/GYK üyesine gönderildiği, dış danışmanların proje önerisi için görüş ve puanlarının, ilgili DK/GYK üyesinin destek kararı hususundaki görüşü ile birlikte GYK toplantısına (GYK üyelerinin katıldığı, Grubun yürüttüğü süreçlerle ilgili gerekli kararların alınması amacıyla olağan olarak ayda bir kez yapılan toplantı) alındığı, ilgili program kapsamında Başkanlık Makamı tarafından belirlenmiş olan proje desteklenme puan kriterleri de dikkate alınarak projenin desteklenmesi konusunda GYK görüşünün oluşturulduğu ve Başkanlığın onayına sunulduğu, Başkanlıkça desteklenmesi uygun bulunan ve bulunmayan projelerin Araştırma Destek Gruplarına bildirildiği, DK/GYK üyesinin, proje için dış danışmanların ilettiği değerlendirmelerden faydalanarak, projenin ilgili kriterden aldığı ortalama puanlara uygun ifadelerle “Proje Önerisi
Bilimsel Değerlendirme Raporu”nu hazırlayıp Grup ile paylaştığı, dış danışman isimleri ile başvurunun aldığı puan gizli tutularak Proje Önerisi Bilimsel Değerlendirme Raporunun proje için alınan destek kararı (kabul ya da ret) ile birlikte başvuru sahibine iletildiği, ret edilen projelerin, değerlendirme için yeniden sunulmasının mümkün olduğu, desteklenmesine karar verilen projelere ait sözleşmelerin hazırlanıp proje bütçeleri oluşturularak projelerin yürürlüğe aldığı;
2.1.7) 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun “Gizli bilgileri ayırarak bilgi veya belge
verme” başlıklı 9. maddesinin “İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi başvurana yazılı olarak bildirilir.” şeklinde olduğu, proje önerisinin bilimsel değerlendirmesinin hangi dış danışmanlar tarafından yapıldığı bilgisinin değerlendirmeye ilişkin gizlilik esası gereği paylaşılamadığı, ancak bilimsel değerlendirmede görev alan üç dış danışmanın da, proje konusu olan biyokimya alanında doktora derecesi bulunan, profesör unvanına sahip farklı üniversitelerde görev yapan alanında uzman akademisyenler olduğu, talep edildiği üzere dış danışmanların ilgili projeye ait değerlendirmelerinin ve proje için vermiş oldukları puanların sunulduğu ancak, bu iki belgenin değerlendirme usulleri gereği proje yürütücüsü ile paylaşılmadığı;
2.1.8) Proje yürütücüsü tarafından, TÜBİMER’e numaralı projenin değerlendirme
sürecine ilişkin itiraz başvurusu yapıldığı bilgisinin 23.07.2020 tarihinde Gruplarına ulaştığı, başvuranın itiraz dilekçesi ve projeye ait dokümanların ilgili DK/GYK üyesine iletildiği, TÜBİMER tarafından talep edilen “Detaylı Ret Gerekçesi” belgesinin oluşturulması için bilimsel görüşünü iletmesi ve “İtirazın içeriğinde yer alan bilgilerin, proje başvuru dokümanında mevcut olup olmadığı, proje başvuru anına göre ek bilgiler verilerek genişletme yapılıp yapılmadığı” hususunda görüşlerin iletilmesinin istendiği, gelen görüşler doğrultusunda
TÜBİMER’e ilgili belgelerin iletildiği;
2.2) TÜBİMER’in açıklama notunda;
2.2.1) İtiraz başvurularının TÜBİTAK Tarafından Yürütülen Programların Başvuru
Değerlendirme Süreçlerine Yapılacak İtirazlara İlişkin Yönetmelik kapsamında değerlendirilmekte olduğu, itiraz başvurularının öncelikle TÜBİTAK İnceleme Komisyonu (Komisyon) tarafından incelendiği, ardından Komisyon tarafında uygun bulunan itiraz başvurularının TÜBİTAK İtiraz Değerlendirme Kurulu (Kurul) tarafından değerlendirildiği; Komisyonun itiraz başvurularını şekil ve usul şartlarına uygunluk yönünden incelemekle birlikte itiraz başvurusunun içeriğine ilişkin herhangi bir değerlendirmede bulunmadığı; Kurulun ise yalnızca itiraz başvurusunu değerlendirdiği, proje destek ve teşvik başvurularını değerlendirmediği, Kurulun görevinin Komisyon tarafından iletilen itiraz konusunu değerlendirerek proje destek veya teşvik başvurusunun yeniden değerlendirilip değerlendirilmeyeceği kararını almak olduğu; TÜBİTAK Tarafından Yürütülen Programların
Başvuru Değerlendirme Süreçlerine Yapılacak İtirazlara İlişkin Yönetmelik’in 8 inci maddesinde belirtildiği üzere kurul üyelerinin Kurum dışından bilgi ve deneyim sahibi kişiler arasından seçilmekle birlikte değerlendirmelerini ilgili Yönetmelik kapsamında objektif olarak gerçekleştirmekte oldukları;
2.2.2) Başvuranın 22 Haziran 2020 tarih ve numaralı itiraz başvurusunun da tüm
itiraz başvuruları gibi TÜBİTAK Tarafından Yürütülen Programların Başvuru Değerlendirme
Süreçlerine Yapılacak İtirazlara İlişkin Yönetmelik kapsamında değerlendirildiği, sürecin mevzuata uygun olarak adil ve hakkaniyete uygun ilerlediği;
2.2.3) Başvuranın itiraz başvurusunun, 20 Temmuz 2020 tarihinde Komisyon’a atandığı ve
TÜBİTAK İtiraz İnceleme Komisyonu tarafından 22 Temmuz 2020 tarihinde incelenerek
TÜBİTAK İtiraz Değerlendirme Kuruluna sevk edilmesine karar verildiği, söz konusu itiraz başvurusunun 26 Ağustos 2020 tarihli Kurul toplantısında değerlendirilerek oy birliği ile reddine karar verildiği;
2.2.4) Kurulun görevlerinin anılan Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde belirtildiği, bu
doğrultuda Kurulun proje destek ve teşvik başvurularını değerlendirmediği, Kurulun görevinin
Komisyon tarafından iletilen itiraz konusunun değerlendirilerek proje destek veya teşvik başvurusunun yeniden değerlendirilip değerlendirilmeyeceği kararı almak olduğu, bu çerçevede Kurulun itiraz başvurusunu ilgili Yönetmeliğin 14 üncü maddesi uyarınca değerlendirdiği, Kurul değerlendirmesinin Yönetmeliğini 14 üncü maddesinin beşinci fıkrasını a, b ve c bentleri gereğince itiraz başvurusunun Kurul tarafından “itiraz gerekçelerinin proje başvuru dokümanına atıfta bulunarak oluşturulması”, “itiraz gerekçelerinin, ret gerekçeleri ile uyumlu ve tutarlı olması” ve “itiraz gerekçelerinin somut ve ölçülebilir hususları içermesi” yönleriyle yapıldığı; bu değerlendirme sürecinde ilgili Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca belirlenen raportör tarafından itiraz başvurusuna ilişkin hazırlanan “Nihai
İnceleme Raporu”nun Kurul üyelerine sunulduğu, başvuranın numaralı itiraz başvurusunun da bu kapsamda işleme alındığı, değerlendirildiği ve karara bağlandığı;
2.2.5) numaralı itiraz başvurusu için hazırlanan “Nihai İnceleme Raporu”nda
belirtildiği üzere itiraz başvurusunda “Yaygın Etki” başlığında yer alan ret gerekçeleri ile itiraz açıklamalarının eşleştirilmediğinin ve bazı ret gerekçelerine ilişkin somut itiraz açıklamalarının yer almadığının görüldüğü, ayrıca bahse konu itiraz başvurusunun bazı ret gerekçeleri için başvuru dokümanına atıfta bulunulmadığının belirlendiği, bu doğrultuda, TÜBİTAK ARDEB tarafından itiraz hususlarına ilişkin olarak sunulan ayrıntılı ret gerekçesi de dikkate alınarak raportör görüşünün itiraz başvurusunun reddi yönünde oluştuğu; bahse konu raportör görüşünün Kurul kararına esas teşkil etmeyip Kurul için tavsiye kararı niteliğini taşıdığı; Kurul üyelerinin, numaralı itiraz başvurusuna ilişkin Nihai İnceleme Raporu ve itiraz başvurusunda ileri sürülen hususları değerlendirerek anılan Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince proje karar yazısında yer alan ret gerekçelerini bertaraf eder nitelikte olmadığına karar verdiği ve itiraz başvurusunu 26 Ağustos 2020 tarih ve 60.20 numaralı Kurul
Kararı ile reddettiği;
2.2.6) Başvuranın sözlü savunma talebine ilişkin olarak; yapılan itiraz başvurularının
TÜBİTAK Tarafından Yürütülen Programların Başvuru Değerlendirme Süreçlerine Yapılacak
İtirazlara İlişkin Yönetmelik kapsamında işleme alındığı, ilgili Yönetmeliğin 12 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtildiği üzere “İtiraz başvuruları, Başvuru Sahibi tarafından İtiraz Başvuru
Sistemine; a) İtiraz başvurusu yapılacak program ve projeye ilişkin bilgilerin, b) İtiraz gerekçelerinin, c) İtiraz başvurusuna ilişkin ücretin ödendiğine dair belgenin, girilmesi suretiyle yapıl”dığı, kurumlarının itiraz başvurularına ilişkin sözlü savunma vb. bir uygulamasının bulunmadığı, başvuranın itiraz başvurusunun, yapılan diğer itiraz başvuruları ile aynı şekilde olmak üzere başvuru sahibi tarafından itiraz başvuru sistemine yüklenen bilgi ve belgeler dikkate alınarak gerçekleştirildiği, başvuranın itiraz başvurusuna ilişkin olarak sözlü savunma vb. herhangi farklı bir uygulamaya gidilemeyeceğinin değerlendirildiği;
2.2.7) Başvuranın numaralı proje önerisinin reddine konu olan 22 Haziran 2020 tarih
ve numaralı itiraz başvurusuna ilişkin kararın başvurana 31.08.2020 tarihinde bildirildiği;
2.2.8) Başvuranın 22.06.2020 tarih ve numaralı itiraz başvurusuna konu
numaralı projesine ilişkin olarak Araştırma Destek Programları Başkanlığınca başvuruna iletilen Bilimsel Değerlendirme Raporunda belirtilen hususlar çerçevesinde gerekli değişiklik ve düzeltmeleri yaparak proje önerisini tekrar sunmasının mümkün olduğu;
Şeklinde açıklamaların yapıldığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesine göre; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 29.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 15.07.2018 tarihli ve 30479 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4 Sayılı Bakanlıklara
Bağlı, İlgili İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;
5.1) 582 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Türkiye’nin rekabet gücünü ve refahını artırmak
ve sürekli kılmak için toplumun her kesimi ve ilgili kurumlarla işbirliği içinde, ulusal öncelikler doğrultusunda bilim ve teknoloji politikaları hakkında çalışmak, bunları gerçekleştirecek altyapının ve araçların oluşturulmasına katkı sağlamak, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini özendirmek, desteklemek, koordine etmek, yürütmek, bilim ve teknoloji kültürünün geliştirilmesinde öncülük yapmak amacıyla tüzel kişiliğe, idarî ve malî özerkliğe sahip, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıyla ilgili ve özel bütçeli Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma
Kurumu kurulmuştur. Kurumun kısa adı TÜBİTAK’tır.”
5.2) “Kurumun görevleri” başlıklı 584 üncü maddesinde; “(1) Türkiye Bilimsel ve
Teknolojik Araştırma Kurumunun görevleri şunlardır: a) Bilimsel ve teknolojik alanlarda, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini desteklemek, koordine etmek, izlemek, yapmayı özendirmek ve yapmak, bu amaçla program ve projeler geliştirmek… h) Bilim adamlarının, araştırıcıların yetiştirilmeleri ve geliştirilmeleri için olanaklar sağlamak, bu amaçla ödüller vermek, öğrenim ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençleri izleyerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmek, burslar vermek, yarışmalar düzenlemek ve yayınlar yapmak, … i) Bu maddede belirtilen amaçların gerçekleştirilmesi ve görevlerin yerine getirilebilmesi ile ilgili her türlü faaliyette bulunmak ve gerekli desteği sağlamak.”
6) 22.04.2009 tarihli ve 27208 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Bilimsel ve
Teknolojik Araştırma Kurumu Araştırma Destek Programları Başkanlığı Tarafından
Yürütülen Programlara İlişkin Yönetmelik’in;
6.1) 5 inci maddesinde; “(1) Başvuru dönemleri her yıl Başkanlık tarafından başvuru
koşullarıyla birlikte ilan edilir.”
6.2) 6 ncı maddesinde; “(1) Proje önerileri, TÜBİTAK tarafından belirlenen değerlendirme
sürecinden geçirilir. Değerlendirme sonucunda destek kararı Başkanlık tarafından verilir.”
6.3) 7 inci maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Projelere verilecek destekler, ilgili grubun
değerlendirmesi ve Başkanlığın onayı ile kesinleşir.”
7) TÜBİTAK Tarafından Yürütülen Programların Başvuru Değerlendirme Süreçlerine
Yapılacak İtirazlara İlişkin Yönetmelik’in;
7.1) “Komisyonun görevleri” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Komisyon itiraz başvurularını;
a) Yönetmeliğin 2 nci, 11 inci ve 12 nci maddelerine, b) (Değişik: 24.12.2019 – 15YK) İlgili burs ve destek programları ile proje destek ve teşvik programı mevzuatında yer alan şekil ve usul şartlarına uygunluk yönünden inceler ve karara bağlar. (2) Komisyonun uygunluk incelemesi sonucunda, itiraz başvurusu reddedilir veya kabul edilerek değerlendirilmek üzere
Kurula iletilir.”
7.2) “Kurulun oluşumu” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Kurul, her biri
program değerlendirme süreçlerinde bilgi ve deneyim sahibi kişiler arasından; ikisi Başkanlık temsilcisi, üçü akademisyen, biri sanayici ve biri hukukçu olmak üzere toplam yedi üyeden oluşur.”
7.3) “Kurulun görevleri” başlıklı 10 uncu maddesinde; “(1) (Değişik: 24.12.2019 – 15YK)
Kurulun görevi, Komisyon tarafından iletilen itiraz konusunu değerlendirerek burs ve destek programları ile proje destek veya teşvik başvurusunun yeniden değerlendirilip değerlendirilmeyeceği kararını almaktır. (2) Kurulun değerlendirmesi sonucunda, itiraz başvurusu reddedilir veya kabul edilerek yeniden değerlendirilmek üzere ilgili Birime iletilir.
(3) (Değişik: 24.12.2019 – 15YK) Kurul, burs ve destek programları ile proje destek ve teşvik başvurusunu değerlendirmez.”
7.4) “Başvurunun şekil unsurları” başlıklı 12 nci maddesinde; “(1) (Değişik: 24.12.2019 –
15YK) İtiraz başvuruları, Başvuru Sahibi tarafından İtiraz Başvuru Sistemine; a) İtiraz başvurusu yapılacak program ve projeye ilişkin bilgilerin, b) İtiraz gerekçelerinin, c) İtiraz başvurusuna ilişkin ücretin ödendiğine dair belgenin, girilmesi suretiyle yapılır. (2) Başvuru
Sisteminde istenecek diğer bilgi ve belgeleri belirlemeye Kurul yetkilidir. (3) (Değişik:
24/12/2019 – 15YK) İtiraz yolu kullanılarak eksik bilgi veya belge tamamlanması suretiyle ilgili burs ve destek programları ile proje destek ve teşvik başvurusu genişletilemez veya uygun hale getirilemez. (4) Sürece ilişkin tüm başvurular ve başvurulara ilişkin bilgilendirmeler
TÜBİMER aracılığıyla yapılır. (5) Her itiraz, bir dosya numarası verilmek suretiyle TÜBİMER tarafından arşivlenir. Kararlar dâhil olmak üzere her türlü belge bu dosyada saklanır.”
7.5) “Komisyon incelemesi” başlıklı 13 üncü maddesinde; “(1) Başvuru Sahibince yapılan
itiraz, TÜBİMER tarafından Komisyona iletilir. (2) (Değişik: 24.12.2019 – 15YK) Komisyon, itiraz başvurusuna konu faaliyetin burs ve destek programları ile proje destek ve teşvik başvurusu anındaki durumunu dikkate alarak gerekli incelemeleri yapar. (3) İnceleme sonucunda Komisyon, itiraz başvurusunun Komisyona ulaştığı tarihten itibaren en geç 15 gün içerisinde itiraz başvurusunun kabulüne ya da reddine karar verir. a) Başvurunun reddi durumunda karar, gerekçesi belirtilmek suretiyle Başvuru Sahibine yazılı veya elektronik olarak bildirilir. b) Başvurunun kabulü durumunda itiraz, ayrıntılı değerlendirme yapılmak üzere Kurula iletilir. Bu karar ayrıca Başvuru Sahibine yazılı veya elektronik olarak bildirilir.
(4) Komisyonun inceleme sürecinde TÜBİTAK içi birimler ve konu ile ilgili tüm kişi ve kurumlar ile yapılacak yazışmalar Komisyon Başkanı aracılığıyla yapılır.”
7.6) “Kurul değerlendirmesi” başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) (Değişik: 24.12.2019 –
15YK) Komisyon tarafından uygun bulunan itiraz başvurusu Kurula iletilir ve iletilen itiraz başvurusu Kurula geliş sırasına göre TÜBİTAK İletişim Merkezi Müdürlüğünce gündeme alınır. (2) Kurul Başkanı tarafından itiraz başvurusunu incelemek üzere, Kurul üyeleri veya
Kurul sekretaryası çalışanları arasından bir raportör belirlenir. (3) Raportör bilgi, belge ve delilleri değerlendirerek nihai inceleme raporunu Kurula sunar. Gerek görülmesi halinde, ilgili birimden itiraz başvurusuna ilişkin elektronik veya yazılı bilgi, belge ve açıklama talep edilir.
(4) Kurul, değerlendirme kapsamında yalnızca itiraz başvurusunda belirtilen hususları dikkate alır. (5) (Değişik: 24.12.2019 – 15YK) Kurul kararını, itiraz başvurusuna konu faaliyetin burs ve destek programları ile proje destek ve teşvik başvurusu anındaki durumunu esas alarak ve aşağıdaki ölçütler çerçevesinde verir: a) İtiraz gerekçelerinin proje başvuru dokümanına atıfta bulunularak oluşturulması. b) İtiraz gerekçelerinin, ret gerekçeleri ile uyumlu ve tutarlı olması.
c) İtiraz gerekçelerinin somut ve ölçülebilir hususlar içermesi. (6) Kurul, itirazın Kurula ulaştığı tarihten itibaren en geç 45 gün içerisinde, itirazın kabulüne ya da reddine karar verir. a) İtirazın reddi durumunda karar, gerekçesi belirtilmek suretiyle Başvuru Sahibine yazılı veya elektronik olarak bildirilir. b) (Değişik: 24.12.2019 – 15YK) İtirazın kabulü durumunda itiraza konu başvuru, yeniden değerlendirme yapılmak üzere gerekçesi belirtilmek suretiyle, yeniden değerlendirmeye ilişkin Başkan Olur’u alınarak ilgili Birime iletilir. Bu durum ayrıca başvuru sahibine yazılı veya elektronik olarak bildirilir. c) İlgili Birim, Kurulun karara ilişkin gerekçelerini dikkate alarak yeniden değerlendirme sürecini yürütür. ç) (Değişik: 24.12.2019 – 15YK) İlgili Birim, değerlendirme sürecini, karara ilişkin Başkan Olur’u kendisine ulaştığı tarihten itibaren 30 gün içerisinde başlatır. Yeniden değerlendirme sonucuna ilişkin karar, ilgili
Birim tarafından TÜBİMER’e ve başvuru sahibine resmi yazı ile bildirilir. d) İlgili Birimin yeniden değerlendirmesi sonucunda oluşan kararına ilişkin yeni bir itiraz başvurusunda bulunulamaz. (7) Kurulun inceleme sürecinde TÜBİTAK içi birimler ve konu ile ilgili tüm kişi ve kurumlar ile yapılacak yazışmalar Kurul Başkanı aracılığıyla yapılır.”
7.7) “Bilginin ve belgelerin gizliliği” başlıklı 15 inci maddesinde; “(1) Komisyon ve Kurul
kararları ile işlem dosyalarının içeriğindeki belgeler, genel düzenlemeler dışında, gizli olduklarından buna göre muhafaza edilmesinden ve işlem yapılmasından ilgililer sorumludur.
Komisyon ve Kurul üyeleri TÜBİTAK tarafından hazırlanan gizlilik sözleşmesini imzaladıktan sonra göreve başlar. (2) Komisyon veya Kurul kararlarına dayanak oluşturan inceleme ve soruşturma belgeleri ile raportör, Birim isimleri ve raporları gizlidir. Söz konusu bilgi ve belgeler, 09/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu çerçevesinde talep edilmesi halinde sadece başvuru yapan kişiye; raportör ve uzman isimleri belirtilmemek suretiyle verilebilir.”
8) TÜBİTAK Hızlı Destek Programı Esasları’nın;
8.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Programın amacı, üniversiteler, araştırma
hastaneleri veya araştırma enstitülerince yürütülecek acil, kısa süreli ve küçük bütçeli araştırma projelerinin desteklenmesidir.”
8.2) “Uygulama Esasları” başlıklı 3 üncü maddesinde; “3.1. Başvuruların, ihtiyaca göre yıl
içinde birden fazla ve yıl boyunca her zaman yapılması mümkündür. Ancak bir bilim insanı aynı anda iki Hızlı Destek projesinde görev alamaz. 3.2. Başvurular, TÜBİTAK tarafından öngörülen formata uygun başvuru formu ile Araştırma Destek Programları Başkanlığına yapılır ve ilgili Araştırma Grubu tarafından değerlendirilir… 3.8. Bu Esaslarda hüküm bulunmayan hallerde, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Araştırma Destek Programları
Başkanlığı Tarafından Yürütülen Programlara İlişkin Yönetmelik ile buna bağlı mevzuat hükümleri uygulanır.”
9) Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Araştırma Destek Programları
Başkanlığı Çalışma Usul ve Esasları’nın;
9.1) “ARDEB’in görevleri” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “(1)
ARDEB’in görevleri şunlardır: a) Türkiye’nin bilim, teknoloji ve yenilik politikalarıyla uyumlu
Ar-Ge ve yenilik projelerinin değerlendirme süreçleri ile desteklenmesi Başkanlıkça onaylanan projelerin, izleme ve sonuçlandırma süreçlerini mevzuata uygun olarak yürütmek ve sonuçlandırmak.”
9.2) “Grupların görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “(1)
Grupların görevleri şunlardır: a) TÜBİTAK’a ilgili destek programları kapsamında sunulan proje önerilerinin, değerlendirilmesi ile Başkanlıkça desteklenmesine karar verilen projelerin izlenmesi ve sonuçlandırılmasına yönelik çalışmaları, mevzuat ve ilgili iş süreç yönergelerine uygun olarak yürütmek.”
9.3) “Grup Yürütme Kurulu üyelerinin görevleri” başlıklı 12 nci maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinde; “(1) GYK üyelerinin görevleri şunlardır: … b) TÜBİTAK’a sunulan ve Grup tarafından değerlendirme süreci yürütülecek olan proje önerilerinin panellerinin kurulması ve gerçekleştirilmesi süreçlerinde, GYK ve Grup Koordinatörü tarafından kendilerine verilen görevleri mevzuata uygun olarak yerine getirmek.”
9.4) “Grup Yürütme Kurulunun çalışma şekli” başlıklı 13 üncü maddesinin ikinci
fıkrasında; “(2) GYK toplantılarına, Grup Koordinatörü başkanlık eder. GYK, üye sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar alır.”
9.5) “Destek Programları İzleme ve Koordinasyon Müdürlüğünün görevleri” başlıklı 18
inci maddesinin birinci fıkrasının a, b ve c bentlerinde; “(1) DEİK, ilgili mevzuat çerçevesinde, aşağıda belirtilen faaliyetleri yerine getirir: a) ARDEB tarafından yürütülmekte olan destek programları kapsamında önerilen projelerin ön inceleme süreçlerini yürütmek ve yönetmek. b) Gruplar tarafından bilimsel değerlendirme süreci yürütülemeyen proje önerilerinin değerlendirme sürecini gerçekleştirmek. c) Bilimsel değerlendirme süreci tamamlanan proje önerilerinin destek karar sürecini yönetmek.”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Başvuranların iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
konusu değerlendirmelerin objektif ve bilimsel olmadığının söylenemeyeceği, tespit, değerlendirme ve eleştirilerin gerekçeli olarak ortaya konduğu, ayrıca bazı hususların her bir danışman tarafından benzer şekilde ifade edilebildiği ve yapılan değerlendirmeler sonucunda puan seviyesinin C (Orta) olduğu için proje önerisine destek verilemediği tespit edilmiş olup bu çerçevede başvuranın hakem değerlendirmelerinin adil yapılmadığı iddiasının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
13.2) Başvuranın, itiraz başvurusunun reddedilmesine itirazı değerlendirildiğinde;
13.2.1) Öncelikle itiraz başvuruları için belirlenmiş usule bakıldığında; bu konudaki
referans düzenlemenin yukarıda da yer verilen TÜBİTAK Tarafından Yürütülen Programların
Başvuru Değerlendirme Süreçlerine Yapılacak İtirazlara İlişkin Yönetmelik olduğu ve buna göre proje sahiplerinin gerekli ücreti yatırarak sistem üzerinden itiraz başvurularını yapmaları gerektiği, yapılan itiraz başvurularının öncelikle Komisyon tarafından incelendiği, ardından
Komisyon tarafında uygun bulunan itiraz başvurularının Kurul tarafından değerlendirildiği; Komisyonun itiraz başvurularını şekil ve usul şartlarına uygunluk yönünden incelemekle birlikte itiraz başvurusunun içeriğine ilişkin herhangi bir değerlendirmede bulunmadığı; Kurulun ise yalnızca itiraz başvurusunu değerlendirdiği, proje destek ve teşvik başvurularını değerlendirmediği, Kurulun görevinin Komisyon tarafından iletilen itiraz konusunu değerlendirerek proje destek veya teşvik başvurusunun yeniden değerlendirilip değerlendirilmeyeceği kararını almak olduğu anlaşılmıştır.
13.2.2) Bu çerçevede, başvuranın itiraz başvurusunun değerlendirilme sürecine bakıldığında,
başvuranın usulüne uygun olarak yaptığı itiraz başvurusunun 23.07.2020 tarihinde ilgili Gruba ulaştığı ve itiraz dilekçesi ile projeye ait dokümanların ilgili DK/GYK üyesine iletildiği ve
“Detaylı Ret Gerekçesi” belgesinin oluşturulması için bilimsel görüşü ile “İtirazın içeriğinde yer alan bilgilerin, proje başvuru dokümanında mevcut olup olmadığı, proje başvuru anına göre ek bilgiler verilerek genişletme yapılıp yapılmadığı” hususunda görüşlerini iletmesinin istendiği; diğer yandan bu itiraz başvurusu için belirlenen raportör tarafından itiraz başvurusuna ilişkin hazırlanan “Nihai İnceleme Raporu”nun Kurul üyelerine sunulduğu; söz konusu “Nihai
İnceleme Raporu”nda itiraz başvurusunda “Yaygın Etki” başlığında yer alan ret gerekçeleri ile itiraz açıklamalarının eşleştirilmediğinin ve bazı ret gerekçelerine ilişkin somut itiraz açıklamalarının yer almadığının görüldüğü, ayrıca bahse konu itiraz başvurusunun bazı ret gerekçeleri için başvuru dokümanına atıfta bulunulmadığının belirlendiği; sonuç olarak
ARDEB tarafından itiraz hususlarına ilişkin olarak sunulan ayrıntılı ret gerekçesi de dikkate alınarak raportör görüşünün itiraz başvurusunun reddi yönünde oluştuğu; son aşamada itiraz başvurusunun Kurul tarafından değerlendirildiği ve bu değerlendirmenin “itiraz gerekçelerinin proje başvuru dokümanına atıfta bulunarak oluşturulması”, “itiraz gerekçelerinin, ret gerekçeleri ile uyumlu ve tutarlı olması” ve “itiraz gerekçelerinin somut ve ölçülebilir hususları içermesi” yönleriyle yapıldığı; her ne kadar bahse konu raportör görüşü Kurul kararına esas teşkil etmeyip Kurul için tavsiye kararı niteliği taşısa da Kurul üyelerinin, numaralı itiraz başvurusuna ilişkin Nihai İnceleme Raporu ve itiraz başvurusunda ileri sürülen hususları değerlendirerek ilgili Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince proje karar yazısında yer alan ret gerekçelerini bertaraf eder nitelikte olmadığına karar verdiği ve itiraz başvurusunu 26.08.2020 tarihli ve numaralı Kurul Kararı ile reddettiği anlaşılmış olup idare tarafından başvuranın numaralı itiraz başvurusunun tüm itiraz başvuruları gibi ilgili Yönetmelik kapsamında işleme alındığının ve değerlendirildiğinin, sürecin mevzuata uygun olarak adil ve hakkaniyete uygun ilerlediğinin ve karara bağlandığının, ayrıca kurul üyelerinin Kurum dışından bilgi ve deneyim sahibi kişiler arasından seçilmekle birlikte değerlendirmelerini ilgili Yönetmelik kapsamında objektif olarak gerçekleştirmekte olduklarının ortaya konduğu görülmüştür.
13.2.3) Diğer yandan, başvuranın her bir itirazı ile bu itirazların nasıl değerlendirildiği
irdelenmiş olup her bir başlık altında itiraz başvurusundaki hususların değerlendirildiği ve neden ret gerekçelerini bertaraf etmediğinin açıklandığı, itiraz başvurusundaki temel konular açısından bakıldığında, özellikle ortak olarak tespit edilen projenin “durum tespiti niteliğine” ilişkin olarak ilişkilendirme eksikliğinin mevcut olduğu, “konunun önemi ve özgün değeri kısmında, ekspresyonu ölçülmesi planlanan her bir proteinin obezite ile olan ilişkisinin açıklandığı, ancak bu proteinlerin dokulardaki parsiyel oksijen basıncı ya da oksijen tüketimi/kullanımı ile ilişkisinin açıklanmadığı, birbirleri ile olası bağlantılarının irdelenmediği, UCP proteinlerinin hücrenin oksijen tüketimi ve enerji üretimi ile ilişkisi bilinmesine rağmen farklı tipteki UCP proteinleri için bile literatüre dayalı açıklama yapılmadığı, neden hepsinin ayrı ayrı ölçülmek istendiğinin belirtilmediği”, bunun bilimsel gerekçesinin de “mevcut literatür bilgisinin ışığında bu proteinlerin işlevsel olarak birbirleri ile ilişkilendirilmediğinde hiperbarik oksijen tedavisi sırasında oluşan obeziteye direncin mekanizmasını aydınlatmanın imkansız olduğu” şeklinde ortaya konduğu, başvuranın “bu proteinlerin birbiriyle ilişkili olup olmadıkları hususunun proje kapsamı dışında” olduğu şeklindeki itirazının da bu çerçevede proje kapsamı dışında olmadığının değerlendirildiği; diğer yandan literatürde bu konuda yayın olmadığı ifadesini kabul etmenin mümkün olmadığı, hipotez açısından “hiperbarik oksijen tedavisi” anahtar sözcüğü ile değil de “doku oksijenasyonu” ile çalışılmak istenilen proteinler arandığında yayımlanmış çalışmalara ulaşıldığı ve muhtemel mekanizmalara yönelik bilgilere ulaşıldığı; ayrıca kullanılacak deney hayvanı sayısının daha önce yapılmış çalışmalara bakılarak belirlenmesinin literatürde yer aldığının belirtildiği, ancak literatür örneğinin sunulmadığı, böyle bir literatür bilgisi olsa bile doğru olanın güç analizi yapılarak denek sayısının belirlenmesi olduğu ve hakemlerin bunun yapılmamış olmasını bir eksiklik olarak belirtebildiği hususlarının açıklandığı görülmüştür. Bu çerçevede, Kurul’a sunulan Nihai İnceleme Raporunda başvuranın her bir itirazının bilimsel gerekçelerle cevaplandığı, bu tespitlerin objektif olmadığının söylenemeyeceği değerlendirilmiştir.
13.2.4) Başvuranın diğer bir iddiası olan yapılan eleştirilerin her birine projeye atıf yaparak ve
literatürden örnek gösterip yanıtlayarak itiraz ettiği halde “proje karar yazısında yer alan ret gerekçelerini bertaraf eder nitelikte olmaması” gerekçesiyle itirazının reddedilmesi hususu değerlendirildiğinde, itiraz inceleme kriterleri olarak belirlenen “İtiraz ile Ret Gerekçesi
Eşleştirilmesi”, “Somut İtiraz Gerekçesi” ve “Proje Başvuru Dokümanına Atıf” kriterleri açısından itiraz başvurusunun detaylı bir şekilde değerlendirildiği ve “Yaygın Etki Ret
Gerekçesi” haricindeki ret gerekçeleri ile itiraz açıklamalarının eşleştirildiğinin ifade edildiği, bu çerçevede başvuranın iddia ettiği üzere eşleştirmenin kabul edildiği, ancak bunun yeterli olmadığı, bunun yanı sıra bazı ret gerekçeleri haricinde başvuru dokümanına atıfta bulunulmadığı ve bazı ret gerekçelerine ilişkin somut itiraz açıklamalarının yer almadığı değerlendirmesinin yapıldığı görülmüş olup bu çerçevede başvuranın iddiasının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
14) Başvuranın itirazları ile birlikte sözlü savunma talebi de olduğu görülmüş olup bu
hususta idarenin, yapılan itiraz başvurularının ilgili Yönetmelik kapsamında işleme alındığı, kurumlarının itiraz başvurularına ilişkin sözlü savunma vb. bir uygulamasının bulunmadığı, başvuranın itiraz başvurusunun, yapılan diğer itiraz başvuruları ile aynı şekilde olmak üzere başvuru sahibi tarafından itiraz başvuru sistemine yüklenen bilgi ve belgeler dikkate alınarak gerçekleştirildiği, başvuranın itiraz başvurusuna ilişkin olarak sözlü savunma vb. herhangi farklı bir uygulamaya gidilemeyeceğinin değerlendirildiği hususlarını açıkladığı, bu çerçevede başvuranın itiraz başvurusu üzerine yapılan işlemlerin mevzuatta belirlenmiş şekilde gerçekleştirildiğinin açık olduğu, yapılan diğer itiraz başvurularında olduğu gibi itiraz başvuru sistemine yüklenen bilgi ve belgeler çerçevesinde değerlendirme yapıldığı anlaşıldığından başvuranın bu talebinin de yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
15) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat birlikte
değerlendirildiğinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle, başvuranın numaralı proje önerisinin hakem değerlendirme süreci ile sonrasında yaptığı itiraz başvurusunun ele alınması ve değerlendirilme sürecinin usule uygun yapıldığı, objektif değerlendirme yapılmadığının söylenemeyeceği, söz konusu değerlendirmelerin bilimsel gerekçelere dayandırıldığı ve alınan kararların da gerekçelerle ortaya konulduğu ve daha önemlisi başvuranın numaralı projesine ilişkin olarak Araştırma Destek Programları Başkanlığınca başvuruna iletilen
Bilimsel Değerlendirme Raporunda belirtilen hususlar çerçevesinde gerekli değişiklik ve düzeltmeleri yaparak proje önerisini tekrar sunmasının da mümkün olduğu anlaşıldığından başvuranın 22.06.2020 tarihli ve numaralı itiraz başvurusunun ilgili Yönetmeliğin
14 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince proje karar yazısında yer alan ret gerekçelerini
bertaraf eder nitelikte olmadığı gerekçesi ile TÜBİTAK İtiraz Değerlendirme Kurulu tarafından
26.08.2020 tarih ve numaralı karar ile reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete
aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; hem başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin gönderiminde hem de başvurana verilen cevaplarda İdare tarafından “kararların gerekçeli olması”, “makul sürede karar verme” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulduğu anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden varsa arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın başvuran ile TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA
KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi