Kamu sosyal tesislerinin işletme giderlerinin merkezi yönetim bütçesinden karşılanamaması bilet fiyat artışını haklı kılar mı (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/16606-S.22.25430

BAŞVURU NO : 2022/9726

KARAR TARİHİ : 21/12/2022

RET KARARI ,TCKN:

Adres:Y

BAŞVURUYA KONU İDARE : MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

Kasımiye Medresesi giriş ücretindeki artışın geri alınması talebi hk.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 09/07/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. tarafından Kurumumuza yapılan başvurularda özetle; başvuran Mardin ili

Artuklu ilçesinde bulunan Kasımiye Medresesi bilet fiyatlarının Artuklu Üniversitesi tarafından Ramazan

Bayramı öncesi 5 TL olarak uygulanmakta iken bayram sonrası yüzde yüzlük bir zamla 10 TL’ye yükseltilmiş olduğunu, resmi herhangi bir enflasyon rakamıyla uyumlu olmayacak bu zammın hukuken muhafaza görememesi gerekmekte olduğunu ifade ederek zammın geri çekilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Mardin Artuklu Üniversitesi Rektörlüğünden alınan 11/11/2022 tarihli ve sayılı yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Vakıflar Bölge Müdürlüğünden devir alınan Kasım Padişah Medresesinin (Kasımiye Medresesi)

Üniversite Yönetim Kurulunun almış olduğu karar gereği Sosyal Tesisler İşletme Müdürlüğü İktisadi

İşletmesi tarafından işletilmekte olduğu, 2.2. 31/12/2019 tarihli ve 30995 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7197 sayılı 2020 Yılı

Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun “Mali kontrole ilişkin hükümler” başlıklı 8 inci maddesinde, “… (7)

Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerince işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, çocuk bakımevi, kreş, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin giderleri, münhasıran bu tesislerin işletilmesinden elde edilen gelirlerden karşılanır.” hükmünün yer aldığı, 2.3. 18/01/2020 tarihli ve 31012 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2020-1 sayılı Kamu Sosyal Tesislerine

İlişkin Tebliğin “Ortak Hususlar” başlıklı 7 nci maddesinde; “1 – Kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri

sosyal tesislerin işletme giderleri için ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerinden herhangi bir katkıda bulunulmaması esastır.” hükmünün yer aldığı, 2.4. Üniversite İktisadi İşletmesinin işletme giderlerine üniversite özel bütçesinden katkıda bulunulmamasının esas olduğunun mevzuat hükmünde yer aldığı, 2.5. Kasımiye Medresesinin Üniversite Sosyal Tesisler İktisadi işletmesi tarafından işletildiği, sosyal tesislerin kamu kaynağından ayrı olarak kendi elde ettiği gelirleri ile sürekliliğini sağlayabileceğinden, söz konusu yerin personel, temizlik, araç, gereç, demirbaş, bakım ve onarım giderlerinin karşılanabilmesi amacıyla ziyaretçi girişleri ve ücret tarifelerinin Sosyal Tesisler Yönetim Kurulunun almış olduğu kararlar doğrultusunda uygulanmakta olduğu, hususlarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı

Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 220/A maddesinde; “Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm

Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:…j) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, çocuk bakımevi, kreş, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerden yararlanacak olanlardan alınacak bedelleri belirlemek, bu yerlerden elde edilen gelirlerin kullanımına ilişkin usul ve esaslar ile bunlara ilişkin düzenlemeleri yapmak,…”, 6. 31/12/2021 tarihli ve 31706 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2022 Yılı Merkezi

Yönetim Bütçe Kanununun “Mali kontrole ilişkin hükümler” başlıklı 8 inci maddesinde; “…(7)

Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerince işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, çocuk bakımevi, kreş, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin giderleri, münhasıran bu tesislerin işletilmesinden elde edilen gelirlerden karşılanır. Bu yerlerde, merkezi yönetim bütçesi ile döner sermaye ve fonlardan ücret ödenmek üzere 2022 yılında ilk defa istihdam edilecek yeni personel görevlendirilmez…”, 7. 07/01/2022 tarihli ve 31712 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2022-1 Nolu Kamu Sosyal

Tesislerine İlişkin Tebliğin; 7.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri, kamu bankaları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal ve destek amaçlı tesislerden dinlenme amacıyla veya diğer amaçlarla

/

yararlanacaklardan alınacak yemek, konaklama ve diğer hizmet bedellerinin tespitinde ve elde edilen gelirlerin kullanımında uyulacak usul ve esasları belirlemektir.”, 7.2. “Dayanak” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Tebliğ, 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 220/A maddesinin birinci fıkrasının (j) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.”, 7.3. “Ortak hususlar” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin işletme giderleri için ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerinden herhangi bir katkıda bulunulmaması esastır…” hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, Mardin ili Artuklu ilçesinde bulunan Kasımiye Medresesi bilet fiyatlarına yapılan zammın geri çekilmesini talep etmektedir.

10. Konuyla ilgili olarak Artuklu Üniversitesi Rektörlüğü özetle, Kasımiye Medresesinin Üniversite Sosyal

Tesisler İktisadi işletmesi tarafından işletildiğini, sosyal tesislerin kendi gelirleri ile sürekliliklerini sağladıklarını, bu çerçevede Kasımiye Medresesinin personel, temizlik, araç, gereç, demirbaş, bakım ve onarım giderlerinin karşılanabilmesi amacıyla ziyaretçi girişleri ve ücret tarifelerinin Sosyal Tesisler

Yönetim Kurulunun almış olduğu kararlar doğrultusunda uygulandığını ifade etmektedir.

11. 2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun 8 inci maddesi uyarınca, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerince işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, çocuk bakımevi, kreş, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin giderleri bu tesislerin işletilmesinden elde edilen gelirlerden karşılanmakta; 2022-1 Nolu Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğin 7 nci maddesi uyarınca da kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin işletme giderleri için ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerinden herhangi bir katkıda bulunulmamaktadır.

12. İlgili mevzuat uyarınca, Kasımiye Medresesinin Mardin Artuklu Üniversitesi Sosyal Tesisler İktisadi

İşletmesi tarafından işletilmekte olduğu, işletme giderlerine üniversite bütçesinden kaynak aktarılamadığı; bu çerçevede Sosyal Tesisler Yönetim Kurulu kararı doğrultusunda Kasımiye Medresesinin giderlerinin karşılanabilmesi amacıyla ziyaretçi girişleri ve ücret tarifelerinin uygulanmakta olduğu görülmekte olup; Medresenin sürekliliğinin ve kullanılabilirliğinin sağlanması bakımından ziyaretçi girişleri ve ücret

tarifeleri hakkında Sosyal Tesisler Yönetim Kurulunca alınan kararların yerinde olduğu değerlendirilmektedir.

13. Öte yandan, bir avlu etrafında sıralanmış iki katlı mekânlar ve müstakil bir mescitten oluşmakta olup çevresinde bulunan zaviye ve türbe ile değerlendirildiğinde yapı grubunun bir külliye olarak inşa edildiği anlaşılan medresenin bir bölümünün bilimsel toplantılara ev sahipliği yaptığı, bir bölümünde de döneminde burada hizmet ettiği düşünülen büyük bilim adamı adına açılan El Cezeri Müzesinin bulunduğu anlaşılmış; başvuranın konuyla ilgili olarak 31/08/2020 tarihinde Kurumumuza yaptığı sayılı başvurusu hakkında verilen Gönderme Kararımız üzerine Artuklu Üniversitesi Rektörlüğünden cevaben alınan 22/09/2020 tarihli ve sayılı yazı ile Kasımiye Medresesinin ibadethane olarak kullanılan bölümünde

Cuma Namazı ve vakit namazlarında gelen ziyaretçilerden herhangi bir ücret talep edilmediği bilgisi verilmiştir.

14. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı

6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu

kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle

“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Mardin İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi