|
ÖZET: Bu karar, bağımsız denetçilik sınavına başvuran bir adayın, sınav ücretinin yalnızca kredi kartı ile ödenebilmesi nedeniyle başvurusunun reddedilmesine ilişkin bir hukuki değerlendirmeyi içermektedir. Aday, banka hesabı üzerinden sınav ücretini ödeme talebinde bulunmuş, ancak Kurum, mevcut uygulamanın sadece kredi kartı ve bankamatik kartı ile sınırlı olduğunu belirtmiştir. Kurumun internet sitesindeki duyurular, yalnızca kredi kartı ile ödeme yapılabileceğini ifade etmektedir.
Kararda, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu’nun sınav ücretlerini belirleme yetkisine sahip olduğu ve mevcut uygulamanın hukuka uygun olduğu vurgulanmıştır. Ancak, adayların geri bildirimleri doğrultusunda sınav sisteminin geliştirilmesi gerektiği ve alternatif ödeme yöntemlerinin sağlanması için gerekli değişikliklerin yapılması gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, mevcut sınavın gerçekleştirilmiş olması nedeniyle başvuranın talebi reddedilmiş, ancak alternatif ödeme yöntemleri için sistem değişikliği önerilmiştir. |
2.2) Bağımsız denetçilik sınavına giriş için gerekli olan ödemenin sanal post üzerinden kredi kartının
yanı sıra bankamatik kartı ile de gerçekleştirilebileceği, kredi kartı veya bankamatik kartının kimin üzerine kayıtlı olduğunun bir öneminin bulunmadığı, Kurum tarafından geçmişte sınav ücretinin banka hesabına yatırılması durumunda işlem sırasında bankalarca adaylardan havale ücreti alınması, havale ücretinin yatırılan paradan kesilmesi suretiyle sınav ücretinin eksik yatırılması, tercih edilen modül ile yatırılan sınav ücretinin farklı olması, aday bilgisinin banka çalışanı tarafından dekonta yazılmaması veya yanlış yazılmasının geçmişte adayların mağduriyetlerine sebep olduğu, söz konusu ödeme yönteminin adayların mağduriyetleri ile sonuçlanan bu tecrübeler sonrasında benimsendiği, KGK tarafından yılda iki kez bağımsız denetçilik sınavı düzenlediği ve bu sınavlara ortalama 1.500 kişinin girdiği dikkate alındığında belirtilen sınırlı sayıdaki aday için bankaların protokol imzalama konusunda isteksiz davrandıkları, kullanıcı potansiyeli ve kullanım sıklığı dikkate alındığında daha kapsamlı sistemlerin kurulmasının kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmaması sonucunu doğuracağı,
2.3) Sınav ücretinin diğer alternatif yöntemler kullanılarak ödenmesi durumunda, geçmişte yaşanan
sorunları bertaraf edecek şekilde bankalarla protokoller düzenlenmesinin ve mevcut şartlar altında talep edilen hususları temin edecek şekilde kapsamlı bir yazılım değişikliğinin gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmü yer almaktadır .
4) 660 sayılı Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Kurulun görev ve yetkileri” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde; “Bağımsız denetim yapacak meslek mensuplarına yönelik sınav, yetkilendirme ve tescil yapmak, disiplin ve soruşturma işlemlerini yürütmek, sürekli eğitim standartları ile mesleki etik kurallarını belirlemek, bunlara yönelik olarak kalite güvence sistemini oluşturmak ve bu alanlardaki eksikliklerin düzeltilmesi için gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak .” hükmü yer almaktadır .
5) 26/ 12/ 2012 tarihli ve 28509 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bağımsız Denetim
Yönetmeliğinin “Denetçilik sınavı” başlıklı 16 ncı maddesinin yedinci fıkrasında; “ … Sınavın; konular itibarıyla birleştirilmesi ve ayrılması, konularının içeriği, duyurusu, başvuru usulü, yeri, zamanı, şekli, süresi, sonuçlarının ilanı, ücreti ile sınavda başarılı olma şartları, soruların hazırlanması, değerlendirilmesi, denetlenmesi ve bunlar için ödenecek ücrete ilişkin esaslar ile sınav komisyonu ve sınava ilişkin diğer hususlar Kurum tarafından belirlenir .”
.
2 / 56) 25/ 01/ 2013 tarihli ve 28539 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bağımsız Denetçilik Sınav
Tebliğinin;
6.1) “Duyuru” başlıklı 5 inci maddesinde; “Sınavın; müracaat şekli, şartları, son müracaat tarihi,
zamanı, yeri, yapılış şekli, konuları, değerlendirme yöntemi, başarı şartı ve ücreti ile sınava ilişkin diğer hususlar sınav gününden en az altmış gün önce Resmî Gazete’de ve Kurum internet sitesinde yayımlanmak suretiyle duyurulur .”
6.2) “Sınav giderleri” başlıklı 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Sınava katılanlar, Kurumca
belirlenen ücretleri öderler .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın bağımsız denetçilik sınavına girebilmek için farklı ödeme
türü talebinin mevcut sınav için reddi, ancak KGK tarafından gerekli tedbirler alındıktan sonra adayların sınav ücretini banka hesabı yoluyla veya uygun bulunan diğer alternatif yöntemlerle ödeyebilmelerini mümkün kılacak sistem değişikliğinin gerçekleştirilmesi için idareye tavsiyede bulunulması yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere başvuran, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim
Standartları Kurumu Başkanlığının yapmış olduğu bağımsız denetçilik sınavına girmek üzere başvuru yapmak istediğini ancak sınav için ödeme türünün sadece “kredi kartı” olması ve kendisinin de kredi kartının bulunmaması nedeniyle başvuru yapamadığını belirterek, söz konusu sınava başvuracak adaylara banka hesap numarası üzerinden de sınav ücretini ödeme imkânının sağlanmasını talep etmektedir . Öte yandan 2 nci paragrafta konu ile ilgili olarak idare bağımsız denetçilik sınav başvurularının Kurum internet sitesi üzerinden hazırlanmış bir sınav programı üzerinden alınmakta olduğunu ve sınav ücretinin sanal post üzerinden ödenmesinin kredi kartı veya bankamatik kartı ile gerçekleştirilebileceğini savunmaktadır . Ancak, Kurumun internet sitesinde duyurulan 13/ 03/ 2017 ve 12/ 09/ 2017 tarihli bağımsız denetçilik sınav ilanlarında sınav giderlerine ilişkin olarak “Sınava katılmak isteyenlerin, sınava girecekleri her bir konu için 150 TL sınav ücretini başvuru esnasında kredi kartından on-line olarak ödemeleri gerekmektedir .” ifadesi yer almakta olup, adayların sınav ücretini kredi kartının yanı sıra bankamatik kartı ile ödeyebileceği belirtilmemektedir .
9) Başvuru konusu ile ilgili olarak mevzuat yönünden yapılan araştırmada, 660 sayılı KHK uyarınca
bağımsız denetim yapacak meslek mensuplarına yönelik sınav, yetkilendirme ve tescil ve bu alanlardaki eksikliklerin düzeltilmesi için gerekli tedbirlerin alınmasının Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulunun görevleri arasında sayıldığı ve Bağımsız Denetim Yönetmeliği hükümlerine istinaden sınav için ödenecek ücrete ilişkin esasların Kurum tarafından belirleneceğinin hükme bağlandığı görülmektedir . Sınav ücretlerine ilişkin esasların belirlenmesine yönelik Kuruma yetki verildiği anlaşıldığından mevcut sınav ücreti uygulamaların hukuka uygun olduğu
3 / 5değerlendirilmektedir . Bununla birlikte, sınav uygulamalarına yönelik kalite güvence sistemini
oluşturmak ve bu alanda görülen eksikliklerin düzeltilmesi için gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak konusunda Kurula bir sorumluluk yüklendiği anlaşılmaktadır . Bu hükme istinaden adayların geri bildirimleri neticesinde sınav uygulamalarında saptanan aksaklıkların tespit edilerek düzeltilmesi ihtiyacının da karşılanması gerektiği değerlendirilmektedir .
10) Konunun hakkaniyet açısından incelenmesi neticesinde, adayların talepleri doğrultusunda sınav
sistemini geliştirmek üzere gerekli değişikliklerin yapılmasının sınav başvuru süreçlerinin kalitesini artırmak ve sınava girecek adayların talep ve beklentilerini karşılamak bakımından faydalı olacağı değerlendirilmektedir . Bu hususta yapılacak sistem değişikliğinde adaylar açısından oluşabilecek başka türlü mağduriyetlere sebep vermemek bakımından, bağımsız denetçilik sınavına girecek adaylara kredi kartından farklı ödeme türlerinin de kullandırılmasına imkân sağlayacak başvuru yazılımında gerekli değişikliklerin yapılmasına yönelik çalışmaların tamamlanması ve sınav ücretlerinin ödenmesi sırasında bankalarca yapılabilecek hataların ve talep edilebilecek havale ücretlerinin giderilmesine yönelik gerekli tedbirlerin alınması gerektiği düşünülmektedir .
11) Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm
dosya birlikte değerlendirildiğinde; KGK’nın yürürlükteki mevzuat uyarınca sınav usul ve esasları ile ödeme yöntemlerini belirleme konusunda yetkili olduğu, başvuranın mevcut dönem itibarıyla girmeyi planladığı sınavın gerçekleştirilmiş olması, sınav yazılımında kısa sürede bir değişiklik yapmanın mümkün olmadığı değerlendirilmiş, ancak ödeme yöntemleri yönünden adaylara kısıtlı alternatif kanalların sunulması bir eksiklik olarak düşünülmüş olup, bağımsız denetçilik sınavına girecek adaylara kredi kartından farklı ödeme türlerinin de kullandırılmasına imkân sağlayacak başvuru yazılımında gerekli değişikliklerin yapılmasına yönelik çalışmaların tamamlanması ve uygulamaya yönelik oluşması muhtemel hataları önleyecek gerekli tedbirlerin alınması sonrasında banka hesap numarası üzerinden veya diğer alternatif yöntemlerle de sınav ücretinin ödenmesine imkân sağlayacak yeni başvuru sisteminin hayata geçirilmesi hususunda idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12) İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı, ancak “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden, idarenin söz konusu ilkeye de uygun hareket etmesi önerilmektedir . Ayrıca, başvuran tarafından bağımsız denetçilik sınavına giremediği için tazminat davası açılabileceği değerlendirilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye
4 / 5tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca
ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
1) Başvuranın bağımsız denetçilik sınavına girebilmek için farklı ödeme türü talebinin, adayın
girmeyi planladığı mevcut sınavın gerçekleştirilmiş olması nedeniyle REDDİNE;
2) Alternatif ödeme türleri ile ilgili olarak sınav yazılımında gerekli değişikliklerin yapılması, sınav
ücretlerinin ödenmesi sırasında bankalarca yapılabilecek hataların ve talep edilebilecek havale ücretlerinin giderilmesine yönelik gerekli tedbirlerin alınması sonrasında adayların talep etmeleri halinde sınav ücretini banka hesabı yoluyla veya uygun bulunan diğer alternatif yöntemlerle ödeyebilmelerini mümkün kılacak sistem değişikliğinin gerçekleştirilmesi hususunda KAMU
GÖZETİMİ, MUHASEBE VE DENETİM STANDARTLARI KURUMU BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve
Denetim Standartları Kurumu Başkanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlem ya da tavsiye edilen çözümün uygulanabilir nitelikte görülmediği takdirde gerekçesinin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğunun hatırlatılmasına, Bu kararın BAŞVURAN ile KAMU GÖZETİMİ, MUHASEBE VE DENETİM
STANDARTLARI KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi