|
ÖZET: Başvuran, Yeminli Mali Müşavirlik sınavına katılma hakkını kullanamadığını belirterek ek sınav hakkı talep etmiştir. Başvuranın, 2016/ 2 dönem sınavına katılmadığı ve 2016/ 3 dönem sınavına giremediği, 15/ 3/ 2017 tarihli TÜRMOB Yönetim Kurulu Kararı ile OHAL kapsamında görevden ihraç edilenlerin sınav sürelerinin durdurulmasına ve yeniden başlatılmasına dair bir düzenleme yapıldığı anlaşılmaktadır. Ancak, başvuranın sınav hakkının bildirilmesi sürecinin yetersizliği nedeniyle, bu hakkı kullanamadığı tespit edilmiştir.
İdarenin, başvurana sınav hakkını şifahi olarak ve sınav tarihinden iki gün önce bildirmesi, hukuka ve hakkaniyete aykırı bulunmuştur. Bu durum, idarenin belirlilik ilkesine aykırı hareket ettiğini göstermektedir. Sonuç olarak, başvuranın ek sınav hakkının makul bir süre tanınarak kullandırılması gerektiği ve bu konuda TÜRMOB’a tavsiyede bulunulması gerektiği karara bağlanmıştır. |
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Türkiye Serbest Muhasebe Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğinin
(TÜRMOB) konuya ilişkin 07/ 8/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1.) Maliye Bakanlığında Vergi Müfettişi olarak görev yapan başvuranın, 3568 sayılı Serbest
Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nun 9 uncu maddesine göre
Yeminli Mali Müşavirlik unvanını alabilmek üzere Yeminli Mali Müşavirlik sınavlarına katılma amacıyla 24/ 3/ 2014 tarihinde sınav dosyası açtırdığı ve 18/ 10/ 2014 tarihinde ( 2014/ 2 dönemi)
sınavlarına katılmaya başladığı, ilgili mevzuat uyarınca sınava girme hakkının 2016/ 3 döneminde yapılan sınavla birlikte bittiği, başvuranın ihraç edildiği dönemde giremediği tek sınavın da bu dönem sınavı olduğu,
2.2) Olağanüstü Hal Kapsamında terör örgütleriyle iltisakı bulunduğu gerekçesi ile kamu görevinden
çıkarılmış olan ya da Kanun Hükmünde Kararname ile görevine iade edilenlerin sınav, staj ve ruhsat alabilmeye ilişkin durumlarının Maliye Bakanlığı ile görüşülerek TÜRMOB’un 15/ 3/ 2017 tarih ve sayılı Yönetim Kurulu Toplantısında karara bağlandığı,
2.3) Başvuranın, her ne kadar sınav başvurusu olduğunu belirtse de, 2017/ 1 döneminde yapılan sınav
için resmi herhangi bir başvurusunun olmadığı, bu nedenle, sınava giriş belgesi düzenlenmediği, ancak, başvuranın özel durumunun gözetilerek Yönetim Kurulu Kararına istinaden, herhangi bir hak kaybı olmaması amacıyla sınava katılabileceği bilgisinin şifahi olarak verildiği,
2.4) Diğer taraftan, başvuranın giremediğini belirttiği 2016/ 2 Yeminli Mali Müşavirlik sınavının
önce “ 30 Temmuz – 08 Ağustos 2016” tarihleri arasında yapılmasına karar verildiğini, ancak, “ 15
Temmuz Darbe Teşebbüsü” nedeniyle sınavın ertelenerek, kamu personelinin izin yasağının kaldırılmasını müteakip sınavın “ 26 Ağustos – 5 Eylül 2016” tarihleri arasında yapılmasına karar verildiği, başvuranın söz konusu sınavın yürütmesinin durdurulması ve iptaline yönelik Ankara 7.
İdare Mahkemesinde dava açtığını, açılan davanın mahkeme tarafından reddedildiği, başvuranın da 2016/ 2 döneminde gerçekleştirilen sınavlardan 3 üne girdiğini 2 sine ise herhangi bir mazeret bildirmeksizin girmediği açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında ;
2 / 6“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve
davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
3568 Sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nun;
5.1) Yeminli mali müşavirlik sınavı başlıklı 10 uncu maddesinde; “Yeminli malî müşavirlik sınavı
Birlik tarafından yazılı olarak yapılır… Sınav komisyonunun çalışma usulleri, sınav konuları ve sınava ilişkin diğer usul ve esaslar Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınmak suretiyle Birlikçe çıkarılacak yönetmelikle belirlenir…”
5.2) Yönetmelikler başlıklı 50 nci maddesinde; “Bu Kanunla ilgili olarak aşağıda belirtilen
hususlar çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir… b) 7 nci maddeye göre sınav için teşekkül ettirilecek komisyonun çalışma usulleri, sınav esasları, sınavın konuları, serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir yanında çalışma şekli, süresi (staj) ile ilgili diğer hususlar .” hükümleri bulunmaktadır .
6) 16/ 01/ 2005 tarihi 25702 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan, Yeminli Mali Müşavirlik ve Serbest
Muhasebeci Mali Müşavirlik Sınav Yönetmeliğinin;
6.1) Sınav zamanları başlıklı 8 inci maddesinde Ek 2. maddesinde “Birlik; Yeminli Mali
Müşavirlik sınavlarını yılda (DEĞİŞİK İBARE RGT : 19.08.2014 RG NO: 29093) üç kez, Serbest
Muhasebeci Mali Müşavirlik sınavlarını ise staj dönemlerini gözeterek yılda üç kez yapar . Sınav günleri ve yerleri, sınav gününden en az bir ay önce Resmî Gazete’de yayımlanmak ve (DEĞİŞİK
İBARE RGT : 19.08.2014 RG NO: 29093) Birlik ve Odaların internet sitelerinde yayımlanmak suretiyle ilan edilir .”
6.2) Sınav başvurusu başlıklı 11 inci maddesinde; “Sınava ilişkin başvurular, sınav ilanında
belirtilen sürelerde Birliğe dilekçe ile bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde sayılan belgeler eklenmek suretiyle doğrudan, taahhütlü mektupla veya Odalar aracılığı ile yapılır …”
6.3) Tekrar sınava girebilme başlıklı 21 inci maddesinde “Yeminli Mali Müşavirlik sınavında
başarılı olamayanlar, ilk sınav tarihinden itibaren 2 yıl içerisinde yılda 3 kez açılacak tüm sınavlara girebilirler . Sınav süresi hiç bir nedenle uzatılamaz…
Bu sınav haklarını süresinde kullanmayanlar veya başarılı olamayanlar, altı ay süreyle meslek sınavlarına alınamazlar .
Altı aylık süreyi dolduranlardan dileyenler yeniden tüm konuları kapsamak üzere bu Yönetmelik hükümlerine göre sınavlara katılabilirler .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; 2016/ 2 ve 2016/ 3 dönem Yeminli Mali Müşavirlik sınavları yerine 2017/ 2 ve 2017/ 3 dönem sınavlarına girebilme talebinin reddi, 15/ 3/ 2017 tarihinde alınan Yönetim
3 / 6Kurulu Kararının ise Yönetmeliğin 21 inci maddesine aykırı olması nedeniyle, ilgili maddede
değişikliğe gidilerek, “… Sınav süresi hiçbir nedenle uzatılamaz” ibaresinden önce, “Yönetim
Kurulunun uygun göreceği haller dışında” ibaresinin eklenmesi konusunda Türkiye Serbest
Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğine tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, sınava gireceği tarihle kendisine yapılan bildirim arasındaki sürenin kısalığı nedeniyle
Yönetim Kurulu Kararı ile verilen ek sınav hakkını kullanamadığını belirterek giremediği Yeminli
Mali Müşavirlik sınavı hakkını kullanmayı talep etmektedir .
9) Dosyada bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; başvuranın 24/ 3/ 2014 tarihinde sınav
dosyası açtırdığı, 18/ 10/ 2014 tarihinde ( 2014/ 2 dönemi) ilk sınav hakkını kullandığı, 6 Ağustos – 5
Eylül 2016 tarihleri arasında 2016/ 2 dönem sınavlarından üç oturuma katıldığı iki oturuma katılmadığı, 1/ 9/ 2016 tarihinde ihraç olduğu, 6/ 1/ 2017 tarihinde ise görevine iade edildiği, göreve iade edilmesine müteakip 15/ 3/ 2017 tarihli TÜRMOB Yönetim Kurulu Kararı ile “ kamu görevinden çıkarıldıktan sonra sınavlara katılmış olanların katıldığı sınavlar ile aldıkları sonuçların geçerli sayılmasına, görevden çıkarıldıkları tarihten sonra sınava katılmayanların görevden çıkarıldıkları tarih itibariyle sınav sürelerinin durdurulmasına ve ilgili KHK’nın tüm sonuçları ile ortadan kalkığı tarih itibariyle sınav sürelerinin yeniden başlatılmasına” karar verildiği, alınan bu karar doğrultusunda 2017/ 1 döneminde ( 25 Mart- 3 Nisan 2017) sınav hakkını kullanabileceğinin başvurana 23 Martta şifahi olarak bildirildiği anlaşılmaktadır .
10) Başvuru konusu olayda her ne kadar TÜRMOB, sınav süresinin iki yıl olduğu ve hiçbir
nedenle sürenin uzatılamayacağı hükmü karşısında ek sınav hakkı vermelerinin mümkün olmadığını ileri sürmekte ise de, 15/ 3/ 2017 tarihli Yönetim Kurulu Kararı ile Maliye Bakanlığından alınan görüş doğrultusunda OHAL kapsamında görevinden ihraç edilip sonrasında iade edilenlere, bu sebeple katılamadıkları sınavlara ilişkin 2 yıllık süre şartına bakılmaksızın hak tanındığı; mağdur olan kişiler lehine bir karar alınması, başvuran ve başvuran ile benzer durumda olan kişiler için ek sınav hakkı verilmesi yoluyla bir beklenti oluşturulduğu; ancak verilen bu hakkın başvurana geç bildirilmek suretiyle alınan yönetim kurulu kararının etkisiz hale getirildiği ve başvuran tarafından kullanılamadığı görülmektedir .
11) TÜRMOB, başvuranın 2017/ 1 döneminde yapılan sınav için resmi herhangi bir başvurusunun
olmadığını, bu nedenle, sınava giriş belgesi düzenlenmediğini, ancak, başvuranın özel durumu gözetilerek Yönetim Kurulu Kararına istinaden herhangi bir hak kaybı olmaması amacıyla sınava katılabileceği bilgisinin şifahi olarak kendisine verildiğini belirtmektedir . Ancak sınav bilgisinin iki gün kala şifahi olarak bildirilmesi, verilen bu hakkın kullanımının sınırlandırılarak hakkın kullanımının fiilen imkânsızlaşması veya zorlaşması sonucuna yol açmaktadır . Başvuranın göreve iade edildikten sonra 18/ 1/ 2017 tarihinde sınav hakkını kullanma yönündeki talebine cevap verilmemesi, 15/ 3/ 2017 tarihinde Yönetim Kurulu Kararı ile sınav hakkı verilmesi yönünde karar alınması, 23/ 3/ 2017 tarihinde şifahi olarak tebliğ edilmesi, 25/ 3/ 2017 tarihinde sınavın yapılması hususları birlikte dikkate alındığında idare tarafından tesis edilen işlemin hukuk devletinin temel
4 / 6unsurlarından olan idarenin belirliliği ilkesiyle çeliştiği kanaatine varılmıştır .
12) Başvuranın OHAL KHK’sı ile görevinden ihraç edildiği, daha sonra görevine iade edildiği,
Yönetim Kurulu Kararı ile ihraç edildiği tarih ile göreve iade edildiği tarih arasında sınav hakkını kullanmayanlar için telafi sınavı imkânı getirildiği ancak bu hakkın usulüne uygun tebligat prosedürünün izlenmesi yerine şifahi olarak ve sınavdan iki gün önce bildirilmesinin sınava hazırlık için gerekli imkanı sunmayacağı, bu nedenle de başvurana sınav hakkının makul bir süre tanınarak verilmesi gerektiği değerlendirilmektedir .
13) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın giremediğini belirttiği
Yönetim Kurulu Kararına dayanılarak verilen ek sınav hakkının başvurana makul bir süre tanınarak kullandırılması gerektiği, başvurana sınav hakkının iki gün kala şifahi olarak bildirilmesi usulünün hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, bununla birlikte, başvuranın 18/ 01/ 2017 tarihli dilekçesine yazılı olarak cevap verilmeyip, 23/ 3/ 2017 tarihinde şifahi olarak, 15/ 3/ 2017 tarihli Yönetim Kurulu Kararının kendisine bildirdiği anlaşıldığından “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi”, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir .
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye
tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelere ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ İLE;
Başvuranın giremediğini belirttiği Yönetim Kurulu Kararına dayanılarak verilen ek sınav hakkının başvurana makul bir süre tanınarak kullandırılması yönünde işlem tesis etmesi için TÜRKİYE
SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER
ODALARI BİRLİĞİNE TAVSİYEDE bulunulmasına,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Türkiye Serbest Muhasebeci
Mali Müşa virler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğince bu karar üzerine tesis edilecek
5 / 6işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın Başvuruna ve TÜRKİYE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE
YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER ODALARI BİRLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi