|
ÖZET: Başvuran, bacağındaki fiksatör nedeniyle LYS-1 ve LYS-2 sınavlarına alınmamasını hukuka aykırı bulmuş ve itirazda bulunmuştur. İdare, başvuranın sınav kurallarına uymadığını ve gerekli sağlık durumu bildirimini yapmadığını ifade etmiştir. 6114 sayılı Kanun çerçevesinde, ÖSYM’nin sınav düzenleme yetkisi ve sınavların eşit şartlarda yapılması için gerekli tedbirlerin alınması gerektiği belirtilmiştir.
Başvuranın, sınav kurallarını bilmemesi hukuken geçerli bir mazeret olarak kabul edilmemiştir. Daha önceki sınavlara fiksatörle girmesi, kural dışı bir uygulama olarak değerlendirilmiş ve bu durumun emsal teşkil etmeyeceği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın sınava alınmama işleminin iptali ve tekrar sınava alınması talepleri reddedilmiştir. ÖSYM’ye, sınav kurallarının eşit bir şekilde uygulanması için gerekli önlemleri artırması tavsiye edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 16829-16829 86171061-101.07.06-E.86171061-101.07.06-E.|sayi|
BAŞVURU NO : 2017/11228 2017/ 11228
KARAR TARİHİ : 29/12/2017 |tarih|
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığı Bilkent/ANKARA
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, bacağında fiksatör olduğu halde
YGS”ye girmesine rağmen sınav öncesinde gerekli bildirimi yapmaması nedeniyle
LYS- 1 ve LYS- 2 sınavlarına alınmamasına itirazı hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 03/09/2017 3.9.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 03/ 09/ 2017 tarihinde tarafından e-başvuru yoluyla yapılan
başvuruda; başvuran Samsun Gelemen Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi mezunu olduğunu, 12 yaşındayken talihsiz bir trafik kazası geçirdiğini ve sağ bacağında kırık oluştuğunu, bacağının tedavisinin 6 yıldır devam ettiğini, son olarak bacağına fiksatör denilen bir alet takıldığını, bununla
KPSS ve YGS’ye girdiğini, LYS’de sınava gireceği okula gittiğinde, bacağında alet olduğuna dair doktor raporu olduğu halde okulun kapısından geri çevrildiğini, bu aletle sınava giremeyeceğinin söylendiğini, ÖSYM’nin kuralları olduğundan bacağındaki aletin daha önceden ÖSYM’ye bildirmesi gerektiğinin, böylelikle engellilerin gönderildiği bir okulda sınava girebileceğinin söylendiğini, kendisinin engelli olmadığını, böyle bir kural olduğunu bilmediğini, eğer bilseydi kurallara uyacak olduğunu açıklamakta ve ÖSYM’de böyle bir kural vardıysa, KPSS ve YGS’ye neden alındığını sormakta ve gelecekte başarılı bir veteriner hekim olmak amacıyla hakkının elinden alınmamasını
1 / 11talep etmektedir .
2) Kurumumuza 06/ 09/ 2017 tarihinde ulaşan tarafından
adına düzenlenmiş başvuru formunda özetle; Tarım Veterinerlik Meslek Lisesinden
Haziran 2017 tarihinde mezun olan başvuranın, YGS’ye Mayıs ayında Samsun Kışla İmam Hatip
İlköğretim Okulunda girdiği, ancak 11/ 06/ 2017 ve 17/ 06/ 2017 tarihlerindeki LYS sınavlarına bacağında fiksatör olduğu gerekçesi ile kapıdan alınmadığı, başvuranın engelli bölümüne müracaat etmesi gerektiğinin bildirildiği, sınav yerindeki görevlilerin ÖSYM yetkilileri ile görüşmelerinde başvuranın alınmaması gerektiğinin bildirildiği, başvuranın engelli olmadığı, sadece tedavisi devam eden biri olduğu, başvuranın aynı halde SBS’ye, KPSS’ye ve YGS’ye girdiği, nefes açıcı tüp ile sınava giren bir öğrencinin sınavının kabul edilmesi ile ilgili Kurumumuzun bir kararı olduğu açıklanmakta ve bu durumun haksız ve hukuksuz olduğu iddiası ile başvuranın LYS sınavlarına alınmamasının hukuka aykırı olduğunun kabulü ile sınavlara alınmama işleminin iptaline ve tekrar sınava alınmasına karar verilmesi, aksi takdirde başvuranın maddi ve manevi zararının karşılanması talep edilmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3) T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı Strateji Geliştirme Daire
Başkanlığının 25/ 10/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı ile 16/ 11/ 2017 tarihli ve sayılı yazısında özetle;
3.1) Merkezlerinin görev, yetki ve sorumluluklarının, 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’da belirtildiği; 6114 sayılı
Kanunun 9’uncu maddesinin beşinci fıkrasına dayanılarak hazırlanan ve 26/ 09/ 2012 tarihli ve 28423 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Adayların ve Sınav Görevlilerinin Sınav Binalarına Giriş
Koşullarına İlişkin Yönetmeliğin “Adayların Sınav Binasına Girişleri” başlıklı 10’uncu maddesinde sınavlara nelerle girilemeyeceğinin belirlendiği;
3.2) 2017 Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi (ÖSYS) Kılavuzu’nun; “ 3.3. Sınava Girerken
Adayın Yanında Bulundurması Yasak Olan Araç Gereç ve Eşyalar Nelerdir?” başlıklı maddesinde de madde madde sıralandığı; “ 8.5. Engelli/Sağlık Sorunu Olan Adaylar ve Sağlık Durumu/Engel Bilgi
Formunun Doldurulması” başlığı altında bu durumda olanların ne yapması gerektiğinin açıklandığı;
3.3) Somut olayla ilgili olarak, Merkezlerince yapılmakta olan sınavlara katılmak isteyen adayların,
sağlık sorunu veya engel durumlarına göre sınava alınmaları için mutlak surette ilgili sınavların kılavuzlarında belirtildiği şekilde başvurularını yapmaları gerektiği, ilgili sınavdan önce başvuranın engel/sağlık durumuyla ilgili Merkezlerine herhangi bir müracaatı bulunmadığı, sınav binasına koltuk değneği ve bacağında platin ile gelen adı geçenin 11/ 06/ 2017 ve 17/ 06/ 2017 tarihlerinde yapılan LYS’ye alınmamasında mevzuat ve Kılavuz ile düzenlenen sınav kurallarına aykırılık bulunmadığı , başvuranın YGS’ye aynı halde girdiğine ilişkin Merkezlerine ulaşan herhangi bir tutanak, rapor vb. bulunmadığı;
3.4) ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesine göre sınav binalarında sınavın kurallara uygun şekilde
yürütülmesinden birinci derecede sorumlunun Bina Sınav Sorumlusu olduğu,… Bina Sınav
Sorumlusu Yardımcısının, bina girişlerinde yapılan kontrolden sorumlu olduğu, yüzbinlerce adayın katıldığı, ÖSYM kadrolu personeli olmayan binlerce kamu görevlisinin görev yaptığı büyük titizlik
2 / 11gerektiren sınav sürecinin, ancak yoruma ve kişisel inisiyatife açık olmayan kesin kurallarla güvenli
ve sağlıklı biçimde yürütülebildiği, bu yüzden Kanun gereği sınav kurallarının ayrıntılı biçimde kılavuzlarda ilan edildiği ve bütün görevlilerin bu kuralları titizlikle uygulamasının istendiği, sınav uygulamalarındaki güvenlik tedbirlerinin amacının, hak ve adalet ölçüleri doğrultusunda, objektif bir sınav yapmak ve tüm adayların eşit şartlarda hak ettikleri puanı almalarını sağlamak olduğu, sınavların sağlıklı, objektif ve güvenli bir biçimde yapılması konusunda önceden belirlenmiş ve ilan edilmiş kurallara uyulmasının sağlanmasının, sınavların yapılış amacının gereği olduğu ve sınavlara girecek olan kişilerin, sınav için belirlenen kural ve talimatlara uygun davranma yükümlülüğünün bulunduğu detaylı bir şekilde açıklanmaktadır .
3.5) Kurumumuza, 2017 YGS ve LYS sınavlarına adayın girişini gösteren kamera kayıtları da
iletilmiş olup;
3.5.1) 2017 YGS’ye ilişkin kamera izleme ekibi raporuna göre; başvuran “ 09:20:49 ’da sınav
binasına koltuk değnekleriyle gelmiştir . 09:21:46 ’da görevli Bina Sınav Sorumlusu odasına giderek adayın sınava alınıp alınmayacağını sormuştur . 09:25:25 ’te polis memuru Bina Sınav Sorumlusu odasına giderek adayın sınava alınıp alınmayacağını tekrar sormuş, 09:28:22 ’de aday sınava alınmıştır .”
3.5.2) 2017 LYS- 1’e ilişkin kamera izleme ekibi raporuna göre; başvuran “ 09:03:09 ’da sınav
binasına gelmiştir . Koltuk değneklerinin bina dışına bırakmıştır . Aday, sağlık raporu olduğunu söylemiş fakat arama sırasında platini veya cihazı nedeniyle sınava alınmayacağı söylenmiştir . Bina
Sınav Sorumlusu, ÖSYM Koordinatörlüğünü aramış, konuşulanlar duyulamamıştır . Aday, 09:08:36 ’da sınav binasından ayrılmıştır . Aday, sınava alınmamıştır .”
3.5.3) 2017 LYS- 2’ye ilişkin kamera izleme ekibi raporuna göre; başvuran “ 08:50:45 ’te sınav
binasına aksayarak gelmiştir . Görevli, sağlık raporunun tarihinin geçtiğini belirtmiş, 08:52:27 ’de görevli, Bina Sınav Sorumlusu odasına giderek adayın sınava alınıp alınmayacağını sormuştur .
Görevli, adayın ÖSYM’ye mesaj atmalarını, onay gelirse sınava alınacağını belirtmiştir . Görevliler, adayı ÖSYM Bürosuna göndermişler ve giriş saatine kadar yetişebilirse binaya alınacağını söylemiştir . Aday sınava alınmamıştır .”
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74’üncü maddesine göre; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
5) 29/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
6) 17/ 02/ 2011 tarihli ve 6114 Sayılı Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun’un;
3 / 116.1) “Amaç” başlıklı 1’inci maddesine göre; “Bu Kanunun amacı, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığının teşkilat, görev ve yetkileri ile Başkanlık tarafından yapılacak her türlü sınav ve yerleştirmeler ve bu sınavlarda görev alanların yetki ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir .”,
6.2) “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinin (e) fıkrasına göre; “Kılavuz : Ölçme, seçme ve
yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini,… ifade eder .”,
6.3) “Kuruluş, Görev ve Yetkiler” başlıklı 3’üncü maddesinin;
6.3.1) Birinci fıkrasına göre; “Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı, bu Kanunla ve
ilgili diğer mevzuatla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe sahip, Yükseköğretim Kurulu ile ilgili, merkezi Ankara’da bulunan özel bütçeli bir kuruluştur .”
6.3.2) İkinci fıkrasının (ç) bendine göre; “Sınav ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine
yönelik yıllık sınav takvimini belirlemek, kamuoyuna duyurmak ve bu Kanunda belirlenen ilkelere göre yerine getirmek .” görevleri arasındadır .
6.3.3) İkinci fıkrasının (i) bendine göre; “ Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda
idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak .”, görevleri arasındadır .
6.4) “Temel İlkeler” başlıklı 7’nci maddesinin beşinci fıkrasına göre; “Sınavlarla ilgili her türlü
açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında yapılır . İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir .”;
6.5) “Sınav güvenliği” başlıklı 9’uncu maddesinin beşinci fıkrasına göre; “Sınav güvenliğinin
sağlanması amacıyla, genel kolluk görevlileri ile bunların gözetiminde olmak üzere özel güvenlik görevlileri, herhangi bir emir veya karar olmasına bakılmaksızın, adayların ve sınavın yapıldığı binaya girme hakkına sahip olan diğer kişilerin üstünü ve eşyasını teknik cihazlarla, gerektiğinde el ile kontrol etmeye ve aramaya yetkilidir . (Ek cümle : 2/ 12/ 2016- 6764/ 71 md .) Sınav sırasında veya sınavdan sonra incelenen tutanaklar, kamera ses ve görüntüleri, telefon kayıtları, ihbarlar veya başka yollarla bu Kanun ve sınav kurallarının düzenlendiği yönetmelik veya kılavuz esaslarına aykırılık teşkil eden davranışlarının tespit edilmesi hâlinde adayın sınavı geçersiz sayılır, bu sınav veya yerleştirmeyle kendisine sağlanan haklar geri alınır . Adayların ve sınav görevlilerinin sınav binalarına giriş koşulları yönetmelikle düzenlenir .”,
7) 26/ 9/ 2012 tarihli ve 28423 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Adayların ve
Sınav Görevlilerinin Sınav Binalarına Giriş Koşullarına İlişkin Yönetmeliğin “Adayların
Sınav Binalarına Girişleri” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının;
7.1) (b) bendine göre; “Adaylar ÖSYM tarafından belirlenen sınav binaları ve salonları dışında
başka bir yerde sınava alınamaz . Sınav görevlileri adayların sınava gireceği binalar ve salonlar ile ilgili Başkanlığın izni olmaksızın değişiklik yapamaz .”
7.2) (c) bendine göre; “Adaylar sınav binalarına güvenlik görevlilerince elle ve/veya teknik
4 / 11cihazlarla aranılarak, güvenlik görevlilerince ve/veya sınav görevlilerince istenen belgeler kontrol
edilerek alınır .”
7.3) (h) bendine göre; “ Sınav süresinde sağlık durumunu tehlikeye atacak sürekli rahatsızlığı
bulunan adaylar, üniversite veya tam teşekküllü devlet hastanesinden alınmış sağlık kurulu raporlarının bir örneği ile sınavda kullanmak zorunda olduğu araç ve gereç bilgilerini sınava başvuruları sırasında başvuru merkezlerine veya Başkanlığa vermek zorundadır .”
7.4) (ı) bendine göre; “ Başvuru işlemleri tamamlandıktan sonra; sağlık veya psikolojik
durumu ya da fiziksel görünümünde değişiklik meydana gelen adaylar, durumlarını tam teşekküllü devlet hastanesi ve/veya üniversite hastanesinden alacakları sağlık kurulu raporu ile belgelendirilmek şartıyla ilgili Kılavuzda belirtilen süreler içerisinde Başkanlığa dilekçe ile başvurduklarında, söz konusu adaylara durumlarına uygun sınav salonu belirlenir . Kılavuzda belirtilen tarihten sonra; trafik kazası, düşme ve benzeri nedenlerle vücudunun herhangi bir yerinin alçıya alınması, kemoterapi tedavisinden dolayı saç ve/veya kaşların dökülmesi ve benzeri nedenlerle fiziksel görünüşlerinde değişiklik meydana gelen adaylar, sınavdan önce tam teşekküllü devlet hastanesi ve/veya üniversite hastanelerinden alacakları resmi sağlık kurulu raporunu dilekçeyle birlikte Başkanlığa göndermeleri halinde Başkanlıkça özür durumlarına uygun başka bir salonda sınava alınabilirler .”,
8) 03/ 01/ 2017 tarihli 2017 Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi (ÖSYS) Kılavuzu’nun;
8.1) “Sınava Girerken Adayın Yanında Bulundurması Yasak Olan Araç Gereç ve Eşyalar
Nelerdir?” başlıklı 3.3. numaralı kısmında, “Sınav binalarında hiçbir eşya emanete alınmayacağından adayların sınav binalarına;… İlaç, alçı, sargı bezi, koltuk değneği vb. sağlık malzemeleri ve araçlarla gelmeleri kesinlikle yasaktır . (Engelli/sağlık sorunu olan adaylardan sınava engeli/sağlık sorunu nedeniyle bir araç gereç vb. ile girmesi gerekenlerin, bu kılavuzun
“ENGELLİ/SAĞLIK SORUNU OLAN ADAYLAR VE SAĞLIK DURUMU/ENGEL BİLGİ
FORMUNUN DOLDURULMASI” maddesini dikkatlice incelemeleri gerekmektedir .)
Sınavların yapıldığı binalara girişte adayların ve sınav görevlilerinin üstleri emniyet görevlileri tarafından elle ve/veya dedektörle aranacak olup, yukarıda belirtilen araç gereç vb. eşyalarla sınava gelen adaylar kesinlikle sınav binalarına alınmayacaktır . Sınavın yapıldığı bina içerisinde sınav öncesinde, sınav sırasında veya sınavdan sonra bu tür araç gereç ve eşyaları taşıdığı tespit edilen adayın sınavı geçersiz sayılacaktır . …Görevlilerin tutanakları yanı sıra kamera kayıtları da gerektiğinde delil olarak kullanılacaktır .”,
8.2) “Sınavın Geçerli Sayılması Nelere Bağlıdır?” başlıklı 3.8. numaralı kısmında; “…Belgeleri
eksik veya geçersiz olduğu hâlde salon görevlileri tarafından yanlışlıkla sınava alınan veya sınav kurallarına uymadıkları hâlde sınav düzenini bozmamak için salondan çıkarılmayarak sınava devam ettirilen adayların sınavları, sınav tutanakları ve kamera kayıtları incelenerek geçersiz sayılır . Sınav tutanaklarında herhangi bir kayıt veya tespit olmaması, kamera kayıtlarının incelenmesi neticesi tespit edilen kural dışı davranışlar sebebiyle adayın sınavının geçersiz sayılmasına engel teşkil etmez .”,
8.3) “Engelli/Sağlık Sorunu Olan Adaylar ve Sağlık Durumu/Engel Bilgi Formunun
Doldurulması Sağlık/Engel Durumu Nedeni İle Özel Bir Alet, Araç Gereç ve Cihazla Sınava
5 / 11Girecek Adayların Uyması Gereken Kurallar” başlıklı 8.5. numaralı maddesinde; “…Sağlık
raporlarında belirtilen engel dereceleri, ÖSYM’nin görevlendireceği ilgili Komisyon tarafından incelenecek, adayların engelleri nedeniyle ayrı bir seçme ve yerleştirme işlemine tabi tutulup tutulmayacakları bu incelemelerin sonuçlarına göre belirlenecektir . Raporları kabul edilmeyen adaylar, ÖSYS’ye başvuran diğer adaylar gibi işlem göreceklerdir . Raporları Merkezimize ulaşan ve kabul edilen adaylar, engel/sağlık durumlarına göre uygun şekilde ayrı salonlarda sınava alınacak ve gerekli ise kendilerine okuyucu/işaretleyici yardımı verilecektir . Bu adayların Sınava Giriş
Belgelerinde “Engelli Salonu” yazılı olacaktır . Engelli adaylar sınavda, kendilerinin kullanacağı özel bir gerece zorunlu olarak ihtiyaç duyuyorlarsa bu ihtiyaçları ve kullanacakları gerecin ne olduğu sağlık raporlarında ve dilekçelerinde ayrıntılı olarak belirtilmiş olmalıdır . Rapor, ÖSYM’nin ilgili
Komisyonunca kabul edildiği takdirde, adaylar bu gereçlerini sınavda kullanabileceklerdir . Bu adayların “Engelli Salonu” yazılı olan Sınava Giriş Belgelerinde sınava getirebilecekleri araç gereç ve cihazlar da belirtilmiş olacaktır . Başvuru işlemleri tamamlandıktan sonra engel/sağlık sorunu oluşan veya sağlık sorunu nedeni ile özel bir gereksinime ihtiyacı olan adaylar (sınavda okuyucu/işaretleyici yardımı talep etmeseler bile), mazereti ne olursa olsun “Engelli Salonu” dışında üzerlerinde/yanlarında sargı, alçı, atel, koltuk değneği, oturma simidi, ilaç, ek gıda vb.
ile sınava giremezler . Sınav günü bu durumda olacağı raporlarında belirtilen ve raporunu bir dilekçe ekinde, sınavın yapılacağı hafta içerisinde Çarşamba günü saat 17.00’ye kadar ÖSYM’ye ulaştıran ve raporları kabul edilen adaylar, engel/sağlık durumları göz önünde tutularak “Engelli Salonlarında” sınava alınacaklardır . Engelli/sağlık sorunu olan adaylarla ilgili bu kurallar internet ile bireysel başvuru yapacak engelli adaylar için de aynen geçerlidir…” şeklindeki düzenlemeler görülmüştür .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın, sınava alınmama işlemlerinin iptali, tekrar sınava alınması, aksi takdirde maddi ve manevi zararının karşılanması taleplerinin reddedilmesi ile birlikte idareye, sınava giriş kurallarının sınav görevlilerince kişisel inisiyatife ve yoruma yer olmaksızın eşit bir şekilde uygulanmasındaki önlemleri arttırması ve mevcut önlemlerin benimsenmesinin sağlanması hususlarında tavsiye verilmesi yönünde hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Süregelen tedavisi nedeniyle bacağında fiksatör denilen bir alet olan başvuranın, bu şekilde daha
önce ÖSYM tarafından yapılan sınavlara girdiği halde, 2017 LYS- 1 ve LYS- 2 sınavlarında bina kapısından içeriye alınmamasına itirazı ile bunun hukuka aykırı olduğunun kabulü, bu işlemin iptali ve tekrar sınava alınmasına karar verilmesi, aksi takdirde maddi-manevi zararın karşılanması talepleri ile Kurumumuza başvurduğu görülmüştür .
11) Dosya kapsamında yapılan incelemede; 6114 sayılı Kanunun 3’üncü maddesi gereğince,
adayların yükseköğretim kurumlarına yerleştirilmesi için sınav düzenlemenin ÖSYM’nin yetkisi dâhilinde olduğu, sınavın belli bir düzen içinde ve tüm adaylara karşı eşit şekilde uygulanması için gerekli tedbirlerin öngörülmesi, kuralların belirlenmesi, uygulanması ve kurallara aykırılık halinde
6 / 11yaptırımların uygulamasının da ÖSYM’nin yetkisi dâhilinde olduğu açıktır .
12) Bu yetki kapsamında, Adayların ve Sınav Görevlilerinin Sınav Binalarına Giriş Koşullarına
İlişkin Yönetmeliğin düzenlendiği, 6 nolu paragrafta açıklandığı üzere söz konusu Yönetmeliğin 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (h) bendine göre, sınav süresinde sağlık durumunu tehlikeye atacak sürekli rahatsızlığı bulunan adayların, üniversite veya tam teşekküllü devlet hastanesinden alınmış sağlık kurulu raporlarının bir örneği ile sınavda kullanmak zorunda olduğu araç ve gereç bilgilerini sınava başvuruları sırasında başvuru merkezlerine veya Başkanlığa vermek zorunda olduklarının, hatta (ı) bendine göre başvuru işlemleri tamamlandıktan sonra bile çeşitli nedenlerle fiziksel görünüşlerinde değişiklik meydana gelen adayların, sınavdan önce tam teşekküllü devlet hastanesi ve/veya üniversite hastanelerinden alacakları resmi sağlık kurulu raporunu dilekçeyle birlikte Başkanlığa göndermeleri halinde Başkanlıkça özür durumlarına uygun başka bir salonda sınava alınabileceklerinin düzenlendiği ve 03/ 01/ 2017 tarihinde ÖSYM internet sayfasında ilan edilen ve adaylara tebliğ hükmünde olan 2017 Öğrenci, Seçme ve Yerleştirme Sistemi (ÖSYS) Kılavuzunda da 2017 yılında yapılacak olan YGS ve LYS için adaylardan beklenen hususların, uymaları gereken kuralların ve aksi durumda uygulanacak yaptırımların açık ve net olarak açıklandığı, özellikle “ Sınava girerken adayın yanında bulundurulması yasak olsan araç ve eşyaların neler olduğunun madde madde sayıldığı ve ilaç, alçı, sargı bezi, koltuk değneği vb. sağlık malzemeleri ve araçlarla” gelmelerinin kesinlikle yasak olduğunun ve bu şekilde gelen adayların kesinlikle sınav binasına alınmayacağının, hatta sınav öncesinde, sırasında veya sonrasında bu tür araç gereçler ve eşyalarla geldikleri tespit olunan adayların sınavlarının geçersiz sayılacağının açık ve net olarak ifade edildiği görülmüştür . Ayrıca söz konusu sağlık/engel durumuna ilişkin bildirimin sadece engelliler tarafından değil, herhangi bir araç veya gereçle sınava girmek durumunda olan her aday tarafından yapılması gerektiği ve bunun açıkça ifade edildiği anlaşılmıştır .
13) Yukarıda 6.5 nolu paragrafta açıklandığı üzere, 6114 sayılı Kanun hükmü gereğince ÖSYM’nin
internet sitesinde Kılavuzun yayımlanmasıyla kurallar ve yaptırımların adaylara tebliğ edilmiş sayılacağı , bu nedenle adayların kuralları bilmemelerinin hukuken kabul edilemeyeceği ve bir yıl kaybetmelerine neden olabilecek bir konuda sorumluluklarının bilincinde, daha hassas ve özenli olmaları gerektiği, bireylerin her zaman için mevzuata uymakla yükümlü bulunduğu değerlendirilmiştir .
14) Keza başvurana ait 2017 Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi Aday Başvuru Kayıt Bilgileri
formu incelendiğinde, “Sınava İlişkin Bilgiler” kısmında “ KILAVUZ KOŞULLARINI OKUDUM, KABUL EDİYORUM .” şeklinde bir ibare olduğu ve yine “Sağlık Durumu/Engel Bilgileri” başlıklı kısımda da “ Geçerliliği devam eden Sağlık Durumu/Engel Bilgisi bulunmamaktadır .” ifadesinin yer aldığı, söz konusu formun başvuran tarafından ilk olarak 10/ 01/ 2017 tarihinde doldurulduğu ve son olarak 28/ 06/ 2017 tarihinde güncellendiği tespit edilmiştir . Aynı şekilde başvurana ait 2017
Lisans Yerleştirme Sınavları Aday Başvuru Kayıt Bilgileri formu da incelendiğinde, “Sağlık
Durumu/Engel Bilgileri” başlıklı kısımda “Geçerliliği devam eden Sağlık Durumu/Engel Bilgisi bulunmamaktadır .” ifadesinin yer aldığı, bu forma ilişkin ilk tarihin 11/ 04/ 2017 olduğu ve son olarak 17/ 04/ 2017 tarihinde güncellendiği tespit edilmiştir .
15) Başvuranın bacağındaki aletle daha önce başka sınavlara girebildiği ve bu şekilde LYS- 1 ve
7 / 11LYS- 2 sınavlarına da girebilmesi gerektiği iddiası ve talebi değerlendirildiğinde, başvuranın YGS’ye
bu şekilde girdiği elde edilen kamera kayıtlarından tespit edilmiş olup başvuranda, diğer sınavlara da bu şekilde girebilmesi gerektiği gibi bir beklenti oluştuğu anlaşılmaktadır . Ancak bu beklentinin haklı bir beklenti olduğunu söylemek mümkün değildir . Çünkü Danıştay ve Anayasa Mahkemesi kararlarından hareketle, “İdarenin ister düzenleyici işlem, ister bir taahhüt, isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun, bireylerin çıkarlarına ya da lehlerine olan bir sonuca 1 ulaşabileceklerini ümit etmelerine haklı beklenti denildiği” , ancak “esasen var olmayan bir hakkın 2 korunmasının da hukuken mümkün olmadığı” , “bir beklentinin hukuken koruma görebilmesinin ön koşullarından birinin beklentinin haklı (meşru) beklenti seviyesine ulaşması” ve “bireyin kendisine güvenerek hareket ettiği lehine olan bir kanunda [idari uygulamada] öngörülemez bir değişiklik yapılması ve bu öngörülemez değişikliğin herkes yönünden objektif olarak beklenebilecek bir beklentiyi sonuçsuz bırakması şartlarının birlikte gerçekleşmesi” ve üstelik, “bu beklentinin 3 korunmasına engel teşkil eden bir kamu yararının da bulunmaması” gerektiği; somut olayda, her ne kadar idarenin ajanlarının, bir anlamda, kişisel inisiyatif ile başvuranı, bazı sınavlarda engelli/sağlık formunu doldurmadığı halde fiksatör ile sınava aldığı anlaşılsa da bunun kural dışı olduğu, bu konuda idarenin bir taahhüdü ya da uzun süren bir uygulamasının olmadığı, böylelikle bu durumun başvuranın itiraz ve taleplerini haklı çıkarması beklenemeyeceği gibi kurala aykırı bu durumun emsal oluşturmayacağının da açık olduğu, diğer yandan, başvuranın YGS sınavı sonrasında bildirimde bulunmadığı gibi LYS- 1 sınavına girememesi sonrasında da ÖSYM’ye bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyerek kendisinden beklenen özeni de göstermediği görülmektedir .
16) Konuya emsal olarak;
16.1) Danıştay 5’inci Dairesi’nin E:2014 / 8626, K :2015 / 517 sayılı kararında; “…Davacının,
18/ 11/ 2012 tarihinde yapılan Kamu Personeli Yabancı Dil Sınavına kol saati ile girdiği gerekçesiyle sınavının geçersiz sayılmasına ilişkin… Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Yönetim Kurulu kararının iptali istemiyle açtığı davanın; 6114 sayılı Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezinin
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 3 üncü maddesiyle davalı İdareye verilmiş olan yetkiye dayanılarak hazırlanan Sınav Kılavuzunda, adayların saat ile sınava gelmelerinin yasaklandığı ve bu kurala uymayanların sınavlarının geçersiz sayılacağının belirtildiği; anılan kurala uymayarak saat ile sınava giren davacının sınavının geçersiz sayılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle reddi yolunda Ankara 9 uncu İdare Mahkemesince verilen 11/ 07/ 2013 günlü, E :2013 / 14, K:2013 / 1035 sayılı kararın, … temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir… Karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir neden de bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanmasına, …28/ 01/ 2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi .” ifadelerine yer verilmektedir .
16.2) Kurumumuzca benzer konular hakkında verilmiş kararlara bakıldığında;
16.2.1) 09/ 03/ 2016 tarihli ve 2015/ 4709 dosya numaralı Ret Kararında ; “ 6114 Sayılı Kanunun
3’üncü maddesi gereğince ÖSYM’nin sınavların sağlıklı, objektif ve güvenli bir biçimde yapılması konusunda önceden belirlenmiş ve ilan edilmiş kurallara uyulmasının sağlanmasının, sınavların
8 / 11yapılış amacının gereği olduğu, sınavın geçersiz sayılması yaptırımıyla karşılaşan şikâyetçinin sınav
salonunda parmağında bulundurduğu tek taş yüzüğün, sınava getirilmesi yasak olan araç-gereçler kapsamında kaldığı, sınavın kopya iddiasıyla geçersiz sayılmadığı ve sınavın geçersiz sayılması işleminin kurallara riayet etmemenin bir sonucu olduğu anlaşıldığından söz konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı” ifade edilmiştir .
16.2.2) Yine 2017 yılı YGS sınavına ilişkin başvuruların incelenmesi neticesinde verilen
09/ 06/ 2017 tarihli ve 2017/ 3757 dosya numaralı Ret Kararında; “Kılavuz hükümlerinde sınav binasına yasak obje ile gelinmemesi, sınava bu objelerle girilmesinin tespiti halinde sınavın geçersiz sayılacağı hususlarının açıkça düzenlenmiş olduğu, mevzuatın ilgili maddesi gereğince de
ÖSYM’nin internet sitesinde Kılavuzun yayımlanmasıyla kurallar ve yaptırımların adaylara tebliğ edilmiş sayılacağı, bu nedenle adayların kuralları bilmemelerinin hukuken kabul edilemeyeceği açıktır . Açık Yönetmelik ve Kılavuz hükümleri karşısında, adayların yasak obje ile sınav binasına gelmeleri ve sınava bu araç ve objelerle girmiş olmalarının tespiti sonucunda, başvuranların sınavlarının geçersiz sayılması işleminin hukuka aykırı olmadığı değerlendirilmiştir… Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde ; ÖSYM tarafından kendisine kanunla verilen yetki ve görevlerin kullanılarak kanuna uygun ikincil mevzuat ve Kılavuz çerçevesinde işlem yapıldığı, sınava ilişkin kural ve yaptırımların açık ve net bir şekilde belirtildiği, idarenin sınavın geçersiz sayılmasına yönelik işleminin adaylarca yasak objelerle sınava girilmesinin sonucu olduğu, kopya fiilinin karşılığı olmadığı, adaylarca Kılavuzda ilan edilen ve farklı kanallarda bilgilendirme yapılan kuralların bilinmesi gerektiği anlaşılmakla, idarenin başvurulara konu edilen işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır .”
17) Başvuran vekilinin emsal olarak gösterdiği “nefes açıcı tüp ile sınava giren bir öğrencinin
sınavının kabul edilmesi” hakkındaki başvuruya bakıldığında ise mevcut dosyadan farklı olarak
’ın 12/ 03/ 2017 tarihinde gerçekleştirilen YGS’ye alerjik astım ilacı ile girdiği gerekçesiyle geçersiz sayılan sınavının geçerli sayılmasını talep ettiği; başvuranın sınav yeri güvenlik noktasında yanında astım ilacı olduğunu ve istenirse bırakabileceğini söylediğinde, görevlilerin kendisini sınav bina sorumlusuna yönlendirdikleri, bina sorumlusunun, kendisine benzer durumda olan birkaç adayı sınava aldıklarını belirterek sınava gireceği salona gönderdiği, ilacın salon sorumlusunda kalabileceğini söylemesine rağmen, kendisinde kalabileceğinin ve sorun olmadığının iletildiği ve bu şekilde sınavı tamamladığı, sonuçlar açıklandığında sınav salonuna izinsiz ilaç soktuğu gerekçesiyle sınavın geçersiz sayıldığını öğrendiği, kendisinin sınav görevlilerinin kontrolü ve izniyle astım ilacını salona soktuğunu belirttiği anlaşılarak konuya ilişkin bilgi almak ve konunun dostane bir şekilde çözülmesini sağlayabilmek amacıyla ÖSYM yetkilileri ile görüşmeler yapıldığı, sonuç olarak başvuranın talebinin ÖSYM Başkanlığı tarafından yerine getirilerek sınavın geçerli sayıldığı, bunun üzerine Kurumumuzca 26/ 04/ 2017 tarihli Dostane Çözüm
Kararı verildiği tespit edilmiştir .
18) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; her ne kadar başvuranın 2017 yılı YGS’ye
bacağındaki fiksatör ile girdiği açık olsa da akabindeki LYS- 1 ve LYS- 2 sınavlarına da aynı şekilde girmek için geldiği sınav binalarına kapıdan alınmaması işlemlerinin mevcut mevzuat çerçevesinde gerçekleştirildiği ve daha önceki sınavlara bu şekilde girebilmiş olmanın kural dışı olduğu ve emsal teşkil edemeyeceği değerlendirilmiş olup idarenin söz konusu işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiş ve böylelikle söz konusu işlemlerin iptali, tekrar sınava alınması, aksi
9 / 11takdirde maddi ve manevi zararının karşılanması talepleri yerinde bulunamamıştır .
19) Bütün bu değerlendirmelerle birlikte, söz konusu duruma, idarenin ajanlarının, yani sınav
görevlilerinin, “tutarsız” uygulamalarının sebebiyet verdiği anlaşıldığından ve ayrıca kuralların kesin ve net olarak belirlenip, kılavuzlarla duyurulup adaylara bu kurallara uygun davranma yükümlülüğü yüklenirken ve aksi halde ciddi yaptırımlar uygulanırken; buna paralel olarak idarenin de söz konusu kurallarının sınav görevlilerince kişisel inisiyatife ve yoruma yer olmaksızın eşit bir şekilde uygulanması noktasında gerekli önlemleri almak ve titizlikle uygulatmakla yetkili ve sorumlu olduğu açık olup idareden bu husustaki önlemlerin arttırılması ile mevcut önlemlerin sınav görevlilerince benimsenmesinin sağlanması beklenmektedir .
B. İYİ YÖNETİM İLKELERİ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME
20) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında
Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak İdarenin, başvuran vekiline verdiği cevabın gerekçeli olmadığı hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle “ idarenin kararlarının gerekçeli olması” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın, sınava alınmama işlemlerinin iptali, tekrar sınava alınması, aksi takdirde maddi ve manevi zararının karşılanması taleplerinin REDDİNE;
Sınava giriş kurallarının sınav görevlilerince kişisel inisiyatife ve yoruma yer olmaksızın eşit bir şekilde uygulanmasındaki önlemlerin arttırılması ve mevcut önlemlerin benimsenmesinin sağlanması hususlarında ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ (ÖSYM) BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
Kararın başvuran vekiline ve ÖSYM BAŞKANLIĞINA tebliğine,
10 / 116328 sayılı Kanunun 20’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ÖSYM Başkanlığınca bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi