|
ÖZET: Bu karar, başvuranın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde aldığı Klinik Psikoloji yüksek lisans diplomasının Türkiye’deki denklik başvurusunun reddine ilişkin hukuki süreci kapsamaktadır. Başvuran, eğitim süresinin yetersiz olduğu gerekçesiyle Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılan denklik başvurusunun reddine itiraz etmiş, ancak mahkeme kararının ardından yapılan yeniden değerlendirmede, eğitim programının yeterlilikleri sağlamadığı tespit edilmiştir.
Yükseköğretim Yürütme Kurulu, başvuranın eğitim süresinin Türkiye’deki standartları karşılamadığını belirterek, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’nin 7. maddesi uyarınca başvurunun reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu ifade etmiştir. Bu bağlamda, başvuranın aldığı eğitimin, Türkiye’deki Klinik Psikoloji yüksek lisans derecesinin gerektirdiği nitelik ve şartları sağlamadığı sonucuna varılmıştır. Karar, eğitim hakkının sınırlandırılmasına ilişkin Anayasa hükümleri ve uluslararası sözleşmeler çerçevesinde değerlendirilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/7388-S.22.11334
BAŞVURU NO : 2021/21213
KARAR TARİHİ : 08/06/2022
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın diploma denklik başvurusunun kabulü talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 14/12/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza avukat aracılığıyla yapılan başvuruda başvuran vekili özetle, başvuranın Yakındoğu Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek lisans programını bitirdiğini, diploma denklik başvurusunun yurt dışında kalış süresi bakımından reddedildiğini, bu ret işlemine karşı dava açtıklarını, Ankara 7. İdare Mahkemesinin / E., / K. sayılı ilamı ile işlemin iptaline karar verildiğini, İstinaf incelemesinde de mahkeme kararının usul ve hukuka uygun olduğuna karar verildiğini, söz konu
Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin / E., / K. Sayılı ve 17.09.2021 tarihli kararı üzerine idareye başvuruda bulunduklarını ancak idarece verilen 11.10.2021 tarihli cevap ile başvuranın aldığı eğitimin Türkiye’de Klinik Psikoloji alanındaki Yüksek Lisans derecesini karşılamadığı gerekçesiyle denklik başvurusunun reddedildiğini, bu suretle mahkeme kararının uygulanmadığını açıklayarak mahkeme kararının uygulanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 06.01.2022 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben
Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığının Kurumumuz kayıtlarına 21.01.2022 tarihinde giren E– – sayılı yazısında özetle; 2.1. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Yakın Doğu Üniversitesi üzerinden 2016-2018 yılları arasında gördüğü öğrenimi sonucunda Klinik Psikoloji alanını beyan ederek sunduğu belgesinin (Diploma)
denklik işleminin yapılması talebiyle 14.05.2019 tarihinde müracaat eden başvuranın, Kurul aleyhine açtığı
Ankara 7. İdare Mahkemesi / E., / K. ve 18.02.2021 tarihli gerekçeli kararı sonrasında
Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 29/09/2021 tarihli kararı ile aşağıda karar metni alındığı, 2.2. Yapılan inceleme neticesinde başvuranın 2016-2017 eğitim-öğretim yılı Güz döneminde Yakın Doğu
Üniversitesi Klinik Psikoloji yüksek lisans programına kayıt yaptırdığı ve Yakın Doğu Üniversitesi tarafından uygulanan yoğunlaştırılmış eğitim programı altında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde 29 gün bulunarak 08.06.2018 tarihinde mezun olduğunun anlaşıldığı, Yükseköğretim Yürütme Kurulunun
22.05.2019 tarihli kararıyla başvuranın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde gördüğü öğrenim sonucu
Klinik Psikoloji alanında Tezli Yüksek Lisans diploması aldığı ve bu öğrenimi süresince toplamda
29 gün Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde bulunduğunun tespit edildiği, Klinik Psikoloji alanındaki
yüksek lisans öğreniminin kazanımlarını elde edebilmesi için eğitime devam süresi yetersiz olduğundan
Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’nin 7. maddesinin altıncı fıkrasının (d) bendi hükmü uyarınca diploma denklik başvurusunun reddedilmesine karar verildiği, 2.3. Başvuran tarafından Kurul aleyhine açılan davada Ankara 7. İdare Mahkemesi / E., / K. ve 18.02.2021 tarihli kararında; “davalı idare tarafından davacının eğitime devam süresinin yetersiz olduğu gerekçesiyle dava konusu işlem tesis edilmiş ise de ülkemiz yetkili makamları tarafından alınan ve davacının KKTC’ye giriş-çıkış kayıtları ile yüksek lisans diplomasına denklik belgesi verilmesini talep ettiği eğitim programı birlikte incelendiğinde; KKTC Yakın Doğu
Üniversitesi Klinik Psikoloji yüksek lisans eğitimi ders programının 24.09.2016-02.10.2016, 03.12.201611.12.2016, 08.04.2017-16.04.2017 ve 23.09.2017-01.10.2017 tarihleri arasında olmak üzere toplam
36 gün olduğu, davacının ise 25.09.2016-02.10.2016, 03.12.2016-11.12.2016, 08.04.2017-14.04.2017
ve 23.09.2017-01.10.2017 tarihleri arasında olmak üzere toplam 29 gün KKTC’de bulunduğu, dolayısıyla ders programının büyük bir kısmında ilgili ülkede kaldığı anlaşıldığından, eğitime devam süresinin yetersizliğinden bahisle denklik talebinin reddine ilişkin işlem hukuka uygun görülmemiştir.” gerekçesi ile işlemin iptaline karar verilmesi üzerine; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki Yükseköğretim
Kurumlarından Mezun Olanlar için Tanıma ve Denklik Başvuru Süreçlerine İlişkin Usul ve Esasların 8. maddesinin 4. Fıkrasında yer alan; “Yükseköğretim Kurulu tarafından onay verilerek açılan yükseköğretim programı olmasına rağmen, Anlaşma, Protokol ve Yönetmelik hükümlerinde belirtilenin aksine örgün eğitimin gerektirdiği nitelik ve şartları sağlamayan ve kazanılan yeterliliklerle dair tereddütler oluşturan kısa süreli programlar sonucu alınan diplomalara dair denklik başvuruları reddedilir.” hükmü uyarınca, ilgilinin yoğunlaştırılmış eğitim programı altında almış olduğu Klinik
Psikoloji programının örgün eğitimin gerektirdiği nitelik ve şartları sağlayıp sağlamadığı, yoğunlaştırılmış eğitimin gereken yeterlilikleri ve kazanımları sağlayıp sağlamadığı konusunda; Eğitim Bilimleri ve
Öğretmen Yetiştirme Alanları Güzel Sanatlar, Beden Eğitimi, Psikoloji Bilim Alanı Danışma
Komisyonunun, 13.09.2021 tarihli toplantısında başvuranın başvuru dosyasının münferiden incelendiği ve yapılan incelemede “İlgilinin yoğunlaştırılmış eğitim programı altında almış olduğu Klinik Psikoloji programının örgün eğitimin gerektirdiği nitelik ve şartları sağlamadığı, bu kapsamda gereken yeterlilikler olan iki dönem ders almak, staj yapmak, uygulama dersi kapsamında vaka görmek ve gördüğü vakalar
konusunda dersi veren bölüm hocaları tarafından yoğun süper vizyon almak, diğer vaka gören arkadaşlarının süper vizyon sürecini izlemek, klinik değerlendirme görüşmeleri yaparak raporlar hazırlamak, tez hocası ile klinik psikoloji konusu kapsamında çalışmalar yapmak ve tezi bir komite önünde sunmak konusunda klinik psikoloji nosyonu için gerekli kazanımları sağlayamayacağı, 29 günde yoğunlaştırılmış eğitim ile bu niteliklerin kazanılamayacağı” görüşünün bildirildiği, 2.4. Denklik Komisyonunca da durumunun değerlendirildiği, Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 29/09/2021 tarihli kararı ile Ankara 7. İdare Mahkemesi / E., / K. ve 18.02.2021 tarihli gerekçeli kararı dikkate alınarak Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 22.05.2019 tarihli kararının geri alındığı, Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme Alanları Güzel Sanatlar, Beden Eğitimi, Psikoloji
Bilim Alanı Danışma Komisyonundan alınan görüş doğrultusunda, Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyetindeki Yükseköğretim Kurumlarından Mezun Olanlar için Tanıma ve Denklik Başvuru
Süreçlerine İlişkin Usul ve Esasların 8. maddesinin 4. fıkrası hükmü uyarınca başvurusunun reddedilmesine karar verildiği, Kurul tarafından mahkeme kararı sonrasında işlem tesis edildiği, 2.5. Ayrıca başvuran hakkında alınan 29.09.2021 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu Kararı ve ilgili yapılan yazışmaların birer örneğinin gönderilmekte olduğu, Açıklamaları yapılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 8/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler… ”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir. Ancak; … c) Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar… Kurumun görev alanı dışındadır.”, 5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 7’nci maddesinin (p) fıkrasında; “(Yükseköğretim
Kurulunun görevleri) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisansüstü diplomaların denkliğini tespit etmek”, 6. 23/2/2006 tarihli ve 5463 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 11/4/1997 tarihli Avrupa
Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme (Lizbon Tanıma
Sözleşmesi)’nin VI. Bölümünde yer alan; “Yükseköğretime kabulü sağlayan belgelerin tanınması” kenar başlıklı 1. maddesinde “Bir tanıma kararı, yükseköğretim belgesi tarafından belgelenen bilgi ve beceri esasına dayanıyorsa, her Taraf, tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği Tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer Tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerini tanıyacaktır.” hükmünü, V. Bölümünde yer alan “Eğitim Dönemlerinin
Tanınması” kenar başlıklı 1. maddesinde ;“Her bir Taraf, diğer bir Tarafta bir yüksek eğitim programı içerisinde tamamlanan eğitim dönemlerini tanıyacaktır. Bu tanıma, tanımanın talep edildiği Taraftaki bir yüksek eğitim programına yönelik eğitim dönemleri için olacaktır. Ancak, eğitim dönemlerinin tamamlandığı Taraftaki eğitim dönemleri ile, tanımanın istendiği tarafta bu dönemlerin yerine geçmesi istenen dönemler arasında önemli farklar bulunması hali bunun dışındadır.”,
7. 5/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’nin; 7.1. 7’nci maddesinin altıncı fıkrasında; “Diploma denklik başvuruları aşağıda belirtilen hallerde reddedilir: … d) Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda (…) öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır. (Ek 3. cümle: 14.04.2020 – 31099 s. R.G. Yön./1. md.) Bir
eğitimöğretim dönemi için eğitim-öğretim süresinin %70’inden az olan süreler eksik sayılır. (Ek 4. cümle:
14.04.2020 – 31099 s. R.G. Yön./1. md.) Ön lisans eğitiminde en fazla bir, lisans eğitiminde ise en fazla üç
eğitim-öğretim döneminde, eğitim-öğretime devam etmiş olmakla birlikte o dönemler için aranan sürelerde eksiklik bulunanlarda, öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresi aranan toplam süreyi sağlıyorsa ilgili dönemlerdeki eksiklik dikkate alınmaz.”, 7.2. Geçici 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılan denklik başvurularında, usul hükümleri dışında başvurunun yapıldığı tarihteki ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
Ancak kişi lehine olan durumlarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.”, 8. Yurt Dışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma Ve Denklik El Kitabı içerisinde yer alan Kuzey
Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki Yükseköğretim Kurumlarından Mezun Olanlar için Tanıma ve
Denklik Başvuru Süreçlerine İlişkin Usul ve Esasların ;
8.1. “Amaç” kenar başlıklı 1 inci maddesinde; “1) Bu Usul ve Esasların amacı; Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyeti yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemektir.” 8.2. “Yüksek lisans diplomaları için denklik uygulamaları” kenar başlıklı 5 inci maddesinde; “(1)
Yükseköğretim Kurulu tarafından kontenjan verilen KKTC yükseköğretim kurumlarındaki yüksek lisans programlarından mezun olanların tamamı denklik değerlendirmesine tabidir. (2) Anlaşmanın 7nci maddesine göre, T.C. vatandaşlarının KKTC üniversitelerinde gördükleri lisansüstü öğrenim sonucunda aldıkları diplomalarla ilgili olarak Türkiye’de denklik işlemi yapılabilmesi için, öğrencinin lisansüstü programa kayıt yaptırdığı tarih itibarıyla bu programın Yükseköğretim Kurulunca onaylanmış olması şarttır. (3) Protokolün 1nci maddesine göre, KKTC üniversitelerinin yüksek lisans programlarından mezun olan T.C. vatandaşlarının, Yönetmelikte yer alan başvuru belgelerinin yanında yüksek lisans için aranan en düşük LES/ALES puanı şartını sağladıklarına ilişkin belgeyi sunmaları gerekir. (4) Çift uyruklu başvuru sahiplerinin denklik değerlendirmesi yapılırken, ilgili yükseköğretim kurumuna kayıt olduğu tarihte kullandığı uyruk dikkate alınır. (5) Başvurulara ilişkin inceleme; Anlaşma, Protokol, Yönetmelik ve
“Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği” şartlarına uygunluk açısından incelenir.” 8.3. “Ret kararı gerektiren denklik uygulamaları” kenar başlıklı 8 inci maddesinde; “(1) KKTC’deki yükseköğretim kurumlarının YKS/ÖSYS kılavuzunda yer almayan ve Yükseköğretim Kurulu tarafından kontenjan verilmeyen ön lisans ve lisans programlarından mezun olanların diploma denklik başvuruları reddedilir. (2) T.C. vatandaşlarının ön lisans ve lisans programları için aranan YKS / ÖSYS yerleşme veya baraj puanı, yüksek lisans programları için LES/ALES puanı, yatay geçişler için ilgili yılda ilan edilen kıstasları sağlayamayan mezunların diploma denklik başvuruları reddedilir. (3) KKTC’deki yükseköğretim kurumlarının, Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanmayan yüksek lisans programlarından mezun
olanların diploma denklik başvuruları reddedilir. (4) Yükseköğretim Kurulu tarafından onay verilerek açılan yükseköğretim programı olmasına rağmen, Anlaşma, Protokol ve Yönetmelik hükümlerinde belirtilenin aksine örgün eğitimin gerektirdiği nitelik ve şartları sağlamayan ve kazanılan yeterliliklerle dair tereddütler oluşturan kısa süreli programlar sonucu alınan diplomalara dair denklik başvuruları reddedilir. (5) KKTC’deki yükseköğretim kurumlarının Yükseköğretim Kurulu onayı olmadan açılan lisans tamamlama programlarından mezun olanların denklik başvuruları reddedilir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin / E., / K. Sayılı ve 17.09.2021 tarihli kararı üzerine idareye başvuruda bulunduklarını ancak idarece verilen 11.10.2021 tarihli cevap ile başvuranın aldığı eğitimin Türkiye’de Klinik Psikoloji alanındaki Yüksek Lisans derecesini karşılamadığı gerekçesiyle denklik başvurusunun reddedildiğini, bu suretle mahkeme kararının uygulanmadığını açıklayarak mahkeme kararının uygulanmasını talep etmektedir.
11. Somut olayda; 11.1. Başvuranın, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Yakın Doğu Üniversitesi üzerinden 2016-2018 yılları arasında gördüğü öğrenimi sonucunda , Klinik Psikoloji alanını beyan ederek sunduğu belgesinin (Diploma) denklik işleminin yapılması talebiyle 14.05.2019 tarihinde müracaat ettiği, 11.2. Başvuranın 2016-2017 eğitim-öğretim yılı Güz döneminde Yakın Doğu Üniversitesi Klinik
Psikoloji yüksek lisans programına kayıt yaptırdığı ve Yakın Doğu Üniversitesi tarafından uygulanan yoğunlaştırılmış eğitim programı altında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde 29 gün bulunarak
08.06.2018 tarihinde mezun olduğunun anlaşıldığı, Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 22.05.2019
tarihli kararıyla başvuranın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde gördüğü öğrenim sonucu Klinik Psikoloji alanında Tezli Yüksek Lisans diploması aldığı ve bu öğrenimi süresince toplamda 29 gün Kuzey
Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde bulunduğunun tespit edildiği, Klinik Psikoloji alanındaki yüksek lisans öğreniminin kazanımlarını elde edebilmesi için eğitime devam süresi yetersiz olduğundan Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’nin 7. maddesinin altıncı fıkrasının (d)
bendi hükmü uyarınca diploma denklik başvurusunun reddedilmesine karar verildiği, diploma denklik başvurusunun reddedilmesi üzerine bu işleme karşı dava açtığı, açılan davada Ankara 7. İdare
Mahkemesi’nin / E., / K. ve 18.02.2021 tarihli gerekçeli kararı ile işlemin iptaline karar verildiği, 11.3. Bahse konu Ankara 7. İdare Mahkemesi / E., / K. ve 18.02.2021 tarihli kararında; “davalı idare tarafından davacının eğitime devam süresinin yetersiz olduğu gerekçesiyle dava konusu işlem tesis edilmiş ise de ülkemiz yetkili makamları tarafından alınan ve davacının
KKTC’ye giriş-çıkış kayıtları ile yüksek lisans diplomasına denklik belgesi verilmesini talep ettiği eğitim programı birlikte incelendiğinde; KKTC Yakın Doğu Üniversitesi Klinik Psikoloji yüksek lisans eğitimi ders programının 24.09.2016-02.10.2016, 03.12.2016-11.12.2016, 08.04.2017-16.04.2017 ve 23.09.2017-
01.10.2017 tarihleri arasında olmak üzere toplam 36 gün olduğu, davacının ise 25.09.2016-
02.10.2016, 03.12.2016-11.12.2016, 08.04.2017-14.04.2017 ve 23.09.2017-01.10.2017 tarihleri arasında olmak üzere toplam 29 gün KKTC’de bulunduğu, dolayısıyla ders programının büyük bir kısmında ilgili ülkede kaldığı anlaşıldığından, eğitime devam süresinin yetersizliğinden bahisle denklik talebinin reddine ilişkin işlem hukuka uygun görülmemiştir.” gerekçesi ile işlemin iptaline karar verildiği, kararın istinaf incelemesinden geçtiği ve Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin
/ E., / K. sayılı kararı ile onandığı, 11.4. Mahkeme kararı sonrası Yükseköğretim Yürütme Kurulunun başvuranın diploma denklik başvurusu üzerinde yeniden inceleme yaptığı ve 29/09/2021 tarihli kararı ile; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki
Yükseköğretim Kurumlarından Mezun Olanlar için Tanıma ve Denklik Başvuru Süreçlerine İlişkin
Usul ve Esasların 8. maddesinin 4. Fıkrası gereği başvurusunun reddedildiği, anlaşılmıştır.
12. Dosya üzerinde yapılan incelemede; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki Yükseköğretim
Kurumlarından Mezun Olanlar için Tanıma ve Denklik Başvuru Süreçlerine İlişkin Usul ve Esasların 8. maddesinin 4. Fıkrasında yer alan; “Yükseköğretim Kurulu tarafından onay verilerek açılan yükseköğretim programı olmasına rağmen, Anlaşma, Protokol ve Yönetmelik hükümlerinde belirtilenin aksine örgün eğitimin gerektirdiği nitelik ve şartları sağlamayan ve kazanılan yeterliliklerle dair tereddütler oluşturan kısa süreli programlar sonucu alınan diplomalara dair denklik başvuruları reddedilir.” hükmü uyarınca, başvuranın yoğunlaştırılmış eğitim programı altında almış olduğu Klinik
Psikoloji programının örgün eğitimin gerektirdiği nitelik ve şartları sağlayıp sağlamadığı, yoğunlaştırılmış eğitimin gereken yeterlilikleri ve kazanımları sağlayıp sağlamadığı konusunda; Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme Alanları Güzel Sanatlar, Beden Eğitimi, Psikoloji Bilim
Alanı Danışma Komisyonunun, 13.09.2021 tarihli toplantısında başvuranın başvuru dosyasının münferiden incelendiği ve yapılan incelemede; “İlgilinin yoğunlaştırılmış eğitim programı altında almış olduğu Klinik Psikoloji programının örgün eğitimin gerektirdiği nitelik ve şartları sağlamadığı, bu kapsamda gereken yeterlilikler olan iki dönem ders almak, staj yapmak, uygulama dersi kapsamında vaka görmek ve gördüğü vakalar konusunda dersi veren bölüm hocaları tarafından yoğun süper vizyon almak, diğer vaka gören arkadaşlarının süper vizyon sürecini izlemek, klinik değerlendirme görüşmeleri yaparak raporlar hazırlamak, tez hocası ile klinik psikoloji konusu kapsamında çalışmalar yapmak ve tezi bir komite önünde sunmak konusunda klinik psikoloji nosyonu için gerekli kazanımları sağlayamayacağı, 29 günde yoğunlaştırılmış eğitim ile bu niteliklerin kazanılamayacağı” görüşünün bildirildiği, Denklik
Komisyonunca da durumunun değerlendirildiği, Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 29/09/2021 tarihli kararı ile Ankara 7. İdare Mahkemesi / E., / K. ve 18.02.2021 tarihli gerekçeli kararı dikkate alınarak Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 22.05.2019 tarihli kararının geri alındığı, Eğitim
Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme Alanları Güzel Sanatlar, Beden Eğitimi, Psikoloji Bilim Alanı Danışma
Komisyonundan alınan görüş doğrultusunda, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki Yükseköğretim
Kurumlarından Mezun Olanlar için Tanıma ve Denklik Başvuru Süreçlerine İlişkin Usul ve Esasların 8.
maddesinin 4. fıkrası hükmü uyarınca başvurusunun reddedilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
13. Anayasa’nın 42’nci maddesinde, eğitim hakkı teminat altına alınmış olup Devlete eğitimden yoksun bırakmama yükümlülüğü yüklenmiştir. Hakkın etkili olması için kişinin “aldığı eğitimden menfaat sağlama” imkânına sahip olması ve bu bağlamda yürürlükteki yasalara uygun olarak tamamladığı eğitimin resmi makamlarca tanınması gerektiği kabul edilmektedir. Diğer yandan Anayasa’nın 42’nci maddesinin ikinci fıkrasında hakkın kapsamının kanunla düzenleneceği ifadesinden de anlaşıldığı üzere, eğitim hakkı
mutlak bir hak olmayıp Devletin, toplumun kaynakları ile bireyin ihtiyaçları açısından, zamana ve yere göre değişebilecek düzenlemeler yapmasını gerekli kılmaktadır. Anayasa’da eğitim hakkının sınırlanmasına ilişkin belli bir meşru amaçlar listesi getirilmemiştir. Buna göre, kanun koyucuya geniş bir takdir marjı bırakıldığı görülse de, yapılan sınırlamanın eğitim hakkının özünü zedelememesi gerektiği de açıktır. Bu bağlamda, sınırlamanın meşru bir amaç taşıması, ilgililer açısından öngörülebilir olması ve izlenen usulün ölçülü olması gerekmektedir (Anayasa Mahkemesi, Yasemin Tekin, B. No: 2019/25326, 23/11/2021).
14. Lizbon Tanıma Sözleşmesi’nin V. Bölümünün 1’inci maddesinde, eğitim dönemlerinin, eğitimin tamamlandığı taraftaki eğitim dönemleri ile tanımanın istendiği tarafta bu dönemlerin yerine geçmesi istenen dönemler arasında “esaslı bir farklılık” (substantial difference) görülmediği sürece tanınacağı; benzer şekilde VI. Bölümünün 1’inci maddesinde, sözleşmeye taraf bir devletin düzenlediği yükseköğretim belgelerinin, tanımanın istendiği taraf devlette bu belgeye karşılık gelen diploma ile arasında “esaslı bir farklılık” görülmediği sürece tanınacağı düzenlenmiştir. Buna göre, eğitim sürelerinin ve diplomaların tanınmasında devletlerin takdir yetkisinin bulunduğu açıktır. Ülkemizde 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu uyarınca, yurtdışında alınan önlisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına denklik verilmesi yetki ve görevi Yükseköğretim Kuruluna verilmiştir. Anılan kanun ve uluslararası sözleşmeye dayanarak, yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerine ilişkin usul ve esaslar, “Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik
Yönetmeliği” ile belirlenmiştir. Buna göre diploma denklik başvurularının kabul edilmesi için bazı şartlara tabi tutulmasının, eğitim seviyesinin ve mesleki yeterliliğin korunması meşru amacına uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Özellikle tıp, diş hekimliği, veterinerlik, hukuk gibi diploması doğrudan meslek icrasına imkan ve yetki veren programlarda eğitimin yeterli bir asgari seviyede olmasının fazlasıyla önem taşıdığı konusunda kuşku yoktur.
15. Başvuranın diploma denklik başvurusu hakkında, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki Yükseköğretim
Kurumlarından Mezun Olanlar için Tanıma ve Denklik Başvuru Süreçlerine İlişkin Usul ve Esasların 8. maddesinin 4. Fıkrasında yer alan; “Yükseköğretim Kurulu tarafından onay verilerek açılan yükseköğretim programı olmasına rağmen, Anlaşma, Protokol ve Yönetmelik hükümlerinde belirtilenin aksine örgün eğitimin gerektirdiği nitelik ve şartları sağlamayan ve kazanılan yeterliliklerle dair tereddütler oluşturan kısa süreli programlar sonucu alınan diplomalara dair denklik başvuruları reddedilir.” hükmü uyarınca işlem yapıldığı görülmektedir. Bu bağlamda, başvuranın ilgili ülkede örgün eğitimin gerektirdiği nitelik ve şartları sağlayıp sağlamadığı ve kazanılan yeterliliklerle dair tereddütler oluşturan kısa süreli programlar sonucu alınan diplomalara sahip olup olmadığı incelenmesi bakımından, öngörülebilirlik şartının oluştuğu değerlendirilmiştir.
15.1. Ölçülülük ilkesine gelince, izlenen usul ile meşru amaç arasında makul bir ölçülülüğün bulunduğu değerlendirilmiştir. Gerek eğitim hakkının sınırlandırılmasına ilişkin Anayasa hükmü gerekse diploma tanıma ve denklik işlemlerine ilişkin Lizbon Tanıma Sözleşmesi hükümlerinden Devletin ve dolayısıyla yasal olarak yetkili kılınmış idarenin bu alandaki takdir yetkisinin geniş olduğu, idarenin takdir yetkisini ne şekilde kullanacağına ilişkin yönetmelik, çalışma usul ve esasları ve yönergeler düzenlendiği, Yönetmelik hükmüne göre her bir eğitim ve öğretim dönemi için öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvurularının reddedileceğinin açık olduğu, bu hükmün ve incelemeye esas alınan diğer hükümlerin Lizbon Tanıma Sözleşmesi’nde yer alan “esaslı bir farklılık” kriterinin somutlaştırılmış halini teşkil ettiği, bu yönüyle idarenin hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine
uygun davranarak takdir yetkisini eğitim seviyesinin ve mesleki yeterliliğin korunması meşru amacı doğrultusunda ölçülü bir şekilde kullandığı değerlendirilmiştir.
16. Tüm bu değerlendirmeler ışığında; Ankara 7. İdare Mahkemesi’nin / E., / K. ve
18.02.2021 tarihli gerekçeli kararı üzerine idarece yeniden değerlendirme yapılarak Yükseköğretim
Yürütme Kurulunun 22.05.2019 tarihli kararının geri alındığı, Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme
Alanları Güzel Sanatlar, Beden Eğitimi, Psikoloji Bilim Alanı Danışma Komisyonundan alınan görüş doğrultusunda, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki Yükseköğretim Kurumlarından Mezun Olanlar için
Tanıma ve Denklik Başvuru Süreçlerine İlişkin Usul ve Esasların 8. maddesinin 4. fıkrası hükmü uyarınca başvuranın denklik başvurusunun reddedildiği anlaşılmakla yukarıda açıklanan gerekçelerle başvuranın diplomasına denklik verilmesi isteminin, başvuranın aldığı eğitimin Türkiye’de Klinik Psikoloji alanındaki
Yüksek Lisans derecesini karşılamadığı gerekçesiyle reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın Başvuran vekiline ve YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi