|
ÖZET: Başvuran, 2010 yılında aldığı öğretmenlik bursunun başarısızlık nedeniyle öğrenim kredisine dönüştürülmesine itiraz etmiştir. Danıştay, başvuranın bursunun kesilmesi ve öğrenim kredisine çevrilmesi işlemlerinin mevzuata uygun olduğunu belirlemiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, bursun kesilmesi ve krediye dönüştürülmesi işlemleri, 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanun ve 3580 sayılı Öğretmen ve Eğitim Uzmanı Yetiştiren Yükseköğretim Kurumlarında Parasız Yatılı veya Burslu Öğrenci Okutma Kanunu hükümlerine dayanmaktadır.
Başvuranın bursu, akademik başarısızlık nedeniyle kesilmiş ve bu durum, ilgili yönetmelik hükümleri doğrultusunda bildirilmiştir. Danıştay, bursun kesilmesi ve krediye dönüştürülmesi işlemlerinin hukuka uygun olduğunu, ayrıca burs-kredi taahhütnamesinde yer alan yükümlülüklerin de geçerli olduğunu ifade etmiştir. Sonuç olarak, başvuranın itirazı reddedilmiş, ancak idareye burs-kredi taahhütnamesinin düzenlenmesi konusunda tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, burs ve kredi işlemlerinin yürütülmesinde mevzuatın önemini vurgulamaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/7191-S.22.11077
BAŞVURU NO : 2021/21211
KARAR TARİHİ : 07/06/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
Öğretmenlik teşvik bursunun başarısızlık gerekçesiyle öğrenim
BAŞVURUNUN KONUSU :
kredisine çevrilmesine itiraz hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14/12/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 2010 yılında almaya başladığı Milli Eğitim Bakanlığı öğretmenlik bursunun sonraki eğitim öğretim yılında öğrenim kredisine dönüştürüldüğünü, farkında olmadan burs niyetiyle kullanmaya devam ettiği öğrenim kredisi borcunun iptalini talep ettiğini, ancak burs taahhütnamesine yer verilerek bu talebinin reddedildiğini belirterek öğrenim kredisi borcunun iptalini veyahut faiz tutarının iptalinin gerçekleştirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından bilgi ve belge talebimize
yönelik – – sayılı cevabi yazıda:
2.1. “… Kayıtlarımızın incelenmesinde, 22.09.2010 tarihinde burs/öğrenim kredisi ve katkı kredisi müracaatında bulunmuştur. Milli Eğitim Bakanlığının 2010-2011 öğretim yılı için Kurumumuza göndermiş olduğu burs kontenjan listesinde adının bulunması üzerine, Yönetim Kurulumuz Değerlendirme
Kıstaslarına istinaden yapılan değerlendirme sonucunda, tarafına numaralı burs ve numaralı katkı kredisi tahsis edilmiştir.
2.2. Kurumdan burs alan öğrencilerin başarı durumları her yıl Eylül ayı sonuna kadar öğretim kurumlarından istenir. Öğretim kurumları yetkili kurullarının belirleyecekleri esaslara göre başarısız olarak tespit ettikleri öğrencileri her yıl en geç Ekim ayı sonuna kadar Kuruma bildirirler. ’nün Ocak
2011 tarihinden itibaren almakta olduğu bursu, öğretim kurumu tarafından başarısız olduğunun bildirilmesi
nedeniyle, 24.08.2004 tarih ve 25563 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar
Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliği’nin 24 üncü maddesi gereğince, Eylül 2011 sonunda kesilerek öğrenim kredisine dönüştürülmüştür. Toplam almış olduğu burs tutarı 2.160,00 TL dir.
2.3. Burs-Kredi Yönetmeliği uyarınca bursu kesilen öğrencilere bursun kesildiği tarihten itibaren öğrenim kredisi verilebileceğine, noterde tanzim ve tasdik ettirerek Kurumumuza vermiş olduğu Kredi Taahhüt
Senedinin Bursla İlgili Açıklamalar Bölümünde; Öğretim Kurumumda başarısız olması durumunda bursun kesileceğini, bursun kesildiği tarihten itibaren tarafına Kurumca Öğrenim kredisi Yönetmeliği esaslarına göre öğrenim kredisi verileceğini ve bu krediden doğacak borcu Türkiye İstatistik Kurumunun açıkladığı
Toptan Eşya Fiyat Endeksindeki artıştan doğan tutar ile birlikte Burs-Kredi Yönetmeliği hükümlerine göre tebligat beklemeden geri ödeyeceğini, öğrenim kredisini almak istemediği takdirde ise bu durumu yazılı olarak Kuruma bildireceğini, kabul ve taahhüt etmiş olmasına rağmen Kurumumuza herhangi bir bildirimde bulunmamıştır.
2.4. Öğrenim kredisi olarak Eylül 2014 sonuna kadar hesabına ödenen 9.900,00 TL’ye TEFE artışından doğan 1.088,24 TL’nin ilave edilmesi suretiyle toplam 10.988,24 TL öğrenim kredi borcu tahakkuk ettirilmiştir.
2.5. Okulunun hesabına 2010-2011 ve 2011-2012 öğretim yıllarının katkı payı olarak ödenen 568,00 TL ye
TEFE artışından doğan 128,19 TL’nin ilave edilmesi suretiyle toplam 696,19 TL katkı kredi borcu tahakkuk ettirilmiştir. Öğrenim ve katkı kredi borcunun geri ödeme tarihi 01 Ekim 2016 olarak belirlenmiştir.
2.6. 29 Ağustos 2012 Tarihli ve 28396 Sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2012/3584 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve 3843 sayılı Kanunun 7 nci maddesinde “2012-2013 Eğitim-Öğretim
Yılında öğrenimine devam eden veya yeni kayıt yaptıracak birinci öğretim ve açık öğretim öğrencilerinden,
4 üncü ve 11 inci maddelerdeki hükümler saklı kalmak kaydıyla, öğrenci katkı payı alınmaz. Bu
öğrencilerden alınması gereken öğrenci katkı payı tutarları, Devlet tarafından karşılanır.” hükmü gereğince, 2011-2012 öğretim yılından sonra katkı payı ödemesi yapılmamıştır.
2.7. Öğrenim ve katkı kredi borcuna ait taksitler vadeleri içerisinde ödenmediğinden, borcun tamamı ivedilik kazanarak, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamına girmiştir.
Bu nedenle, borcun tahsili için Kaleönü Vergi Dairesi Müdürlüğü nezdinde işlem başlatılmıştır.
Vadelerinde ödenmeyen taksitlere tahakkuk eden gecikme zammı vergi daireleri tarafından hesaplanmaktadır.
2.8. Mevzuatımız gereğince; anılan öğrenim ve/veya katkı kredi borcunun burs olarak dönüştürülmesi veya silinmesi mümkün olmamaktadır.”
İfadelerine yer verilmiştir.
3. Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü tarafından bilgi ve
belge talebimize yönelik sayılı ve 14.04.2022 tarihli cevabi yazıda:
3.1. “…Adı geçenin 2010-2011 eğitim öğretim yılında Bakanlığımızdan öğretmenlik bursu almaya hak kazandığı kayıtlarımız incelemesinde anlaşılmış olup, Kurumunuz tarafından şikâyet başvurusunun incelenmesinde istifade edilmek üzere istenilen bilgiler aşağıda yer almaktadır.
3.2. a) Kayıtlarımızın incelenmesinde şikâyet konusu kapsamında, Kurumumuzla başvuran ile herhangi bir yazışma yapılmadığı,
3.3. b) Bakanlığımızca 3580 sayılı “Öğretmen ve Eğitim Uzmanı Yetiştiren Yüksek Öğretim Kurumlarında
Parasız Yatılı veya Burslu Öğrenci Okutma ve Bunlara Yapılacak Sosyal Yardımlara İlişkin Yasa” ile 1989-1990 öğretim yılından itibaren başarılı öğrencileri öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarına yönlendirmek ve bu programlara talebi artırmak, ayrıca öğretmenlik mesleğini cazip hale getirerek eğitimin kalitesini yükseltmek amacıyla, burslu öğrenci okutulmaya başlanmıştır. Buna göre; Bakanlığımızca kontenjan ayrılan öğretmen yetiştiren yükseköğretim programlarını; ilk beş tercihinde kazanan ve kontenjana giren öğrencilere karşılıksız burs verilmektedir. Ayrıca; bu programlara ilk beş tercihinde yerleşen Anadolu öğretmen lisesi mezunlarının tamamına, kontenjana bakılmaksızın burs verilmektedir.
Yasanın yürürlüğe girdiği 1989 yılından 2004 yılına kadar, bursla ilgili tüm iş ve işlemler (ödeme işlemleri de dâhil) Bakanlığımızca yapılmakta iken 2004-2005 öğretim yılından itibaren bursla ilgili hazırlık çalışmaları ve kontenjana giren öğrencilerin tespiti Bakanlığımızca, öğrencilerin devam takip işlemleri de dâhil olmak üzere tüm iş ve işlemleri (ödeme işlemleri de dâhil) 5102 sayılı Kanun’a göre Gençlik ve Spor
Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünce yürütülmektedir. (Mülga Yüksek Öğrenim Kredi ve
Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü)
3.4. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun 2’nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yüksek öğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkartılacak yönetmeliklerle belirlenen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir. Genel Bütçeli Daireler,… birinci fıkrada belirtilen yüksek öğrenim öğrencilerine burs, kredi ve nakdî yardım adı altında herhangi bir ödeme yapamazlar; ilgili mevzuatları gereği burs, kredi verilmesini öngördükleri yüksek öğrenim öğrencilerini, Yüksek Öğrenim Kredi ve
Yurtlar Kurumuna bildirirler” hükmüne amirdir. Bu hüküm doğrultusunda, Bakanlığımızca her yıl 3580 sayılı Kanun kapsamında burs verilmesi uygun bulunan öğrencilerin listesinin burs verilmek üzere Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü’ne bildirildiği,
3.5. c) Başvuranın almaya hak kazandığı bursa ilişkin tüm iş ve işlemlerin, 5102 sayılı Kanun kapsamında çıkartılan Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğine göre yapıldığı,
3.6. d) İlgili Yönetmelik kapsamında mülga Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü ile herhangi bir Protokol yapılmadığı,
3.7. e) Öğrencinin başarı durumu 5102 sayılı Kanun kapsamında çıkarılan Yüksek Öğrenim Kredi ve
Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğine göre mülga Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel
Müdürlüğü’nce yürütüldüğü,
3.8. f) Başvuranın bursunun kesilip-kesilmeyeceğinin 5102 sayılı Kanun kapsamında çıkarılan Yüksek
Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğine göre yapıldığı…”
İfadelerine yer verilmiştir.
4. Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı tarafından bilgi ve belge
talebimize yönelik sayılı ve 14.04.2022 tarihli cevabi yazıda:
4.1. “… Üniversitemiz Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü, Okul Öncesi Eğitimi Anabilim Dalı’na 31/08/2010 tarihinde numara ile kaydolan … , 05/06/2015 tarihinde Lisans derecesiyle mezun olmuştur.
4.2. Üniversitemiz Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü, Okul Öncesi Eğitimi Anabilim Dalında zorunlu hazırlık sınıfı bulunmamakta olup, eğitim süresi 4 yıl 08 yarıyıldır. İlgili, öğrenimini 10 yarıyılda tamamlamıştır.
4.3. Üniversitemiz öğrencilerine verilen karşılıksız burs başarı durumu takip kriteri ilgi yazınızda belirtilen öğretim yıllarında yürürlükte olan, Hacettepe Üniversitesi Önlisans, Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav
Yönetmeliğine göre değerlendirilmekteydi. Anılan yönetmeliğin 26. maddesinde “Genel akademik ortalaması iki yarıyıl üst üste 1,80’nin altına düşen öğrenci bu yarıyıl/yarıyılları tekrarlama durumuna düşer… Yarıyıl tekrarı sonucunda genel akademik ortalamasını 1,80 ve üzerine çıkaran öğrenci, öğrenimine kaldığı yerden devam eder…” denilmekte olup, ilgili öğrencinin, 2010/2011 Öğretim Yılı Güz Yarıyılında akademik ortalaması 1.75 ve Bahar Yarıyılı ortalaması 1.57 olması sebebi ile dönem tekrarı durumuna düşmüş ve Eylül 2011 itibari ile başarısız sayılmıştır.”
İfadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
6. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
7. 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun “Amaç” başlıklı 2 nci maddesinde “… Yükseköğrenim öğrencilerine kredi veya burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmaktır.”,
8. 15.06.1989 tarihli ve 3580 sayılı Öğretmen ve Eğitim Uzmanı Yetiştiren Yükseköğretim
Kurumlarında Parasız Yatılı veya Burslu Öğrenci Okutma ve Bunlara Yapılacak Sosyal Yardımlara
İlişkin Kanun’un “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “ Bu Kanunun amacı, öğretmenlik mesleğini ve eğitim uzmanlığını cazip hale getirerek eğitimin kalitesini yükseltmek; öğretmen ve eğitim uzmanı yetiştiren yükseköğretim kurumlarına talebi artırmak için Milli Eğitim Bakanlığı adına mecburi hizmet karşılığı parasız yatılı veya burslu öğrenci okutmak ve bunlarla ilgili usul ve esasları düzenlemektir.”,
9. 03.03.2004 tarihli ve 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin
Kanunun “Burs ve kredilerin verilmesi” başlıklı 2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar
Kurumu; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir.
Genel bütçeli daireler, …(1) birinci fıkrada belirtilen yükseköğrenim öğrencilerine burs, kredi ve nakdî yardım adı altında herhangi bir ödeme yapamazlar; ilgili mevzuatları gereği burs, kredi verilmesini öngördükleri yükseköğrenim öğrencilerini, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna bildirirler.
Genel bütçeli daireler ve katma bütçeli idareler ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu dışında kalan kurum ve kuruluşlarca bildirilen öğrencilere ödeme yapılabilmesi için bu kurum ve kuruluşlarca gerekli meblağ, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca belirlenen ödeme tarihinden en geç otuz gün öncesine kadar, Kurum hesabına yatırılır.”,
10. 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin “Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü” başlıklı
188 inci maddesinde; “(1) Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: h)
Öğrencilerin desteklenmelerine ilişkin politikaların tespiti amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, ı)
Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi ve burslar ile kredi borcunun tespiti, takibatı ve tahsilâtı ile kredi teminatına ilişkin usul ve esasları belirlemek, kredi ve burs başvurularının alınması ve değerlendirilmesi ve ödeme işlemlerinin yapılmasını sağlamak”,
11. 25563 sayılı ve 24.08.2004 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar
Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliği’nin:
11.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde, “Bu Yönetmelikte geçen; Öğretim Yılı: 1 Ekim tarihi ile müteakip yılın 30 Eylül tarihine kadar olan süreyi, ifade eder.”,
11.2. “Taahhütname İsteme” başlıklı 15 inci maddesinde, “Burs almaya hak kazanan öğrenci, metni ve alınma usulü Genel Müdürlükçe hazırlanan taahhütnameyi Kuruma vermekle yükümlüdür. Öğrencinin tabi olacağı mükellefiyetler, öğrenciden alınacak taahhütnamede ayrıca belirtilir.”
11.3. “Başarı Durumunun Bildirilmesi” başlıklı 20 nci maddesinde; “Kurumdan burs alan öğrencilerin başarı durumları her yıl Eylül ayı sonuna kadar öğretim kurumlarından istenir. Öğretim kurumları yetkili kurullarının belirleyecekleri esaslara göre başarısız olarak tespit ettikleri öğrencileri her yıl en geç Ekim ayı sonuna kadar Kuruma bildirirler.”
11.4. “Başarısızlık Sebebiyle Bursun Kesilmesi” başlıklı 24 üncü maddesinde; “Öğretim kurumunca başarısız olduğu bildirilen öğrencilerin bursu kesilir. Bursu kesilen öğrencilere, burslarının kesildiği tarihten itibaren Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinde belirlenecek esaslara göre kredi verilebilir.”,
12. 20391 sayılı ve 03.01.1990 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Öğretmen ve Eğitim Uzmanı
Yetiştiren Yüksek Öğretim Kurumlarında Parasız Yatılı veya Burslu Öğrenci Okutma ve Bunlara
Yapılacak Sosyal Yardımlara İlişkin Yönetmeliğin:
12.1. “Öğrencilerin Öğrenim Durumlarının İzlenmesi” başlıklı 16 ncı maddesinde, “Öğrencilerin; öğrenim, disiplin, devam ve başarı durumları Bakanlıkça izlenir.”,
12.2. “Parasız Yatılılık ve Bursluluğun Sona Ermesi” başlıklı 17 nci maddesinde, “Aşağıdaki hallerde parasız yatılı veya burslu okuma hakkı sona erer. h) Öğretim süresince iki yarıyıldan fazla dönem kaybetmek….”,
13. Hacettepe Üniversitesi Önlisans, Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 26 ncı maddesinde, “Genel akademik ortalaması iki yarıyıl üst üste 1,80’nin altına düşen öğrenci bu yarıyıl/yarıyılları tekrarlama durumuna düşer… Yarıyıl tekrarı sonucunda genel akademik ortalamasını 1,80 ve üzerine çıkaran öğrenci, öğrenimine kaldığı yerden devam eder…”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
14. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
15. Bahse konu başvuru, başvuranın almış olduğu Milli Eğitim Bakanlığı öğretmenlik bursunun başarısızlık gerekçesiyle kesilerek öğrenim kredisine çevrilmesi neticesinde tahakkuk ettirilen borca itirazı konu almaktadır. Bu kapsamda konuyla ilgili olarak ilgili idarelerden talep edilen bilgi ve belge talep yazılarına yönelik cevabi yazılarda, başvuran hakkında gerçekleştirilen işlemlerin mevzuata uygun olduğu belirtilmektedir.
16. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle yükseköğretim öğrencilerine burs verilmesini konu alan ve yürürlükte bulunan iki ayrı kanundan hangisinin somut olaya uygulanması gerektiği tespit edilmelidir.
17. Başvuran 2010 yılında, 3580 sayılı Öğretmen ve Eğitim Uzmanı Yetiştiren Yükseköğretim
Kurumlarında Parasız Yatılı veya Burslu Öğrenci Okutma ve Bunlara Yapılacak Sosyal Yardımlara İlişkin
Kanun kapsamında öğretmenlik mesleğinin teşviki amacıyla kontenjan ayrılan öğretmen yetiştiren yükseköğretim programlarına ilk beş tercihinde yer vermesi dolayısıyla teşvik bursu almaya hak kazanmıştır.
18. Anılan Kanun ve Öğretmen ve Eğitim Uzmanı Yetiştiren Yükseköğretim Kurumlarında Parasız Yatılı veya Burslu Öğrenci Okutma ve Bunlara Yapılacak Sosyal Yardımlara İlişkin Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, 1989-1990 eğitim-öğretim yılından 2004-2005 eğitim-öğretim yılına kadar burs ödenecek öğrencilerin tespiti, bursların ödenmesi, burs devam takip işlemleri ile bursun kesilmesi işlemleri Milli
Eğitim Bakanlığı tarafından gerçekleştirilmiştir. 2004 yılından itibaren ise o yıl yürürlüğe giren 5102 sayılı
Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanun ile bahse konu burs ile ilgili sadece hazırlık çalışmaları ve kontenjana giren öğrencilerin tespiti Milli Eğitim Bakanlığı bünyesine bırakılmıştır. Bununla birlikte anılan Kanun ile öğrencilerin burslarının ödenmesi ve kesilmesi işlemleri de dâhil olmak üzere tüm iş ve işlemlerin Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel
Müdürlüğünce yürütülmesine ilişkin yeni bir düzenleme yapılmıştır. 5102 sayılı Kanun’un gerekçesine göre böyle bir düzenleme ile burs ve kredi işlemlerinin tek bir idare tarafından bütünlük içerisinde takip edilmesi, yürütülmesi ile burs ve kredilerin mümkün olduğunca daha geniş tabana yayılarak daha çok öğrenciye olanak sağlaması hedeflenmiştir.
19. 5102 sayılı Kanun’un 2 nci maddesinin birinci fıkra hükmüne göre Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar
Kurumu; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu Kanun’a göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi vermekle yetkili kılınmaktadır. Bununla birlikte Kanun’un 2 nci maddesinin ikinci fıkra hükmüne göre ise genel bütçeli daireler (somut olayda Milli Eğitim Bakanlığı) birinci fıkrada belirtilen yükseköğrenim öğrencilerine burs, kredi ve nakdî yardım adı altında herhangi bir ödeme yapamamakta, ilgili mevzuatları gereği burs, kredi verilmesini öngördükleri yükseköğrenim öğrencilerini, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna bildirmektedirler.
20. Aynı anda yürürlükte bulunan iki ayrı kanun, aynı olayda birbirinden farklı düzenlemeler içerdiği takdirde, sonraki kanunda yer alan hükümler olaya uygulanmakta ve kanun koyucunun o mevzudaki iradesinin yeni getirilen düzenlemeler çerçevesinde değiştiği kabul edilmektedir (Erdal Kuluçlu, “Türk
Hukuk Sisteminde Normlar Hiyerarşisi ve Sayıştay Denetimine Etkileri”, Sayıştay Dergisi, Sayı : 2022/7191-S.22.11077 71, 2008, s. 9). Bu noktada somut olaya bakıldığında, sonraki düzenleme gereği Milli Eğitim Bakanlığı tarafından başvuranın burs almaya hak kazanan kişilerden olduğu tespit edilmiş ve bursu ödemekle yükümlü kılınan idare olan Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğüne gereken bildirim meri mevzuat kapsamında yapıldığı görülmektedir. Dolayısıyla da öğrencilerin; öğrenim, disiplin, devam ve başarı durumlarının tarafından Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünce izlenmesinde ve başarısızlık halinde bursiyerlerin burslarının kesilmesinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.
21. Bununla birlikte 5102 sayılı Kanun’un uygulanmasına yönelik olarak çıkarılan 24.08.2004 tarihli
Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliği’nin 20 nci madde hükmüne göre
Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumundan burs alan öğrencilerin başarı durumları her yıl Eylül ayı sonuna kadar öğretim kurumlarından istenmektedir. Öğretim kurumları yetkili kurullarının belirleyecekleri esaslara göre başarısız olarak tespit ettikleri öğrencileri her yıl en geç Ekim ayı sonuna kadar Kuruma bildirmektedirler. Bu çerçevede Yönetmeliğin 24 üncü maddesinin birinci fıkra hükmü uyarınca öğretim kurumunca başarısız olduğu bildirilen öğrencilerin bursu kesilmektedir.
22. Somut olayımızda ise 2010 yılında Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Okul Öncesi Öğretmenliği
Bölümüne kayıt olan başvuranın başarı durumu, o dönem için yürürlükte olan Hacettepe Üniversitesi
Önlisans, Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’ne göre belirlenmiştir. Buna göre burs başarı durumu takip kriteri olarak anılan yönetmeliğin 26 ncı madde “genel akademik ortalaması iki yarıyıl üst üste 1,80’nin altına düşen öğrenci bu yarıyıl/yarıyılları tekrarlama durumuna düşer… Yarıyıl tekrarı sonucunda genel akademik ortalamasını 1,80 ve üzerine çıkaran öğrenci, öğrenimine kaldığı yerden devam eder…” hükmü esas alınmıştır. Bu hüküm çerçevesinde başvuran, 2010-2011 öğretim yılı güz yarıyılında akademik ortalamasının 1.75 ve bahar yarıyılı ortalamasının ise 1.57 olması sebebi ile dönem tekrarı durumuna düşmüş ve Eylül 2011 itibari ile başarısız sayılmıştır. Buna ilişkin bilgilendirmenin Kredi ve
Yurtlar Genel Müdürlüğüne yapılmasını takiben de başvuranın bursu kesilmiş ve Burs-Kredi
Yönetmeliği’nde yer alan bursu kesilen öğrencilere bursun kesildiği tarihten itibaren öğrenim kredisi verilebileceğine ilişkin düzenleme gereği krediye çevrilmiştir. Tüm bu anlatılanlar çerçevesinde bakıldığında, başvuranın bursunun kesilerek krediye dönüştürülmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun bir şekilde tesis edildiği görülmektedir.
23. Diğer yandan idarenin cevabi yazısında bahsi geçen Taahhüt Senedinin Bursla İlgili Açıklamalar
Bölümünün m. 3 hükmünde “Öğretim Kurumumda başarısız olmam durumunda bursumun kesileceğini, bursumun kesildiği tarihten itibaren tarafıma Kurumca Öğrenim kredisi Yönetmeliği esaslarına göre öğrenim kredisi verileceğini ve bu krediden doğacak borcumu uygulanacak Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ile birlikte geri ödeyeceğimi, öğrenim kredisini almak istemediğim takdirde ise bu durumu yazılı olarak Kuruma bildireceğimi, kabul ve taahhüt ederim.” ifadesinin yer aldığı belirtilse de somut olayda bahsi geçen öğrenci tarafından imza altına alınan burs-kredi taahhüt senedinde, öğrenim kredisini almak istemediği takdirde bu durumu yazılı olarak Kuruma bildireceği hususuna ilişkin herhangi bir ifadeye yer verilmediği görülmektedir.
24. Somut olayda burs-kredi taahhütnamesinde başvurana öğrenim kredisini almak istemediği takdirde bu durumu yazılı olarak Kuruma bildirme zorunluluğu getirilmediği görülmekle birlikte, idarenin yazısından bu durumdaki öğrencilere burs kredi taahhütnamesi ile öğrencilere söz konusu bildirim yükümlülüğünün
getirilebildiği anlaşılmaktadır. Bahsi geçen bildirim yükümlüğü ile ilgili olarak, ilgili Yönetmelikte yer verilmeyen bu yükümlülüğün burs-kredi taahhütnamesi ile getirilmesinin hukuka uygun olmayacağı değerlendirilmektedir.
25. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, ilgili mevzuat ve başvuran tarafından imza altına alınan burs-kredi taahhütnamesi hükümleri çerçevesinde, yükseköğretim kurumu tarafından başarısız olarak bildirilen başvuranın bursunun kesilmesi ve ilgili öğretim yılı Ekim ayından itibaren başvurana kredi verilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu; diğer yandan burs kredi taahhütnamesi ile başarısızlık sebebiyle bursu kesilen öğrenciye “öğrenim kredisini almak istemediği takdirde bu durumu yazılı olarak
Kuruma bildirme” yükümlülüğü getirilmesinin hukuka uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden
26. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdare tarafından bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
27. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar, 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili
İdarenin işlemine karşı Ankara İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiği takdirde, BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİNE,
Başvuranın “öğrenim kredisi borcunun iptalini veyahut faiz tutarının iptalinin gerçekleştirilmesi” talebinin
REDDİNE,
Başarısızlık gerekçesi ile öğrencilerin almakta olduğu bursun öğrenim kredisine çevrilmesi aşamasında öğrencilerden onay alınabilmesi için bildirimde bulunulması ve taahhüt senedinde yer verilecek hükümlerin ilgili yönetmeliklere aykırı olmayacak şekilde düzenlenmesi hususunda GENÇLİK VE SPOR
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idarece bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın Başvurana, Gençlik Ve Spor Bakanlığına ve bilgisi için Milli Eğitim Bakanlığına tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi