|
ÖZET: Başvuran, Makedonya’daki International Vision University’den aldığı Hukuk diplomasının denklik işlemleri için Yükseköğretim Kurulu’na yaptığı başvurunun 1 yıl 7 ay sonra Seviye Tespit Sınavı (STS) ve Lisans Tamamlama kararı ile sonuçlandığını belirtmiş ve bu kararın iptalini talep etmiştir. Yükseköğretim Kurulu, başvuranın 11.09.2015’te kayıt olduğu üniversiteden 24.06.2019’da mezun olduğunu ve denklik başvurusunun 29.07.2019’da yapıldığını tespit etmiştir. Başvuranın STS’den 100 üzerinden 9 puan alması nedeniyle, eksik derslerini tamamlaması gerektiğine karar verilmiştir.
Yükseköğretim Kurulu, başvuranın durumunu değerlendirirken, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’ne uygun olarak hareket ettiğini belirtmiştir. Anayasa’nın eğitim hakkı ile ilgili hükümleri çerçevesinde, denklik başvurularının kabulü için belirli şartların sağlanması gerektiği vurgulanmıştır. Başvuranın itirazı, yapılan incelemeler sonucunda reddedilmiş ve Yükseköğretim Kurulu’nun kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu süreçte, eğitim seviyesinin ve mesleki yeterliliğin korunması amacıyla yapılan sınırlamaların meşru olduğu ifade edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/7549-S.22.11571
BAŞVURU NO : 2021/21763
KARAR TARİHİ : 10/06/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
Başvuranın diploma denklik başvurusu neticesi hakkında verilen
BAŞVURUNUN KONUSU :
karara itirazları hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 23/12/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda , özetle; Kuzey Makedonya Cumhuriyeti’nde örgün eğitim statüsünde akademik takvim süresinde lisans eğitimini yüksek başarı ile tamamlamış olduğunu, 29.07.2019 tarihinde denklik başvurusu yaptığını ancak 1 yıl,7 ay sonrasında hakkında Seviye
Tespit Sınavı (STS) ve Lisans Tamamlama (LT) kararı verilerek 09.06.2021 tarihli yazı ile tebliğ edildiğini belirterek hakkında verilen STS ve Lisans Tamamlama kararının yeniden gözden geçirilerek Seviye Tespit
Sınavının iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 11.01.2022 tarihli bilgi-belge isteme yazısına cevaben Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığının Kurumumuz kayıtlarına 02.02.2022 tarihinde giren – – sayılı yazı cevaplarında özetle; 2.1.Yurt dışında görülen ön lisans, lisans ve yüksek lisans düzeyindeki öğrenimlerin ardından alınan diplomaların tanıma ve denklik talepleri, 2547 sayılı Kanun ve bu Kanun’a bağlı olarak çıkarılan
“Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği” hükümleri çerçevesinde YÖK
Başkanlığınca değerlendirilmekte olduğu, 2.2. Makedonya’da bulunan “International Vision University”de gördüğü öğrenimin ardından aldığı diplomanın denkliği için Kurula 29.07.2019 tarihinde lisans diploma denklik başvurusu yapan başvuranın başvurusuna esas teşkil eden evrakların anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde incelendiği, başvuranın
dosyasının Hukuk Bilim Alanı Danışma Komisyonunda incelendiği, verilen görüşün Komisyonca değerlendirilmesi neticesinde; başvuranın söz konusu üniversitede 11.09.2015-24.06.2019 tarihleri arasında (240 AKTS ile) öğrenim görerek mezun olduğu, Yükseköğretim Yürütme Kurulunun
13.01.2021 tarihli toplantısında alınan karar gereği ilgilinin 20.02.2016 tarihinden önce söz konusu
üniversiteye kayıt yaptırdığı anlaşıldığından, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik
Yönetmeliği hükümleri uyarınca, ilgilinin Hukuk alanında yapılacak olan Seviye Tespit Sınavından
100 üzerinden en az 40 puan alması akabinde, Kurul tarafından yerleştirileceği Hukuk Fakültesi
bulunan devlet üniversitelerinin birinde alarak başarılı olması hâlinde, ilgili adına Hukuk alanında Lisans
Mezuniyet Denklik Belgesi düzenlenmesinin, diploma aslının ibrazı halinde ise Diploma Denklik Belgesi düzenlenmesinin uygun olacağı görüşüne varıldığı, 2.3.Başvuran hakkında Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 02.06.2021 tarihli toplantısında alınan bu karar 09.06.2021 tarihli ve sayılı yazı ile tarafına bildirildiği, başvuranın dilekçesinde emsal gösterdiği . .’nin diploma denklik başvuru dosyası ilgili Bilim Alanı Danışma Komisyonunda incelenecek dosyalar arasında olup henüz ilgili hakkında bir karar alınmadığı, . . . ve . . dosyaları hakkında ise kendisi gibi STS ve LT kararı alındığı, 2.4. Başvuranın, 2021 yılında Seviye Tespit Sınavına girdiği ve 9 puan aldığının görüldüğü, Açıklamalarına yer verildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 8/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; 3.1. 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler… ”, 3.2. 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.”, 4. 14.06.2012 tarihli 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
Ancak; … c) Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar… Kurumun görev alanı dışındadır.”, 5. 04.11.1981 tarihli 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 7’nci maddesinin (p) fıkrasında
“(Yükseköğretim Kurulunun görevleri) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisansüstü diplomaların denkliğini tespit etmek”, 6. 23/2/2006 tarihli ve 5463 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 11/4/1997 tarihli Avrupa
Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme (Lizbon Tanıma
Sözleşmesi)’nin VI. Bölümünde yer alan “Yükseköğretime kabulü sağlayan belgelerin tanınması” kenar başlıklı 1. maddesinde “Bir tanıma kararı, yükseköğretim belgesi tarafından belgelenen bilgi ve beceri
esasına dayanıyorsa, her Taraf, tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği Tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer Tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerini tanıyacaktır.” 7. 5/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’nin; 7.1. “Tanımlar ve kısaltmalar” kenar başlıklı 3 üncü maddesinde; “ (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Açık öğretim: Yükseköğretim kurumlarında yüz yüze ve uzaktan öğretim dışında, öğrencilerin ve öğretim elemanlarının mekândan bağımsız şekilde karşılıklı iletişim ve etkileşimine dayalı olmaksızın gerçekleştirilen eğitim-öğretim türünü, b) Akreditasyon kuruluşları: Yükseköğretim Kurulunun tescil yetkisi verdiği veya tescil yetkisini kabul ettiği uluslararası kalite güvencesi kuruluşlarını, c) AKTS: Avrupa Kredi Transfer Sistemi (European Credit Transfer System-ECTS)’ni, ç) Bilim Alanı Danışma Komisyonu: Tanıma ve denklik başvurularının incelenmesi sürecinde çeşitli mezuniyet alanlarına ilişkin olarak gerektiğinde görüş almak amacıyla kurulan, çalışma usul ve esasları kendi yönergesinde belirlenen ve çeşitli üniversiteler bünyesinde çalışmakta olan alanında uzman öğretim üyelerinden oluşan komisyonu, d) Denklik: Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışı yükseköğretim kurumlarından ve programlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından
Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına eşdeğerliğinin tespit edilmesini, e) Diploma denklik belgesi: Denkliği talep edilen diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösterir belgeyi, f) Dışarıdan eğitim: Devam zorunluluğu olmaksızın sadece yarıyıl içi ve sonu sınavlarına katılma zorunluluğu bulunan eğitim-öğretimi, g) İlmi hüviyet tespiti: Denklik işlemleri sürecinde alınan seviye tespit sınavı kararı kapsamında, yükseköğretim kurumlarınca oluşturulan komisyonlar marifetiyle yapılan sözlü ve gerektiğinde yazılı ve pratik uygulama aşamalarını da içeren ve yazılı seviye tespit sınavına muadil olan sınavı, ğ) Komisyon: Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından görevlendirilen Yürütme Kurulu üyelerinden birinin başkanlığında en az üç Genel Kurul üyesi ve gerektiğinde üniversitelerden görevlendirilen doçent veya profesör unvanına sahip öğretim üyelerinden oluşan Tanıma ve Denklik Komisyonunu, h) Kurul: Yükseköğretim Genel Kurulunu, ı) Kurum tanıma belgesi: Bir yükseköğretim kurumunun Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınıp tanınmadığını gösteren, talep edilmesi halinde ilgililere verilen ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan okul tanıma belgesini,
i) Mezuniyet tanıma belgesi: Yurtdışındaki bir yükseköğretim kurumundan mezun olmuş ilgilinin, tanınan bir yurtdışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olduğunu gösteren ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan belgeyi, j) Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi (SYBS): Mezun olunan programla ilgili temel kazanımlar, eğitimöğretimin dili, programın niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, stajlar ve projeler yönünden eksiklik tespit edildiğinde ve/veya tereddüt oluştuğunda, söz konusu programın niteliğine göre ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma veya sınava tabi tutma gibi uygulamalardan birinin, birkaçının veya tamamının kullanılarak kazanımların elde edilme düzeyini ölçme, değerlendirme ve belirlemeye yönelik işlemler bütününü,..” 7.2. “Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler” kenar başlıklı 7 inci maddesinde; “ (1) Mezun olunan kurumun eğitim-öğretiminin niteliğinde tereddüt oluşması durumunda Yükseköğretim Kurulunun değerlendirme hakkı saklı kalmak kaydıyla, 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilen diploma denklik başvurularıyla ilgili
denklik işlemi aşağıdaki hallerde SYBS uygulanmaksızın yapılır:
a) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde, yükseköğrenime başlanılan yıl
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen dilimdeki üniversitelerden alınan diplomalara, b) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde Yükseköğretim Kurulunun tescil yetkisi verdiği ya da tescil yetkisini kabul ettiği uluslararası kalite güvencesi kuruluşları tarafından akredite edilen programlardan alınmış diplomalara, c) Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi Kılavuzunda yer alan yurtdışındaki yükseköğretim programlarına yerleştirilenlerin veya bu programlara yerleştirilen en son öğrencinin aldığı puanı alarak aynı yıl ilgili yükseköğretim kurumunun aynı programına kayıt yaptıranların diplomalarına, ç) Bu maddenin (a) ve (b) bentlerinde belirtilen yükseköğretim kurumlarına ders transferi/yatay geçiş yoluyla geçerek öğreniminin en az %70’ini bu yükseköğretim kurumlarında tamamlayanların diplomalarına, d) Yükseköğrenime başladıkları ilk eğitim öğretim döneminde ÖSYM’nin yükseköğretime geçiş için aradığı asgari şartları karşılamış olan ve (c) bendinde belirtilen yükseköğretim kurumlarına ders transferi/yatay geçiş yoluyla geçip öğreniminin en az %70’ini bu yükseköğretim kurumlarında tamamlayanların diplomalarına.
(2) 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilen, ancak birinci fıkrada belirtilen yükseköğretim kurumu ve programları dışında kalan programlardan alınmış diplomalara; Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, teorik ve uygulamalı dersler staj ve projeler bakımından yeterliğinin Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak kabul edilmesi halinde SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır.
(3) 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilmekle birlikte mezun olunan programın, birinci ve ikinci fıkrada belirtilenler dışında olup Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, staj ve projeler bakımından yetersizliğinin Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma Komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak anlaşılması hâlinde, ilgililer usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen SYBS işlemlerinden biri veya birkaçına tabi tutulur.” 7.3. “Geçiş hükmü” kenar başlıklı Geçici Madde 1’de; “(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılan denklik başvurularında, usul hükümleri dışında başvurunun yapıldığı tarihteki ilgili mevzuat hükümleri uygulanır. Ancak kişi lehine olan durumlarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.” 8. 30.07.2019 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan ”Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları
Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” Ek Madde 1’in 3. fıkrasında , ”Denklik işlemleri Denklik Otomasyon Sistemi üzerinden yürütülür. Bu işlemler sırasında yapılan hazırlık, bilimsel inceleme, Komisyon görüşü ve onay işlemlerinde ıslak imza veya elektronik imza yerine log kayıtları esas alınır.” 9. Yükseköğretim Kurulu Hukuk Programları Denklik İşlemleri Yönergesi’nin; 9.1. Amaç ve kapsam kenar başlıklı 1 inci maddesinde; “(1) Bu Yönerge; yurt dışı yükseköğretim kurumlarının hukuk programlarından mezun olan ve Yükseköğretim Kuruluna tanıma ve denklik başvurusunda bulunan adayların almış oldukları eğitimin yürürlükteki mevzuat hükümleri uyarınca incelenmesi, alan ve derece tespitinin yapılması, başvuru hakkında denklik, ret, iade ya da seviye ve yeterlik belirleme sistemi (SYBS) işlemlerinin uygulanmasına yönelik hususları kapsar.” 9.2. “Dosyaların incelenmesi” kenar başlıklı 3 üncü maddesinde; “(1) Diplomayı veren yurt dışı yükseköğretim kurumu, mezun olunan alan ve derece, eğitim süresi (sömestr, yarıyıl, yıl), ders içeriği, alınan AKTS, toplam eğitim ve uygulama saatini gösteren transkript ve varsa diploma eki ile ilgili diğer resmi belgeler incelenir. (2) Komisyon, başvuru sahibinin aldığı eğitim ve öğretimin, Türkiye’deki ilgili program sonucunda elde edilen öğrenme kazanım ve yetkinliklerini sağlayıp sağlayamayacağı hususunda inceleme yapar.
9.3. “SYBS işlemlerinin uygulanacağı durumlar” kenar başlıklı 5 inci maddesinde; “ (1) Komisyon, Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan bir yurt dışı yükseköğretim kurumundan alınmış diplomalardan mezun olunan alan ve derece, eğitim süresi (sömestr, yarıyıl, yıl), ders içeriği, alınan AKTS, toplam eğitim ve uygulama saati ve ilgili mevzuat çerçevesinde diğer koşulları sağlayan ancak 4 üncü maddenin birinci fıkrası kapsamına girmeyen diploma sahipleri için SYBS işlemine tabi tutulmaları yönünde görüş bildirebilir. 2) Mezun olunan programın 4 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilenlerin dışında 140 olması ve Türk yükseköğretim sistemindeki eş değer programa göre temel kazanımlar ve yetkinlikler, öğretim dili, niteliği, alınması zorunlu görülen teorik ve uygulamalı dersler konusunda eksikliğin tespit edilmesi veya tereddüt oluşması hâlinde, başvuru sahibinin mezun olduğu ülkedeki hukuk eğitiminin
Türkiye’deki hukuk eğitimi ile olan uyumunu da dikkate alarak ilgililere eksik veya yetersiz bulunan dersler bakımından SYBS işlemleri uygulanması yönünde görüş bildirebilir.”
9.4. “Hukuk Bilim Alanı Danışma Komisyonunun Oluşumu, Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı, Görevleri ve Çalışması Komisyonun oluşumu” kenar başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Komisyon, yükseköğretim kurumlarının hukuk programlarında görev yapan en az doktor öğretim üyesi unvanına sahip öğretim üyeleri arasından iki yıllık süreyle Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından görevlendirilen beş üyeden oluşur. Gerektiğinde ihtiyaç duyulan alanda belirtilen kriterlere haiz öğretim üyesi Komisyon Başkanının teklifi ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının oluru ile Komisyonda görevlendirilebilir. (2) Komisyon üyeleri kendi aralarından bir başkan seçer. Başkanın yokluğunda komisyon üyeleri arasından bir üye komisyona başkanlık eder.(3) Görev süresi biten bir üye aynı usulle yeniden görevlendirilebilir. Mazeret bildirmeksizin üst üste üç toplantıya katılmayan veya en az üç ay süreyle izinli olan üyenin, üyeliği kendiliğinden sona erer. Herhangi bir nedenle boşalan üyelik için, aynı usulle yeni üye seçilir. (4) Hukuka ve etik kurallara aykırı eylemi tespit edilen komisyon üyesinin görevi, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının bu konudaki kararının kendisine tebliği ile sona erer. “ 9.5. “Komisyonun bağımsızlığı ve tarafsızlığı” kenar başlıklı 8 inci maddesinde; “(1) Komisyon, dosyaların akademik açıdan incelemesinde tamamen bağımsızdır. (2) Komisyon üyeleri, görev ve yetki alanlarına giren konularda doğrudan veya dolaylı olarak taraf olamazlar. Aksine davrandığı tespit edilen komisyon üyelerinin görevi Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca sona erdirilir. (3) Komisyon üyeleri yaptıkları incelemeyle ilgili hiçbir bilgi ve belgeyi Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının izni olmaksızın açıklayamazlar. (4) Komisyon üyeleri, incelenen dosyalar ile ilgili bilgileri, 07.04.2016 tarihli ve 29677 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu gereğince herhangi bir şekilde kullanamazlar.
9.6. “Komisyonun görevleri” kenar başlıklı 9 uncu maddesinde; “(1) Hukuk Bilim Alanı Danışma
Komisyonunun görevleri şunlardır: a) Akademik alan tespitini yapmak. b) Öğrenim derece ve düzeyini belirlemek c) Denklik talebinin reddi, doğrudan denklik verilmesi, SYBS işlemlerine tabi tutulması veya dosyanın iadesi hususlarında görüş bildirmek. d) İnceleme, araştırma ve raporlandırma kapsamında gerekli diğer işlemleri yapmak ve bu hususlarda hazırlayacakları raporları Tanıma ve Denklik
Komisyonuna sunmak.” 9.7. “Komisyonun çalışması” kenar başlıklı 10 uncu maddesinde; “ (1) Komisyon, en az 3 üye ile ayda en az 1 kez toplanır ve katılanların salt çoğunluğu ile karar alır. Toplantıda çekimser oy kullanılamaz. (2)
Komisyon ilgilinin almış olduğu eğitimin düzey ve içeriği ile ilgili olarak yükseköğretim kurumlarından görüş alabilir. Ancak Komisyon bu görüş ile bağlı değildir. (Komisyonun yükseköğretim kurumları ve diğer kurumlarla yapacağı yazışmalar Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından yapılır.”
Düzenlemelerine yer verildiği görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Başvuran, Makedonya İnternational Vision University’den Hukuk alanında almış olduğu diplomanın denklik işlemleri için 29.07.2019 tarihinde denklik başvurusu yaptığını ancak 1 yıl 7 ay sonrasında hakkında Seviye Tespit Sınavı (STS) ve Lisans Tamamlama kararı verilerek 09.06.2021 tarihli yazı ile tebliğ edildiğini belirterek hakkında verilen STS ve Lisans Tamamlama kararının yeniden gözden geçirilerek Seviye Tespit Sınavının iptal edilmesini talep etmektedir.
12. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; başvuranın Makedonya
İnternational Vision University Hukuk Fakültesine 11.09.2015 yılında kayıt olduğu, 24.06.2019 tarihinde buradan mezun olarak 29.07.2019 tarihinde diploma denklik başvurusunda bulunduğu, başvuranın başvurusuna esas teşkil eden evrakların anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde incelendiği, Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 02.06.2021 tarihli toplantısında; “Kurulumuzca yapılmakta olan
Seviye Tespit Sınavının “Hukuk” alanından 100 üzerinden 40 puan ve üzeri not alarak başarılı olmanız, akabinde seçeceğiniz devlet üniversitelerinden birinde eksik olan “Anayasa Hukuku (Anayasa Hukuku
I/Anayasa Hukuku II), Medeni Hukuk (Medeni Hukuk I/Medeni Hukuk II), Borçlar Hukuku Genel Hükümler (Borçlar Hukuku Genel Hükümler I/Borçlar Hukuku Genel Hükümler II), Ceza Hukuku Genel Hükümler (Ceza Hukuku Genel Hükümler I/Ceza Hukuku Genel Hükümler II), İdare Hukuku (İdare Hukuku l/İdare
Hukuku II/İdari Yargı), Eşya Hukuku (Eşya Hukuku I/Eşya Hukuku II), Medeni Usul Hukuku (Medeni Usul
Hukuku I/Medeni Usul Hukuku II), Ceza Usul Hukuku (Ceza Usul Hukuku I/Ceza Usul Hukuku II), Ticaret
Hukuku (Ticaret Hukuku I/Ticaret Hukuku II), İcra-İflas Hukuku (icra-İflas Hukuku l/İcra-İflas Hukuku
II)” derslerini alarak adı geçen eğitimde başarılı olmanız halinde adınıza “Hukuk” alanında Lisans
Diploma Denklik Belgesi düzenlenmesine karar verilmiştir.” şeklinde karar alındığı, ve bu kararın başvurana 09.06.2021 tarihli yazı ile tebliğ edildiği, başvuranın bu karara 10.09.2021 tarihinde itiraz ettiği,
06.10.2021 tarihinde yeniden yapılan incelemede başvuranın durumunu değiştirecek bir hususun
bulunmadığı gerekçeleriyle itirazının reddedildiği anlaşılmaktadır.
13. Anayasa’nın 42’nci maddesinde, eğitim hakkı teminat altına alınmış olup Devlete eğitimden yoksun bırakmama yükümlülüğü yüklenmiştir. Hakkın etkili olması için kişinin “aldığı eğitimden menfaat sağlama” imkânına sahip olması ve bu bağlamda yürürlükteki yasalara uygun olarak tamamladığı eğitimin resmi makamlarca tanınması gerektiği kabul edilmektedir. Diğer yandan Anayasa’nın 42’nci maddesinin ikinci fıkrasında hakkın kapsamının kanunla düzenleneceği ifadesinden de anlaşıldığı üzere, eğitim hakkı mutlak bir hak olmayıp Devletin, toplumun kaynakları ile bireyin ihtiyaçları açısından, zamana ve yere göre değişebilecek düzenlemeler yapmasını gerekli kılmaktadır. Anayasa’da eğitim hakkının sınırlanmasına ilişkin belli bir meşru amaçlar listesi getirilmemiştir. Buna göre, kanun koyucuya geniş bir takdir marjı bırakıldığı görülse de, yapılan sınırlamanın eğitim hakkının özünü zedelememesi gerektiği de açıktır. Bu bağlamda, sınırlamanın meşru bir amaç taşıması, ilgililer açısından öngörülebilir olması ve izlenen usulün ölçülü olması gerekmektedir (Anayasa Mahkemesi, Yasemin Tekin, B. No: 2019/25326, 23/11/2021).
14. Lizbon Tanıma Sözleşmesi’nin V. Bölümünün 1’inci maddesinde, eğitim dönemlerinin, eğitimin tamamlandığı taraftaki eğitim dönemleri ile tanımanın istendiği tarafta bu dönemlerin yerine geçmesi istenen dönemler arasında “esaslı bir farklılık” (substantial difference) görülmediği sürece tanınacağı; benzer şekilde VI. Bölümünün 1’inci maddesinde, sözleşmeye taraf bir devletin düzenlediği yükseköğretim belgelerinin, tanımanın istendiği taraf devlette bu belgeye karşılık gelen diploma ile arasında “esaslı bir
farklılık” görülmediği sürece tanınacağı düzenlenmiştir. Buna göre, eğitim sürelerinin ve diplomaların tanınmasında devletlerin takdir yetkisinin bulunduğu açıktır. Ülkemizde 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu uyarınca, yurtdışında alınan önlisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına denklik verilmesi yetki ve görevi Yükseköğretim Kuruluna verilmiştir. Anılan kanun ve uluslararası sözleşmeye dayanarak, yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerine ilişkin usul ve esaslar, “Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik
Yönetmeliği” ile belirlenmiştir. Buna göre diploma denklik başvurularının kabul edilmesi için bazı şartlara tabi tutulmasının, eğitim seviyesinin ve mesleki yeterliliğin korunması meşru amacına uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Özellikle tıp, diş hekimliği, veterinerlik, hukuk gibi diploması doğrudan meslek icrasına imkan ve yetki veren programlarda eğitimin yeterli bir asgari seviyede olmasının fazlasıyla önem taşıdığı konusunda kuşku yoktur.
15. Yurtdışında görülen ön lisans, lisans ve yüksek lisans düzeyindeki öğrenimlerin ardından alınan diplomaların tanıma ve denklik işlemlerinin 2547 sayılı Kanun ve bu Kanun’a bağlı olarak çıkarılan
“Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği” çerçevesinde Yükseköğretim
Kurulu Başkanlığınca değerlendirilmekte olduğu, mezkûr Yönetmelik’in 7’nci maddesinin 3’üncü fıkrası gereği mezun olunan programın aynı maddenin 1’inci fıkrasında belirtileler dışında olması ve Türk yükseköğretim sistemindeki eş değer programa göye temel kazanımlar, eğitim, öğretimin dili, niteliği, alınması zorunlu görülen teorik ve uygulamalı dersler, yapılması gereken stajlar ve projeler bakımından ilgili alt komisyonların ve /ve ya yükseköğretim kurumlarının görüş ve önerileri doğrultusunda eksikliğinin tespit edilmesi ve/veya tereddüt oluşması hâlinde ilgililerin, eksik ve/veya yetersiz bulunan teorik ve uygulamalı dersler, yapılması gereken stajlar ve projeler bakımından şekil, usul ve esasları Yükseköğretim
Kurulu tarafından belirlenen SYBS (Seviye ve Yeterlilik Belirleme Sistemi) işlemlerine tâbi tutulmakta olduğu, anlaşılmaktadır.
16. Başvuranın hakkında verilen Seviye Tespit Sınavı kararına ve eksik ders tamamlama kararlarına itirazları bakımından yapılan incelemede; başvuranın diploma denklik başvurusunda bulunduğu
29.07.2019 tarihinde, 5/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’nin yürürlükte olduğu görülmektedir. Bu Yönetmelik’in 7. Maddesinin 3. Fıkrasında; “5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilmekle birlikte mezun olunan programın, birinci ve ikinci fıkrada belirtilenler dışında olup Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, eğitimöğretimin dili, niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, staj ve projeler bakımından yetersizliğinin Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma Komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak anlaşılması hâlinde, ilgililer usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen SYBS işlemlerinden biri veya birkaçına tabi tutulur.” denilmekte olduğu, 16.1. Bu çerçevede başvuranın diploma denklik başvurusunun münferiden incelendiği ve yapılan incelemede, Hukuk Bilim Alanı Danışma Komisyonunca; başvuranın Hukuk alanında yapılacak olan
Seviye Tespit Sınavına tabi tutulmasına ve başarılı olması halinde Hukuk alanında yeterliliğinin tespiti amacıyla, Kurul tarafından yerleştirileceği Hukuk Fakültesi bulunan devlet üniversitelerinin birinde, eksik derslerini tamamlaması gerektiği görüşünün bildirildiği, diğer yandan başvuranın dilekçesinde emsal gösterdiği . .’nin diploma denklik başvuru dosyası ilgili Bilim Alanı Danışma Komisyonunda
incelenecek dosyalar arasında olup henüz ilgili hakkında bir karar alınmadığı, . . . ve . . dosyaları hakkında ise kendisi gibi STS. ve LT. kararı alındığı, 16.2. Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 02.06.2021 tarihli toplantısında Hukuk Bilim Alanı Danışma
Komisyonu görüşü doğrultusunda alınan karar ile; Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve
Denklik Yönetmeliği hükümleri uyarınca, başvuranın Hukuk alanında yapılacak olan Seviye Tespit
Sınavından 100 üzerinden en az 40 puan alması akabinde, Kurulca yerleştirileceği Hukuk Fakültesi bulunan devlet üniversitelerinin birinde yukarıda belirtilen derslerini alarak başarılı olması hâlinde, başvuran adına Hukuk alanında Lisans Diploma Denklik Belgesi düzenlenmesine karar verildiği, anlaşılmakla başvuranın, denklik başvurusuna ilişkin yürütülen işlemlerin öngörülebilirlik koşuluna uygun, usul ve esaslar çerçevesinde yürütüldüğü ve sonuçlandırıldığı değerlendirilmiştir.
16.3. Ölçülülük ilkesine gelince, izlenen usul ile meşru amaç arasında makul bir ölçülülüğün bulunduğu değerlendirilmiştir. Gerek eğitim hakkının sınırlandırılmasına ilişkin Anayasa hükmü gerekse diploma tanıma ve denklik işlemlerine ilişkin Lizbon Tanıma Sözleşmesi hükümlerinden Devletin ve dolayısıyla yasal olarak yetkili kılınmış idarenin bu alandaki takdir yetkisinin geniş olduğu, idarenin takdir yetkisini ne şekilde kullanacağına ilişkin yönetmelik, çalışma usul ve esasları ve yönergeler düzenlendiği, bu hükmün ve incelemeye esas alınan diğer hükümlerin Lizbon Tanıma Sözleşmesi’nde yer alan “esaslı bir farklılık” kriterinin somutlaştırılmış halini teşkil ettiği, bu yönüyle idarenin hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine uygun davranarak takdir yetkisini eğitim seviyesinin ve mesleki yeterliliğin korunması meşru amacı doğrultusunda ölçülü bir şekilde kullandığı değerlendirilmiştir.
17. Tüm bu değerlendirmeler ışığında, başvuranın iddialarının, idarenin bu iddialar karşısında sunduğu bilgi, belge ve açıklamaların, ilgili mevzuat hükümlerinin, benzer konulara ilişkin emsal yargı kararlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde, anılan gerekçelerle başvuruya konu, Yükseköğretim Yürütme
Kurulunun 02.06.2021 tarihli toplantısında alınan karar ile; Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği hükümleri uyarınca, başvuranın Hukuk alanında yapılacak olan Seviye Tespit
Sınavından 100 üzerinden en az 40 puan alması akabinde, Kurulca yerleştirileceği Hukuk Fakültesi bulunan devlet üniversitelerinin birinde yukarıda belirtilen derslerini alarak başarılı olması hâlinde, başvuran adına Hukuk alanında Lisans Diploma Denklik Belgesi düzenlenmesine ilişkin kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın 29.07.2019 tarihli denklik başvurusu hakkında Yükseköğretim
Yürütme Kurulunun 02.06.2021 tarihli toplantısında karar verildiği ve alınan kararın başvurana 09.06.2021 tarihli yazı ile bildirildiği, buna göre idarece yapılan inceleme ve araştırmanın yaklaşık 23 ayda tamamlandığı, bu sürenin makul bir süre kabul edilemeyeceği, bu nedenle iyi yönetim ilkelerinden “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın Başvurana ve YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi