|
ÖZET: Bu karar, İstanbul Ayvansaray Üniversitesi’nden İstanbul Gelişim Üniversitesi’ne yatay geçiş yapan bir öğrencinin, kayıt yaptırdığı üniversitenin talep ettiği yıllık ücretin %25’inin iadesini istemesi üzerine şekillenmiştir. Öğrenci, yatay geçiş sonuçları açıklanmadan önce kaydını yaptırmak zorunda kalmış ve bu nedenle ücret ödemiştir. Üniversite, öğrenci ile imzalanan “Öğrenci Eğitim ve Öğretim Ödeme Sözleşmesi” ve Senato kararları gereği, bu ücretin iade edilmesine imkan bulunmadığını belirtmiştir. Ancak, Yükseköğretim Kurulu’nun 24.01.2012 tarihli yazısında, yatay geçiş yapan öğrencilerin iki ayrı üniversiteye ücret ödememesi gerektiği vurgulanmıştır.
Danıştay içtihatları doğrultusunda, öğrencinin, eğitim-öğretim yılı başlamadan önce kaydını sildirmesi durumunda yatırdığı ücretin iade edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu bağlamda, başvuranın ücret iadesi talebinin kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, İstanbul Topkapı Üniversitesi Rektörlüğü’ne, başvuranın ödediği ücretin iadesi hususunda tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, öğrenci hakları ve eğitim ücretleri konusunda önemli bir içtihat oluşturmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/8120-S.22.12471
BAŞVURU NO : 2022/11
KARAR TARİHİ : 24/06/2022
TAVSİYE KARARI
Adres:
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ (Eski adıyla İSTANBUL AYVANSARAY ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜ)
BAŞVURUNUN KONUSU : İstanbul Gelişim Üniversitesine yatay geçiş yapan başvuranın, yatay geçiş sonuçları açıklanıncaya kadar mecburen kaydını yaptırdığı
İstanbul Ayvansaray Üniversitesi tarafından yıllık üniversite ücretinin % 25’ini talep edilmesine itirazı ile yapılan ödemenin iadesi ve bankaya mecburen açtırılan hesabın kapattırılması talepleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01/01/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 01.01.2022 tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda
İstanbul Ayvansaray Üniversitesi (yeni adıyla İstanbul Topkapı Üniversitesi) Psikoloji Bölümü 1. sınıfında okurken yatay geçiş ile 2. sınıfa İstanbul Gelişim Üniversitesinde eğitime başladığını, üniversite kayıtlarının 31 Ağustos’ta son bulması ve yatay geçiş sonuçlarının 10 Eylül’de açıklanması nedeniyle mecburen 2. sınıf kaydını daha önce eğitim gördüğü İstanbul Ayvansaray Üniversitesine yaptırmak durumunda kaldığını, yatay geçiş sonuçları açıklanınca da İstanbul Gelişim Üniversitesine kaydını aldığını, ancak mecburen kayıt yaptırdığı İstanbul Ayvansaray Üniversitesinin yıllık üniversite ücretinin % 25’ini istediğini, ayrıca sözleşme yapılırken Yapı ve Kredi Bankasından hesap açtırılarak bu işlemin yaptırıldığını, hesabı kapatmak istediklerinde ise üniversiteden yazı gönderilmesinin istenildiğini, Yükseköğretim
Kurulunun tüm üniversitelere gönderdiği 24.01.2012 tarihli ve 46.4019 sayılı yazısında “yatay geçiş sistemi ile geçiş yapan öğrencilerin mecburi kayıt sildirdiklerinden bahisle iki ayrı üniversiteye ücret
ödememelerinin gerektiği, bu nedenle ücretlerinin iadesinin yapılması istenildiği” hususlarının belirtildiğini ifade etmekte ve İstanbul Ayvansaray Üniversitesinin ücret istemesinin haksızlık olduğunu iddia ederek yapılmış olan ödemelerin iadesi ile bankaya mecburen açılan hesabın kapattırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuza 14.01.2022 tarihli ve sayılı yazısıyla Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı ile
İstanbul Ayvansaray Üniversitesi Rektörlüğünden bilgi-belge talebinde bulunulmuş olup;
2.1) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Vakıf Yükseköğretim Kurumları Dairesi Başkanlığının
14.02.2022 tarihli ve sayılı cevabi yazısında; Başkanlıkları tarafından vakıf yükseköğretim
kurumlarına gönderilen 24.01.2012 tarihli ve 4019 sayılı yazının iletildiği ve söz konusu yazıda; “Vakıf yükseköğretim kurumlarında okurken başka yükseköğretim kurumuna yatay geçiş yapan hem öğrenim gördüğü yükseköğretim kurumuna, hem de yatay geçiş talep ettiği yükseköğretim kurumuna öğrenim ücreti ödeyen öğrenciler tarafından Kurulumuza gönderilen dilekçelerde; ilişiğini kestikleri vakıf yükseköğretim kurumuna ödemiş oldukları öğrenim ücretinin kendilerine iadesinin sağlanması talep edilmiştir.
Konu 05.01.2012 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında görüşülmüş, yapılan inceleme neticesinde, Yürütme Kurulunun 22.10.2008 tarihli toplantısında; İkinci öğretim programından, yatay geçiş şartlarına uygun olarak başka bir üniversitenin ikinci öğretim programına yatay geçiş yapan öğrenciler ile örgün öğretim programından, başka bir üniversitenin örgün öğretim programına yatay geçiş yapan öğrenciler kaydını sildirdiği üniversitede öğrencilik haklarından ve üniversitenin hizmetlerinden yararlanmayacağı ve eğitim-öğretime diğer üniversitede devam edeceğinden, öğrencinin ödemiş olduğu katkı payının ya da ikinci öğretim ücretinin, öğrencilere iade edilmesinin uygun görüldüğü,
2547 sayılı Kanunun EK 9. maddesinde mütevelli heyete ücret tespit yetkisinin verildiği, EK 2. maddesi ile
bu yetkinin “kazanç amacına yönelik olmama” şartı ile sınırlandırıldığı, 2011-2012 eğitim-öğretim dönemi öğrenci katkı payı/öğrenim ücretlerine ilişkin düzenleme getiren Bakanlar Kurulu Kararında yatay geçiş yapan öğrencilerin yatay geçiş yaptıkları üniversiteye öğrenim ücreti/katkı payı ödeyeceklerinin açıkça düzenlendiği, Antalya 1. İdare Mahkemesi tarafından verilen ve Danıştay 8. Dairesince onanan kararın gerekçesinde öğrenim ücretlerinin birinci taksitini ödemeyenlerin kayıtlarının yapılmayacağı ve yenilenmeyeceği kurallarına yer verildiği, bu kurallar uyarınca kayıt esnasında alınan öğrenim ücretinin öğrencinin göreceği eğitim ve öğretimin karşılığı olarak ve yapılacak giderler için alındığı, dolayısıyla öğrenim ücretinin birinci taksitini ödemeyenlerin kaydının yapılmaması gibi kayıt yaptırdıktan sonra öğrencinin öğrenim görmekten vazgeçip kendi isteğiyle ve henüz hiç öğrenim görmeksizin kaydını sildirmesi durumunda yatırmış olduğu öğrenim ücretinin iade edilmesi gerektiği” ifadesinin yer aldığı, öğrenci hakları yönünden vakıf yükseköğretim kurumları ile Devlet üniversiteleri öğrencileri arasında hukuken bir ayrım yapılamayacağı, aksinin düşünülmesi halinde vakıf yükseköğretim kurumlarının
Anayasa ve 2547 sayılı Kanunda açıkça belirtilen ticari kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile kurulma koşuluna aykırılığın doğacağı, dolayısıyla Devlet üniversiteleri öğrencileri gibi vakıf yükseköğretim kurumları öğrencilerinin de yatay geçiş yaptıkları üniversiteye öğrenim ücreti ödemelerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olacağı anlaşılmış olup, öğretime diğer üniversitede devam edeceğinden, öğrencinin ödemiş olduğu öğretim ücretinin, öğrencilere iade edilmesine karar verilmiştir.”;
2.2) İstanbul Ayvansaray Üniversitesi Rektörlüğünün 15.02.2022 tarihli ve sayılı cevabi
yazısında; ilgili öğrenci ile Üniversiteleri arasında imzalanmış olan ‘’Öğrenci Eğitim ve Öğretim Ödeme
Sözleşmesi’nin 5 inci maddesinde itiraza konu durumun açık şekilde düzenlediği görülmekte olup, anılan
/
sözleşmenin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (“TBK”) 1 inci maddesi uyarınca kurulduğu, yine hukukumuza egemen olan ilkelerden bir tanesinin de Ahde vefa ilkesi olduğu ve bu ilke uyarınca sözleşme kurulduktan sonra meydana gelen hal ve şartların, tarafların sözleşme ile üstlendikleri ifaları etkilememekte olduğu, ayrıca yukarıda anılan hususların yanında İstanbul Ayvansaray Üniversitesi Senatosu tarafından alınan, numaralı ve 02/04/2020 tarihli senato toplantısının, 9 numaralı kararının d bendinde yer alan; ‘Eğitim-Öğretim başlamadan önce kayıt yenileme işlemi yapmış mevcut öğrenciler kayıt sildirmek ya da yatay geçiş yapmak isterlerse kayıt ücretinin %25’i kesilir. Eğitim Öğretim başladıktan sonra kayıtlarını sildirmeleri ya da yatay geçiş yapmaları durumunda okumuş olduğu yılın eğitim ücretinin tamamı alınır.’ kuralına dayanarak adlı öğrencinin, 28.566,00TL olan eğitim tutarı üzerinden %25 oranında kesinti yapıldığı”;
Hususlarının açıklandığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 9.11.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
5) 29.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
5.1) “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili
şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5.2) “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin (e) bendinde; “Bu Kanunun uygulanmasında; … İdare:
Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarını, mahallî idareleri, mahallî idarelerin bağlı idarelerini, mahallî idare birliklerini, döner sermayeli kuruluşları, kanunlarla kurulan fonları, kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüslerini, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait kuruluşlar ile bunlara bağlı ortaklıklar ve müesseseleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını, kamu hizmeti yürüten özel hukuk tüzel kişileri … ifade eder.”
6) 06.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
6.1) “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 nci maddesinin ilgili fıkralarında; “… b)
Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, … e) Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları
Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek, … o) Vakıflar tarafından kurulacak yükseköğretim kurumlarının bu Kanun hükümlerine göre açılması hususundaki görüş ve önerilerini Milli
Eğitim Bakanlığına sunmak, bu kurumlara ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmak ve bunları gözetmek, denetlemek, …”
6.2) “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar”
başlıklı 44 üncü maddesinin (c) bendinde; “c) … Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri, … Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir..”
6.3) Ek 2 nci maddesinde; “(Ek: 17/8/1983 – 2880/32 md.; Değişik : 18/6/2008-5772/7 md.) Vakıflar;
kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında, akademik çalışmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla, Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın, ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu, kamu tüzel kişiliğini haiz olup, Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur…”
6.4) Ek 9 uncu maddesinde; “Vakıf yükseköğretim kurumlarının eğitim – öğretim esasları, öğretim
süreleri ve öğrenci hakları ile ilgili hususlar bu Kanun hükümlerine tabidir… Öğrencilerden alınacak ücretler mütevelli heyet tarafından tespit edilir.”
6.5) Ek 10 uncu maddesinde; “(Ek: 17/8/1983 – 2880/32 md.) Vakıflar tarafından kurulacak
yükseköğretim kurumları çalışmalarını Devlet yükseköğretim kurumları gibi, her ders yılı sonunda
Yükseköğretim Kuruluna sunarlar. Bu kurumlar mali, idari ve ekonomik konularda Yükseköğretim
Kurulunun gözetim ve denetimine tabidirler.”
7) 31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Vakıf Yükseköğretim Kurumları
Yönetmeliği’nin;
7.1) “Gözetim-Denetim ve değerlendirme esasları” başlıklı 24 üncü maddesinin birinci fıkrasında;
“Vakıf yükseköğretim kurumları, eğitim öğretim ile idari, mali, ekonomik konularda Yükseköğretim
Kurulunun gözetim ve denetimine tabidir. Bu kurumların, denetim ve değerlendirilmeleri Yükseköğretim mevzuatı ve diğer ilgili mevzuat uyarınca yürütülür.”
7.2) “Kazanç amacı gütmeme ve kaynak aktarımı” başlıklı 28 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Vakıflar kendilerine kazanç sağlamak amacı ile yükseköğretim kurumu kuramazlar. Kurmuş oldukları yükseköğretim kurumundan herhangi bir surette gelir, kazanç ve hak elde edemezler.”
8) 21.07.2019 tarihli ve 30838 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İstanbul Ayvansaray Üniversitesi
Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin;
8.1) “Öğrenim ücreti” başlıklı 9 uncu maddesinin ilgili fıkralarında; “(1) Bütün programlarda öğrenim
ücretlerine ilişkin usul ve esaslar Mütevelli Heyeti tarafından belirlenir ve akademik yıl başlamadan ilan edilir. (2) Öğrenim ücretini ödemeyen öğrencinin kaydı yapılmaz ve yenilenmez. Bu durumdaki öğrenci, öğrencilik haklarından yararlandırılmaz. Tam burslu öğrenciler bu hükmün dışındadır. Burslara ilişkin diğer işlemler Üniversitenin ilgili düzenlemelerine göre yürütülür.”
8.2) “Hüküm bulunmayan haller, tereddütlü durumlar ve ihtilafların çözümü” başlıklı 34 üncü
maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde; 2547 sayılı Kanun, YÖK’ün ön lisans ve lisans eğitimine ilişkin düzenlemeleri ve kararları, Üniversitenin ön lisans ve lisans eğitimi ile ilgili düzenlemeleri, Senato ve Üniversite Yönetim Kurulunun kararları uygulanır.”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; başvurunun kabulü ile başvuranın, 2021-2022 Eğitim-Öğretim yılı Güz döneminde kayıt olabilmek için ödemek durumunda kaldığı ücretin, hemen akabinde başka bir üniversiteye yatay geçiş yapması nedeniyle iade edilmesi hususunda İstanbul Topkapı Üniversitesi Rektörlüğüne tavsiyede bulunulması gerektiği yönünde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Kurumumuza yapılan başvuruda; İstanbul Ayvansaray Üniversitesi öğrencisi iken 2021-2022
Eğitim-Öğretim yılı Güz Döneminde İstanbul Gelişim Üniversitesine yatay geçiş yapan başvuranın, yatay geçiş sonuçlarının açıklanmaması nedeniyle Güz döneminde mecburen kayıt yaptırdığı İstanbul
Ayvansaray Üniversitesinin yıllık ücretin % 25’ini istemesine itiraz ettiği ve ayrıca sözleşme yapılırken mecburen hesap açtırdıkları Yapı ve Kredi Bankasının söz konusu hesabı kapatmasını talep ettiği anlaşılmıştır.
11) Başvuranın Yapı ve Kredi Bankasında açtırılan hesabın kapattırılması talebine ilişkin olarak, yukarıda
5 nolu paragrafta yer verilen Kurumumuzun görevi ve idarenin tanımı ile ilgili hükümler çerçevesinde,
Kurumumuz Kanunu’nda tanımlanan idare dışındaki kişi ve kurumların eylem ve işlemlerini inceme imkânının olmadığı, bankacılık faaliyetlerinin hukuki niteliği konusunda 5411 sayılı Bankalar Kanunu’nda bankacılık faaliyetinin kamu hizmeti olduğuna dair hükmün yer almadığı, söz konusu faaliyetlerin yürütülmesine yönelik kamusal yetki ve usullere yer verilmediği anlaşılmış olup, serbest rekabet alanında özel yarar (kâr elde etme) amacına yönelik faaliyet gösteren bankaların yürüttükleri hizmetin kamu hizmeti niteliği taşımadığı değerlendirilmiş ve başvuran ile banka arasındaki ilişkinin özel hukuk hükümlerine tabi olduğu, bankanın “idare” tanımı içinde yer almaması nedeniyle Kurumumuzun görev alanına girecek şekilde idarenin eylem ve işlemi ile tutum ve davranışını içermediği tespit edildiğinden başvurunun bu kısmının incelenmesine imkân bulunmadığı sonucuna varılmakla birlikte başvuranın ücret iadesi talebinin gerçekleşmesi halinde üniversitenin bankaya vereceği bilgi ile bu hususun da doğrudan çözülebileceği değerlendirilmiştir.
12) Başvurunun yıllık ücretin %25’ini istenilmesine ilişkin kısmı ile ilgili olarak sürece bakıldığında;
12.1) Başvuranın 2021-2022 Eğitim-Öğretim yılı Güz Döneminde, İstanbul Ayvansaray Üniversitesi,
İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi, Psikoloji (İngilizce) (%50 Burslu) Programı öğrencisi iken
İstanbul Gelişim Üniversitesi, İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi, Psikoloji Programına Genel Not
Ortalamasına dayalı olarak yatay geçiş yaptığı;
12.2) 22.09.2021 tarihli YÖKSİS Öğrenci Belgesine göre başvuranın İstanbul Gelişim Üniversitesi,
İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi, Psikoloji Bölümü öğrencisi olduğu, kayıt tarihinin 16.09.2021 tarihi olduğu ve öğrencilik durumu ile ilgili “PASİF ÖĞRENCİLER (KAYIT YENİLEMEMİŞ)” olarak göründüğü;
12.3) İstanbul Ayvansaray Üniversitesi Önlisans ve Lisans Programları 2021-2022 Yılı Akademik
Takvimine göre Güz Yarıyılı Başlangıcının 04.10.2021 tarihi olduğu; /
12.4) İstanbul Gelişim Üniversitesinin 13.10.2021 tarihli yazısıyla öğrenci dosyasının istenildiği ve
İstanbul Ayvansaray Üniversitesinin 26.10.2021 tarihli yazısında; “Üniversitenize yatay geçişi kabul edilen öğrencilerimizin Üniversitemizden ilişiği kesilerek YÖKSİS’de durumları güncellenmiştir. İlgili öğrencilerin özlük dosyaları ek’te tarafınıza sunulmuştur.” şeklinde cevap verildiği;
12.5) Başvuranın babası nin 15.09.2021 tarihli dilekçesine cevaben İstanbul Ayvansaray Üniversitesi
Muhasebe sorumlusunun 30.09.2022 tarihli e-postasında; “Üniversite yönetim kurulu kararı aşağıdaki gibidir. C maddesine istinaden eğitim ücretinin %25 i kesilmesi gerekmektedir. Eğitim ücreti: 28.566,00TL
Kesinti tutarı %25: 7.141,50TL Hesaba geçen tutar: 5.712,00tl Eksik tutar: 1.429,50TL Eksik tutar hesaba geçtikten sonra kalan taksitlerin iptali yapılacaktır. Kayıt sildirme ve yatay geçiş durumlarında; Ön lisans ve lisans programlarında; a) İlk yerleştirme sonucunda doluluğu %100 olan bölüm/programlarda ek yerleştirme kontenjan bildirim tarihi öncesinde kayıt sildiren öğrencilerden ücretin %25’i kesinti yapılır.
Ancak ilgili tarih sonrası kayıt sildiren öğrencilerden eğitim ücretinin tamamı tahsil edilir. b) İlk yerleştirme sonucunda doluluğu %100 olmayan bölüm/programlarda ek yerleştirme kontenjan bildirim tarihi öncesinde kayıt sildiren öğrencilerden ücretin %25 kesinti yapılır. Ancak ilgili tarih sonrası kayıt sildirmek isteyen öğrencilerden eğitim ücretinin tamamı tahsil edilir. c) Eğitim-Öğretim başlamadan önce kayıt yenileme işlemi yapmış mevcut öğrenciler kayıt sildirmek ya da yatay geçiş yapmak isterlerse kayıt ücretinin %25 i kesilir. Eğitim-Öğretim başladıktan sonra kayıtlarını sildirmeleri ya da yatay geçiş yapmaları durumunda okumuş olduğu yılın eğitim ücretinin tamamı alınır. d) Eğitim-öğretim başladıktan sonra herhangi bir zaman diliminde yatay geçiş veya kayıt sildirmek istenmesi halinde ilgili eğitim öğretim yılına ait ücretin tamamı tahsil edilir. e) Liseden mezun olamayan ve geçici kayıtları iptal edilen öğrencilerin eğitim ücretleri kesinti yapılmadan iade edilir. DGS(Dikey Geçiş Sınavı) ile üniversitemize kayıt yaptıran öğrencilerin, eğitim-öğretim başlamadan kayıt sildirme talebinde bulunması halinde eğitim öğretim yılı için belirlenen ücretin %25’i kesinti yapılarak iade edilir. Eğitim öğretim başladıktan sonra kayıt sildirme talebinde ücret iadesi yapılmaz.” Şeklinde açıklama yapıldığı;
12.6) Başvuranın 25.10.2021 tarihinde Kurumumuza başvurduğu ve idari başvuru yollarının tüketilmediği
gerekçesi ile başvurunun 02.11.2021 tarihli Gönderme Kararı ile İstanbul Ayvansaray Üniversitesine gönderildiği;
12.7) İstanbul Ayvansaray Üniversitesinin 14.12.2021 tarihli cevabında; talebin Üniversitenin ilgili
birimlerince incelendiği ve 09.11.2021 tarihinde İktisadi, idari ve Sosyal Bilimler Fakültesi Psikoloji (İngilizce) Bölümü 2. sınıfa kayıt yaptırıldığı ancak kayıt yaptırdıktan sonra yatay geçiş yöntemi ile kaydın başka bir üniversiteye taşınmış olduğunun tespit edildiği; Üniversite ile imzalanan “Öğrenci Eğitim ve
Öğretim Ödeme Sözleşmesi”nin 5 inci maddesinin itiraza konu durumu açık şekilde düzenlediğinin görüldüğü, “Öğrenci Ücretlerinin Tahsili ve iadesi ile İlgili Esaslar” başlıklı söz konusu maddede; A. İlk yerleştirme sonucu doluluğu %100 olan bölüm/programlarda ek yerleştirme kontenjan bildirim tarihi öncesinde kayıt sildiren öğrencilerden ücretin %25’i kesinti yapılır. Ancak ilgili tarih sonrası kayıt sildiren öğrencilerden eğitim ücretinin tamamı tahsil edilir. B. İlk yerleştirme sonucunda doluluğu %100 olamayan bölüm/programlarda ek yerleştirme kontenjan bildirim tarihi öncesinde kayıt sildiren öğrencilerden ücretin %25’i kesinti yapılır. Ancak ilgili tarih sonrası kayıt sildirmek isteyen öğrencilerden eğitim ücretinin tamamı tahsil edilir. C. Eğitim-Öğretim başlamadan önce kayıt yenileme işlemi yapmış mevcut öğrenciler kayıt sildirmek ya da yatay geçiş yaptırmak isterlerse kayıt ücretinin %25’i kesilir. EğitimÖğretim başladıktan sonra kayıtlarını sildirmeleri ya da yatay geçiş yapmaları durumunda okumuş olduğu yılın eğitim ücretinin tamamı alınır. D. Eğitim-Öğretim başladıktan sonra herhangi bir zaman diliminde yatay geçiş veya kayıt sildirmesi istenmesi halinde eğitim-öğretim yılına ait ücretin tamamı tahsil edilir.
E. Liseden mezun olmayan ve geçici kayıtları iptal edilen öğrencilerin eğitim ücretleri kesinti yapılmadan
/
iade edilir.” hükmünün haiz bulunduğu; bunun yanında söz konusu hükme paralel olarak, İstanbul
Ayvansaray Üniversitesi Senatosunun 02.04.2021 tarih ve 2021/14 sayılı kararında da yukarıdaki ilkelerin aynen kabul edildiği; izah edilen nedenlerle 25.10.2021 tarihli itiraza konu Üniversite uygulamasının, taraflar arasında imzalanmış olan “Öğrenci Eğitim ve Öğretim Ödeme Sözleşmesi” ile söz konusu İstanbul
Ayvansaray Üniversitesi Senato kararına uygun olduğu anlaşıldığından, talebin kabulüne imkan bulunmadığı hususlarının açıklandığı;
12.8) Başvuranın 01.01.2022 tarihinde yeniden Kurumumuza başvurduğu;
Tespit edilmiştir.
13) Başvurudaki uyuşmazlığın 2021-2022 Eğitim Öğretim yılı Güz Döneminde İstanbul Ayvansaray
Üniversitesinden İstanbul Gelişim Üniversitesine yatay geçiş yapan başvuranın, yatay geçişten önce
İstanbul Ayvansaray Üniversitesine kaydını yaptırmak durumunda kalması ile ücret (eğitim ücretinin %25’i) ödemesinin hukuka uygunluğu noktasında düğümlendiği anlaşılmıştır.
14) Konuyla ilgili olarak idarenin, başvuran ile imzalanmış olan “Öğrenci Eğitim ve Öğretim Ödeme
Sözleşmesi” ile İstanbul Ayvansaray Üniversitesi Senato kararı çerçevesinde, yapılan uygulamanın yanlış olmadığının ve iade talebinin kabulüne imkân bulunmadığının açıklandığı görülmüş olup söz konusu
Sözleşme ve Senato kararına bakıldığında;
14.1) İstanbul Ayvansaray Üniversitesi Senatosunun 02.04.2020 tarihli ve sayılı kararında;
“Öğrencilere ücret iadeleri yapılırken uygulanacak esasların belirlenmesinin görüşüldü. Esasların aşağıdaki gibi kabulü için Mütevelli Heyet Başkanlığına arzına oybirliği ile karar verildi. a) İlk yerleştirme sonucunda doluluğu %100 olan bölüm/programlarda ek yerleştirme kontenjan bildirim tarihi öncesinde kayıt sildiren öğrencilerden ücretin %25’i kesinti yapılır. Ancak ilgili tarih sonrası kayıt sildiren öğrencilerden eğitim ücretinin tamamı tahsil edilir. b) İlk yerleştirme sonucunda doluluğu %100 olmayan bölüm/programlarda ek yerleştirme kontenjan bildirim tarihi öncesinde kayıt sildiren öğrencilerden ücretin %25 kesinti yapılır.
Ancak ilgili tarih sonrası kayıt sildirmek isteyen öğrencilerden eğitim ücretinin tamamı tahsil edilir… d)
Eğitim-Öğretim başlamadan önce kayıt yenileme işlemi yapmış mevcut öğrenciler kayıt sildirmek ya da yatay geçiş yapmak isterlerse kayıt ücretinin %25 i kesilir. Eğitim-Öğretim başladıktan sonra kayıtlarını sildirmeleri ya da yatay geçiş yapmaları durumunda okumuş olduğu yılın eğitim ücretinin tamamı alınır. e) Eğitim-öğretim başladıktan sonra herhangi bir zaman diliminde yatay geçiş veya kayıt sildirmek istenmesi halinde ilgili eğitim öğretim yılına ait ücretin tamamı tahsil edilir. f) Liseden mezun olamayan ve geçici kayıtları iptal edilen öğrencilerin eğitim ücretleri kesinti yapılmadan iade edilir.”
14.2) Başvuranın imzaladığı Öğrenci Eğitim ve Öğretim Ödeme Sözleşmesi’nin “Öğrenci
Ücretlerinin Tahsili ve İadesi İle İlgili Esaslar” başlıklı 5 inci maddesinde; “5.1. İstanbul Ayvansaray
Üniversitesi’ne kesin kayıt yapılabilmesi için tam burslu öğrenciler ve öğrenim ücretini peşin ödeyenler hariç olmak üzere, yıllık eğitim ücretinin peşin ödenecek bölümünün ödenmesi ve kalanı için borçlanılması gerekmektedir. Yeni kayıt sürecinde ödemenin gerçekleştirilmiş olması kayıt işleminin tamamlandığı anlamına gelmemektedir. Öğrencinin, Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı ile kesin kayıt işlemi için gerekli diğer işlemleri de noksansız olarak gerçekleştirmesi gerekmektedir… 5.3. Ücret ödemelerinin, Üniversite’nin öğrenim ücretlerinin ödenmesi hususunda anlaşmalı olduğu ilgili bankada veli/borçlu adına açılan kredili mevduat hesabından ödenmesi durumunda; ücretlerin kayıt sırasında Banka tarafından veli adına açılan ve üzerine düzenli ödeme talimatı tanımlanan şahsi hesabına yatırılması zorunlu olup; İstanbul
Ayvansaray Üniversitesi adına başka bir hesaba yatırılması halinde doğacak tüm sorumluluk veliye aittir.
/
Bu durumda ilgili bankanın kredi borçlarının ödenmemesi sebebiyle yapacağı işlemlerden Üniversite’nin sorumluluğu bulunmamaktadır…
Kayıt sildirme ve yatay geçiş durumlarında; Kayıt sildirme ve yatay geçiş durumlarında; Ön lisans ve lisans programlarında; a) İlk yerleştirme sonucunda doluluğu %100 olan bölüm/programlarda ek yerleştirme kontenjan bildirim tarihi öncesinde kayıt sildiren öğrencilerden ücretin %25’i kesinti yapılır. Ancak ilgili tarih sonrası kayıt sildiren öğrencilerden eğitim ücretinin tamamı tahsil edilir. b) İlk yerleştirme sonucunda doluluğu %100 olmayan bölüm/programlarda ek yerleştirme kontenjan bildirim tarihi öncesinde kayıt sildiren öğrencilerden ücretin %25 kesinti yapılır. Ancak ilgili tarih sonrası kayıt sildirmek isteyen öğrencilerden eğitim ücretinin tamamı tahsil edilir. c) Eğitim-Öğretim başlamadan önce kayıt yenileme işlemi yapmış mevcut öğrenciler kayıt sildirmek ya da yatay geçiş yapmak isterlerse kayıt ücretinin %25’i kesilir. Eğitim-Öğretim başladıktan sonra kayıtlarını sildirmeleri ya da yatay geçiş yapmaları durumunda okumuş olduğu yılın eğitim ücretinin tamamı alınır. d) Eğitim-öğretim başladıktan sonra herhangi bir zaman diliminde yatay geçiş veya kayıt sildirmek istenmesi halinde ilgili eğitim öğretim yılına ait ücretin tamamı tahsil edilir…”
Şeklinde kararlar olduğu görülmüştür.
15) Kurumumuz tarafından yapılan değerlendirmede; söz konusu Senato kararı ve başvuran ile yapılan
Öğrenci Eğitim ve Öğretim Ödeme Sözleşmesi çerçevesinde uyuşmazlığa bakıldığında, Eğitim-Öğretim başlamadan önce kayıt yenileme işlemi yapmış mevcut öğrencilerin yatay geçiş yapmaları halinde kayıt ücretinin %25’inin kesileceğinin belirlendiği ve böylelikle doğrudan mevzuata aykırılık olmadığı görülse de;
15.1) Başvuranın söz konusu kesintinin iade edilmesi gerektiği iddiasına dayanak olarak gösterdiği ve
konuya ilişkin genel bir karar olan Yükseköğretim Kurulunun tüm üniversitelere gönderdiği 24.01.2012 tarihli ve 46.4019 sayılı yazısı ve bu yazının dayandığı Danıştay 8. Dairesinin kararına bakıldığında;
15.1.1) Yukarıda 2.1 nolu paragrafta da yer verildiği üzere, Yükseköğretim Kurulunun tüm
üniversitelere gönderdiği 24.01.2012 tarihli ve 46.4019 sayılı yazısında; 2547 sayılı Kanun’un ek 9 uncu maddesinde mütevelli heyete ücret tespit yetkisinin verildiği, ek 2 nci maddesi ile bu yetkinin “kazanç amacına yönelik olmama” şartı ile sınırlandırıldığı, Antalya 1. İdare Mahkemesi tarafından verilen ve
Danıştay 8. Dairesince onanan kararın gerekçesinde “öğrenim ücretlerinin birinci taksitini ödemeyenlerin kayıtlarının yapılmayacağı ve yenilenmeyeceği kurallarına yer verildiği, bu kurallar uyarınca kayıt esnasında alınan öğrenim ücretinin öğrencinin göreceği eğitim ve öğretimin karşılığı olarak ve yapılacak giderler için alındığı, dolayısıyla öğrenim ücretinin birinci taksitini ödemeyenlerin kaydının yapılmaması gibi kayıt yaptırdıktan sonra öğrencinin öğrenim görmekten vazgeçip kendi isteğiyle ve henüz hiç öğrenim görmeksizin kaydını sildirmesi durumunda yatırmış olduğu öğrenim ücretinin iade edilmesi gerektiği” ifadesinin yer aldığı, öğrenci hakları yönünden vakıf yükseköğretim kurumları ile Devlet üniversiteleri öğrencileri arasında hukuken bir ayrım yapılamayacağı, aksinin düşünülmesi halinde vakıf yükseköğretim kurumlarının Anayasa ve 2547 sayılı Kanun’da açıkça belirtilen ticari kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile kurulma koşuluna aykırılığın doğacağı, dolayısıyla Devlet üniversiteleri öğrencileri gibi vakıf yükseköğretim kurumları öğrencilerinin de yatay geçiş yaptıkları üniversiteye öğrenim ücreti ödemelerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olacağı, bu çerçevede öğretime diğer üniversitede devam edeceğinden öğrencinin ödemiş olduğu öğretim ücretinin, öğrencilere iade edilmesine karar verildiği;
15.1.2) Danıştay 8. Dairesinin 18.11.1999 tarihli ve . sayılı kararında; “…
Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Jeofizik Mühendisliği 2. öğretim programına kayıt yaptıran davacının, öğretim başlamadan okula devam edemeyeceğini bildirerek yatırdığı harcın iade edilmesine
yönelik 30.9.1993 günlü başvurusunun reddine ilişkin davalı idare işleminin iptali istemiyle açılan davada, yükseköğretim kurumlarında ikili öğretim yapılması hakkındaki 3843 sayılı Yasanın 3/d maddesinde, öğrenim ücretinin, ikinci öğretimde öğrencilerin eğitim-öğretimin karşılığı olarak ödeyecekleri ücreti ifade ettiği, 7. maddesinde, ikinci öğretimin isteğe bağlı ve paralı olduğu, ayrıca öğrenim ücretlerinin birinci taksitini ödemeyenlerin kayıtlarının yapılmayacağı ve yenilenmeyeceği kurallarına yer verildiği, bu kurallar uyarınca kayıt esnasında alınan öğrenim ücretinin, öğrencinin göreceği eğitim ve öğretimin karşılığı olarak ve yapılacak giderler için alındığı, dolayısıyla öğretim ücretinin birinci taksitini ödemeyenlerin kaydının yapılmaması gibi kayıt yaptırdıktan sonra öğrencinin öğrenim görmekten vazgeçip kendi isteğiyle ve henüz hiç öğrenim görmeksizin kaydını sildirmesi durumunda yatırmış olduğu öğrenim ücretinin iade edilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemi iptal eden Antalya 1. İdare Mahkemesinin
12.6.1997 gün ve sayılı kararının, davacının kayıt yaptırması suretiyle bir kişilik kontenjanı işgal ettiği,
yerine başkasının kayıt imkânı kalmadığına göre davalı idareye belli bir maliyetinin söz konusu olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Yasanın 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir…
İdare mahkemesince verilen kararın dayandığı gerekçe Usul ve Yasaya uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanmasına 18.11.1999 gününde oybirliği ile karar verildiği;
Anlaşılmıştır.
15.2) Bu çerçevede somut olaya bakıldığında; İstanbul Ayvansaray Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans
Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’ne göre öğrenim ücretlerine ilişkin usul ve esasların Mütevelli Heyeti tarafından belirleneceği ve öğrenim ücretini ödemeyen öğrencinin kaydının yapılmayacağı ve yenilenmeyeceği karşısında başka bir üniversiteye yatay geçiş yapmak için başvuruda bulunan başvuranın sonuçların açıklanmaması karşısında kaydını yenilemek için öğrenim ücretini yatırmak durumunda kaldığı, yatay geçiş başvurusunun kabulü ile de İstanbul Ayvansaray Üniversitesindeki kaydını sildirmesi karşısında ödediği ücretin iadesini talep ettiği, bu talebinin üniversite tarafından kabul görmediği anlaşılmakla birlikte 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ek 2 nci maddesine göre vakıfların kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında Yükseköğretim kurumları kurabilecekleri ve vakıf yükseköğretim kurumlarının eğitim – öğretim esasları ve öğrenci hakları ile ilgili hususların yine Yükseköğretim Kanunu hükümlerine tabi olacağı, öğrencilerden alınacak ücretlerin ise mütevelli heyet tarafından tespit edileceği, ayrıca ek 10 uncu maddeye göre de bu kurumların mali, idari ve ekonomik konularda Yükseköğretim Kurulunun gözetim ve denetimine tabi olduklarının açık olduğu; söz konusu gözetim ve denetim hususunun Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği’nde de düzenlendiği ve vakıf yükseköğretim kurumlarının, eğitim öğretim ile idari, mali, ekonomik konularda Yükseköğretim
Kurulunun gözetim ve denetimine tabi olduklarının belirlendiği, söz konusu Yönetmelik’te ayrıca vakıfların kurmuş oldukları yükseköğretim kurumundan herhangi bir surette gelir, kazanç ve hak elde edemeyeceklerinin de açıkça kurala bağlandığı; diğer yandan İstanbul Ayvansaray Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin “Hüküm bulunmayan haller, tereddütlü durumlar ve ihtilafların çözümü” başlıklı 34 üncü maddesine göre bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde; 2547 sayılı
Kanun, YÖK’ün ön lisans ve lisans eğitimine ilişkin düzenlemeleri ve kararları, Üniversitenin ön lisans ve lisans eğitimi ile ilgili düzenlemeleri, Senato ve Üniversite Yönetim Kurulunun kararları uygulanacağı karşısında YÖK Başkanlığının tüm vakıf yükseköğretim kurumlarına gönderdiği yazısında yer alan devlet üniversiteleri öğrencileri gibi vakıf yükseköğretim kurumları öğrencilerinin de yatay geçiş yaptıkları üniversiteye öğrenim ücreti ödemelerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olacağı, bu çerçevede öğretime diğer üniversitede devam edeceğinden öğrencinin ödemiş olduğu öğretim ücretinin, öğrencilere iade edilmesi gerektiği şeklindeki kararı ve bu kararın dayanağı olan Danıştay 8. Dairesinin kararı da dikkate alınarak başvuranın ücret iadesi talebinin karşılanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
/
16) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat, emsal yargı kararı ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle, başvuranın üniversitenin ücret istemesinin haksızlık olduğu iddiasının yerinde olduğu ve İstanbul Ayvansaray Üniversitesine kayıt olmak durumunda kalarak yapmış olduğu ücret ödemesinin yatay geçiş nedeniyle iade edilmesi talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin ve başvurana verilen cevapların İdare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak İdarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde
herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa)
arta kalan sürede İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvurunun KABULÜ ile,
Başvuranın, 2021-2022 Eğitim-Öğretim yılı Güz döneminde kayıt olabilmek için ödemek durumunda kaldığı ücretin, hemen akabinde başka bir üniversiteye yatay geçiş yapması nedeniyle iade edilmesi hususunda İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE bulunulmasına,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İSTANBUL
TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın, BAŞVURANA ve İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/