|
ÖZET: Başvuran, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Klinik Psikoloji Yüksek Lisans programında 2022-2023 güz dönemi için talep ettiği harç muafiyetine itiraz etmiştir. Başvuran, 2020 yılında Şehir Üniversitesi’nin kapatılması sonrası Marmara Üniversitesi’ne aktarılmış ve azami öğrenim süresinin uzatılması talebiyle iki dönem ek süre almıştır. Ancak, üniversite tarafından 2022-2023 güz dönemi için 3507 TL harç ücreti çıkarılmıştır.
Marmara Üniversitesi, başvuranın harç muafiyeti talebini reddetmiş, bu ret kararı, ilgili mevzuat ve yönetmelikler çerçevesinde değerlendirilmiştir. 10.06.2020 tarihli yönetmelik, ek süre verilmesini öngörse de harç muafiyeti sağlamamaktadır. Ayrıca, 2021-2022 güz dönemine ait harç muafiyeti yalnızca mücbir sebepler kapsamında bir dönem için geçerli olmuştur. Sonuç olarak, başvuranın harç muafiyeti talebinin reddedilmesi hukuka uygun bulunmuş ve başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu durum, eğitimde eşitlik ve ayrımcılık yasağı ilkeleri açısından da değerlendirilmiş, başvuranın iddialarının geçerliliği bulunmamıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/7172-S.23.11705
BAŞVURU NO : 2023/824
KARAR TARİHİ : 09/06/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın öğrenim gördüğü tezli yüksek lisans programında 2022-
BAŞVURUNUN KONUSU :
2023 güz dönemi için istenen harca itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16/01/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; 2020 yılında Şehir Üniversitesi’nin kapatılmasıyla garantör üniversite olan Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Klinik Psikoloji
Yüksek Lisans programına aktarılan numaralı öğrenci olduğunu, Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığının (YÖK) 10.06.2020 tarihli ve 31151 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan COVID-19 salgınından dolayı ek süre verilebileceğini bildiren karara göre Marmara Üniversitesi’nden 2022-2023 güz ve bahar dönemi olmak üzere iki dönemlik ek süre talep ettiğini, güz dönemi için Üniversite tarafından şahsına 3507 TL’lik (Şehir Üniversitesi Klinik Psikoloji program öğrencisi kayıt sözleşmesi şartlarına göre belirlenen harç) harç ücreti çıkarıldığını, okulun ilgili birimine 09.12.2022 tarihinde bir vakıf üniversitesinin kendisiyle aynı eğitimöğretim/kayıt sözleşmesi şartlarına sahip olan öğrenci arkadaşına çıkarılan pandemi ek süreyle ilgili örnek kararını içeren ve bu kararın emsal teşkil ettiğini bildiren ve bu nedenlere istinaden harçtan muaf tutulmayı talep eden bir dilekçe gönderdiğini fakat Marmara Üniversitesi
Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından bu dilekçesinde bahsettiği nedenlerle, koşullarla ve talebiyle ilgili olmayan Şehir Üniversitesinden Marmara Üniversitesine aktarılırken intibakların geç olmasıyla ilgili olan eski dilekçesiyle ve talepleriyle alakalı olan eskiden verilmiş bir cevabın tekrardan verildiğini ve dilekçesinde bahsettiği durumunun Marmara Üniversitesi tarafından çözüme kavuşturulmadığını belirterek
Anayasasının 10. maddesi çerçevesinde eğitim ve öğretim faaliyetlerinde eşitlik ve ayrımcılık yasağı ilkeleri ile iyi idare ilkelerine aykırılık göz önünde bulundurularak Marmara Üniversitesi Rektörlüğü tarafından pandemi ek süreler için istenilen harç ücretlerinden muaf tutulmayı ve sorunun çözüme kavuşturulmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurudaki iddialara ilişkin olarak Marmara Üniversite Rektörlüğünden Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; Marmara Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire
Başkanlığının 28.02.2023 tarih ve sayılı cevabı yazısı ve eklerinde:
2.1. Başvuranın, Klinik Psikoloji Tezli yüksek lisans programına 17.09.2019 tarihinde kayıt yaptırdığını,
10.07.2022 tarihinde azami süresi bitmesi gerekirken talebi üzerine iki dönem ek süre aldığı, bu kapsamda
azami öğrenim süresinin 10.07.2023 tarihine uzatıldığı, 2.2. Başvuranın Enstitüye iletmiş olduğu dilekçesi ve Enstitü Müdürlüğünce verilen yanıtların onaylı birer örneğin ekte sunulduğu, cevabi yazıda “İlgi dilekçeniz incelenmiştir. Bu kapsamda Üniversitemiz Yönetim
Kurulunun; Enstitümüz Klinik Psikoloji Anabilim Dalı Klinik Psikoloji Bilim Dalı Yüksek Lisans programı öğrencilerinin harç muafiyetleri için 02.11.2021 tarih ve 812-33 sayılı kararı 2021-2022 Güz dönemi için bir defaya mahsustur.” denildiği, 2.3. Uyuşmazlığa konu ek süre alanların ücret ödemeyeceğine dair yönetmelik, yönerge, Senato Kararı vs.
bulunmadığı ancak başvuranın kayıtlı olduğu Klinik Psikoloji programı bazında mücbir sebepler kapsamında (Şehir Üniversitesi’nden Üniversiteye geçiş işlemlerin uzaması nedeni ile) 2021-2022 güz dönemine ait bir dönem ücret alınmayacağı kapsamında bir dönem için ücret alınmadığı, ilgili Yönetim
Kurulu kararının ekte sunulduğu, kararın “…2021-2022 eğitim-öğretim yılı güz dönemine ait olmak üzere bu öğrencilerin program ücretinden muaf tutulma taleplerinin uygun olduğuna oybirliği ile karar verildi.” şeklinde olduğu, 2.4. Başvurana “ek süre dilekçelerini vermeden önce ücret alınmayacağının” idare tarafından söylenmesinin mümkün olmadığı, ek süre alan tüm öğrencilerden ücret alındığı ayrıca ücret alınmaması için ayrıca bir Üniversite Yönetim Kurulu kararı gerektiği, 2.5. Başvuranın “Şehir Üniversitesi’nden aktarıldığından ötürü idari birimler tarafından ötekileştirildiği ve psikolojik şiddete maruz kaldığı, bu tavırların kendisiyle aynı koşulda olan diğer öğrenci arkadaşlarına da yapıldığı” yönünde idareye yansımış hiçbir öğrenciden herhangi bir şikâyet veya başvuru bulunmadığı, 2.6. Üniversitede aynı konuyla ilgili “yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklar” bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 8/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…
”, 3.2. “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…”
3.3. “Yükseköğretim üst kuruluşları” kenar başlıklı 131’inci maddesinde; “Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim – öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile
Yükseköğretim Kurulu kurulur. (Değişik ikinci fıkra: 7/5/2004-5170/8 md.) Yükseköğretim Kurulu, üniversiteler tarafından seçilen ve sayıları, nitelikleri, seçilme usulleri kanunla belirlenen adaylar arasından rektörlük ve öğretim üyeliğinde başarılı hizmet yapmış profesörlere öncelik vermek sureti ile
Cumhurbaşkanınca atanan üyeler ve Cumhurbaşkanınca doğrudan doğruya seçilen üyelerden kurulur. 72
Kurulun teşkilatı, görev, yetki, sorumluluğu ve çalışma esasları kanunla düzenlenir.” 4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” kenar başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun Ek 11. maddesinde; “Yapılan denetimler sonucu faaliyet izninin kaldırılmasını gerektiren durumlar tespit edilen vakıf yükseköğretim kurumları ile kurucu vakıflarına kayyım atanan vakıf yükseköğretim kurumlarının faaliyet izni, Cumhurbaşkanı kararı ile kaldırılır. Bu durum, ilgili vakıf yükseköğretim kurumunun kuruluş kanununun yürürlükten kaldırılmasının sağlanması için Yükseköğretim Kurulu tarafından Millî Eğitim Bakanlığına bildirilir. (Ek cümle:15/4/2020-7243/13 md.) Vakıf yükseköğretim kurumunun faaliyet izninin kaldırılması, kurucu vakfın tüzel kişiliğini etkilemez. Faaliyet izni kaldırılan vakıf yükseköğretim kurumlarında kayıtlı öğrenciler
Yükseköğretim Kurulu tarafından garantör üniversiteye veya belirlenecek bir Devlet üniversitesine intikal ettirilir. (Ek cümle:15/4/2020-7243/13 md.) Öğrenciler, bursluluk durumları gözetilmek şartıyla eğitimöğretim ücretlerini garantör üniversiteye ödemeye devam eder.” 6. 10.06.2020 tarih ve 31151 sayılı Resmi Gazete’de Yayınlanan Lisansüstü Eğitim Ve Öğretim
Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 1’inci maddesinde; “20/4/2016 tarihli ve
29690 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 35 inci maddesine
aşağıdaki fıkra eklenmiştir.“(8) Yükseköğretim kurumları tarafından, afet ve salgınlarda tez aşamasındaki lisansüstü eğitim öğrencilerine talepleri halinde bir dönem, afet veya salgının aşamasına göre tekrar başvurmaları durumunda bir dönem daha olmak üzere en fazla iki dönem ek süre verilebilir, verilen bu ek süreler azami süreden sayılmaz.”” 7. Marmara Üniversitesi Senatosunun faaliyet izni kaldırılan İstanbul Şehir Üniversitesinden intikal eden öğrencilerle ilgili 07.10.2020 tarihli kararı; “…Faaliyet izni kaldırılan İstanbul Şehir
Üniversitesinden Üniversitemize aktarılan önlisans, lisans ve lisansüstü öğrencilerinin, eğitim-öğretim ücretleri, ders ücretleri, ders kredi başı ücretleri ve tez ücretleri her eğitim-öğretim yılı başında Senato tarafından belirlenecektir….” 8. Marmara Üniversitesi’nin 02.11.2021 tarih ve karar numaralı Yönetim Kurulu
Kararı; “Faaliyet izni durdurulan İstanbul Şehir Üniversitesinden Üniversitemize aktarılan ve Sosyal
Bilimler Enstitüsüne kaydedilen Klinik Psikoloji tezli yüksek lisans programı öğrencilerinin, mücbir sebeplerden dolayı, tez danışmanı atama işlemlerinin 2020-2021 Güz dönemi sonu itibarıyla sonuçlanması, bahsedilen öğrencilerin, İstanbul Şehir Üniversitesinin mevzuatı korunarak Üniversitemize aktarılmasından ve İstanbul Şehir Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 40-(2)
maddesinde “Dönem ücreti, her öğrencinin varsa, indirimlerden sonra ödemesi gereken program ücretinin o programın normal dönem sayısına bölünmesi ile belirlenir.“ ve 40–(5) maddesinde “Programın normal süresini aştığı halde program gereklerini tamamlayamayan öğrenci kayıt yenileyebilmek için her dönem başında, ilgili eğitim-öğretim yılında geçerli olan program ücretinin %5’ini ödemek zorundadır.” ifadelerinin yer almasından dolayı öğrencilerin normal koşullarda %5’lik ek bir ödeme yapma zorunluluğu ortaya çıkması, ancak mevcut durumda bu öğrencilerin program ücretinin tamamını ödemiş olması ve yukarıda sözü edilen zorunlu nedenlerden dolayı süre uzatma durumunda kalmış oldukları göz önünde bulundurularak, 2021-2022 eğitim-öğretim yılı güz dönemine ait olmak üzere bu öğrencilerin program ücretinden muaf tutulma taleplerinin uygun olduğuna oybirliği ile karar verildi.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuranın öğrenim gördüğü Klinik Psikoloji Tezli yüksek lisans programında 2022-2023 güz dönemi için istenen harca itiraz ettiği anlaşılmaktadır.
11. Somut olayda; başvuranın 2020 yılında Şehir Üniversitesi’nin kapatılmasıyla garantör üniversite olan
Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Klinik Psikoloji Yüksek Lisans programına aktarılan numaralı öğrenci olduğu,
11.1. Başvuranın, Klinik Psikoloji Tezli yüksek lisans programına 17.09.2019 tarihinde kayıt yaptırdığı,
10.07.2022 tarihinde azami süresi bitmesi gerekirken 2022-2023 güz ve bahar dönemi olmak üzere iki
dönemlik ek süre talebi üzerine iki dönem ek süre aldığı, bu kapsamda azami öğrenim süresinin 10.07.2023 tarihine uzatıldığı,
11.2. Güz dönemi için Üniversite tarafından başvurana 3507 TL’lik (Şehir Üniversitesi Klinik Psikoloji program öğrencisi kayıt sözleşmesi şartlarına göre belirlenen harç) harç ücreti çıkarıldığı,
11.3. Başvuranın Enstitüye iletmiş olduğu dilekçesi neticesinde Enstitü Müdürlüğünce “İlgi dilekçeniz incelenmiştir. Bu kapsamda Üniversitemiz Yönetim Kurulunun; Enstitümüz Klinik Psikoloji Anabilim Dalı
Klinik Psikoloji Bilim Dalı Yüksek Lisans programı öğrencilerinin harç muafiyetleri için 02.11.2021 tarih ve 812-33 sayılı kararı 2021-2022 Güz dönemi için bir defaya mahsustur.” denildiği,
11.4. Uyuşmazlığa konu ek süre alanların ücret ödemeyeceğine dair yönetmelik, yönerge, Senato Kararı vs. bulunmadığı ancak başvuranın kayıtlı olduğu Klinik Psikoloji programı bazında mücbir sebepler kapsamında (Şehir Üniversitesi’nden Üniversiteye geçiş işlemlerin uzaması nedeni ile) 2021-2022 güz dönemine ait bir dönem ücret alınmayacağı kapsamında bir dönem için ücret alınmadığı, ilgili Yönetim
Kurulu kararının“…2021-2022 eğitim-öğretim yılı güz dönemine ait olmak üzere bu öğrencilerin program ücretinden muaf tutulma taleplerinin uygun olduğuna oybirliği ile karar verildi.” şeklinde olduğu
anlaşılmıştır.
12. Somut olaya başvuranın iddiaları idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat çerçevesinde bakıldığında; Şehir Üniversitesi’nin kapatılmasıyla garantör üniversite olan Marmara Üniversitesi Sosyal
Bilimler Enstitüsü Klinik Psikoloji Yüksek Lisans programına aktarılan başvuranın 17.09.2019 tarihinde kayıt yaptırdığı programdaki azami öğrenim süresi 10.07.2022 tarihinde bitmesi gerekirken 10.06.2020 tarihli ve 31151 sayılı Resmi Gazete’de Yayınlanan Lisansüstü Eğitim Ve Öğretim Yönetmeliğinde
Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 1’inci maddesi uyarınca 2022-2023 güz ve bahar dönemi olmak üzere iki dönemlik ek süre talebi üzerine iki dönem ek süre aldığı, bu kapsamda azami öğrenim süresinin 10.07.2023 tarihine uzatıldığı, uzatılan 2022-2023 güz dönemi için Üniversite tarafından başvurana 3507 TL’lik (Şehir Üniversitesi Klinik Psikoloji program öğrencisi kayıt sözleşmesi şartlarına göre belirlenen harç) harç ücreti çıkarıldığı, 28.02.2023 tarihli Üniversiteden bilgi ve belge talepli cevabi yazıdan uyuşmazlığa konu ek süre alanların ücret ödemeyeceğine dair yönetmelik, yönerge, Senato Kararı vs. bulunmadığı ancak Yönetim Kurulu’nun 02.11.2021 tarih ve karar numaralı kararı ile başvuranın kayıtlı olduğu Klinik Psikoloji programı bazında mücbir sebepler kapsamında (Şehir
Üniversitesi’nden Üniversiteye geçiş işlemlerin uzaması nedeni ile) 2021-2022 güz dönemine ait bir dönem ücret alınmayacağı kapsamında bir dönem için ücret alınmadığı, bu karar dışında süre uzatımı dolayısıyla harç alınmayacağına ilişkin bir karar olmadığı anlaşılmıştır.
13. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın 2022-2023 güz dönemi için
Üniversite tarafından çıkarılan harç ücretine itirazı ve pandemi ek süreler için istenilen harç ücretlerinden muaf tutulma talebi yönünden: 10.06.2020 tarih ve 31151 sayılı Resmi Gazete’de Yayınlanan Lisansüstü
Eğitim Ve Öğretim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 1’inci maddesinde, “Yükseköğretim kurumları tarafından, afet ve salgınlarda tez aşamasındaki lisansüstü eğitim öğrencilerine talepleri halinde bir dönem, afet veya salgının aşamasına göre tekrar başvurmaları durumunda bir dönem daha olmak üzere en fazla iki dönem ek süre verilebilir, verilen bu ek süreler azami süreden sayılmaz.” düzenlemesinin mevcut olduğu, bu çerçevede Üniversitenin başvuranın talebi üzerine iki dönem ek süre verdiği, söz konusu düzenlemenin yalnızca ek süre verilmesine ilişkin olduğu ayrıca harç muafiyeti getirmediği, ilgili Yönetim Kurulu kararının 2021-2022 güz dönemine ait bir dönem ücret alınmaması kapsamında ve Şehir Üniversitesi’nden Üniversiteye geçiş işlemlerin uzaması nedeni ile olduğundan idarenin başvuranın harç muafiyeti talebini kabul etmemesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; ancak başvurana verilen cevaplarda “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın Başvurana ve MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi