Gazi Üniversitesi’nde önceki yarıyıllarda sağlanan devam koşulu, sonraki yarıyıllarda ders muafiyeti sağlar mı (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/7998-S.23.13087

BAŞVURU NO : 2023/895

KARAR TARİHİ : 23/06/2023

RET KARARI ,TCKN:

BAŞVURUYA KONU İDARE : GAZİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, tekrar aldığı Dil Edinimi dersine devam koşulunu önceki yarıyıllarda yerine getirdiğinden dönem sonu sınavlarına alınma talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 17/01/2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle; önceki yıl devam zorunluluğunu tamamladığı “Dil Edinimi” dersinden FF harf notu ile başarısız olduğunu, sonraki yıl sınava giremediğini, ancak sınav notunun G (girmedi) yerine D (devamsız)

olarak sisteme girildiğini, aktif istihdama kayıtlı çalıştığını, sınava girebilmek için ücretsiz izin aldığını, devamsız olmasından dolayı vize ve final sınavlarına alınmadığını, 1 yıl daha eğitiminin uzatıldığını, düzeltilmesi için yaptığı başvuruların sonuçsuz kaldığını ileri sürerek Dil Edinimi dersi harf notunun düzeltilmesini ve devam zorunluluğundan muaf olarak sınavlara alınmayı talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 06/03/2023 tarihli ve S. sayılı ve 12/05/2023 tarihli ve S. sayılı bilgibelge isteme yazılarına cevaben Gazi Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen 25/03/2023 tarihli ve

620903 sayılı ve 26/05/2023 tarihli ve sayılı yazıları ve eklerinde; başvuranın Gazi Eğitim Fakültesi

Yabancı Diller Eğitimi Bölümü Alman Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı öğrencisi olduğu, başvuranın Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 11’inci maddesinin sekizinci fıkrasına göre dersin devam durumunun dersin öğretim elemanı tarafından belirlendiğine itirazı ile ilgili belgeler ve talep edilen belgelerin gönderildiği ifade edilmiş, başka bir açıklama yapılmamıştır.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin

dördüncü ve beşinci fıkraları:

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci

fıkrası:

“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 04/11/1981 tarih ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin (u)

bendi:

“u) Yükseköğretim Eğitim Türleri: Yükseköğretimde eğitim – öğretim türleri örgün, açık, dışarıdan (ekstern) ve yaygın eğitimdir.

(1) Örgün Eğitim: Öğrencilerin, eğitim – öğretim süresince ders ve uygulamalara devam etme zorunluluğunda oldukları bir eğitim – öğretim türüdür.”

“Lisans düzeyinde öğretim” başlıklı 43’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi:

“Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.”

“Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı

44’üncü maddesinin (b) fıkrası:

“…sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı, … diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.” 6. 05/09/2017 tarihli ve 30171 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gazi Üniversitesi Önlisans ve Lisans

Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin “Dersler ve ders kredileri” başlıklı 11’inci maddesi:

“(1) Derslerin öğretim dili Türkçedir. Ancak yabancı dilde yürütülen programlarda öğretim dili Senato tarafından belirlenir.

(2) Dersler/ders kredileri, YÖK tarafından ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alanı için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen derslerin kredi aralığı ve öğrencilerin iş yükü göz önünde tutularak ilgili kurulun önerisiyle Senato tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik ve uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli iş yükü göz önünde bulundurularak Senato tarafından onaylanan esaslar çerçevesinde dersler/ders kredileri belirlenir.

(3) Derslerin kategorisi, adı, kodu, içeriği, kredi değeri, sınavları ve benzeri hususlar ve bu hususlarda yapılacak değişiklikler ilgili kurulun önerisi ve Senato onayıyla belirlenir.

(4) Eğitim-öğretim programındaki dersler; seminer, uygulama, klinik uygulama, klinik çalışması, atölye çalışması, laboratuvar çalışması ve inceleme, araştırma gezisi, ödev, bireysel çalışma, meslekî beceri uygulamaları, probleme dayalı öğretim, kanıta dayalı uygulamalar, iletişim becerileri, hasta başı vizitleri, sınava hazırlanma, alan çalışması, kütüphane çalışmaları, mezuniyet tezi, proje gibi diğer etkinlikler içerir.

(5) Dersler, zorunlu dersler ve seçmeli dersler olarak iki grupta toplanır. Zorunlu bir dersin alınabilmesi için, ön koşullu dersler ve/veya ön koşul dersler ilgili kurulun önerisiyle Senato tarafından önceden belirlenen esaslar çerçevesinde karara bağlanır.

(6) Bir ön koşullu derse kaydolabilmek için bu derse ön koşul olarak belirlenmiş dersin/ derslerin alınmış ve ilgili program tarafından belirlenmiş ön koşulun/ön koşulların sağlanmış olması gerekir.

(7) Bir eğitim-öğretim yılında önlisans ve lisans programları için ders kredileri toplamı 60 kredidir.

(8) Dersin içeriği, haftalık dağılımı, ilgili kaynaklar, öğrencilere ders saatleri dışında ayıracağı zamanı, öğrencilerin derse devam durumlarının ara sınav ve yarıyıl sonu sınavlarına katılmaya ve yarıyıl harf notuna katkısı; sorumlu oldukları ara sınav, ödev, uygulama ve benzeri çalışmalar ile bunların yarıyıl harf notuna katkısı, varsa yarıyıl sonu sınavına katılma koşulları ve başarı harf notunun hesaplanmasına esas olacak her türlü hususlar dersi veren öğretim elemanı tarafından belirlenir ve yarıyıl başında öğrencilere ders tanımlama formu ile duyurulur.

(9) Teorik ve uygulamalı derslerin her bir ders süresi 50 dakikadır. Haftalık ders çizelgeleri, dersler arasında 10 dakika bırakılarak düzenlenir.”

“Derslere devam” başlıklı 13’üncü maddesi:

“(1) Öğrencilerin derslere devam zorunluluğu, her yarıyıl için en az %70, tamamen uygulamalı ders saatinden oluşan derslerde en az %80 olmak zorundadır. (Değişik cümle:RG-3/1/2022-31708) Ders devam durumunun, ders değerlendirme ölçütlerine katkısı ve devam zorunluluğu, dersin öğretim elemanı tarafından yarıyıl başında ders tanımlama formu ile öğrenciye bildirilir. Sağlık raporu derslere devam yükümlülüğünü kaldırmaz.

(2) 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 29 uncu maddesi uyarınca Türkiye’yi uluslararası seviyede yurt içi ve yurt dışında temsil eden öğrenciler için derslere devam koşulu aranmaz.

(3) Öğrenci, süresi içinde ve usulüne uygun olarak kaydolmadığı derslere devam edemez ve bu derslerin sınavlarına giremez.

(4) Öğrencilerin derse devam durumları dersi veren öğretim elemanı tarafından izlenir. Öğrencilerin dönem içi değerlendirmeleri seminer, uygulama, klinik uygulama, klinik çalışması, atölye çalışması, laboratuvar çalışması ve inceleme, araştırma gezisi, ödev, bireysel çalışma, meslekî beceri uygulamaları, probleme dayalı öğretim, kanıta dayalı uygulamalar, iletişim becerileri, hasta başı vizitleri, sınava hazırlanma, alan çalışması, kütüphane çalışmaları, mezuniyet/bitirme tezi, proje ve dönem sonundaki durumları, ilgili öğretim üyesi tarafından söz konusu yarıyıl/yıl derslerinin son haftasında ilan edilir. Derse devam zorunluluğunu yerine getirmeyen öğrenciler, dönem sonu sınavına giremezler.”

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, tekrar aldığı Dil Edinimi dersine devam koşulunu önceki yarıyıllarda yerine getirdiğinden dönem sonu sınavlarına alınmayı talep etmektedir.

9. Bilindiği üzere, Anayasa’nın 130’uncu maddesinde ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 3’üncü maddesinde üniversitelerin bilimsel özerkliği güvence altına alınmıştır. 2547 sayılı Yükseköğretim

Kanunu’nun 3’üncü maddesinde “örgün eğitim” tanımlanmakta olup hükümde ders ve uygulamalara devam etme zorunluluğu açıkça ifade edilmiştir.

10. Yükseköğretim Kanunu’nun 43’üncü maddesinde, yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ile ilgili esasların, her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği hüküm altına alınmıştır. Yükseköğretim Kanunu’na dayanılarak hazırlanan Gazi Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 13’üncü maddesinde, öğrencilerin derslere devam zorunluluğu, her yarıyıl için en az %70, tamamen uygulamalı ders saatinden oluşan derslerde en az %80 olarak belirlenmiş, derse devam zorunluluğunu yerine getirmeyen öğrencilerin dönem sonu sınavına giremeyeceği kural altına alınmıştır.

11. Başvuruya konu uyuşmazlık yönünden; başvuran nezdinde tekrar aldığı ders için önceki yarıyıllarda devam koşulunu yerine getirdiğinden devam zorunluluğu aranmayacağına dair bir yanılgının oluştuğu görülmektedir. Her ne kadar bazı üniversitelerde (Örnek olarak, Hacettepe Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans

Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 22’nci maddesinin ikinci fıkrası verilebilir.) tekrarlanan kuramsal derslerde önceki yarıyıllarda devam koşulu yerine getirildiği takdirde devam zorunluluğu aranmadığına ilişkin düzenleme olsa da, Gazi Üniversitesi’nin mevzuatı incelendiğinde böyle bir düzenlemenin bulunmadığı, Gazi Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 13’üncü maddesi uyarınca, derse devam zorunluluğu konusundaki tek istisnanın, 3289 sayılı Spor Genel

Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 29’uncu maddesi uyarınca Türkiye’yi uluslararası seviyede yurt içi ve yurt dışında temsil eden öğrenciler için olduğu görülmektedir.

12. Tüm bu açıklamalar çerçevesinde; başvuranın uyuşmazlığa konu dönemde Dil Edinimi dersine devam zorunluluğunu yerine getirmediği hususuna bir itirazının bulunmadığı, bununla birlikte başvuranın 2019 –

2020 güz döneminde Dil Edinimi dersine devam zorunluluğunu yerine getirdiği, bu nedenle 2022 – 2023

güz döneminde derse devam zorunluluğunun bulunmadığı iddiasında olduğu, ancak gerek Gazi

Üniversitesinden temin edilen bilgi ve belgeler, gerek ilgili mevzuat incelendiğinde, başvuranın tekrar aldığı ders için devam zorunluluğunun olmadığı iddiasının açıkça dayanaktan yoksun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.

Dosya kapsamı incelendiğinde; idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgelere gerekçeli cevaplar vermemesi “gerekçelilik” ilkesine uygun olmadığından idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması gerekmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

14. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu

Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmaktadır. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve GAZİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi