|
ÖZET: Bu karar, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici 83. madde kapsamında öğrenci affından yararlanmak isteyen bir öğrencinin, Bilkent Üniversitesi’ne başvurusunda istenen 1500 TL başvuru ücreti ile öğrenim ücretine itirazını konu almaktadır. Bilkent Üniversitesi, başvuranın kaydını yenileyebilmesi için bu ücretlerin ödenmesi gerektiğini belirtirken, Yükseköğretim Kurulu, başvuru ücretinin alınmasının üniversitenin yetkisi dahilinde olduğunu ifade etmiştir. Ancak, başvuru ücretinin Mütevelli Heyet kararı olmaksızın Rektörlük tarafından belirlenmesi hukuka aykırı bulunmuştur.
Kararda, başvuru ücretinin alınması için Mütevelli Heyet kararı gerekliliği vurgulanmış ve başvuranın, 2547 sayılı Kanun’un geçici 83. maddesinden faydalandırılması için başvuru ücretinin talep edilmemesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durum, öğrencilerin eğitim hakkının kısıtlanmaması adına önemli bir hukuki değerlendirme olarak öne çıkmaktadır. Dolayısıyla, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi gerektiği belirtilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/11851-S.23.18860
BAŞVURU NO : 2023/1646
KARAR TARİHİ : 19/09/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
İHSAN DOĞRAMACI BİLKENT ÜNİVERSİTESİ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Öğrenci affından faydalanmak için ilişiğinin kesildiği Bilkent
Üniversitesine başvuru yapan ve başka bir üniversiteye yatay geçiş yapma amacında olan başvuranın, kaydının yenilenmesi için 1500 TL başvuru ücreti ile öğrenim ücreti istenmesine itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30/01/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 2009 yılında Bilkent Üniversitesi Siyaset Bilimi bölümünü kazandığını, ekonomik nedenlerden dolayı okulu yarıda bırakmak zorunda kaldığını, 7417 sayılı yasa ile 2547 sayılı yasaya eklenen geçici 83. madde kapsamında kaydını yenilemek ve başka üniversiteye yatay geçiş yapmak istediğini, Bilkent Üniversitesine başvuru yaptığında kaydının yenilenebilmesi için 1500 TL ücret ile dönem ücretini yatırması gerektiği hakkında tarafına e-posta ile bilgi verildiğini, YÖK yetkilileri tarafından ek madde 1 kapsamında yatay geçiş yapacağı için dönem ücreti olan 59.000 TL ücreti ödenmemesi gerektiği konusunda bilgi verildiğini, ancak Bilkent Üniversitesi tarafından bu ücretleri ödemeden kaydının yenilenmeyeceğinin bildirildiğini, 02/09/2022 tarihinde YÖK’e dilekçe ile başvuru yaptığını, 08/09/2022 tarihinde YÖK tarafından Bilkent Üniversitesine iletildiğine dair tebliğ aldığını, Bilkent Üniversitesi tarafından herhangi bir yanıt verilmediğini, YÖK Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığı ile tekrar görüşerek yeni bir dilekçe verdiğini, YÖK’ün 25/11/2022 tarihli yazısında mağduriyetinin devam ettiğine dair Bilkent
Üniversitesine bildirimde bulunulduğunu, Bilkent Üniversitesi tarafından yine herhangi bir yanıt verilmediğini, eğitim ve öğrenim hakkının Bilkent Üniversitesi tarafından kısıtlandığını ileri sürerek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talepleri üzerine, İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen 11/04/2023 tarihli ve sayılı, 23/05/2023 tarihli ve sayılı ve 27/07/2023 tarihli ve sayılı yazılarda, özetle; 2.1. Başvuranın, uyuşmazlık konusu ile ilgili olarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına dilekçe sunduğu ve söz konusu dilekçenin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ekte sunulan yazısı ile Üniversitelerine ulaştığı, bahse konu yazıda ilgiliye bilgi verilmesinin talep edildiği ve öğrenciye mevzuat hükümlerine göre hangi şartlarda kayıt yaptıracağının bildirildiği, başvuranla benzer şekilde yatay geçiş yapmak üzere öğrenci affından yararlanmak isteyen 22 öğrencinin 2022-2023 Akademik Yılı Güz veya Bahar yarıyılı için yeniden kayıt yaptırarak yatay geçişlerinin tamamlanmasını takiben yarıyıl eğitim ücreti iadelerini aldıklarını, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “Dostane Çözüm” başlıklı 33/A maddesine istinaden, af başvurusunu tamamlamasını takiben, Ekim 2023 tarihine kadar yatay geçiş işlemlerini tamamlaması kaydı ile, 2022-
2023 Bahar Yarıyılı’na eğitim ücreti ödemeksizin kayıt yaptırabileceğinin değerlendirildiği,
2.2. Öğrenci affı başvuru ücretinin, Üniversiteleri ile ilişkisi önceki yarıyıllarda kesilmiş ve öğrenci affı ile yeniden kayıt yaptırmak için başvuran öğrencilerin başvurularının işleme konulmasından sonuçlandırılmasına kadar yapılan işlemlere istinaden alınmakta olduğu, eğitim ücreti içinde değerlendirilmediği, yatay geçiş başvurusu gibi benzer işlem süreci içeren başvurularda da başvuru ücreti alındığı, 2.3. Mütevelli Heyeti kararı doğrultusunda 12/10/2004 tarih ve 25611 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Bilkent Üniversitesi Ana Yönetmeliği’nin 19. maddesi uyarınca, Üniversite’nin ita amirinin Rektör olduğu, bu itibarla, Üniversitede alınacak başvuru ücretlerine ilişkin kararların Rektörlük makamınca verilmekte ve uygulanmakta olduğu, başvuru konusu olay ile ilgili başvuru ücretinin de Rektörlük makamınca belirlenerek ilgili kişilere duyurulmuş olduğu, bu konuda ayrıca bir Mütevelli Heyeti kararı bulunmadığı, bildirilerek ilgili belgeler sunulmuştur.
3. 2547 sayılı Kanun’un Geçici 83’üncü maddesinde, uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye
Yükseköğretim Kurulunun yetkili olduğu düzenlendiğinden konuya ilişkin Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığından görüş istenmiştir. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 16/08/2023 tarihli ve sayılı yazısında özetle; 3.1. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa eklenen Geçici Madde 83’ün uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleme konusunda Yükseköğretim Kuruluna yetki verilmiş olup söz konusu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların 18/07/2022 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul ile 21/09/2022 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantılarında görüşüldüğü ve alınan kararların yükseköğretim kurumlarına gönderildiği, 3.2. Söz konusu usul ve esasların 29’uncu maddesinde “2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Geçici 83’üncü maddesi uyarınca 2022-2023 eğitim ve öğretim yılında eğitime devam hakkı verilenlerden katkı payı/öğrenim ücretinin 2022-2023 eğitim ve öğretim yılı başında yeni kayıt yaptıran diğer öğrencilerle birlikte alınmasına, kayıt tarihinden önceki yıllar için herhangi bir katkı payı/öğrenim ücreti
alınmamasına,” 30’uncu maddesinde “Kayıt yaptırıp 2022-2023 eğitim ve öğretim yılında eğitime devam etmeyen öğrencilerden 2022-2023 eğitim ve öğretim yılı güz yarıyılına yatay geçiş yapacakların kayıt yaptırdıkları yükseköğretim kurumuna ayrıca katkı payı/öğrenim ücreti ödemesi gerekmediğine” kararı bulunduğu, ancak öğrencilerden başvuru ücreti istenip istenmeyeceğine ilişkin bir karar bulunmadığı, 3.3. Başvuranın durumuna ilişkin Bilkent Üniversitesi Rektörlüğünün Kurumumuza gönderdiği 23/05/2023 tarih ve sayılı yazısında başvuru ücretinin eğitim ücreti içinde değerlendirilmediği, yatay geçiş başvurusu gibi benzer işlem süreci içeren başvurularda da başvuru ücreti alındığının belirtildiği, 3.4. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun Geçici 83’üncü maddesi kapsamında vakıf yükseköğretim kurumlarına kayıt yaptırarak yatay geçiş yapma başvurusunda bulunanlardan başvuru ücreti alınıp alınamayacağına ilişkin hususun 04/08/2023 tarihli Vakıf Yükseköğretim Komisyonu toplantısında değerlendirildiği, “konuya ilişkin usul ve esaslarda eğitim ücretlerine ilişkin düzenleme bulunmakta olup, başvuru ücretine ilişkin işlemin üniversitenin uhdesinde olduğu” sonucuna varıldığı, bu nedenle başvuranın durumuna ilişkin hususun ilgili üniversitenin yetkili kurulları tarafından değerlendirilerek işlem tesis edilmesi gerektiği, belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü
maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları:
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci
fıkrası:
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesi:
“Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim – öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”
“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesi:
“Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.
(Değişik ikinci fıkra: 15/8/2017-KHK-694/44 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/41 md.) Milli Savunma
Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığına bağlı yükseköğretim kurumlarıyla ilgili özel kanun hükümleri saklıdır.”
“Rektör” başlıklı 13’üncü maddesi:
“[…] b) Görev, yetki ve sorumlulukları:
(1) Üniversite kurullarına başkanlık etmek, yükseköğretim üst kuruluşlarının kararlarını uygulamak, üniversite kurullarının önerilerini inceleyerek karara bağlamak ve üniversiteye bağlı kuruluşlar arasında düzenli çalışmayı sağlamak, (2) Her eğitim – öğretim yılı sonunda ve gerektiğinde üniversitenin eğitim öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetleri hakkında Üniversitelerarası Kurula bilgi vermek, (3) Üniversitenin yatırım programlarını, bütçesini ve kadro ihtiyaçlarını, bağlı birimlerinin ve üniversite yönetim kurulu ile senatonun görüş ve önerilerini aldıktan sonra hazırlamak ve Yükseköğretim Kuruluna sunmak, (4) Gerekli gördüğü hallerde üniversiteyi oluşturan kuruluş ve birimlerde görevli öğretim elemanlarının ve diğer personelin görev yerlerini değiştirmek veya bunlara yeni görevler vermek, (5) Üniversitenin birimleri ve her düzeydeki personeli üzerinde genel gözetim ve denetim görevini yapmak, (6) Bu kanun ile kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.
Üniversitenin ve bağlı birimlerinin öğretim kapasitesinin rasyonel bir şekilde kullanılmasında ve geliştirilmesinde, öğrencilere gerekli sosyal hizmetlerin sağlanmasında, gerektiği zaman güvenlik önlemlerinin alınmasında, eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin devlet kalkınma plan, ilke ve hedefleri doğrultusunda planlanıp yürütülmesinde, bilimsel ve idari gözetim ve denetimin yapılmasında ve bu görevlerin alt birimlere aktarılmasında, takip ve kontrol edilmesinde ve sonuçlarının alınmasında birinci derecede yetkili ve sorumludur.”
“İta amirliği, mali denetim” başlıklı 57’nci maddesi:
“Yükseköğretim üst kuruluşları ile yükseköğretim kurumlarının bütçeleri, genel ve katma bütçelerin bağlı bulunduğu esaslara uygun olarak hazırlanır, yürürlüğe konur ve denetlenir.
İta amiri, üst kuruluşlarda başkan, üniversitelerde rektördür. Bu yetki uygun görülen ölçüde gerektiğinde yardımcılara, dekanlara, enstitü ve yüksekokul müdürlerine, üst kuruluşlara bağlı birim başkanlarına ve üst kuruluş ve üniversite genel sekreterlerine devredilebilir. (Ek cümle: 1/3/2006-5467/4 md.) Vakıf üniversitelerinde itâ amiri mütevellî heyet başkanıdır.”
Ek 9’uncu maddesi:
“(Ek: 17/8/1983 – 2880/32 md.) Vakıf yükseköğretim kurumlarının eğitim – öğretim esasları, öğretim süreleri ve öğrenci hakları ile ilgili hususlar bu Kanun hükümlerine tabidir.
[…]
Öğrencilerden alınacak ücretler mütevelli heyet tarafından tespit edilir.” 7. 31/12/2005 tarihli ve 26040 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vakıf Yükseköğretim Kurumları
Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesi:
“Bu Yönetmeliğin amacı, vakıf yükseköğretim kurumlarının kuruluş, işleyiş, gözetim ve denetimine ilişkin esasları düzenlemektir.”
“Mütevelli heyet” başlıklı 20’nci maddesi:
“Vakıf yükseköğretim kurumunun en yüksek karar organı olan mütevelli heyet, vakıf yükseköğretim kurumunun tüzel kişiliğini temsil eder.
Mütevelli heyet vakıf yönetim organı tarafından Devlet memuru olma niteliklerine sahip ve en az üçte ikisi, yükseköğrenim görmüş adaylar arasından 4 yıl süre ile seçilen en az yedi üyeden oluşur. Süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Mütevelli heyet kendi aralarında bir başkan seçer. Vakıf üniversitesi/yüksek teknoloji enstitüsünde Rektör, Vakıf meslek yüksekokulunda Müdür mütevelli heyetin tabii üyesi olup, kendisi ile ilgili konularda toplantılara katılamaz ve aynı zamanda mütevelli heyet başkanı seçilemez.
(Değişik cümle:RG-25/5/2018-30431) Kurucu vakıf yönetim kurulu ile mütevelli heyetinin üyeleri ve bunların birinci derece kan ve sıhri hısımları ile eşlerinden mütevelli heyette görev alacakların sayısı mütevelli heyetin yedi üyeden oluşması halinde ikiyi, yediden fazla üyeden oluşması halinde ise toplam mütevelli heyet üye sayısının üçte birini geçemez. Vakıf üniversitesi/yüksek teknoloji enstitüsünde Rektör, vakıf meslek yüksekokulunda Müdür dışındaki üniversite mensupları mütevelli heyette görev alamaz.
Devlet üniversitelerinde görev yapan öğretim elemanları üniversitesinden gerekli iznin alınmış olması kaydı ile vakıf yükseköğretim kurumları mütevelli heyetinde görev alabilirler. Mütevelli heyet üyelerinin isimleri mütevelli heyet başkanlığınca Yükseköğretim Kuruluna bildirilir.
Mütevelli Heyet üyeliği fahridir. Ancak; Kurucu Vakıf Yönetim Kurulu kararı ile Mütevelli Heyet üyelerine toplantıya katılma yol ve huzur hakkı verilebilir. Verilecek miktar bir yılda onikiyi geçmemek üzere katılacakları her toplantı için 2547 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde Yükseköğretim Genel Kurulu üyeleri için öngörülen ücreti aşamaz. Mütevelli heyet başkan ve üyelerine bunun dışında herhangi bir suretle başkaca bir ödeme yapılamaz.
Mütevelli heyet, yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını, öğretim elemanı dışındaki personelin terfilerini ve görevden alınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini kabul eder ve uygulamaları izler. Öğrencilerden alınacak ücretleri tespit eder. Ayrıca Yükseköğretim Kurulu’nun olumlu görüşü alınmak suretiyle vakıfça hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür.
Mütevelli heyetin yedi kişiden az olmamak üzere kaç kişiden oluşacağı, devlet memuru olabilme ve yükseköğretim görmüş olma şartları yanında, başka niteliklerin aranıp aranmayacağına ilişkin kararlar ve seçime ilişkin usul ve esaslar ile seçilen veya ayrılan başkan ve üyeler Yükseköğretim Kurulu’na en geç bir ay içinde bildirilir.
Mütevelli heyet kararları usulüne uygun olarak karar defterine yazılarak başkan ve üyeler tarafından imzalanır.”
“Uygulanacak hükümler” başlıklı 32’nci maddesi:
“Vakıf yükseköğretim kurumları 2547 sayılı Kanunun vakıf yükseköğretim kurumları ile ilgili ek
Maddelerinde aksine bir hüküm bulunmadığı sürece 2547 sayılı Kanunun bütün hükümlerine uymakla yükümlüdürler.”
8. 12/10/2004 tarihli ve 25611 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bilkent Üniversitesi Ana
Yönetmeliği’nin “Mütevelli Heyet” başlıklı 6’ncı maddesi:
“Mütevelli Heyet, Kurucu Vakıflar Genel Kurulu tarafından seçilmek üzere kanun ve yönetmeliklerde öngörülen şartlara ve niteliklere sahip en az 7, en çok 32 kişiden oluşur. Tabii üyeler bu sayının dışındadır.
Kurucu Vakıflar Genel Kurulu Başkanı veya görevlendireceği temsilcisi ile Rektör, Rektör bulunmadığı takdirde görevlendireceği rektör yardımcısı Mütevelli Heyetin tabii üyeleridir.
Mütevelli Heyet üyelerinin adları seçildikleri tarihi izleyen otuz gün içinde Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığına bildirilir.
Mütevelli Heyetteki her üyenin hizmet süresi dört yıldır. Bir üyenin süresinin bitmesi veya başka nedenlerle ayrılması halinde yerini alacak yeni üyeler dört yıl için seçilirler. Süresi biten üyeler yeniden seçilebilirler.
Mütevelli Heyet üyelerinden herhangi birinin süresi bitmeden görevinden alınabilmesi için, Kurucu
Vakıflar Genel Kurulu üye tam sayısının en az üçte ikisinin öneri lehinde oy kullanması gerekir.
Mütevelli Heyetin tabii üyesi olan Rektör, Mütevelli Heyet Başkanlığına seçilemez. Mütevelli Heyet üyeliği fahridir; üyeler toplantıya katılma ve Mütevelli Heyet çalışmaları ile ilgili fiili harcamalar dışında ücret veya huzur hakkı almazlar.
Mütevelli Heyet, Üniversitenin tüzel kişiliğini temsil eder. Mütevelli Heyet, Üniversite’nin her yönden verimli çalışabilmesi için bu Ana Yönetmeliğin hükümlerine aykırı olmayan ve tamamlayıcı nitelikte bulunan yönetmelikleri ve yönergeleri çıkarır; Üniversite organlarınca hazırlanan yönetmelik ve yönerge taslaklarını inceleyerek yayınlanmasını sağlar.
Mütevelli Heyet, Üniversitede teknoparkların kurulmasına, kapatılmasına veya birleştirilmesine doğrudan karar verir; Üniversitede hazırlık okullarının, meslek yüksekokullarının, uygulama ve araştırma merkezlerinin, fakülte ve yüksekokulları oluşturan akademik birimlerin, fakülte, enstitü ve yüksekokulların kurulması, kapatılması veya birleştirilmesi hususunda Üniversite Senatosu tarafından alınan kararları değerlendirerek Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına sunar. Mütevelli Heyet, fakülte, enstitü ve yüksekokulları oluşturan akademik birimlerin yönetimiyle ilgili kararlar alır.
Mütevelli Heyet, Üniversitede görevlendirilecek yöneticiler, öğretim elemanları ve diğer personel ile ilgili statüleri tespit eder; gerektiğinde bunların sözleşmelerini yapar, atamalarını, terfilerini ve görevden alınmalarını onaylar; öğrencilerden alınacak ücretleri tespit eder ve onayına sunulan Üniversite bütçesini inceleyerek onaylar, bütçe uygulamalarını izler.
Mütevelli Heyet, Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşünü aldıktan sonra Rektörü atar. Rektör, Rektör atanması ve Rektör’le ilgili özlük işlerinin görüşüldüğü toplantılara katılamaz.
Mütevelli Heyet, yetkilerinin bir kısmını uygun gördüğü ölçü ve süreyle Başkan’a, Rektör’e ve
Üniversite’nin diğer organlarına devredebilir.
Mütevelli Heyet yılda en az dört defa toplanır; çalışmalarını bizzat kuracağı veya Başkanlıkça kurulacak daimi ve geçici komiteler aracılığıyla sürdürebilir.
Mütevelli Heyet, mali konularda ve bütçenin uygulanmasında yetkili olmak üzere üç üyeden oluşan bir
İzleme Komitesi atar.”
“İta Amiri” başlıklı 19’uncu maddesi:
“Üniversitenin İta Amiri Rektördür. Rektör bu yetkiyi uygun gördüğü ölçüde Rektör Yardımcılarına, Dekanlara veya gerektiğinde diğer yöneticilere verebilir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuru, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici 83’üncü madde kapsamında “öğrenci affı”ndan faydalanmak için ilişiğinin kesildiği Bilkent Üniversitesine başvuru yapan ve başka bir üniversiteye yatay geçiş yapma amacında olan başvuranın, kaydının yenilenmesi için 1500 TL başvuru ücreti ile öğrenim ücreti istenmesine itirazı hakkındadır.
11. Dosya kapsamında Bilkent Üniversitesi tarafından sunulan bilgi ve belgelerde, Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Dostane Çözüm” başlıklı 33/A maddesine istinaden başvuranın, af başvurusunu tamamlamasını takiben 2023 yılı Ekim ayına kadar yatay geçiş işlemlerini tamamlaması kaydı ile 2022- 2023 Bahar Yarıyılı’na eğitim ücreti ödemeksizin kayıt yaptırabileceğinin belirtildiği görülmüş, bu itibarla eğitim ücreti yönünden uyuşmazlığın dostane çözüm ile sona erdiği, bununla birlikte başvuru ücreti yönünden ise, uyuşmazlığın devam ettiği anlaşılmıştır.
12. Uyuşmazlık konusuna ilişkin idare tarafından yapılan açıklamada; öğrenci affı başvuru ücretinin, üniversite ile ilişkisi önceki yarıyıllarda kesilmiş ve öğrenci affı ile yeniden kayıt yaptırmak için başvuran öğrencilerin başvurularının işleme konulmasından sonuçlandırılmasına kadar yapılan işlemlere istinaden alınmakta olduğu, eğitim ücreti içinde değerlendirilmediği, Bilkent Üniversitesi Ana Yönetmeliği’nin 19’uncu maddesi uyarınca, Üniversite’nin ita amirinin Rektör olduğu, bu itibarla Üniversitede alınacak başvuru ücretlerine ilişkin kararların Rektörlük makamınca verilmekte ve uygulanmakta olduğu, başvuru konusu olay ile ilgili başvuru ücretinin de Rektörlük makamınca belirlenerek ilgili kişilere duyurulmuş olduğu, bu konuda ayrıca bir Mütevelli Heyeti kararı bulunmadığı ifade edilmektedir.
13. 2547 sayılı Kanun’un Geçici 83’üncü maddesinde, bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Yükseköğretim Kurulunun yetkili olduğu hüküm altına alındığından, konuya ilişkin
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından görüş istenmiş, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından verilen yanıtta, söz konusu hususun 04/08/2023 tarihli Vakıf Yükseköğretim Komisyonu toplantısında değerlendirilerek başvuru ücretine ilişkin işlemin üniversitenin uhdesinde olduğu sonucuna varıldığı, bu nedenle başvuranın durumuna ilişkin hususun ilgili üniversitenin yetkili kurulları tarafından değerlendirilerek işlem tesis edilmesi gerektiği bildirilmiştir.
14. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ek 9’uncu maddesinde, öğrencilerden alınacak ücretlerin mütevelli heyet tarafından tespit edileceği açıkça hüküm altına alınmıştır. Nitekim Vakıf Yükseköğretim
Kurumları Yönetmeliği’nin 20’nci maddesinde ve Bilkent Üniversitesi Ana Yönetmeliği’nin 6’ncı
maddesinde de, aynı hükme yer verilmiştir. Ancak idare tarafından, başvuru ücretine ilişkin kararın
Mütevelli Heyet tarafından değil Rektörlük tarafından alındığı ifade edilmiştir. 2547 sayılı Kanun ve ilgili alt mevzuat uyarınca uyuşmazlığa konu başvuru ücretinin Mütevelli Heyet kararı ile öngörülmesi gerektiği açık olup bu konuda Mütevelli Heyet kararı ile Rektörlüğe yetki verildiğine dair herhangi bir belge sunulmadığından, somut olayda Mütevelli Heyet kararı olmadan Rektörlük kararı ile öğrencilerden başvuru ücreti talep edilmesinin hukuka uygun olduğunu kabul etmek mümkün görülmemektedir.
15. Tüm bu açıklamalar çerçevesinde; 2547 sayılı Kanun ve ilgili alt mevzuat uyarınca öğrencilerden alınacak ücretlerin Mütevelli Heyet tarafından tespit edilmesi gerektiği, ancak uyuşmazlığa konu olayda başvuru ücretini düzenleyen Mütevelli Heyet kararı bulunmadığı, mevcut durumda öğrencilerden istenen başvuru ücretinin Rektörlük kararına dayandırılmasında hukuka uyarlık bulunmadığı, bu itibarla başvuranın, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici 83’üncü maddeden faydalanma talebinin, başvuru ücretini ödemediği gerekçesiyle reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı değerlendirilmiş olup 2023 yılı Ekim ayına kadar yatay geçiş işlemlerini tamamlaması kaydı ile “öğrenci affı”ndan faydalandırılması için başvurandan başvuru ücreti talep edilmemesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir.
17. İdarenin açıklamalarında, Bilkent Üniversitesi Ana Yönetmeliği uyarınca ita amirinin Rektör olduğu belirtilmişse de, söz konusu hükmün 2547 sayılı Kanun’un 57’nci maddesinde yer alan “Vakıf üniversitelerinde itâ amiri mütevellî heyet başkanıdır.” hükmüne aykırı olduğu, zira Vakıf Yükseköğretim
Kurumları Yönetmeliği’nin 20’nci maddesi ve Bilkent Üniversitesi Ana Yönetmeliği’nin 6’ncı maddesinde, Rektörün mütevelli heyet başkanı seçilemeyeceğinin ifade edildiği, dolayısıyla Rektörün aynı zamanda mütevelli heyet başkanı ve dolayısıyla ita amiri olmasının hukuken mümkün olmadığı, bu itibarla idarenin iyi yönetim ilkelerinden “kanunlara uygunluk” ilkesine uygun davranmadığı değerlendirildiğinden, idarenin işlem ve eylemlerinde bu hususa dikkat etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 6328 sayılı Kanun’un “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu ve yargı yolu başvurana 26/07/2023 tarihli ve sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvurandan başvuru ücreti istenmeksizin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici 83’üncü maddeden faydalandırılması hususunda İHSAN DOĞRAMACI BİLKENT ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İhsan Doğramacı Bilkent
Üniversitesi Rektörlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve İHSAN DOĞRAMACI BİLKENT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi