|
ÖZET: Başvuran, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nde doçent olarak görev yaptığı süre zarfında, Akademik Teşvik Ödeneği Başvuru Rehberi’nde yer alan alan endeksleri uygulamasının kendisine akademik mağduriyet yarattığını iddia etmiştir. Rehberde bazı doçentlik temel alanları için “Bu temel alan için geçerli alan endeksi yoktur.” ifadesinin yer alması, başvuranın akademik teşvik başvurusunda hak kaybına uğramasına neden olduğunu öne sürmüştür. İdare ise, başvuranın herhangi bir hak kaybı yaşamadığını ve akademik teşvik sürecinin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütüldüğünü belirtmiştir.
Danıştay, başvuranın iddialarını değerlendirerek, alan endekslerinin Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından belirlendiğini ve bu çerçevede yürütülen uygulamanın hukuka uygun olduğunu tespit etmiştir. Başvuranın, akademik teşvik sürecinde herhangi bir mağduriyet yaşamadığı ve idarenin işlemlerinin Yönetmelik hükümlerine uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/8803-S.23.14273
BAŞVURU NO : 2023/1430
KARAR TARİHİ : 17/07/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın Akademik Teşvik Ödeneği Başvuru Rehberi hakkındaki şikayetleri
BAŞVURU TARİHİ : 27/01/2023
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda özetle; başvuran, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Fakültesi Yetiştiricilik Bölümünde 7 yıldır doçent olarak görev yaptığını, 03/01/2023 tarihinde Akademik Teşvik UBYS Rehber’in yayımlandığını, rehberin 15. sayfasının Alan Endeksleri bölümünde, birçok doçentlik temel alanı için “Bu temel alan için geçerli alan endeksi yoktur.” şeklinde uygulama bulunduğunu, bu uygulamanın kendisini akademik mağduriyete uğrattığını, ÜAK’ın 2022 yılı Ekim Dönemi Doçentlik başvuru şartlarında ilgili temel alanları ile ilgili hiçbir kısıtlama getirilmediğini, idarenin kendisine gönderdiği ret yazısında konu ile ilgili “ÜAK Doçentlik Başvuru şartı belgesinde Alan İndekslerinin hangileri olduğu belirtilmemişse “Diğer
İndeksler” kategorisinde değerlendirilebilir.” şeklideki açıklamasının akademik etik ve hukuka uygun olmadığını belirterek yasal dayanağı olmayan söz konusu uygulamanın iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu hakkında Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Rektörlüğünden alınan 10/03/2023 tarihli ve sayılı yazı ve eklerinde;
2.1. Başvurana ait 2023 Yılı Akademik Teşvik Ödeneği başvuru dosyasının incelendiği ve yapılan incelemede Akademik Teşvik Ödeneği sürecinde başvuru sahibinin herhangi bir hak kaybı ve mağduriyet yaşamadığının, YÖKSİS başvurusunda beyan ettiği faaliyetleri ile aldığı puanın örtüştüğünün tespit edildiği,
2.2. Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinin 3 üncü maddesine göre, bu Yönetmeliğin uygulanmasında; alan endekslerinin, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından hazırlanıp Yükseköğretim Kurulunca onaylanan doçentlik başvurusu için kabul edilen endeksleri ifade ettiği,
2.3. Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin 3 üncü fıkrasına göre, Akademik Teşvik Düzenleme, Denetleme ve
İtiraz Komisyonunun, başvurular başlamadan önce uygulama usul ve ilkelerinin belirlenerek duyurulmasından, akademik teşvik başvuru takviminin hazırlanmasından, yürütülmesinden ve ödeme yapılacak yılın 15 Şubat tarihine kadar sürecin tamamlanmasından sorumlu olduğu,
2.4. Akademik Teşvik Puan Tablosunda, alan endekslerinin (ÜAK tarafından tanımlanan alanlar için)
kapsamındaki dergilerde yayımlanmış araştırma makalesi vb şekilde puanlanmakta olduğu, başvurulara esas olmak üzere alan indekslerinin, ÜAK sayfasındaki Doçentlik Başvuru şartlarından Bilim Alanlarına girilmek sureti ile kontrolünün gerçekleştirilebileceği, ÜAK Doçentlik Başvuru şartı belgesinde Alan
İndekslerinin hangileri olduğu belirtilmemişse “Diğer İndeksler” kategorisinde değerlendirilebileceği,
“ÖRNEK: Örneğin Eğitim Bilimleri Temel Alanı için ÜAK Doçentlik Başvuru Şartları belgesinin 5.
Sayfasında: “Alan İndeksleri= Isı Database’e giren eğitimle ilgili indeksler: Australian Education Index, British Education Index, Journals Indexed in ERIC, Education Full Text (H. W. Wilson) Database
Covarage List” ifadesi bulunduğu için EĞİTİM BİLİMLERİ TEMEL ALANINDA akademik teşvik başvurusu yapan öğretim elemanları alan indeksi olarak tanımlanmış olan bu indeksleri (Isı Database’e giren eğitimle ilgili indeksler: Australian Education Index, British Education Index, Journals Indexed in
ERIC Education Full Text (H. W. Wilson) Database Covarage List) alan indeksi olarak belirtebilir.
Örnekteki gibi “Alan İndeksi” ifadesi ile tanımlı indeksler varsa bunlar Alan İndeksi olarak kullanılabilir.
Bunun dışındaki indeksler Akademik Teşvik Yönetmeliğinin alan indeksleri tanımına (Madde 3-b)
uymamaktadır, bu durumda diğer indeksler kategorisinde kullanılabilir. Sonuç: ÜAK tarafından belirlenen doçentlik temel alanında Alan İndeksleri belirtilmediğinden SSCI, SCI, SCI- Expanded veya AHCI ile
ULAKBİM TR Dizin dışındaki indekslerde taranan dergiler Diğer Uluslararası Hakemli Dergi olarak değerlendirilecektir.”
2.5. Her üniversitenin Akademik Teşvik Düzenleme, Denetleme ve İtiraz Komisyonunun usul ve esaslar (rehber, el kitapçığı vb.) ile uygulama takvimi gibi konularda karara vardığı, Yönetmeliği farklı yorumlayıp bazı konularda farklı kararların alınmasının olası olduğu,
2.6. Ülke genelinde her Üniversitenin Akademik Teşvik Düzenleme, Denetleme ve İtiraz Komisyonunun farklı kişilerden oluşturulup Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğine uygun olarak hizmet vermeye çalıştığı, bununla birlikte ilgili yönetmeliğin 18.12.2015, 31.12.2016, 27.06.2018, 17.01.2020 tarihlerinde değiştiği, her yönetmelik değişikliği çerçevesinde alınan kararlar ve hazırlanan usul ve esaslar ile rehber, el kitapçığı vb dokümanlarda değişiklik ve revize yapılabildiği, başvuranın yaptığı değerlendirmenin ülke genelindeki 208 üniversite ile orantılandığında teşvik uygulamasındaki genel yaklaşımı aktarmaktan oldukça uzak kaldığı, Yönetmeliğe uygun sıfırdan bir rehber oluşturmanın zorluğu nedeni ile bazı üniversitelerin başka Üniversitelerin rehberlerinden faydalandıkları, Amasya ve Galatasaray
Üniversitelerinde 139’ar endeks alan endeksi olarak kabul edilirken, Gazi’de 211, Yıldız Teknik
Üniversitesinde ise 209 tane endeks alan endeksi olarak kabul edildiği,
2.7. İlgili Üniversitelerin rehberlerindeki alan endeksleri ile ilgili açıklamalar incelendiğinde;
“-Yıldız Teknik Üniversitesi: Alan indekslerine giren dergiler için, ilgili derginin ÜAK tarafından doçentlik başvurusunda kabul edilen,…
-Gazi Üniversitesi: Bu liste alan indekslerinin bulunmasında yardımcı nitelikte olup, listenin dışında olan
Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı (ÜAK) tarafından tanımlanan temel alanlarda tarama yapan alan indeksleri de listeye dâhildir. Alan indekslerine giren dergiler için, ilgili derginin ÜAK tarafından doçentlik başvurusunda kabul edilen,…
-Galatasaray Üniversitesi: Alan dizinlerine giren dergiler için, ilgili derginin Üniversitelerarası Kurul tarafından doçentlik başvurusunda kabul edilen,…
-Amasya Üniversitesi Rehberi: Bu alan indekslerinin bulunmasında yardımcı nitelikte olup, listenin dışında olan Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı (ÜAK) tarafından tanımlanan temel alanlardaki tarama yapan alan indeksleri de listeye dahildir.)”
ifadelerinin görüldüğünü,
2.8. Başvuranın belirttiği liste yayınlayan Üniversitelerin de vurgu ve kısıtlama yaptığı hususun, Akademik
Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinin tanımlar bölümünde; Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından hazırlanıp Yükseköğretim Kurulunca onaylanan doçentlik başvurusu için kabul edilen endeksleri ifade ettiği belirtilen “Alan endeksleri” olduğu, örnek gösterilen Üniversitelerin yayınladıkları listenin sadece seçim ve endeks bulmayı kolaylaştırmak üzere bilgi amaçlı oldukları,
2.9. Üniversitelerinin akademik teşvik sürecini; Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğine uygun olarak gerçekleştirdiği, başvuru konuya ilişkin hatalı bir işlem tespit edilmediği, ayrıca adı geçenin akademik teşvik hususunda hak mahrumiyetine uğramadığının görüldüğü, bu nedenlerle başka bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığı
hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 3.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” 3.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim
elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:
5.1.“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”, 5.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.”, 5.3. “Üniversitelerarası Kurul” başlıklı 11 inci maddesinin (b) fıkrasında; “Üniversitelerarası Kurul akademik bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: … (5) Doktora ile ilgili esasları tespit etmek ve yurt dışında yapılan doktoraları, doçentlik ve profesörlük unvanlarını değerlendirmek, …”,
6. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’nun:
6.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı, 4/11/1981 tarih ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununda yer alan öğretim elemanları tanımına giren personeli sınıflandırmak, aylıklarını ve ek göstergelerini düzenlemek, derece yükseltilmesi ve kademe ilerlemesinin şekil ve şartları ile, sosyal haklardan yararlanma, ek ders ücreti, üniversite, idari görev ve geliştirme ödeneklerinin miktarını tespit etmek, emekli ve yabancı öğretim elemanlarının sözleşmeli olarak çalıştırılma usul ve esaslarını belirlemektir.
6.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu Kanun 4/11/1981 tarih ve 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununa tabi üniversite öğretim elamanlarının aylık, ödenek ve sair özlük haklarını kapsar.”, 6.3. “Akademik teşvik ödeneği” başlıklı Ek 4 üncü maddesinde; “Her bir takvim yılı için, bir önceki yıl, bilim, teknoloji ve sanata katkı sağlayıcı nitelikte yurt içinde veya yurt dışında sonuçlandırılan proje, araştırma, yayın, tasarım, sergi, patent ile çalışmalarına yapılan atıflar, bilim kurulu bulunan uluslararası düzeydeki toplantılarda tebliğ sunma ve almış olduğu akademik ödüller esas alınarak öğretim elemanları için yüz puan üzerinden yıllık akademik teşvik puanı hesaplanır.
…
Bilim alanlarının özellikleri ve öğretim elemanlarının unvanlarına göre akademik teşvik puanlarının hesaplanmasında esas alınacak faaliyetlerin ayrıntılı özellikleri ve bu faaliyetlerin puan karşılıkları, akademik teşvik toplam puanının %30’unu geçmemek üzere her bir akademik faaliyet türünün toplam puanın hesaplanmasındaki ağırlıkları, akademik teşvik puanının hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar ile
bu hesaplamaları yapacak komisyonun oluşumu ile diğer hususlar Cumhurbaşkanı tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir…”, 7. 27/6/2018 tarihli ve 30461 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Akademik Teşvik Ödeneği
Yönetmeliğinin; 7.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı; Devlet yükseköğretim kurumları kadrolarında bulunan öğretim elemanlarına yapılacak olan akademik teşvik ödeneğinin uygulanmasına yönelik olarak, bilim alanlarının özellikleri ve öğretim elemanlarının unvanlarına göre akademik teşvik puanlarının hesaplanmasında esas alınacak faaliyetlerin ayrıntılı özellikleri ve bu faaliyetlerin puan karşılıkları, akademik teşvik toplam puanının %30’unu geçmemek üzere her bir akademik faaliyet türünün toplam puanın hesaplanmasındaki ağırlıkları, akademik teşvik puanının hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar ve bu hesaplamaları yapacak komisyonun oluşumu ile diğer hususları belirlemektir.
Bu Yönetmelik hükümleri, Milli Savunma Üniversitesi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ve Polis
Akademisi kadrolarında bulunan öğretim elemanları hakkında da uygulanır.”, 7.2. “Dayanak” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Yönetmelik, 11/10/1983 tarihli ve 2914 sayılı
Yükseköğretim Personel Kanununun ek 4 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.”, 7.3. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;…b)
Alan endeksleri: Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından hazırlanıp Yükseköğretim Kurulunca onaylanan doçentlik başvurusu için kabul edilen endeksleri,…e) Komisyon: Akademik teşvik düzenleme, denetleme ve itiraz komisyonunu,… s) YÖKSİS: Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Ortak Veri
Tabanını,…ifade eder.”, 7.4. “Akademik teşvik düzenleme, denetleme ve itiraz komisyonu” başlıklı 4 üncü maddesinde, “(1)
Bu Yönetmelikte kendisine verilen görevleri yerine getirmek üzere yükseköğretim kurumları bünyesinde yüksek akademik teşvik puanına sahip öğretim üyelerinden her bir doçentlik temel alanından en az bir kişi olmak üzere rektörün her bir üyelik için önereceği üç aday arasından senato tarafından seçilen üyelerden oluşan akademik teşvik düzenleme, denetleme ve itiraz komisyonu kurulur. Komisyonun başkanlığını rektör tarafından görevlendirilen rektör yardımcısı yürütür. Komisyon, başkan hariç en az dört üyeden oluşmak koşuluyla iki yıl süreyle seçilir. Süresi biten üye yeniden seçilebilir. Üyeliğin herhangi bir sebeple boşalması halinde kalan süreyi tamamlamak üzere aynı usulle yeni üye seçilir.
(2) Komisyon, başkan dahil üye tamsayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar alır. Oyların eşit olması halinde komisyon başkanının oyu yönünde karar alınmış sayılır.
Üyeler çekimser oy kullanamaz.
(3) Komisyon, başvurular başlamadan önce uygulama usul ve ilkelerinin belirlenerek duyurulmasından, akademik teşvik başvuru takviminin hazırlanmasından, yürütülmesinden ve ödeme yapılacak yılın 15 Şubat tarihine kadar sürecin tamamlanmasından sorumludur.
(4) Komisyon, faaliyetlerin belgelendirilmesinde ve faaliyet türleri içerisinde sınıflandırılmasında oluşan tereddütlerin giderilmesinde nihai karar merciidir.” hükümleri yer almaktadır.
8. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Akademik Teşvik Ödeneği 2023 Başvuru Rehberinin;
8.1. “Amaç” başlıklı bölümünde, “Bu rehberin amacı; 14 Mayıs 2018 tarihli ve 11834 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği” ve 2043 Karar sayılı
17.01.2020 tarih ve 31011 Sayılı Resmi Gazete ‘de yayınlanan “Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinde
Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” kapsamında; Üniversitemizde öğretim elemanlarına başvuru belgelerini hazırlama konusunda yardımcı olmak, birim komisyonlarının ve üst komisyonunun işleyişini hızlandırarak değerlendirmelerin doğru bir şekilde sonuçlandırılmasını sağlamaktır,” 8.2. “Kapsam” başlıklı bölümünde, “Bu Rehber; Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi kadrosunda bulunan Öğretim Elemanlarına Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği* esas alınarak bilim alanlarının özellikleri ve akademik teşvik puanlarının hesaplanmasında dikkate alınacak faaliyetlerin dokümanlarına yönelik bilgilendirmeleri kapsar.”, 8.3. “Akademik teşvik düzenleme, denetleme ve itiraz komisyonu” başlıklı bölümünde, “Uygulama usul ve ilkelerinin belirler, başvuru takvimini hazırlar ve duyurur. Birim akademik teşvik başvuru ve inceleme komisyonlarından gelen başvuruları değerlendirip ilan eder. Süresi içerisinde yapılacak itirazları değerlendirir. Hazırladığı karar tutanağını, başvurularla ilgili değerlendirme raporunu ve ekinde puan tablosunu ıslak imzalı olarak rektörlüğe teslim eder. Nihai sonuçları açıklar. Usule uygun beyanda bulunmayan başvuru sahipleri ile ilgili inceleme talep eder. Sürecin yürütülmesi ve sonuçlandırılmasında
Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği kapsamında sorumludur.”, 8.4. “Alan endeksleri” başlıklı bölümünde, “Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği’ne göre Alan endeksleri; Üniversiteler Arası Kurul (ÜAK) Başkanlığı tarafından hazırlanıp Yükseköğretim Kurulunca (YÖK) onaylanan doçentlik başvurusu için kabul edilen endekslerini ifade etmektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Fakültesi Yetiştiricilik Bölümünde doçent olarak görev yapan başvuran, üniversitesinin Akademik Teşvik Ödeneği Başvuru Rehberinin Alan
Endeksleri bölümünde, birçok doçentlik temel alanı için “Bu temel alan için geçerli alan endeksi yoktur.” şeklinde uygulama bulunduğunu, bu uygulamanın kendisini akademik mağduriyete uğrattığını, ÜAK
Doçentlik Başvuru şartı belgesinde Alan İndekslerinin hangileri olduğunun belirtilmemesi halinde “Diğer
İndeksler” kategorisinde değerlendirme yapılmasının akademik etiğe ve hukuka uygun olmadığını belirterek söz konusu uygulamanın iptal edilmesini talep etmektedir.
11. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Rektörlüğü, akademik teşvik sürecinin Akademik Teşvik
Ödeneği Yönetmeliğine uygun olarak gerçekleştirdiğini, başvuru konusuyla ilgili olarak hatalı bir işlemin söz konusu olmadığını, başvuranın akademik teşvik hususunda hak mahrumiyetine uğramadığını ifade etmektedir.
12. Anayasamızın 130 uncu maddesinde, üniversitelerin “kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe” sahip olduğu ifade edildikten sonra, yükseköğretim kurumlarının organları ile işleyişleri, bu kurumlardaki öğretim düzeyleri ile süreleri, yükseköğretime giriş, devam vb. konuların kanunla düzenleneceği, yine
Anayasamızın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasanın aktarılan hükümleri ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmıştır. Söz konusu Anayasa maddeleri doğrultusunda çıkartılan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve 2914 sayılı
Yükseköğretim Personel Kanunu ile yükseköğretim kurumlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğrenciler, öğretim elemanları ve diğer personel ile ilgili temel esaslar düzenlenmiştir.
13. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun ek 4 üncü maddesi ile akademik teşvik ödemelerine ilişkin usul ve esaslar ile bu hesaplamaları yapacak komisyonun oluşumu ile diğer hususların
Cumhurbaşkanı tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmış, Akademik
Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinin 4 üncü maddesine istinaden, Yönetmelikte kendisine verilen görevleri yerine getirmek üzere yükseköğretim kurumları bünyesinde Akademik teşvik düzenleme, denetleme ve itiraz komisyonu kurulacağı belirtilmiştir.
14. Bu çerçevede, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi bünyesinde Akademik teşvik düzenleme, denetleme ve itiraz komisyonu kurulmuş ve söz konusu komisyon tarafından Akademik Teşvik Ödeneği
2023 Başvuru Rehberi hazırlanmıştır. Söz konusu Rehberin “Alan endeksleri” başlıklı bölümünde,
“Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği’ne göre Alan endeksleri; Üniversiteler Arası Kurul (ÜAK)
Başkanlığı tarafından hazırlanıp Yükseköğretim Kurulunca (YÖK) onaylanan doçentlik başvurusu için kabul edilen endekslerini ifade etmektedir.” açıklamasına yer verilmiş; ENDEKSLER tablosunda doçentlik temel alanlarına ait alan endeksleri belirtilmiş, bazı alanlar için “Bu temel alan için geçerli alan endeksi yoktur.” denilerek alan endeksi belirtilmemiştir.
15. ’nın Akademik Teşvik Ödeneği Başvuru Rehberinin Alan Endeksleri bölümünde, birçok doçentlik temel alanı için “Bu temel alan için geçerli alan endeksi yoktur.” şeklindeki uygulamanın akademik mağduriyet yarattığı yönündeki iddiasına bakıldığında; alan endekslerinin, Üniversitelerarası
Kurul Başkanlığı tarafından hazırlanıp Yükseköğretim Kurulunca onaylanan doçentlik başvurusu için kabul edilen endeksleri ifade ettiği, alan endekslerinin, ÜAK sayfasındaki Doçentlik Başvuru şartlarından
Bilim Alanlarına girilmek sureti ile kontrolünün gerçekleştirilebileceği, ÜAK Doçentlik Başvuru şartı belgesinde alan endekslerinin hangileri olduğu belirtilmemişse “Diğer İndeksler” kategorisinde değerlendirilebileceği, dolayısıyla ÜAK ve YÖK tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde yürütülen söz konusu uygulamanın akademik mağduriyete sebebiyet vermediği değerlendirilmiştir. Kaldı ki idare tarafından başvurana ait 2023 Yılı Akademik Teşvik Ödeneği başvuru dosyasının incelendiğinde Akademik
Teşvik Ödeneği sürecinde ’nın herhangi bir hak kaybı ve mağduriyet yaşamadığının, YÖKSİS başvurusunda beyan ettiği faaliyetleri ile aldığı puanın örtüştüğünün tespit edildiği görülmüştür.
16. Öğretim elemanlarına yapılacak olan akademik teşvik ödeneğinin uygulanma sürecinin, her yükseköğretim kurumunun kendi Akademik Teşvik Düzenleme, Denetleme ve İtiraz Komisyonu tarafından yürütüldüğü ve bu süreçte üniversitelerde usulen farklı işleyişlerin bulunması mümkün olmakla birlikte tesis edilen tüm işlemlerin Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğine uygun olmasının zorunlu olduğu açıktır. Bu çerçevede, ’nın birçok üniversitenin alan endekslerini kendi belirlediği
veya hiçbir sınırlama-kısıtlama getirmedikleri yönündeki iddiasına bakıldığında; üniversitelerin rehberlerindeki alan endeksleri ile ilgili açıklamaların incelenmesinden, akademik teşvik uygulamalarında, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından hazırlanıp Yükseköğretim Kurulunca onaylanan doçentlik başvurusu için kabul edilen endeksleri ifade eden alan endekslerinin esas alınmakta olduğu, örnek gösterilen Üniversitelerin yayınladıkları listelerin bilgi amaçlı oldukları görülmüştür.
17. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi tarafından akademik teşvik sürecinde tesis edilen işlemlerde, Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğine aykırı bir durumun bulunmadığı anlaşılmıştır.
18. Bu çerçevede; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın
Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu
kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Çanakkale İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi