|
ÖZET: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi mezunu bir başvuran, yüksek lisans diplomasının kargo ile gönderilmesi talebinde bulunmuştur. Üniversitenin “Diploma, Sertifika ve Belgeler İle İlgili Yönerge”si gereği, diplomaların yalnızca hak sahiplerine veya noter onaylı vekillerine teslim edilebileceği belirtilmiştir. Ayrıca, diplomaların kıymetli evrak niteliğinde olması nedeniyle kayıp veya tahribat riskinin bulunduğu, bu nedenle kargo ile gönderim yapılmadığı ifade edilmiştir.
Yapılan değerlendirmede, başvuranın talebinin Yönergeye uygun olmadığı ve kargo ile gönderim sonucu oluşabilecek sorunların dikkate alındığı sonucuna varılmıştır. Başvuranın e-Devlet üzerinden “Mezun Belgesi” alabileceği de hatırlatılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın diplomasının kargo ile gönderilmesi talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/10155-S.23.16307
BAŞVURU NO : 2023/4695
KARAR TARİHİ : 11/08/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın yüksek lisans diplomasının kargoyla tarafına gönderilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04/04/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle; Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü “Eğitim
Yönetimi ve Teftişi” tezsiz yüksek lisans bölümümü tamamlayarak 17/06/2022 tarihinde mezun olduğunu, öğrenci işleri birimini telefonla arayarak yüksek lisans diploması nasıl alabileceğini sorduğunu ve şahsen alabileceği gibi noterden vekâlet vereceği bir kişiye de verilebileceğini öğrendiğini, Hoca Ahmet Yesevi
Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi gibi bazı üniversitelerde lisans ve yüksek lisans diplomalarını mezun olan öğrencilerin adresine iadeli taahhütlü olarak posta yolu gönderirken Kütahya Dumlupınar Üniversitesinin bu yolu kullanmamasının kendisini mağdur ettiğini ve çağın gereklerine uygun olmadığını ifade ederek
Yüksek Lisans Diplomasını Üniversiteye gönderdiği dilekçesinde de beyan ettiği adresine posta yoluyla kargo masraflarını da kendi karşılayabileceği şekilde gönderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Rektörlüğü’nün konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 13/04/2023 tarih Sayı : 2023/10155-S.23.16307 – – yazısı ve eklerinden özetle;
2.1. Üniversiteleri mezun öğrencilerine diploma teslim işlemlerinin, “Kütahya Dumlupınar Üniversitesi
Diploma, Sertifika ve Belgeler İle İlgili Yönerge” sinin belgelerin teslimi ile ilgili 21’inci maddesi birinci
fıkrasında yer alan “Bu yönergede belirtilen diploma ve belgeler, yalnızca hak sahiplerinin kendilerine ya da noter onaylı vekâletnamelerini ibraz eden vekillerine teslim edilir. Hak sahibinin yurt dışında bulunması halinde, vereceği vekâletnamenin Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluklarından alınmış olması gerekir. Vefat eden kişinin diploması, istekleri halinde veraset ilamını ibraz eden kanuni mirasçılarına verilir.” hükmü kapsamında yürütülmekte olup, söz konusu mevzuat hükmü gereği ilgilinin talebi yerine getirilemediğini,
2.2. Diplomanın, mezun öğrencilere bir defaya mahsus olarak düzenlendiğinden kıymetli evrak niteliğinde değerlendirilmekte ve kayıp ya da tahribata uğrayabileceği düşünülerekten posta ya da kargo yolu ile ilgililere gönderilmemekte olduğu, diplomasını kaybedenlerin ya da tahribata uğramış olanların diplomalarının, Yükseköğretim Kurumu Başkanlığı’nın yazıları gereği tekrar düzenlenememekte olup, “İkinci Nüsha” olarak düzenlenmekte olduğu, İkinci Nüsha düzenleme işlemlerinin “Kütahya Dumlupınar
Üniversitesi Diploma, Geçici Mezuniyet Belgesi ve Diğer Belgelerin İkinci Nüshalarının Düzenlenmesi İle
İlgili Esaslar” çerçevesinde yürütülmekte olduğu,
2.3. Mezun öğrencilere posta yoluyla diplomalarının gönderilmesi durumunda kayıp, tahribat gibi diplomanın tekrar düzenlenmesi sonuçlarına sebebiyet vereceğinin düşünüldüğü,
2.4. Başvuru sahibine durumun yazı ile anlatıldığı, başvuru konusuna ilişkin olarak, başvuran veya diğer ilgililer tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı, ayrıca, mezun öğrencilerin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın e-Devlet Kapısı üzerinden sunulan “Yükseköğretim
Mezun Belgesi Sorgulama Hizmeti” ile doğruluğu barkod numarası veya karekod ile kontrol edilebilen
“Mezun Belgesi” üreterek kullanabildikleri,
Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.
5. 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “ Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim – öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”
5.2. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar:” başlıklı 44 üncü maddesinde; “ a. Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. …”
6. 14/04/2022 tarihli ve 14 Sayılı Senato Kararıyla yayımlanan Kütahya Dumlupınar Üniversitesi
Diploma, Sertifika ve Belgeler İle İlgili Yönergenin;
6.1. “Belgelerin teslimi” başlıklı 21 inci maddesinde; “(1) Bu yönergede belirtilen diploma ve belgeler, yalnızca hak sahiplerinin kendilerine ya da noter onaylı vekâletnamelerini ibraz eden vekillerine teslim edilir. Hak sahibinin yurt dışında bulunması halinde, vereceği vekâletnamenin Türkiye Cumhuriyeti
Konsolosluklarından alınmış olması gerekir. Vefat eden kişinin diploması, istekleri halinde veraset ilamını ibraz eden kanuni mirasçılarına verilir. (2) Geçici mezuniyet belgesi verilmiş ise bu belgenin aslının iadesi halinde imza karşılığında diploma teslim edilir.”
6.2. “Yeniden belge düzenlenmesi” başlıklı 22 nci maddesinde; “(1) Diploma, sertifika ve diğer belgeler düzenlendikten sonra ad, soyadı veya kimlik bilgilerinde değişiklik olması durumunda, yeni bir belge düzenlenmez. İkinci nüsha belge düzenlenmesi “Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Diploma, Geçici
Mezuniyet Belgesi ve Diğer Belgelerin İkinci Nüshalarının Düzenlenmesi İle İlgili Esaslar” a göre yapılır.”
Hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, tamamlamış olduğu Kütahya Dumlupınar Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Eğitim Yönetimi ve Teftişi Tezsiz Yüksek Lisans programı diplomasının kargo ile adresine gönderilmesi talebiyle Kurumumuza başvurmuştur.
9. İdarenin açıklamaları ile ilgili mevzuatın değerlendirilmesinden; Üniversiteleri mezun öğrencilerine diploma teslim işlemlerinin, “Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Diploma, Sertifika ve Belgeler İle İlgili
Yönerge” si doğrultusunda yapıldığı, bu Yönerge doğrultusunda diplomanın hak sahibinin kendisine ya da ve noter onaylı vekâletnamelerini ibraz eden vekillerine teslim edilebileceği, ilgili programdan mezun olan öğrenciye diplomanın bir defaya mahsus olarak düzenlendiği için kıymetli evrak niteliğinde olduğundan kargo ya da posta yoluyla ilgilisine gönderilmesi halinde kayıp ya da tahribat yaşanabileceği, diplomaların kaybolması yahut tahrip olması halinde ise diplomaların ancak “İkinci Nüsha” olarak düzenlendiği ve bunun “Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Diploma, Geçici Mezuniyet Belgesi ve Diğer Belgelerin İkinci
Nüshalarının Düzenlenmesi İle İlgili Esaslar” çerçevesinde yürütüldüğü, mezunların e-Devlet Kapısı üzerinden barkod numarası veya karekod ile kontrol edilebilen “Mezun Belgesi” üretebilecekleri anlaşılmıştır.
10. Bununla beraber üniversitelerin büyük oranda diplomaları mezunların şahsen almaları yönünde düzenleme yaptıkları, karar aldıkları bilinmekle birlikte; yapılan araştırmalar sonucu bazı üniversitelerin özellikle pandemi döneminde öğrencilerin diplomalarını almalarını kolaylaştırmak için kargo/posta yoluyla diploma gönderme işlemlerini gerçekleştirdiği görülmüştür. Çoğunlukla ilgili üniversitelerin Senato kararları ile gerçekleştirilen bu işlemlerde bazı üniversiteler şehir dışında ikamet eden öğrencinin gelememe
1 2
nedenini belirtir mazeret bildirmesini beklerken bazı üniversitelerin bu şartı da aramadığı, neticede bu konuda karar verme yetkisinin ilgili üniversitenin karar alma organında olduğu anlaşılmıştır. Başvuranın yüksek lisans öğrenimini tamamladığı Kütahya Dumlupınar Üniversitesi’nin konuyu “Kütahya
Dumlupınar Üniversitesi Diploma, Sertifika ve Belgeler İle İlgili Yönerge” si kapsamında düzenlediği ve
Yönergenin belgelerin teslimini düzenleyen 21 inci maddesinde diplomaların yalnızca hak sahiplerinin kendilerine ya da noter onaylı vekâletnamelerini ibraz eden vekillerine teslim edileceğinin açıkça düzenlendiği görülmüştür. İdarenin, başvuranın talebinin Yönergeye uygun olmadığı gibi kargo ile gönderim sonucu oluşabilecek sorunlara da işaret ederken söz konusu düzenlemeyi gerekçelendirdiği de değerlendirilmiştir. Diplomanın bir defaya mahsus düzenlenen resmi bir belge olduğu dikkate alındığında(nitekim diplomanın kaybı/çalınması gibi hallerde ikinci nüsha olduğunu belirtir bir diploma belgesi düzenlenir) İdarenin mezunlarına diplomalarını kargo yoluyla gönderim sağlanması halinde oluşacak kayıp ve aksaklıklar bakımından endişesinin yerinde olmadığını söylemek de mümkün bulunmamaktadır. Yükseköğretim Kurulunun(YÖK) konuya ilişkin bir kararı bulunmadığı bilinmekle birlikte, kıyas yapabilmek bakımından, YÖK resmi internet sitesinden “Yükseköğretimde Sorularla Tanıma 3 ve Denklik İşlemleri” hakkında bilgilendirmeler yer verdiği yazısında ; …71. Posta yoluyla Diploma
Denklik Belgesi teslim alınabilir mi? Hayır. Diploma Denklik Belgesi hukuki olarak kıymetli evrak olduğundan belgenizi elden şahsen veya resmî vekâletnameye sahip vekiliniz aracılığıyla teslim almanız
1 https://www.medipol.edu.tr/ogrenci/diploma-islemleri
2 https://kmu.edu.tr/ermenek/duyuru/2815/diplomalarin-kargo-ile-gonderilmesi-hakkinda/tr
3 https://denklik.yok.gov.tr/sikca-sorulan-sorular#:~:text=Diploma%20Denklik%20Belgesi%20olarak,vekiliniz
%20aracılığıyla%20teslim%20almanız%20gerekmektedir.
gerekmektedir.” açıklamasına yer verilmek suretiyle diploma denklik belgesini kargo yoluyla gönderme yoluna gitmediği anlaşılmıştır. Bununla beraber başvuranın e-Devlet Kapısı üzerinden sunulan
“Yükseköğretim Mezun Belgesi Sorgulama Hizmeti” ile doğruluğu barkod numarası veya karekod ile kontrol edilebilen “Mezun Belgesi” üreterek kullanabileceğini hatırlatmak gerekmiştir.
11. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın yüksek lisans programı diplomasının adresine kargo ile gönderilmesi talebinin İdarece reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından İdare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği, dolayısıyla
İdare tarafından “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı görülmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Kütahya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi