|
ÖZET: Başvuran, ÖSYM tarafından verilen süresiz görev alamama cezasının hukuka aykırı olduğunu iddia ederek, bu yaptırımın kaldırılmasını talep etmiştir. Başvuran, sınavda adaya ait evrakın unutulmasından dolayı sorumlu tutulmasının haksız olduğunu, zira bu kontrolün salon başkanı ve gözetmen tarafından yapılması gerektiğini savunmuştur. İdare, sınav kurallarına aykırılık teşkil eden fiillerin yaptırımlarını düzenleyen yönergeye atıfta bulunarak, bina yöneticisinin sınavın güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtmiştir. Ancak, başvuranın görev tanımında sınav evrakının kontrolü ile ilgili bir yükümlülüğün bulunmadığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, başvuranın herhangi bir kastı veya ihmali olmadığı belirlenmiş ve uygulanan yaptırımın yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, başvuranın görev ihmalinin olmadığının tespit edilmesi durumunda, ilgili yaptırımın kaldırılması gerektiği vurgulanmıştır. ÖSYM’nin bu durumu dikkate alarak, başvuranın cezasını yeniden gözden geçirmesi tavsiye edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/13707-S.23.21672
BAŞVURU NO : 2023/6826
KARAR TARİHİ : 26/10/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI
ÖSYM tarafından başvurana verilen süresiz görev alamama
BAŞVURUNUN KONUSU :
yaptırımının kaldırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16/05/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle; Anadolu Lisesinde 18/09/2022 tarihinde yapılan sınavda “Bina Yöneticisi” olarak görev aldığını, kendisine “Süresiz Görev Alamama” yaptırımı uygulandığını, uygulanan yaptırımın hukuka aykırı olduğunu, Görev İhmalleri Komisyonunun 01/02/2023 tarihli kararı ile “Adaya ait sınav ekranının sınav salonunda unutulmasından” dolayı Sınav Görevlilerinin
Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge’nin 6.maddesinin yer alan düzenlemeler ile 2022 Sınav Uygulama Yönergesinin ilgili maddesi gereğince Bina
Yöneticisinin görevlerinin yer aldığını, aynı yönergede adayların uyması gerekli kuralların da belirlendiğini, buna göre sınava giren adayın sorumluluğunun “sınav bitiminden sonra salondan ayrılmadan önce cevap kâğıdınızı(Soru Kitapçığı/Cevap Kağıdı ile uygulanan sınavlarda), Soru
Kitapçığınızı/Sınav Kitapçığınızı ve Sınav Giriş Belgenizi sınav görevlilerine eksiksiz olarak teslim etmeyi unutmayınız. Sınav evrakınızı masanızın/sıranızın/ sandalyenizin üzerinde kesinlikle bırakmayınız.” amir hükmüne uygun hareket etmek olduğunu, ancak sınava katılan adayın buna riayet etmediğini, 2022 Sınav
Uygulama Yönergesinde yer verilen bina yöneticisinin görevleri arasında konuya ilişkin bir sorumluluğu yokken söz konusu Yönergeye sonradan eklenen 6 ıncı maddesinin 7 inci fıkrasının 15 inci bendinde yer verilen hükümden yola çıkarak kendisine “süresiz görev alamama” ceza verildiğini düşündüğünü, ancak
Türk Ceza Kanununa göre kimseye kanunsuz ceza verilemeyeceğini, yine T.C. Anayasası’nın 38 inci maddesinde kimsenin işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı
cezalandırılamayacağının düzenlendiğini, kendisine ceza verilen sınavda Yönergenin 6 ıncı maddesinin 7 inci fıkrasının 15 inci maddesi henüz yürürlükte olmasa da kendisinin söz konusu sınav bitiminde, salonlarda sınav evrakının kalmasını önlemek amacıyla sınav evrakı kutularını kapatmadan önce tüm salonların sıraları üzerinde/altlarında sınav evrakı kalıp kalmadığının kontrolünün yapılmasını sınavda görevli hizmetli personele yaptırdığını, ilgililerin ifadelerinden de anlaşılacağı üzere herhangi bir sınav evrakının kalmadığının kendisine söylendiğini, sınavın bitiminde bina sorumlusuna yardımcı olmak için
Sınav Toplantı Salonuna geçtiğini, sınav bitiminde toplantı salonundayken iki öğrencinin yüksek sesle konuşması üzerine ÖSYM temsilcisiyle toplantı salonunun önündeki koridora çıkarak iki adayı sakinleştirmeye çalıştıklarını, durumun kamera kayıtlarından da görülebileceğini, tüm bunların üç beş dakika içerisinde gerçekleştiğini ki bina sorumlularının en son kamera cihazı tesliminden sonraki beş on dakikada kutularını kapattıklarını, özetle beş on dakikada yapılması gereken her şeyi yaptığını, görevi olmayan ve hayatın olağan akışına aykırı bulunan kısacık bir süre içerinde çeşitli şeyleri yapmadığının söylenerek kendisine suçlamada bulunulmasının haksızlık teşkil ettiğini ifade ederek adaya ait sınav evrakının sınav salonunda unutulmasından dolayı sınav görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil
Eden Fiilleri Ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge’nin 6 ıncı maddesinin 6. Fıkrasının h bendinde yer alan “adaya ait soru kitapçığı/sınav kitapçığı ve/veya cevap kağıdını sınav salonunda veya sınav binasında bırakmak” gerekçesiyle tarafına verilen “süresiz sınav görevi verilmemesi” cezasının söz konusu durumda sorumluluğun ilgili mevzuat gereği kendinde olmaması salon başkanı ve gözetmende olması nedeniyle kaldırılmasını ve Sınav Uygulama Yönergesinin 6. maddesinin 7 inci fıkrasının 15 inci bendinin
2023 yılında Yönergeye eklenmesi nedeniyle kendisine geriye yönelik uygulanmaya çalışan düzenlemeden
hareketle kendisine ceza verilmemesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
Hukuk Müşavirliği’nin konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 28/04/2023 tarih Sayı : 2023/13707-S.23.21672
E- – – yazısı ve eklerinden özetle;
2.1. 15 Temmuz tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı Bakanlıklara, Bağlı, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin 347. Maddesi gereğince Yükseköğretim Kurulu Kararlarına ve ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başka yükseköğretim kurumlarında lisans, lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama, yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dahil mezkur Kararname, 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatta verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş kamu tüzel kişiliğine sahip bir kamu kurumu olan
Başkanlıklarının, 4. Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendi uyarınca “Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak”, (i) bendi uyarınca “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak.” hususunda yetkili kılındığı, 6114 sayılı Kanun’un 8.
Maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelden Başkanlıklarınca uygun görülenlerin, ihtiyaç duyulması halinde sınav hizmetlerinde görevlendirilebileceği, Başkanlıklarınca
görevlendirilenlerin seçiminde yapılan tercihlerin görevlendirilmeyen diğer personel açısından bir hak doğurmayacağı, görevlilerin Başkanlıklarınca belirlenen sınav kurallarına aykırı davranışlarının tespiti halinde mevcut görevlerinin derhal iptalinin yanı sıra bu personele belirli süreli veya süresiz olarak bir daha sınav görevi verilmeyebileceği, 9. maddesinin üçüncü fıkrasında Başkanlıklarının sınavların her aşamasında ve sınav sonrası işlemlerde her türlü yazışma, açıklama, görevlendirme ve bilgilendirme işlemini tebliğ hükmünde olmak üzere sınav görevlilerinin kişisel bilgi ve şifreleri ile girebildikleri elektronik ortamda yapabileceği, 4. Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. Maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Başkanlıklarının 6114 sayılı Kanun, mezkur Kararname ve diğer mevzuatla verilen görev ve yetkilerini kendi sorumluluğu altında, bağımsız olarak yerine getireceği ve kullanacağı, Başkanlıklarınca yürütülen iş ve işlemlerin yerine getirilmesinde, Başkanlıklarının çalışanları ve görevlendirilen diğer uygulayıcı birimlere sınav görevlendirmeleri, sınav sorularının oluşturulması, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme yöntem ve süreçlerinin seçimi ve uygulanmasında hiçbir organ, makam, merci veya kişi tarafından talimat verilemeyeceğinin ifade edildiği,
2.2. Başkanlıklarının Görevli İşlemleri Sisteminde yayımlanan ve sınav görevlilerinin uyması gereken kuralları düzenleyen ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesi’nin 6. Maddesinde “Görevli olduğu binada sınavın güvenli ve kurallara uygun olarak yapılması için gerekli tüm önlemleri almak” Bina Yöneticisinin görevleri arasında sayıldığı, 7. maddesinin birinci fıkrasında “Sınav Uygulama Yönergesi hükümleri gereğince tevdi edilen görevlerin yerine getirilmemesi, eksik veya geç yerine getirilmesinden kaynaklanan hukuki veya cezai sorumluluk sınav görevlilerine aittir.” düzenlemesi ve sınav öncesi Görevli İşlemleri
Sisteminde de yayınlanan 2022 KPSS Lisans Eğitimi Bilimleri Sınav Günü yazısının 12. Maddesinde
“Sınav bitiminde, salonda sınav evrakının kalmasını önlemek amacıyla sınav evrakı kutularını kapatmadan önce tüm salonların sıraları üzerinde/altlarında sınav evrakı kalıp kalmadığının Bina Yöneticisi tarafından kontrol edilmesi gerekmektedir. Bu kontrolü yapmadan sınav evrakı kutularını kapatmayınız.” kuralı ile
6114 sayılı Kanun’un 9. Maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca sınav görevlilerine tebliğ hükmünde olmak
üzere gerekli bilgilendirme yapıldığı, ilaveten Bina Tutanağının “Sınav Bitiminden Sonra Yapılacak
İşlemler” başlığı altında “Salonlarda sınav evrakı kalıp kalmadığını Bina Yöneticisine kontrol ettiriniz” talimatının yer aldığı,
2.3. Başkanlıklarınca yapılan sınavlarda görev yapan sınav görevlilerinin, sınav kurallarına aykırılık teşkil eden fiillerini tanımlayan, uygulanacak yaptırımları düzenleyen ve tebliğ hükmünde olmak üzere
Başkanlıklarının Görevli İşlemleri Sisteminde yayımlanan 18/09/2022 tarihinde yürürlükte olan ÖSYM
Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiileri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin
Yönergenin 6. maddesinin 6 ıncı fıkrasının (h) bendinde “Adaya ait soru kitapçığı/sınav kitapçığı ve/veya cevap kağıdını sınav salonunda veya sınav binasında bırakmak” fiilinin yaptırımı olarak süresiz olarak GİS üzerinden görev tercih işlemlerinin kapatılmasının öngörüldüğü,
2.4. 18/09/2022 tarihinde yapılan Kamu Personeli Seçme Sınavı(2022-KPSS Lisans) Eğitim Bilimleri
Oturumuna ait sınav evraklarının teslim alınması, ayrıştırılması ve optik okuması işlemlerinin tamamlanması sonrasında bir adaya ait soru kitapçı ve cevap kağıdının Merkezlerine ulaşmadığının tespit edilmesi sebebiyle adayın sınavının geçersiz sayıldığı ve Anadolu Lisesi Bina Sınav
Sorumlusu, Bina Sınav Sorumlusu Yardımcısı, Bina Yöneticisi, numaralı sınav salonunun
Salon Başkanı ve Gözetmeni hakkında ÖSYM Yönetim Kurulunun 01/11/2022 tarihli ve / sayılı kararıyla Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak
Yaptırımlara İlişkin Yönerge kapsamında işlem yapılmasına karar verildiği, kamera kayıtlarından yapılan incelemede sınav evrakı Merkezlerine ulaşmayan adayın sınav binasından herhangi bir evrak çıkarmadığının tespit edildiği, değinilen Yönerge ve talimatlar gereğince Bina Yöneticisinin sınav salonlarında sınav evrakının kalıp kalmadığını kontrol etme yükümlülüğünün bulunduğu, bu kapsamda
Bina Yöneticisi olarak görev yapan başvuran Abdülkadir ARCA da dahil olmak üzere ilgili görevliler hakkında Görev İhmalleri Komisyonunun 01/02/2023 tarihli kararı ile Sınav Görevlilerinin Sınav
Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönergenin altıncı fıkrasının (h) bendi uyarınca süresiz olarak sınav görevi verilmemesi yaptırımının uygulandığı, görevlilere uygulanan yaptırımın sınavın uygulandığı tarihte yürürlükte olan Yönerge hükümlerine göre uygulandığı ve geriye dönük bir uygulamanın söz konusu olmadığı,
2.5. Başvuran tarafından Başkanlıklarına açmış olduğu bir dava bulunmamakla beraber başvuru konusuna ilişkin yargı kararlarında; 2019 Dikey Geçiş Sınavında gözetmen olarak görev yaptığı salonda bir adayın soru kitapçığını ve cevap kağıdını sınav salonunda unutması sebebiyle hakkında süresiz sınav görevi verilmemesi işlemi tesis edilen bir davacı hakkında tesis edilen işlemin iptali talebiyle açılan davada yargılamayı yapan Ankara 4. İdare Mahkemesinin 01.10.2020 tarihli ve / E., / K. sayılı kararında “…davacı hakkında “adaya ait soru kitapçığı/sınav kitapçığı ve/veya cevap kağıdını sınav salonunda veya sınav binasında bırakmak” yoluyla isnat edilen fiilin sübuta erdiği sonuç ve kanaatine varıldığından, Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak
Yaptırımlara İlişkin Yönergenin 6. Maddesinin altıncı fıkrasının (h) bendi gereği “davacıya süresiz sınav görevi verilmemesine” ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı” gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği ve söz konusu karara karşı davacının istinaf başvurusunun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava
Dairesinin 18.12.2020 tarihli ve / E. Ve / K. sayılı kararıyla kesin olarak reddedildiği, sınav kurallarına aykırılık teşkil eden fiil sebebiyle Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil
Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge hükümleri uyarınca süresiz olarak sınav görevi verilmemesi yaptırımı uygulanan bir davacı tarafından hakkında tesis edilen işlemin iptali talebiyle açılan bir davada yargılamayı yapan Ankara 11. İdare Mahkemesinin 04.01.2019 tarihli ve / E., /
K. sayılı kararında “6114 sayılı Kanunun 8/3 maddesinde davalı idareye verilen yetki ve görevler kapsamında tesis edilen davacıya süresiz olarak sınav görevi verilmemesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.” Gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, Ankara 3. İdare Mahkemesinin
26.12.2017 tarihli ve / E., / K. sayılı kararında da benzer gerekçeyle davanın reddine
karar verilerek söz konusu kararların kesinleştiği,
2.6. Bu itibarla Görev İhmalleri Komisyonunun 01.02.2023 tarihli kararıyla başvuran hakkında tesis edilen süresiz görev verilmemesi yaptırımında açıklanan gerekçelerle hukuka aykırılık bulunmadığı,
Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
/
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.
5. 15 Temmuz 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı
Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 347 nci maddesinde; (f) bendi uyarınca “Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak”, (i) bendi uyarınca “i) Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak.”
6. 17/02/2011 tarihli ve 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında
Kanunun;
6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “(1) Bu Kanunun amacı, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı tarafından yapılacak her türlü sınav ve yerleştirmeler ve bu sınavlarda görev alanların yetki ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”
6.2. “Sınav merkezleri, görevliler, sonuçlara itiraz” başlıklı 8 inci maddesinde; “ (3) (Değişik:
2/12/2016-6764/70 md.) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelden Başkanlıkça uygun görülenler, ihtiyaç duyulması hâlinde sınav hizmetlerinde görevlendirilebilir. Başkanlık tarafından görevlendirilenlerin seçiminde yapılan tercihler görevlendirilmeyen diğer personel açısından bir hak doğurmaz. Görevlilerin Başkanlıkça belirlenen sınav kurallarına aykırı davranışlarının tespiti hâlinde mevcut görevlerinin derhal iptalinin yanı sıra bu personele belirli süreli veya süresiz olarak bir daha sınav görevi verilmeyebilir. Ayrıca görevlinin sınav kurallarına aykırı davranışının derecesi gözetilerek disiplin hükümlerinin uygulanması için bağlı olduğu kurum veya kuruluşa bilgi verilebilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin ilkeler Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.”
6.3. “Sınav güvenliği” başlıklı 9 uncu maddesinde; “(3) Soruların hazırlanması da dâhil olmak üzere, sınav sürecinin herhangi bir aşamasında görev alanlar, ilgili mevzuat çerçevesinde Yönetim Kurulu tarafından belirlenen kurallara titizlikle uymakla yükümlüdür. (Ek cümle: 2/12/2016-6764/71 md.)
Başkanlık sınavların her aşamasında ve sınav sonrası işlemlerde her türlü yazışma, açıklama,
görevlendirme ve bilgilendirme işlemlerini, tebliğ hükmünde olmak üzere sınav görevlilerinin kişisel bilgi ve şifreleri ile girebildikleri Başkanlıkça sağlanan güvenli elektronik ortamlarda yapabilir.”
7. ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesinde(2022);
7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “(1) Bu Yönergenin amacı; 17/02/2011 tarihli ve 6114 sayılı
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun ile 15/02/2018 tarihli ve 30479 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili,İlişkili, Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer
Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Yirmibeşinci Bölümü kapsamındda, ÖSYM Başkanlığı tarafından merkezi olarak yapılan sınavların mevzuata uygun bir şekilde uygulanması ve sınav görevlilerinin görev tanımlarının yapılmasıdır.”
7.2. “Sınav Görevlileri” başlıklı İkinci Bölüm Madde 6 da; “… 7)Bina Yöneticisi(BY) Sınav Yapılacak binadaki kurumun yetkili yöneticisidir. Sınavın yürütülmesinde Bina Sınav Sorumlusu ile yakın iş birliği yaparak sınav sürecinde yapılması gereken görevleri dışında Bina Sınav Sorumlusu odasında görevini yürütür. Binadaki salonların sınav koşullarına göre hazırlanmasından sorumludur. Görevlendirme
Belgesinde belirtilen saatte görevli olduğu binada hazır bulunur ve aşağıdaki görevleri yerine getirir.
1. Bina ve salonların sınav koşullarına göre hazırlanmasını sağlamak, …
9. Görevli olduğu binada sınavın güvenli ve kurallara uygun olarak yapılması için gerekli önlemleri almak, …”
7.3. “Genel Bilgiler” başlıklı Üçüncü Bölümün;
7.3.1. “Yasal Sorumluluk” başlıklı 7 inci maddesinde; “(1) …Sınav Uygulama Yönergesi hükümleri gereğince tevdi edilen görevlerin yerine getirilmemesi, eksik veya geç yerine getirilmesinden kaynaklanan hukuki ve cezai sorumluluk ilgili sınav görevlisine aittir.”
7.3.2. “Sınav Görevlilerinin Uyması Gereken Genel Kurallar” başlıklı Madde 8 de; “…(4) Sınav kurallarının hatalı olarak uygulanması nedeniyle adayların uğrayacağı mağduriyetten ve ÖSYM aleyhine oluşacak zarardan, sınav görevlileri sorumlu olacaktır. Sınav görevlerinin yerine getirilmesinde ortaya çıkan mağduriyetten kasıt, kusur ve ihmali saptanan görevliler hakkında cezai yönden, 6114 sayılı Kanun hükümlerine göre ÖSYM tarafından işlem yapılacak, ayrıca idari yönden de işlem yapılmak üzere durum ilgililerin kurumlarına intikal ettirilerek tabi oldukları mevzuat hükümlerine göre haklarında disiplin soruşturması açılması istenebilecektir….”
7.4. “Sınavın Uygulanması” başlıklı Beşinci Bölümün “Salon Başkanının Yapacağı İşlemler” başlıklı
21 inci maddede; “(1) Görevlendirme Belgesinde belirtilen saatte görevli olduğunuz binada hazır
bulununuz. Bina Sınav Sorumlusundan görev yapacağınız salonu öğreniniz ve salonunuza ait Salon
Tutanağını alınız. Salon başkanları sınavı Salon Tutanağında yer alan Sınav Uygulama Talimatına göre uygulanacak olup talimattaki iş ve işlemler aşağıda verilmiştir….4. Sınav Bitiminde Yapılacak İşlemler
1) Salon içindeki tüm sıraları(sıraların içleri/altları dahil) dikkatlice kontrol ederek sınav evrakını
toplayınız. Masaların üzerinde, altlarında, içlerinde ve salonun herhangi bir yerinde sınav evrakının kalmadığına emin olunuz…3) Soru Kitapçığı/Cevap Kağıdı ile uygulanan sınavlarda; cevap kağıtlarını ve soru kitapçıklarını topladıktan sonra dikkatlice sayınız. Sınav Kitapçığı ile uygulanan sınavlarda ise Sınav
Kitapçıklarını topladıktan sonra dikkatlice sayınız…”
8. ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesinin(2023) 6. Maddesinin “Bina Yöneticisi(BY) Başlıklı 7.
Fıkrasının 15 inci bendinde; “ Sınav bitiminde, salonlarda sınav evrakının kalmasını önlemek amacıyla sınav evrakı kutularını kapatmadan önce tüm salonların sıraları üzerinde/altlarında sınav evrakı kalıp kalmadığının kontrolünün yapılmasını sağlamak”
9. Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak
Yaptırımlara İlişkin Yönergenin:
9.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde: “(1) Bu Yönergenin amacı; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi tarafından uygulanan sınavlarda görev alan sınav görevlilerinin, sınava ilişkin ilgili Mevzuatta belirtilen ve/veya ÖSYM tarafından sınav kuralı olarak belirlenen kurallara aykırılık teşkil eden fiillerinin tanımlanması, sınıflandırılması ve bunlara uygulanacak yaptırımların belirlenmesidir.” 9.2. “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(1) Bu Yönerge; 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanunun 3/2-i, 8/3, 9/3, 9/5, 9/6 ve 10 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır” 9.3. “Genel Kurallar” başlıklı 5 inci maddesinde: “(1) ÖSYM tarafından uygulanan sınavlar ile ilgili olarak sınav sürecinin herhangi bir aşamasında görevlendirilen kişiler, başka bir kamu kurumunda veya özel kuruluşta görevli olup olmadığına bakılmaksızın bu Yönergeye tabidir.… (5) Hakkında yaptırım kararı uygulanmış sınav görevlisinin görev ihmalinin olmadığının tespiti halinde yaptırım kararı komisyon tarafından kaldırılır.…” 9.4. “Görev İhmalleri ve Uygulanacak Yaptırımlar” başlıklı 6 ncı maddede; “(6) Aşağıda belirtilen fiilleri işlediği tespit edilen sınav görevlilerine süresiz olarak GİS üzerinden görev tercih işlemleri kapatılır.
…(h) Adaya ait soru kitapçığı/sınav kitapçığı ve/veya cevap kağıdını sınav salonunda veya sınav binasında bırakmak,…”
Hüküm ve düzenlemeleri ile;
10. 2022 Kamu Personeli Seçme Sınavı Lisans Eğitim Bilimleri- “SINAV GÜNÜ YAZISI” nda; “Sayın
Bina Sınav Sorumlusu; Sınavın mevzuata ve kılavuz kurallarına uygun olarak yürütülebilmesi amacıyla
aşağıdaki maddeleri eksiksiz uygulayınız…12. Sınav bitiminde, salonlarda sınav evrakının kalmasını önlemek amacıyla sınav evrakı kutularını kapatmadan önce tüm salonların sıraları üzerinde/altında sınav evrakı kalıp kalmadığının Bina Yöneticisi tarafından kontrol edilmesi gerekmektedir. Bu kontrolü yapmadan sınav evrak kutularını kapatmayınız. 13. Bina tutanağı, sınav bitiminde 1 no’lu kırmızı kutuya konulacaktır. Sınav evrakı kutularını, sınav salon evrakını saymadan kesinlikle kapatmayınız ve kapatılan sınav evrakı kutularını sebebi ne olursa olsun kesinlikle açmayınız.”
11. Kamu Personeli Seçme Sınavı Lisans-Eğitim Bilimleri Testi- 18 Eylül 2022 Pazar Öğleden Sonra
Oturumu BİNA TUTANAĞI’nda; “ Bina Sınav Sorumlusu Talimatı;….Sınav Bittikten Sonra Yapılacak
İşlemler…Salonlarda sınav evrakı kalıp kalmadığını Bina Yöneticisi’ne kontrol ettiriniz…”
Bilgilendirme ve yazıları olduğu anlaşılmıştır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13. Başvuran, 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, ÖSYM Görev İhmalleri Komisyonunun 01.02.2023 tarihli kararıyla kendisine verilen süresiz görev verilmemesi yaptırımının Sınav Kurallarına Aykırılık
Teşkil Eden Fiilleri Ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge’nin 6 ıncı maddesinin 6. Fıkrasının (h)
bendinde yer alan “adaya ait soru kitapçığı/sınav kitapçığı ve/veya cevap kâğıdını sınav salonunda veya sınav binasında bırakmak” gerekçesiyle tarafına verilen “süresiz sınav görevi verilmemesi” cezasının söz konusu durumda sorumluluğun ilgili mevzuat gereği kendinde olmaması salon başkanı ve gözetmende olması nedeniyle kaldırılmasını ve Sınav Uygulama Yönergesinin 6. maddesinin 7 inci fıkrasının 15 inci bendinin 2023 yılında Yönergeye eklenmesi nedeniyle kendisine geriye yönelik uygulanmaya çalışan düzenlemeden hareketle kendisine verilen yaptırımın kaldırılması talebiyle Kurumumuza başvurmuştur.
14. İdarenin açıklamaları ile ilgili mevzuatın değerlendirilmesinden; sınav görevlilerinin uyması gereken kuralları düzenleyen ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesinin 6. Maddesinde görevli olduğu binada sınavın güvenli ve kurallara uygun olarak yapılması için gerekli tüm önlemleri almanın bina Yöneticisinin görevleri arasında sayıldığı, 7. maddesinin birinci fıkrasında Sınav Uygulama Yönergesi hükümleri gereğince tevdi edilen görevlerin yerine getirilmemesi, eksik veya geç yerine getirilmesinden kaynaklanan hukuki veya cezai sorumluluğun sınav görevlilerine ait olduğu, sınav öncesi Görevli İşlemleri Sisteminde
“Sayın Bina Sınav Sorumlusu” başlığıyla yayınlanan 2022 KPSS Lisans Eğitimi Bilimleri Sınav Günü yazısının 12. Maddesinde sınav bitiminde, salonda sınav evrakının kalmasını önlemek amacıyla sınav evrakı kutularını kapatmadan önce tüm salonların sıraları üzerinde/altlarında sınav evrakı kalıp
kalmadığının Bina Yöneticisi tarafından kontrol edilmesi gerektiği, bu kontrolü yapmadan sınav evrakı kutularının kapatılmaması kuralı ile 6114 sayılı Kanun’un 9. Maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca sınav görevlilerine tebliğ hükmünde olmak üzere gerekli bilgilendirme yapıldığı, ilaveten Bina Tutanağının
“Sınav Bitiminden Sonra Yapılacak İşlemler” başlığı altında salonlarda sınav evrakı kalıp kalmadığını
Bina Yöneticisine kontrol ettiriniz” talimatının yer aldığı anlaşılmıştır. Sınav Görevlilerinin Sınav
Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönergenin “Görev
İhmalleri ve Uygulanacak Yaptırımlar” başlıklı 6 ncı maddesinin ise belirtilen fiilleri işlediği tespit edilen sınav görevlilerine süresiz olarak GİS üzerinden görev tercih işlemlerine kapatılacağı bu fillerden birinin de (h) bendinde yer verilen adaya ait soru kitapçığı/sınav kitapçığı ve/veya cevap kağıdını sınav salonunda veya sınav binasında bırakmak olduğu anlaşılmıştır.
15. Başvuranın bina yöneticisi olarak görevlerinin ve bu görevleri yerine getirmemesi halinde kendisine uygulanacak yaptırımın ne olduğunun önceden açık, somut ve öngörülebilir bir şekilde düzenlenmiş olması gerekmektedir. Bu kapsamda başvuranın görev yaptığı tarihteki 2022 Sınav Uygulama Yönergesinde bina yöneticilerinin görevlerinin sayıldığı maddeye bakmak gerekir. 2022 Sınav Uygulama Yönergesinin “Sınav
Görevlileri” başlıklı İkinci Bölümünün 6. Maddesinde sınav görevlilerinin kimler olduğunun tek tek(24 madde) sayıldığı, söz konusu maddenin fıkralarında sınav görevlilerinin görevlerinin neler olduğunun belirlendiği görülmüştür. Bu maddenin 7. Fıkrasında yer verilen Bina Yöneticisinin(BY) 14 bent halinde görevlerinin ne olduğunun tek tek sayıldığı görülmüştür. Bu görevler arasında başvuranın yaptırım almasının nedeni olarak gösterilen sınıflarda sınav evrakı kalıp kalmadığını kontrol etmek vb. şeklinde bir görevin bulunmadığı görülmüştür. Her nekadar başvurana ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesi’nin 6.
Maddesinde yer alan genel bir ifade olan “Görevli olduğu binada sınavın güvenli ve kurallara uygun olarak yapılması için gerekli tüm önlemleri almak” görevini dikkate alınarak ÖSYM Sınav Görevlilerinin Sınav
Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiileri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönergenin 6. maddesinin 6 ıncı fıkrasının (h) bendinde “Adaya ait soru kitapçığı/sınav kitapçığı ve/veya cevap kağıdını sınav salonunda veya sınav binasında bırakmak” fiilinin yaptırımı olarak süresiz olarak GİS üzerinden görev tercih işlemlerinin kapatılmasının öngörülmüş olsa da söz konusu yaptırım ancak adaya ait soru kitapçığı/sınav kitapçığı ve/veya cevap kağıdını sınav salonunda veya sınav binasından almak ve bunu kontrol etmekle doğrudan görevlendirilmiş ilgililere verilebilecek bir yaptırımdır. Bina Yöneticisinin sınav evrakının sınıflarda kalıp kalmadığını doğrudan kontrol etmekle görevli olduğuna ilişkin bir düzenleme bulunmayıp sınav evrakları ile bina yöneticisi arasındaki ilişkide yer verilen düzenlemelerdeki dile dikkat edildiğinde durum daha net anlaşılabilecektir. Örneğin; BİNA TUTANAĞI’nda; “ Bina Sınav Sorumlusu
Talimatı;….Sınav Bittikten Sonra Yapılacak İşlemler…Salonlarda sınav evrakı kalıp kalmadığını Bina
Yöneticisi’ne kontrol ettiriniz…”şeklindedir. Bu durumda söz konusu evrakı teslim etmesi beklenen öğrencinin ve sınavda evrakın unutulmadığını kontrol etmesi gereken sınav gözetmen ve salon başkanının yapması gereken bir görevin bina yöneticisinden beklenebilmesi için ancak ilgili Yönergede bunun açıkça düzenlenmesiyle gerçekleşebileceği değerlendirilmiştir. Nitekim 2023 yılında bina yöneticisinin görevleri arasına “ Sınav bitiminde, salonlarda sınav evrakının kalmasını önlemek amacıyla sınav evrakı kutularını kapatmadan önce tüm salonların sıraları üzerinde/altlarında sınav evrakı kalıp kalmadığının kontrolünün yapılmasını sağlamak” şeklinde ekleme yapılarak bundan böyle ilgili kontrolün yapılmasını sağlamak görevinin de eklendiği görülmektedir. Bu durumda ÖSYM’nin alanda gördüğü bu boşluğu yeni bir görev maddesi ihdas ederek doldurma yoluna gittiği neticede başvuranın sınav yaptırımı aldığı dönemde böyle
/
bir düzenlemenin bulunmaması nedeniyle başvurana uygulanan yaptırımın somut bir biçimde doğrudan kendi görev tanımında yer almaması nedeniyle dayanaksız olduğu değerlendirilmiştir.
16. ÖSYM tarafından Kurumumuza sunulan kamera kayıtlarının incelenmesinden; ilgili salondaki sınav görevlilerinden birinin sınav esnasında uyuduğu görülmektedir. Hal böyleyken kendisine düşen sorumluluğu gereği gibi yerine getirmekte gerekli dikkat ve gözeni yerine getirmediği açık olan görevlilerin yapmakta ihmal gösterdikleri hareketler nedeniyle bina yöneticisinin ilgili görevlilerle aynı oranda cezalandırılması hususunun hakkaniyete aykırı olacağı değerlendirilmiştir.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; ÖSYM tarafından başvurana verilen Sınav
Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin
Yönergenin altıncı fıkrasının (h) bendi uyarınca süresiz olarak sınav görevi verilmemesi yaptırımında sorumluluğun ilk elden başvuranda (bina yöneticisinde) olmadığı, bu anlamda başvuranın kastı, kusuru ya da ihmali bulunmadığı anlaşıldığından, başvurana verilen yatırımın Sınav Görevlilerinin Sınav
Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiileri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönergenin “Genel
Kurallar” başlıklı 5 inci maddesinin 5 inci bendinde yer verilen “Hakkında yaptırım kararı uygulanmış sınav görevlisinin görev ihmalinin olmadığının tespiti halinde yaptırım kararı komisyon tarafından kaldırılır.” hükmü göz önünde bulundurularak başvuruna verilen yaptırım kararının ÖSYM Sınav İhmalleri
Komisyonunca yeniden değerlendirilmesinin hukuka ve hakkaniyete daha uygun olacağı değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından İdare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği, dolayısıyla
İdare tarafından “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı görülmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvurana uygulanan yaptırıma gerekçe gösterilen olayda başvuranın kastı, kusuru ya da ihmali tespit edilemediğinden; Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiileri ve Uygulanacak
Yaptırımlara İlişkin Yönergenin “Genel Kurallar” başlıklı 5 inci maddesinin 5 inci bendinde yer verilen düzenleme gereği söz konusu yaptırımın ÖSYM Görev İhmalleri Komisyonunca yeniden değerlendirilmesi hususunda ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığının bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURAN ve ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi