|
ÖZET: Başvuran, TÜBİTAK tarafından desteklenen bir projede uygulanan yaptırımların iptalini ve eksik ödemelerin faizi ile birlikte yapılmasını talep etmiştir. TÜBİTAK, proje destek süreçlerinin mevzuata uygun yürütüldüğünü belirtmiş ve başvuranın beyanlarının doğruluğunu sorgulamıştır. Yapılan incelemelerde, başvuranın personel giderlerine ilişkin beyanlarının, TÜBİTAK BİLGEM’deki görevini dikkate almadığı ve bu nedenle haksız/fazla ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.
Başvuranın, proje öneri başvuru formunda BİLGEM’deki çalışmasını beyan etmemesi, etik kural ihlali olarak değerlendirilmiş ve bu durum üzerine yaptırımlar uygulanmıştır. İlgili süreçlerin mevzuata uygun olarak yürütüldüğü ve başvuranın taleplerinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddi yönünde karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/14244-S.23.22528
BAŞVURU NO : 2023/9091
KARAR TARİHİ : 07/11/2023
RET KARARI
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA
KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, yürüttüğü TÜBİTAK projesi ile ilgili olarak firmasına ve tarafına yönelik yaptırımların iptal edilmesi ve taahhüt edilen ödemelerin yapılması talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 24/06/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Ticaret
Limited Şirketi adına kanuni temsilci tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda adı geçen özetle; TÜBİTAK’ın da taraf olduğu Programı altındaki
Pojesinin Grant Agreement imzalanarak projenin 01/05/2020 tarihinde başladığını, TÜBİTAK’ın söz konusu projeye %45 oranında destekte bulunacağını taahhüt ettiğini, ancak numaralı ve
“Otomatik Sistemlerin Emniyet ve Güvenliğinin Doğrulanması ve Geçerlenmesi” isimli ulusal sözleşmenin
TÜBİTAK ile Ticaret
Limited Şirketi arasında 16/06/2021 tarihinde imzalandığını, 16/06/2021 tarihine kadar olan süredeki bir yıl için tek geçerli sözleşmenin Grant Agreement olduğunu, Grant Agreement hükümlerine göre
TÜBİTAK’ın %45 oranında destekte bulunacağını taahhüt ettiğini ancak yaklaşık %9’a karşılık gelen tek bir ödeme yaptığını, 16/03/2023 tarih ve sayılı Grup Yürütme Kurulu toplantısında alınan karar ile nolu projenin 1., 2., ve 3. gelişme rapor dönemleri için iade alınacak tutarların proje hesabına aktarılmasının kendilerine iletildiğini; bu kararın kaldırılmasını, firmasına ve kendisine yönelik yaptırımların iptalini ve firmasına yapılan eksik ödemelerin faizi ile birlikte yapılmasını 27/04/2023 tarihli yazı ile talep ettiğini, bu talebin 23/06/2023 tarih ve sayılı yazı ile TÜBİTAK tarafından reddedildiğinin bildirildiğini, 1. gelişme raporu için proje hesabına iade yapılmasının, 2. ve 3. gelişme rapor dönemleri içinse ters fiş işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerektiğinin bildirildiğini belirterek 28/03/2023 tarih ve sayılı, 23/06/2023 tarih ve sayılı TÜBİTAK ARDEB yazılarında bahsedilen Grup
Yürütme Kurulu kararlarının kaldırılarak firmasına ve tarafına yönelik yaptırımların iptalini, ilgili sözleşme hükümlerine göre taahhüt edilen %45 oranındaki desteğin eksik kısmının faizi ile birlikte ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusuyla ilgili olarak Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik Araştırma Kurumu
Başkanlığından (TÜBİTAK) Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; alınan 11/08/2023 tarihli ve sayılı yazı ve eklerinde; 2.1. Ufuk 2020 Programı kapsamında desteklenen ortak girişimlerden biri olan Electronic Components and
Systems for European Leadership (ECSEL) programı kapsamında açılan 2019 yılı proje çağrısına
Kurumlarının katılımı ve çağrıya katılacak ülkemizdeki araştırmacıların TÜBİTAK “1071-Uluslararası
Araştırma Fonlarından Yararlanma Kapasitesinin ve Uluslararası Ar-Ge İşbirliklerine Katılımın
Artırılmasına Yönelik Destek Programı Usul ve Esasları” kapsamında desteklenmesinin 3 Ocak 2019 tarihli ve 4 sayılı TÜBİTAK Yönetim Kurulu toplantısında onaylandığı,
2.2. ECSEL programının 2019 yılı çağrısı kapsamında desteklenmesine karar verilen projeler arasında proje yöneticisinin Doç. Dr. olduğu numaralı ve Otomatik Sistemlerin Emniyet ve
Güvenliğinin Doğrulanması ve Geçerlenmesi (Verification and Validation of Automated Systems Safety and Security ( başlıklı projenin yer aldığı, bu projede ayrıca Türkiye’den Eskişehir Osmangazi
Üniversitesi ( Ticaret Limited Şirketi (120N801), San. A.Ş. ( ve
Tic. Ltd. Şti. ( ’nin de ortaklar arasında bulunduğu, uluslararası projelerde
Türkiye’den birden fazla kurum kuruluşun ortak olarak bulunduğu durumlarda tek bir proje çatısı altında başvuru yapıldığı ve nolu projede toplamda beş kurum/kuruluşun yer aldığı,
2.3. ECSEL çağrısının Ufuk 2020 programı kapsamında destekleniyor olması sebebiyle, proje giderlerinin bir bölümünün TÜBİTAK, diğer bölümünün AB Komisyonu ve kalan kısmının da kuruluşların kendileri tarafından karşılanmakta olduğu, sürece ilişkin çağrı dokümanında Desteklenen Gider Kalemleri başlığı altında “a) Personel giderleri (TÜBİTAK 1007 – Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Projelerini
Destekleme Programı Usul ve Esasları kapsamında belirlenen personel gideri sınırlaması geçerlidir.)” denildiği,
2.4. 119N356 numaralı projede KOBİ’lerin proje giderlerinin %45’lik bölümünün TÜBİTAK tarafından, %30’luk bölümünün AB Komisyonu tarafından ve %25’lik bölümünün de projede yer alan KOBİ tarafından desteklenmekte olduğu, hem TÜBİTAK hem de AB Komisyonu ile ayrı ayrı imzalanan sözleşmeler kapsamında projenin hem TÜBİTAK hem de AB Komisyonu kurallarına uygun bir şekilde yürütülmesi gerektiği,
2.5. Projede yönetici kuruluş olarak yer alan
Tic. Ltd. Şti. için TÜBİTAK tarafından 2.185.819 TL destek bütçesi belirlendiği, destek bütçesinin Türk Lirası olarak belirlendiği ve sözleşmede bu şekilde yer aldığı, bu bütçe içerisinde proje yürütücüsü Doç. Dr. için 30 ay için toplam 30 adam-ay değeri karşılığında 579.480,00 TL, 10 yardımcı personel için de toplam 125 adam-ay karşılığı 1.181.875,00
TL personel giderlerinin karşılanmasının talep edildiği,
2.6. Proje personel ödemeleri usulünü belirleyen ve çağrı metninde atıf yapılan TÜBİTAK 1007 – Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Projelerini Destekleme Programı Usul ve Esaslarının 28.
Maddesinde; (1)Proje kapsamında alınacak yeni personele ödenecek ücret; projede görev aldığı süre ve projeye ayırdığı zaman (adam-ay) ile sınırlı olmak kaydıyla, PYK’nin ücret politikası ve ilgili kurum veya kuruluşta çalışan emsal personelin ücreti esas alınarak MADES tarafından toplam ödenek hesaplanmasında kullanılır. Proje önerisinde yer alan personel ücretleri ve adam-ay miktarları dikkate alınarak hesaplanan toplam ödenek, projedeki görevler (proje yürütücüsü, araştırmacı ve yardımcı personel) doğrultusunda dönemlere dağıtılır.
(…)
(8)Bu Usul ve Esaslar çerçevesinde personel ücretlerinin hesaplanmasında geçerli olan kurallar verilecek olan toplam ücret ödeneğinin hesaplanması aşamasında geçerli olup; izleme sürecinde dönem için geçerli olan adam-ay ve toplam personel bütçesinin aşılmaması şartıyla PYK’nin ücret politikası çerçevesinde ödeme yapılır.” denildiği ve bu madde kapsamında Kurumlarının mevzuat hükümlerine uygun olarak destek ödemesi yapmakta olduğu,
2.7. Projenin izlenmesi aşamasında nolu projenin yürütücüsü Doç. Dr. ’ün
15.04.2015 tarihinden itibaren haftada 3 tam gün olmak üzere TÜBİTAK Bilişim ve Bilgi Güvenliği İleri
Teknolojiler Araştırma Merkezi Başkanlığında (BİLGEM) görev yaptığı ve bunun proje kapsamında beyan edilen adam-ay hesaplarında dikkate alınmamış olduğunun belirlendiği, Projenin başvuru aşamasında talep edilen bütçe ve gerekçesi formlarında, “Projeye Ayıracağı Ortalama Zaman, bir personelin projede görev aldığı süre boyunca projeye ayıracağı zaman oranıdır ve 0-1 arasında olmalıdır. Örn. Projede görev aldığı zaman boyunca ortalama olarak vaktinin %50’sini projeye ayıracak personel için bu oran 0,5 olacaktır.” hükmünün yer aldığı; bu hükme rağmen kişinin, BİLGEM’de çalıştığı süreyi adam-ay hesaplamalarında dikkate almadan beyanda bulunduğu,
2.8. Bu konuya ilişkin imzalanan proje sözleşmesinin Proje Yürütücüsünün ve Yöneticisinin
Sorumlulukları Başlıklı 11. maddesinin 1.f. bendinde “Proje yürütücüsü, projenin bilimsel, teknik, idari, hukuki ve mali bakımlardan, sözleşme ve TÜBİTAK mevzuatına uygun bir şekilde yürütülmesi ve bu
işlemler sırasındaki her türlü kusur ve ihmalden sorumludur.” ve aynı maddenin 1.o. bendinde “Proje yürütücüsü, TÜBİTAK tarafından verilen kaynağı; Esaslar, İlgili Mevzuat, TÜBİTAK Mevzuatı ve genel hükümlere uygun olarak kullanmak; proje yürütücüsü kuruluş ise anılan hususlara uygun kullanılmasını sağlamak ve bunu takip etmekten sorumludur. Aksi hususun tespitinde, işbu sözleşme, “Esaslar”, İlgili
Mevzuat ve genel hükümler uygulanacak ve fazla/haksız ödeme varsa, oluşan zarardan proje yürütücüsü ve proje yürütücüsü kuruluş/kuruluş ortakları müştereken ve müteselsilen sorumlu olacaktır.” hükümlerinin yer aldığı,
2.9. nolu projenin 1. Gelişme rapor döneminde (01.05.2020- 30.04.2021) Doç. Dr.
için 7,5 adam-ay, yardımcı personeller için de 31,25 adam-ay iş yükü beyan edildiği, beyan edilen iş yükleri kapsamında personel gideri olarak 333.026,90 TL 31/12/2021 tarihinde proje hesabına transfer edildiği,
2.10. Projenin 2. Gelişme rapor döneminde (01.05.2021-01.11.2021) 10 yardımcı personel için 38,25 adamaylık, Doç. Dr. için de 01/05/2021 – 31/08/2021 tarihlerini kapsayan 4 aylık süre için 4 adamay iş yükü raporlandığı, bu beyan ile bu dönemde ilgili kişinin tüm zamanını projeye ayırdığının anlaşılmakta olduğu, fakat kişinin BİLGEM’de çalışmasının yanı sıra yapılan araştırma sonucunda
Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı tarafından destek süreçleri yürütülen projelerde de görevi olduğunun belirlendiği, bu hususun, öncesinde kişiye iletilen panel ortak raporunda TÜBİTAK tarafından desteklenen projelerde personelin yer aldığı tüm projelerdeki 1 aylık çalışmasının toplamda 1 adam-ay değerini geçmemesi gerekmekte olduğunun da özellikle belirtildiği, ayrıca, beyanda 31,25 olması gereken yardımcı personel iş yükünün aşıldığı, ancak kuruluş tarafından bu dönemde belirlenen tutarın üzerinde iş yükü harcandığı sonrasında beyan edilerek ilgili giderlerin destek kapsamında alınmasının talep edildiği ve ilgili talebin Grup tarafından projedeki toplam yardımcı personel iş yükü miktarı aşılmayacak şekilde beyan edilen 38,50 adam-aylık iş yükü üzerinden onaylandığı,
2.11. Projenin 3. Gelişme rapor döneminde (01/11/2021-01/05/2022) Doç. Dr. için 5,5 adam-ay, yardımcı personeller için de 64 adam-aylık iş yükü beyan edildiği, bu beyan ile 3 gelişme rapor döneminde yardımcı personeller için projede onaylanan toplam 125 adam-aylık iş yükünün aşıldığının (31,25 + 38,50 + 64 = 133,75 adam-ay) belirlendiği, durumun yürütücüye bildirilmesi ile birlikte mali raporda revizyona gidildiği ve yardımcı personeller için 3. GR döneminde 54,70 adam-aylık iş yükü raporlandığı,
2.12. Doç. Dr. ’ün 15.04.2015 tarihinden itibaren haftada 3 tam gün olmak üzere Bilişim ve
Bilgi Güvenliği İleri Teknolojiler Araştırma Merkezi Başkanlığında (BİLGEM) görev yaptığının belirlenmesi üzerine; aylık çalışma gün sayısının 30*4 gün/7 gün hesabı ile 17 gün/ay olarak alınmasının 23/09/2022 tarih ve sayılı UPAG GYK toplantısında uygun bulunduğu, bu kapsamda için nolu projede adam-ay oranının 1 adam-ay yerine 0,567 adam/ay üzerinden hesaplanarak kesinti/destek miktarı belirlendiği,
2.13. Bu kapsamda MADES tarafından iletilen yazıda talep edildiği şekilde, Doç. Dr. ve yardımcı personeller için, sözleşmede belirtilen tutarlar dikkate alınarak, uygun bulunan iş yükü miktarları belirlendiği ve iade alınacak tutarların belirlenmesi üzerine MADES’e bilgi sağlandığı, bu kapsamda, /
MADES tarafından Doç. Dr. ’ün BİLGEM’deki görevi ve TEYDEB’de izlenen nolu proje ile nolu projenin çakışan dönemleri dikkate alınarak, projenin 1., 2. ve 3. Gelişme rapor dönemleri için iade alınacak tutarların belirlendiği ve Grup tarafından yürütücüye ibraz edildiği, nolu projenin 1. Gelişme rapor döneminde; yürürlükte olan ve nolu projelerde çakışan
5 ayda (2020 yılı Mayıs ve Haziran ayları ile 2020 yılı Ekim, Kasım, Aralık aylarında) işgücü oranının bu
iki proje için eşit olarak dağıtıldığı ve bu aylarda adam/ay oranı 0,284 olarak düzenlendiği,
2.14. 3. gelişme rapor döneminde, yardımcı personeller için 31,25 adam-ay olması gereken iş yükü miktarının revizyon sonrasında 54,7 adam-ay olarak beyan edildiği, 2. Gelişme rapor döneminde de 7,25 adam-aylık bir aşımın onaylanması sebebiyle 3 rapor döneminde toplam 31,25*3=93,75 adam-ay iş yükü olabilecekken (31,25 + 38,50 + 54,70) 124,45 adam-aylık iş yükü beyan edildiği, dolayısı ile 3. gelişme rapor döneminde beyan edilebilecek iş gücü 24 adam-ay olarak hesaplandığı ve bu dönemde (54,70 – 24)
30,7 adam-aylık bir aşım olduğunun belirlendiği,
2.15. Bu kapsamda, 1. Gelişme rapor dönemi için proje hesabına aktarım yapıldığı için yürütücüye personel gideri olarak ödenen tutar üzerinden 40.776,08 TL iade alınması gerektiği, projede teminat mektubu vermeksizin harcama usulü ödeme yöntemi kullanıldığı ve 2. ve 3. Gelişme rapor dönemlerine ait ödenek gönderimi henüz gerçekleştirilmediği için ilgili dönemlerde uygun bulunmayan tutarlar için sırasıyla, 33.455,31 TL ve 319.841,30 TL için TTS’de ters fiş işlemlerinin gerçekleştirilmesinin beklendiği,
2.16. nolu projede İç Denetim Birimi tarafından yürütülen inceleme ve AYEK değerlendirme süreçleri tamamlanmadan dönem ödeneklerinin transferlerinin yapılamadığı, ancak, bu dönemde projenin teknik değerlendirmesi devam etmiş ve projenin diğer ortaklarının dönemsel transferlerinin gerçekleştirildiği, AYEK tarafından Doç Dr. ’e 1 yıl süre ile yaptırım uygulanmasına karar verildiği, Doç. Dr. ’e, AYEK kararına istinaden, projede yürütücü değişikliği yapılması gerektiğinin bildirildiği, kendisine yürütücü değişikliği yapılması, ödenek iadesi ve ters fiş işlemlerinin gerçekleştirilmesinden sonra projenin mali süreçlerinin devam edilebileceğinin ifade edildiği,
2.17. Projede 19/07/2023 tarihinde ’in proje yürütücü olarak atandığı, bu tarih itibari ile projede 1. ve 3. gelişme rapor dönemlerinde personel iş yüklerinde ortaya çıkan eksiklik/aşım konularının yeniden değerlendirilmesine yönelik taleplerin iletildiği, taleplerin proje danışmanı ve raportörü tarafından incelendiği, ayrıca, taleplerin değerlendirme süreçlerinin tamamlanabilmesi için 01/08/2023 olan proje bitiş tarihinin yürütücünün talebiyle 1 ay ek süre verilerek 01/09/2023 olarak belirlendiği,
2.18. Proje süreci bu şekilde işlerken, diğer taraftan ilgili hakkında 05/01/2022 tarihli TÜBİTAK Başkanlık
Oluru ile Doç. Dr. ’ün kendisi için beyan ettiği personel giderlerine ilişkin olarak TÜBİTAK kaynaklarından kişiye haksız/fazla ödeme yapılmaması için inceleme yapıldığı, İç Denetim Birimi
Başkanlığı tarafından, kişinin TEYDEB programlarında yürütülen projeleri de dahil olmak üzere, konu tüm boyutları ile incelendiği ve 18/05/2022 tarihinde değerlendirme raporu sunulduğu, bu incelemeye ek olarak, ilgili kişinin BİLGEM’deki görevini dahil etmeden tüm zamanını nolu projeye ayırdığını belirtmiş olması sebebiyle; AYEK Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının h bendinde belirtilen “Kabul ve taahhüt beyanlarına uymama” maddesinde ifade edilen “kuruma sunulan araştırma,
yayın ve diğer faaliyetlerde öngörülen kabul ve taahhüt beyanlarına uymamak, doğru olmayan, yanıltıcı veya eksik beyanda bulunmak” davranışının ortaya çıktığı değerlendirilerek konunun AYEK değerlendirmesine de sunulduğu, 214 sayılı AYEK toplantısında Doç. Dr. ’ün proje öneri başvuru formunda TÜBİTAK BİLGEM’de haftada 3 gün çalıştığını beyan etmemiş olmasından dolayı
TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliğinin 9.1.h. maddesinde belirtilen “Kabul ve taahhüt beyanlarına uymama” şeklindeki etik kural ihlalinin oluştuğuna ve aynı Yönetmeliğin 10.3.b. maddesi gereğince kendisine yaptırım uygulanmasına karar verildiği ve kararın 13/04/2023 tarihli ve sayılı yazı ile Doç Dr. ’e tebliğ edildiği, ilgilinin karara itirazı üzerine sayılı AYEK toplantısında daha önce verilmiş kararın değişmesini gerektirecek yeni bir durum bulunmadığının değerlendirildiği,
2.19. Doç. Dr. veya Kurumları tarafından, başvuruya konu nolu projesi ile doğrudan ilgili herhangi bir dava açılmadığı, ancak, başvuran temsilcisi Doç. Dr. ’ün kısmi zamanlı iş akdinin Kurumları tarafından 4857 sayılı İş Kanununun 25/II-e maddesi gereğince, 30/11/2022 tarihinde tazminatsız olarak haklı nedenle feshedildiği, bu fesih neticesinde Doç. Dr. tarafından Kurum aleyhine Gebze 5. İş Mahkemesinin sayılı dosyası ile işe iade talepli bir dava açıldığı,
2.20. Başvurucu Doç. Dr. ’ün yürüttüğü ve Kurumlarınca desteklenen projelerde personel giderlerinin beyanı noktasında Kurum mevzuatı ve ilgili proje sözleşmelerine aykırı beyanlar sebebiyle ilgiliye fazladan ödeme yapıldığının tespit edilmiş olmasına karşın, fazladan yapılan ödemelerin iadesi sürecinin devam etmekte olduğu, proje destek süreçlerinin mevzuata uygun şekilde yürütüldüğü
hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 8/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…
”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 1071- Uluslararası Araştırma Fonlarından Yararlanma Kapasitesinin Ve Uluslararası Ar-Ge
İşbirliklerine Katılımın Arttırılmasına Yönelik Destek Programı Usul Ve Esasların; 5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Usul ve Esaslara konu olan programın amacı, ülkemiz araştırmacılarının uluslararası destek fonlarına başvuru kapasitesinin arttırılması ve başvurularda başarı performansının iyileştirilmesi ile ikili ve çok taraflı uluslararası Ar-Ge işbirliklerine katılımın arttırılmasına yönelik belirlenecek çağrı başlıkları kapsamındaki projelerin desteklenmesidir.”
5.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Usul ve Esaslar, TÜBİTAK tarafından yürütülen “1071Uluslararası Araştırma Fonlarından Yararlanma Kapasitesinin ve Uluslararası Ar-Ge İşbirliklerine
Katılımın Arttırılmasına Yönelik Destek Programı” kapsamında, araştırmacılarımızın uluslararası destek fonlarından yararlanma kapasitesinin arttırılmasına ve uluslararası Ar-Ge işbirliklerine katılımın teşvik edilmesine yönelik çağrıların belirlenmesi ile çağrılar kapsamında sunulacak projelerin başvuru, değerlendirme, destekleme, izleme ve sonuçlandırılmasına ilişkin hükümleri kapsar.”, 5.3. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4 üncü maddesinde, “…e) Proje Yürütücüsü: İlgili bilim ve/veya teknoloji alanında gerekli uzmanlığa ve deneyime sahip, projenin bilimsel, teknik, idari, mali ve hukuki her türlü sorumluluğunu taşıyan, TÜBİTAK ile proje sözleşmesini imzalayan, proje sonuçlarını bilimsel yöntemlerle 2 değerlendirip yayımlayabilecek ve/veya uygulamaya dönüştürebilecek düzeydeki araştırmacıyı, …ifade eder.”, 5.4. “İzleme ve sonuçlandırma” başlıklı 8 inci maddesinde, “(1) TÜBİTAK tarafından desteklenen projelerin, amaç ve hedefleri ile mevzuata uygun olarak yürütülüp yürütülmediği, gelişme raporları yoluyla ilgili Grup tarafından izlenir. Gelişme ve sonuç raporları, sözleşmede belirtilen tarihlerde, sözleşmede belirtilen ilgili/ilgililer tarafından TÜBİTAK’ın belirlediği formata uygun olarak hazırlanır ve ilgili Gruba iletilir. Ayrıca, gerektiğinde, TÜBİTAK tarafından yerinde inceleme de yapılabilir.
(2) TÜBİTAK, gerekli gördüğünde projenin gelişimini bilimsel, teknik, idari ve mali açılardan incelemek, denetlemek ve değerlendirmek üzere, belirleyeceği kişileri proje izleyicisi olarak görevlendirebilir.
(3) Projelerin sonuçlandırılması sürecinde Yönetmelik hükümleri uygulanır.”, 6. 1007 – Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Projelerini Destekleme Programı Usul ve
Esaslarının “Geçici işçi ücretleri” başlıklı 28 inci maddesinde, “(1) Proje kapsamında alınacak yeni personele ödenecek ücret; projede görev aldığı süre ve projeye ayırdığı zaman (adam-ay) ile sınırlı olmak kaydıyla, PYK’nin ücret politikası ve ilgili kurum veya kuruluşta çalışan emsal personelin ücreti esas alınarak MADES tarafından toplam ödenek hesaplanmasında kullanılır. Proje önerisinde yer alan personel ücretleri ve adam-ay miktarları dikkate alınarak hesaplanan toplam ödenek, projedeki görevler (proje yürütücüsü, araştırmacı ve yardımcı personel) doğrultusunda dönemlere dağıtılır.
…
(8) Bu Usul ve Esaslar çerçevesinde personel ücretlerinin hesaplanmasında geçerli olan kurallar verilecek olan toplam ücret ödeneğinin hesaplanması aşamasında geçerli olup; izleme sürecinde dönem için geçerli olan adam-ay ve toplam personel bütçesinin aşılmaması şartıyla PYK’nin ücret politikası çerçevesinde ödeme yapılır.”, 7. ECSEL Çağrısı Ulusal Başvuru Kurallarının (1071 Programı) “Desteklenen Gider Kalemleri” başlıklı bölümünde, “…Özel kuruluşların yapacakları başvurularda özel kuruluşların aşağıdaki harcama kalemleri desteklenebilecektir. a) Personel giderleri (TÜBİTAK 1007 – Kamu Kurumları Araştırma ve
Geliştirme Projelerini Destekleme Programı Usul ve Esasları hükümleri geçerlidir.)…” hükümlerine yer verildiği görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, TÜBİTAK tarafından desteklenen nolu projenin yürütülmesi sürecinde firmasına ve kendisine uygulanan yaptırımların iptalini ve firmasına yapılan eksik ödemelerin faizi ile birlikte yapılmasını talep etmektedir.
10. TÜBİTAK proje destek süreçlerinin mevzuata uygun şekilde yürütüldüğünü ifade etmektedir.
11. 1071- Uluslararası Araştırma Fonlarından Yararlanma Kapasitesinin Ve Uluslararası Ar-Ge
İşbirliklerine Katılımın Arttırılmasına Yönelik Destek Programı Usul Ve Esaslarının 4 üncü maddesinde, proje yürütücüsünün, projenin bilimsel, teknik, idari, mali ve hukuki her türlü sorumluluğunu taşıyan ve TÜBİTAK ile proje sözleşmesini imzalayan kişi olduğu, 8 inci maddesinde, TÜBİTAK tarafından desteklenen projelerin, amaç ve hedefleri ile mevzuata uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin gelişme raporları yoluyla ilgili Grup tarafından izleneceği belirtilmektedir.
12. Başvuru konusu numaralı proje ECSEL Çağrısının Ufuk 2020 programı kapsamında desteklenmekte olup; ECSEL 2020 Çağrısı Ulusal Başvuru Kurallarının (1071 Programı)
“Desteklenen Gider Kalemleri” başlıklı bölümünde, “…Özel kuruluşların yapacakları başvurularda özel kuruluşların aşağıdaki harcama kalemleri desteklenebilecektir. a) Personel giderleri (TÜBİTAK 1007
– Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Projelerini Destekleme Programı Usul ve Esasları hükümleri geçerlidir.)…” denildiği; 1007 – Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Projelerini Destekleme
Programı Usul ve Esaslarının “Geçici işçi ücretleri” başlıklı 28 inci maddesinde de “(1) Proje kapsamında alınacak yeni personele ödenecek ücret; projede görev aldığı süre ve projeye ayırdığı zaman (adam-ay) ile sınırlı olmak kaydıyla, PYK’nin ücret politikası ve ilgili kurum veya kuruluşta çalışan emsal personelin ücreti esas alınarak MADES tarafından toplam ödenek hesaplanmasında kullanılır. Proje önerisinde yer alan personel ücretleri ve adam-ay miktarları dikkate alınarak hesaplanan toplam ödenek, projedeki görevler (proje yürütücüsü, araştırmacı ve yardımcı personel) doğrultusunda dönemlere dağıtılır.
…
(8) Bu Usul ve Esaslar çerçevesinde personel ücretlerinin hesaplanmasında geçerli olan kurallar verilecek olan toplam ücret ödeneğinin hesaplanması aşamasında geçerli olup; izleme sürecinde dönem için geçerli olan adam-ay ve toplam personel bütçesinin aşılmaması şartıyla PYK’nin ücret politikası çerçevesinde ödeme yapılır.”, denilmektedir.
13. Dosya kapsamında yapılan incelemede;
13.1. ECSEL programı kapsamında desteklenmesine karar verilen projeler arasında proje yöneticisinin
Doç. Dr. olduğu numaralı projenin yer aldığı,
13.2. numaralı projede KOBİ’lerin proje giderlerinin %45’lik bölümünün TÜBİTAK tarafından, %30’luk bölümünün AB Komisyonu tarafından ve %25’lik bölümünün de projede yer alan KOBİ tarafından desteklenmekte olduğu,
13.3. Projenin izlenmesi aşamasında nolu projenin yürütücüsü Doç. Dr. ’ün 15/04/2015 tarihinden itibaren haftada 3 tam gün olmak üzere TÜBİTAK Bilişim ve Bilgi Güvenliği İleri
Teknolojiler Araştırma Merkezi Başkanlığında (BİLGEM) görev yaptığı ve bunun proje kapsamında beyan edilen adam-ay hesaplarında dikkate alınmamış olduğunun belirlendiği, Projenin başvuru aşamasında talep edilen bütçe ve gerekçesi formlarında, “Projeye Ayıracağı Ortalama Zaman, bir personelin projede görev aldığı süre boyunca projeye ayıracağı zaman oranıdır ve 0-1 arasında olmalıdır. Örn. Projede görev aldığı zaman boyunca ortalama olarak vaktinin %50’sini projeye ayıracak personel için bu oran 0,5 olacaktır.” hükmünün yer aldığı; bu hükme rağmen kişinin, BİLGEM’de çalıştığı süreyi adam-ay hesaplamalarında dikkate almadan beyanda bulunduğu,
13.4. 1071- Uluslararası Araştırma Fonlarından Yararlanma Kapasitesinin Ve Uluslararası Ar-Ge
İşbirliklerine Katılımın Arttırılmasına Yönelik Destek Programı Usul Ve Esaslarının 8 inci maddesi uyarınca, proje sürecinin mevzuata uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin gelişme raporları yoluyla ilgili Grup tarafından izlendiği,
13.5. Yapılan izleme sonucunda, 1. Gelişme rapor dönemi için proje hesabına aktarım yapıldığı için proje yürütücüsüne personel gideri olarak ödenen tutar üzerinden 40.776,08 TL iade alınması gerektiği, projede teminat mektubu vermeksizin harcama usulü ödeme yöntemi kullanıldığı ve 2. ve 3. Gelişme rapor dönemlerine ait ödenek gönderimi henüz gerçekleştirilmediği için ilgili dönemlerde uygun bulunmayan tutarlar için sırasıyla, 33.455,31 TL ve 319.841,30 TL için TTS’de ters fiş işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerektiğinin tespit edildiği,
13.6. Söz konusu projeye ait 1071- Uluslararası Araştırma Fonlarından Yararlanma Kapasitesinin ve
Uluslararası Ar-Ge İşbirliklerine Katılımın Arttırılmasına Yönelik Destek Programı Proje
Destekleme Sözleşmesinin;
-10 uncu maddesinde, “10.1. Proje yürütücüsü kuruluş(lar), işbu sözleşme ve eklerinde yer alan hususlar çerçevesinde projenin; etkin, sözleşmeye uygun yürütülmesinden ve TÜBİTAK’a gerekli bilgi akışının sağlanmasından; giderlerin kanıtlayıcı belgelere dayanılarak doğru şekilde muhasebeleştirilmesi, belgelerin denetime sunulmak üzere saklanması ve raporlanmasından sorumludur.
10.3. Proje yürütücüsü kuruluş, proje personelinin çalışma takviminde belirlenmiş olan zamanını projeye ayırabilmesini sağlamakla yükümlüdür.”,
-11 inci maddesinde, “11.1. Proje yürütücüsü; b) Proje personelinin çalışma takviminde belirlenmiş olan zamanı projeye ayırmasını sağlayacak ve katkılarını takip edecektir. f) Projenin, bilimsel, teknik, idari, hukuki ve mali bakımlardan, bu sözleşme ve TÜBİTAK mevzuatına uygun bir şekilde yürütülmesi ve bu
/
işlemler sırasındaki her türlü kusur ve ihmalden sorumludur. j) Proje yürütücüsü, proje ile ilgili olarak
TÜBİTAK’a vereceği tüm belgelerde gerçeğe uygun bilgi vereceğini kabul ve taahhüt eder. o) Proje yürütücüsü; TÜBİTAK tarafından verilen kaynağı; Esaslar, İlgili Mevzuat, TÜBİTAK Mevzuatı ve genel hükümlere uygun olarak kullanmak; proje yürütücüsü kuruluş ise anılan hususlara uygun kullanılmasını sağlamak ve bunu takip etmekten sorumludur. Aksi hususun tespitinde, işbu sözleşme Esaslar, İlgili
Mevzuat ve genel hükümler uygulanacak ve fazla/haksız ödeme varsa, oluşan zarardan proje yürütücüsü ve proje yürütücüsü kuruluş/kuruluş ortakları müştereken ve müteselsilen sorumlu olacaklardır.” hükümlerinin yer aldığı,
13.7. Başvuran tarafından imzalanan TÜBİTAK Proje Destekleme Sözleşmesi Kabul ve Beyan
Taahhütnamesinde; “İşbu taahhütnamede geçen “Sözleşme”, nolu projenin “Proje Destekleme
Sözleşmesini” ifade eder.” açıklamasının yer aldığı ve başvuranın, sözleşme ve ekli mevzuatın içeriğini okuyarak anladığını ve kabul ettiğini taahhüt ettiği,
13.8. Başvuranın, idareye verdiği TÜBİTAK PROJE ÖNERİSİ BAŞVURU FORMU’nda haftada 3 tam gün BİLGEM’de görev yapmakta olduğuna dair herhangi bir bilginin yer almadığı; ayrıca bu formun
KABUL VE TAAHHÜT BEYANLARI bölümünde, “Yukarıda uymayı kabul ve taahhüt ettiğim/ettiğimiz kurallara uymadığımızın ve/veya verdiğim/verdiğimiz bilgilerde gerçeğe aykırı beyanda bulunduğumuzun
TÜBİTAK’ça saptanması halinde TÜBİTAK tarafından alınacak karar ve uygulanacak yaptırımlara uyacağımızı kabul ve taahhüt ederim/ederiz.” ifadelerinin yer aldığı,
13.9. Başvuran hakkında 05/01/2022 tarihli TÜBİTAK Başkanlık Oluru ile Doç. Dr. ’ün kendisi için beyan ettiği personel giderlerine ilişkin olarak TÜBİTAK kaynaklarından kişiye haksız/fazla ödeme yapılmaması için inceleme yapıldığı, İç Denetim Birimi Başkanlığı tarafından, kişinin TEYDEB programlarında yürütülen projeleri de dahil olmak üzere, konu tüm boyutları ile incelendiği ve 18/05/2022 tarihinde değerlendirme raporu sunulduğu; bu incelemeye ek olarak, 214 sayılı AYEK toplantısında Doç.
Dr. ’ün proje öneri başvuru formunda TÜBİTAK BİLGEM’de haftada 3 gün çalıştığını beyan etmemiş olmasından dolayı TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliğinin 9.1.h. maddesinde belirtilen “Kabul ve taahhüt beyanlarına uymama” şeklindeki etik kural ihlalinin oluştuğuna ve aynı
Yönetmeliğin 10.3.b. maddesi gereğince kendisine yaptırım uygulanmasına karar verildiği ve kararın 13/04/2023 tarihli ve sayılı yazı ile Doç Dr. ’e tebliğ edildiği, ilgilinin karara itirazı üzerine sayılı AYEK toplantısında daha önce verilmiş kararın değişmesini gerektirecek yeni bir durum bulunmadığının değerlendirildiği
görülmüştür.
14. İdarenin, “TÜBİTAK tarafından destek oranı olarak taahhüt edilen %45 oranı sabit olup projenin gelişme ve sonuç raporu dönemlerinde aktarılacak bütçelerde de bu oran korunmaktadır. Bu kapsamda proje bütçesi belirlenmiş olup gelişme ve sonuç raporlarının kabulünü müteakip proje hesabına aktarılması planlanmıştır. Ancak yürütücü ve kuruluş tarafından eksik/hatalı beyanda bulunulması ve bunun doğrultusunda yürütülen süreçler sebebiyle sadece 1. Gelişme rapor dönemine ait olan ödenek 345.414,08
TL proje hesabına aktarılmış olup bu tutar toplam ödeneğin %45 destek oranından bağımsız olarak proje
/
bütçesinin yaklaşık %16’sına (345.414,08 TL/2.185.819 TL) tekâbül etmektedir.” şeklindeki açıklamaları göz önünde bulundurulduğunda başvuranın, söz konusu projeye TÜBİTAK’ın %45 oranında destekte bulunacağını taahhüt etmesine rağmen bu taahhüdün yerine getirilmediği yönündeki iddiasının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
15. Başvuru konusu proje hakkındaki 16/03/2023 tarih ve sayılı Grup Yürütme Kurulu toplantısında alınan kararın gerekçelerinin neler olduğuna bakıldığında; proje yürütücüsü Doç. Dr. için 1., 2. ve 3. Gelişme rapor dönemlerinde beyan edilen iş yüklerinin, kişinin TEYDEB’de yürütülen projesi ve
BİLGEM’deki kısmi zamanlı görevi göz önüne alınarak uygun bulunmadığı ve iş yükleri yeniden hesaplanarak 12/01/2023 tarihinde 7. versiyon mali rapor incelemesinde fazla yapılan ödemenin iadesinin istendiği, ödeme yapılmayan dönemler için de ters fiş kesilmesinin talep edildiği, bu duruma yapılan itirazın sürece ilişkin iş ve işlemlerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilerek reddedildiği, başvurana sözleşme maddeleri bildirilerek projenin yürütülebilmesi için mali gerekliliklerin yerine getirilmesi gerektiğinin bildirilmesi üzerine; başvuranın personel giderlerine ilişkin uygulamanın Avrupa Komisyonu tarafından sağlanan destek için uygun olacağını belirttiği ancak, Avrupa Komisyonu tarafından belirlenen kuralların yanı sıra ödemelerin ulusal destek kurallarına uygun olması gerektiği hususunu göz ardı ettiği, ayrıca proje sözleşme hükümlerine göre proje yürütücüsünün, projenin bilimsel, teknik, idari, hukuki ve mali bakımlardan, sözleşme ve TÜBİTAK mevzuatına uygun bir şekilde yürütülmesi ve bu işlemler sırasındaki her türlü kusur ve ihmalden sorumlu olduğu ve bu kapsamda personel gideri beyanlarında TEYDEB’de yürütülen projesi ile BİLGEM’de çalışma sürelerinin dikkate alınmasının kişinin sorumluluğunda olduğu hususları dikkate alınarak Grup Yürütme Kurulu kararının alındığı anlaşılmıştır.
16. Bu çerçevede, başvuranın yürüttüğü ve TÜBİTAK tarafından desteklenen projelerde personel giderlerine ilişkin olarak Kurum mevzuatı ve ilgili proje sözleşmelerine aykırı beyanlar sebebiyle ilgiliye fazladan ödeme yapıldığı tespit edilmiş olması nedeniyle devam etmekte olan iade sürecinin ve başvuranın iddia ve taleplerine yönelik olarak TÜBİTAK tarafından alınan kararların ve gerçekleştirilen uygulamaların, proje sözleşmesi ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olduğu değerlendirilmiştir.
17. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; ancak başvurana verilen cevaplarda “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA
KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi