|
ÖZET: Başvuran, %77 engelli raporuna dayanarak aldığı engelli aylığının gerekçe gösterilmeden kesilmesi üzerine, aylığının tekrar bağlanmasını talep etmiştir. Yalvaç Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı, başvuranın talebini “Diğer aylık/yardım alma şartlarını sağlamama” gerekçesiyle reddetmiştir. Yapılan incelemede, başvuranın 2014’te sigorta şirketinden 700.000 TL tazminat aldığı, 2016’da 169.103,64 TL tahsil ettiği ve 2017’de 900.000 TL alacak hakkı bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, başvuranın 2017’de sigortalı olarak işe girmesi ve aylık gelirinin 1.540,50 TL olması, hane içinde kişi başına düşen gelir tutarının muhtaçlık sınırının üzerinde olduğunu göstermektedir.
Sonuç olarak, başvuranın muhtaçlık durumu, Yalvaç Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından yapılan sosyal inceleme ile değerlendirilmiş ve başvuranın aylık bağlanma şartlarını sağlamadığı belirlenmiştir. Bu nedenle, idarenin başvuruyu reddetmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmamaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 9039-9039 |sayi|53878609-101.07.05.99-E.53878609-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2017/1441 2017/ 1441
KARAR TARİHİ : 09/08/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
Yalvaç Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma
Vakfı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın 2022 sayılı Kanun kapsamında aldığı muhtaçlık aylığının tekrar bağlanması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 27/02/2017 27.2.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; Isparta Süleyman Demirel Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi tarafından kendisine verilen %77 sürekli engelli raporu olduğunu, bu rapora istinaden Yalvaç Sosyal Hizmetler
Müdürlüğüne başvuruda bulunduğunu ve kendisine Eylül 2016’dan beri aylık bağlandığını ancak aylığının hiçbir gerekçe gösterilmeden kesildiğini ve mağdur edildiğini iddia ederek, engelli aylığının tekrar bağlanmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. 06/ 04/ 2017 tarihli sayılı yazımız ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal
Yardımlar Genel Müdürlüğünden; başvurana bağlanan aylığın hangi mevzuat hükmü kapsamında, hangi tarihten itibaren bağlandığına ve bağlanan aylığının hangi mevzuat hükmü kapsamında kesildiğine ilişkin bilgi ve belge talep edilmiştir .
3. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünden alınan 17/ 04/ 2017 tarihli ve sayılı yazı ile 16/ 05/ 2017 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinden özetle; 3.1. 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşları ile Engelli ve
Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin
1 / 5birinci ve ikinci fıkralarına istinaden, 20/ 01/ 2014 tarihinde vatandaşa engelli aylığı bağlandığı,
3.2. Başvurana bağlanan aylığın, başvuranın BAĞ-KUR’a yatırdığı prim nedeniyle Kasım 2016 tarihinde, 2022 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin birinci fıkrasına göre kesildiği, 3.3. Söz konusu aylığın tekrar bağlanmasına ilişkin yapılan başvuruya istinaden, sosyal yardım ve inceleme görevlilerince hane ziyaretinin yapıldığı ve yapılan araştırmalar sonucu, 15/ 02/ 2017 tarihli tutanağın düzenlendiği, söz konusu tutanakta; “ şahsın kendi beyanına göre, 2014 yılında sigorta şirketine açtığı dava sonucu 700.000 TL tazminat aldığı, 200.000 TL.’sini borçlarından dolayı bankalara ödediği, 150.000 TL.’sini evlenmek amacıyla kullandığı ama dolandırıldığını ifade ettiği, geri kalan parayı ise ihtiyaçlarına harcadığı, ayrıca başka bir sigorta şirketine yine tazminat davası açtığı, mahkeme kararıyla davayı kazandığı ve icra takibine geçildiği, bu bilgiler ışığında sosyal yardım ve inceleme görevlileri olarak şahsın komşuları ve köy sakinleriyle yapılan görüşmelerde
Durmuş Ali Başarıcı’nın sigorta şirketlerinden farklı zamanlarda yüklü miktarda para aldığı, bunu dillendirdiği, nitekim kendisine sorulduğunda bunu inkar etmediği ama parasını hiçbir bankaya yatırmadığı, daha önce yıllık gider olarak beyan ettiği 17.500 TL’lik harcamaları ile sigorta şirketlerinden aldığını söylediği paranın harcanıp harcanmadığı konusundaki kuşkuların da ayrı bir çelişki oluşturduğu” beyan edilmiştir . Bu bilgiler ışığında, başvuranın tekrar aylık bağlanması talebinin, Yalvaç Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Mütevelli Heyetinin 16/ 02/ 2017 tarihli ve sayılı toplantısında görüşüldüğü, 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk
Vatandaşları ile Engelli ve Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında
Yönetmeliğinin 11 inci maddesine ve Geçici 1 inci maddesine göre, “Diğer Aylık/Yardım Alma
Şartlarını Sağlamama” nedeniyle reddedildiği, 3.4. Ayrıca, Yalvaç İcra Dairesi tarafından Yalvaç Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına gönderilen 23/ 02/ 2017 tarihli ve sayılı yazıda UYAP üzerinden yapılan sorgulamada, Durmuş Ali Başarıcı’nın alacaklı sıfatıyla yer aldığı altı ayrı dosyasının olduğu, söz konusu dosyalardan Esas sayılı dosyada adına 169.103,64 TL .’nin tahsil edildiği, Esas sayılı dosyalarda ise yaklaşık 900.000 TL . alacağa hak kazandığı ancak söz konusu alacağın henüz tahsil edilmediğine ilişkin bilgiye ulaşıldığı, 3.5. Diğer yandan, Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sistemi üzerinden 09/ 05/ 2017 tarihinde yapılan sorgulamada, başvuranın Sosyal Güvenlik Bilgilerine ulaşıldığı, başvuranın 05/ 04/ 2017 tarihinde sigortalı olarak işe başladığı ve aylık gelirinin 1.540,50 TL olduğunun tespit edildiği, beyan edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ … Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . … ” ,
5) 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye
2 / 5önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
6. 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık
Bağlanması Hakkında Kanununun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının, (a) bendinde
“Başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde engelli olduklarını ilgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile kanıtlayan, 18 yaşını dolduran Türk vatandaşı engellilerden; sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar veya nafaka bağlanmış ya da nafaka bağlanması mümkün olanlar hariç olmak üzere, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık hali devam ettiği müddetçe ( 4.860) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda,”, (b) bendinde , “İlgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile engelli olduklarını kanıtlayan, 18 yaşını dolduran ve talebine rağmen Türkiye İş Kurumu tarafından işe yerleştirilememiş olan Türk vatandaşlarından; sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar veya nafaka bağlanmış ya da nafaka bağlanması mümkün olanlar hariç olmak üzere , Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık hali devam ettiği müddetçe ( 3.240) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda, aylık bağlanır .”, üçüncü fıkrasında; “ Birinci fıkranın (a) ve (b) bentleri kapsamına giren engellilerden veya ikinci fıkra gereğince aylık bağlanacak engelli yakınlarından, her ne nam altında olursa olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı, 16 yaşından büyükler için belirlenmiş olan asgari ücretin aylık net tutarının 1/ 3’ünden fazla olanlar ile aynı tutardan fazla gelir sağlaması mümkün olan kimseler muhtaç kabul edilemez ve kendilerine aylık bağlanamaz .” 7. 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşları ile Engelli ve Muhtaç
Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin “Sosyal inceleme” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “ Sosyal inceleme, hane ziyareti ve çevre araştırmasından elde edilen bilgilerden oluşur .”, ikinci fıkrasında , “Sosyal inceleme; başvuru formunda beyan edilen bilgiler ile merkezi veri tabanlarından yapılan sorgulamalar doğrultusunda elde edilen bilgilerin doğrulanması ve hanenin genel durumunun mahallinde tespit edilmesi amacıyla, Vakıf personeli tarafından başvuruda bulunanın ikametgâhına ve çevresine gidilmek ve hane ziyaret bilgi formu doldurulmak suretiyle gerçekleştirilir .”, üçüncü fıkrasında, “Yıllık almaya hak kazanan kişilerin sosyal incelemeleri her yıl yenilenir .” “Aylıkların durdurulması ve kesilmesi” başlıklı 11 inci maddesinin 2 nci fıkrasında “Yaşlı aylığı ve engelli aylıkları, aşağıda belirtilen hallerde kesilir .” h bendinde ise “Nafaka alabilecek olması ya da muhtaçlık sınırına eşit veya üzerinde hane içinde kişi başına düşen gelir elde edebilecek olması ya da başka sebeplerle muhtaçlık halinin ortadan kalktığının tespit edilmesi .”, “Muhtaçlık hesaplaması” başlıklı Geçici 1 inci maddesinin birinci fıkrasının d bendinde ; “Harcamalar, hanenin gelir seviyesinin bir göstergesi olarak dikkate alınır .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
3 / 5ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuranın, Süleyman Demirel Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi tarafından %77 oranında engelli olduğuna ilişkin verilen rapora istinaden 2022 sayılı Kanun kapsamında aldığı engelli aylığının hiçbir gerekçe gösterilmeden kesilmesine yönelik şikayeti ve aylığının tekrar bağlanması talebinin, Yalvaç Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Mütevelli Heyeti’nin 16/ 02/ 2017 tarih ve sayılı toplantısında “Diğer aylık/yardım alma şartlarını sağlamama” gerekçesiyle ret edildiği anlaşılmaktadır .
10. Somut olayda başvurucunun, Yalvaç Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Mütevelli
Heyetinin 17/ 02/ 2017 tarihli kararına itirazına ilişkin yapılan değerlendirmede; kişinin kendi beyanıyla 2014 yılında sigorta şirketinden 700.000 TL tazminat aldığı ve harcadığı, bununla birlikte
2016 yılında yine bir sigorta şirketinden tazminat davası sonucu aldığı 169.103,64 TL .’nin
harcandığı ve 2017 yılına ait yine sigorta şirketlerine açtığı davalar sonucu 900.000 TL . tazminat alacağı olduğunun tespit edildiği, başvuran ile birlikte aynı hanede toplamda beş bireyin ikamet ettiği, icra dairesinden temin edilen esas sayılı dosyadan 2016 yılı içerisinde 169.103,64
TL nin tahsil edildiği bilgisi göz önünde bulundurulduğunda hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarının 16 yaşından büyükler için belirlenmiş olan asgari ücretin aylık net tutarının 1/ 3’ünden fazla olduğu, dolayısıyla bu kişilerin muhtaç kimseler olarak kabul edilemeyeceği ve kendilerine aylık bağlanamayacağı, bununla birlikte başvuranın, 05/ 04/ 2017 tarihinde sigortalı olarak işe başladığı ve aylık gelirinin 1.540,50 TL olduğunun tespit edildiği, muhtaçlık durumunun , yerel düzeyde örgütlenen Vakıf tarafından gözlenerek dikkate alındığı da değerlendirildiğinde, bahsi geçen idarenin 2022 sayılı Kanun kapsamında yapılan başvuruyu reddetmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı değerlendirilmektedir .
11. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Yalvaç Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma
Vakfı tarafından yapılan işlemin 2022 sayılı Kanun kapsamında yapıldığı, başvurucunun güncel somut durumunun değerlendirildiği, 9 uncu paragrafta belirtilen gerekçeler, ilgili mevzuat hükmü ışığında değerlendirildiğinde başvurucunun “Diğer Aylık/Yardım Alma Şartlarını Sağlamama” nedeniyle muhtaç olmadığına karar verildiği ve bu kapsamda başvuranın talebinin idare tarafından reddedildiği, idare tarafından yapılan bu işlemin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin
4 / 5bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede
hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
Isparta İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Bu kararın BAŞVURANA, AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞINA ve
YALVAÇ SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA VAKFINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi