|
ÖZET: Başvuran, 2020 Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS) puanıyla Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na yerleştirildiğini, ancak sağlık raporunun “engelli memur olamaz” şeklinde düzenlenmesi nedeniyle atamasının yapılmadığını belirtmiştir. Bu durumdan dolayı, aynı EKPSS puanıyla bir sonraki yerleştirme işleminde tercih yapma hakkı talep etmiştir. Ancak, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi, mevcut mevzuat gereği, atama için gerekli koşulları taşımayan adayların aynı puanla yeniden tercih yapamayacağını açıklamıştır.
İlgili mevzuat ve kılavuzlar, EKPSS veya kura sonucuna göre yerleştirilen adayların, atama için aranan koşulları taşımadıkları takdirde, sonraki yerleştirmelerde aynı puanla tercih yapamayacaklarını belirtmektedir. Bu çerçevede, başvuranın talebinin reddedilmesi hukuka uygun bulunmuş, emsal yargı kararları da dikkate alınarak başvuranın mağduriyetinin giderilmesi talebinin hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/4566-S.22.6942
BAŞVURU NO : 2021/20447
KARAR TARİHİ : 04/04/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI
EKPSS yerleştirme işlemi yapılan ve “TSK’da Engelli Memur Olur”
BAŞVURUNUN KONUSU :
raporu alamadığından kadroya atanamayan engelli adayın aynı yerleştirme puanıyla tekrar tercih yapma hakkı tanınması talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 30/11/2021
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; 2020 Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS)
puanıyla 26 Ocak 2021 tarihinde Hava Kuvvetleri Komutanlığı Kütahya’ya engelli memur olarak yerleştirildiğini, hakkında engelli memur olamaz raporu düzenlendiğini, TSK Sağlık Yeteneği
Yönetmeliğine göre engelli memur olmaz raporu nedeniyle atamasının yapılmadığını, belirterek mağduriyetinin giderilmesi için bir sonraki atamada 2020 EKPSS puanıyla tekrar tercih yapabilmesine imkan verilmesi için gereğinin yapılmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 06/01/2022 tarihli ve sayılı bilgi belge isteme yazısına cevaben Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı’nın Kurum kayıtlarımıza 21/01/2022 tarihinde geçen sayılı
yazısında konu hakkında özetle aşağıdaki bilgilere yer verilmiştir:
2.1. 15 Temmuz 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı
Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesi gereğince Yükseköğretim Kurulu kararlarına ve ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında lisans, lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama, yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dahil mezkur Kararname, 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatla verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş kamu tüzel kişiliğine sahip bir kamu
kurumu olan Başkanlığımızın, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesinin 2. fıkrasının (i) bendi uyarınca “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak” hususunda yetkili kılındığı açıkça ifade edilmiştir.
2.2. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Tanımlar” kenar başlıklı 346.
maddesinde “kılavuz”; ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan, adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketi olarak tanımlanmış, 6114 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” kenar başlıklı 7. maddesinin beşinci fıkrasında sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulmasının Başkanlığımızın internet sayfasında yapılacağı, internet sayfasındaki duyuruların adaylara tebliğ hükmünde olduğu belirtilmiştir.
2.3. Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı ve bu sınav sonuçları ile yapılan yerleştirme işlemleri 07.02.2014 tarihli ve 28906 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Engelli Kamu Personel Seçme
Sınavı ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmelik” hükümleri uyarınca
Merkezimizce uygulanmaktadır. Mezkur Yönetmelik’in; “Kadroların bildirilmesi” başlıklı 11. maddesinde
“(1) Kamu kurum ve kuruluşları bir sonraki yıl için engelli memur alımı yapacakları münhal kadrolarını; Başkanlığın internet sitesindeki “DPB eUygulama” kısmında yer alan bilgi alanlarını Nitelik-Kod Kılavuzu ile Başkanlığın öngördüğü koşullara göre tam ve eksiksiz olarak doldurmak suretiyle, ilgili yılın Ekim ayı sonuna kadar elektronik ortamda Başkanlığa bildirir. Bildirimi yapılan ve Başkanlıkça da uygun görülen kadrolara ilişkin cetveller ayrıca yazılı olarak Başkanlığa gönderilir. … (4) Yerleştirmenin Başkanlık adına Merkezce yapılması halinde, Başkanlık bu bildirimleri, öngörülen koşullara ve Nitelik-Kod
Kılavuzunda yer alan hususlara uygunluk yönünden inceleyerek sonucu elektronik ortamda Merkeze bildirir.” hükmü, “Tercih Kılavuzunun hazırlanması” başlıklı 12. maddesinde “(1) Yerleştirme işlemi için
Başkanlıkça bir Tercih Kılavuzu hazırlanır. Yerleştirmenin Başkanlık adına Merkezce yapılması halinde ise bu Kılavuz Başkanlık ve Merkezce müştereken hazırlanır. (2) Yerleştirmeye ilişkin bilgiler, Tercih
Kılavuzunda yer alır.” hükmü, “Yerleştirme” başlıklı 13. maddesinde “(1) Engelli adayların memur kadrolarına yerleştirilmelerinde EKPSS ve kura sonucuna göre yerleştirme yöntemleri uygulanır. a)
Ortaöğretim, önlisans ve lisans mezunu engelli adayların memur kadrolarına yerleştirilmelerinde
EKPSS’de alınan puanlar kullanılır. … (2) Yerleştirmede adayların başvuru belgesi ve tercih formundaki beyanları esas alınır. … (5) Adaylarda, yerleştirme işlemine son başvuru tarihi itibarıyla 657 sayılı
Kanunun 48 inci maddesinde yer alan genel ve özel şartlarla birlikte atanacakları kadro için Tercih
Kılavuzunda ilan edilen diğer şartlar aranır.” hükmü, “Yerleştirme ve atama yapılmayacak haller” başlıklı 14. maddesinde “(3) EKPSS veya kura sonucuna göre yerleştirildiği halde atama için aranılan koşulları taşımayan veya istenilen belgeleri süresi içerisinde getirmeyen adayların atamaları yapılamaz. (4) EKPSS ve kura sonucuna göre yerleştirilmiş olmak bu maddede sayılanlar için herhangi bir hak teşkil etmez. (5)
Bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde EKPSS ve kura sonucuna göre herhangi bir kadroya yerleştirilen adaylar daha sonra yapılacak yerleştirmelere geçerliliği devam eden aynı eğitim düzeyine ait EKPSS puanı veya kura kaydıyla başvuru yapamaz.” hükmü amirdir.
2.4. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün 31.12.2020 tarihli ve
2956452 sayılı yazısı (Ek-1) ekinde belirtilen kadro ve pozisyonlar ile bu kadro ve pozisyonlar için
aranacak başvuru şartları, nitelik kodları ve tercih yaparken dikkat edilecek hususlar doğrultusunda hazırlanarak 13 Ocak 2021 tarihinde Başkanlığımız internet sayfasında yayımlanan 2021-EKPSS Tercih
Kılavuzunun (Ek-2); 1. sayfasında “ADAYLARIN DİKKATİNE!” başlığı altında “Adayların tercih işlemini tamamlamadan önce, tercih etmek istediği tüm kadroların genel ve özel koşullarını dikkatle incelemeleri, koşullarını taşımadıkları kadrolardan tercih yapmamaları son derece önemlidir. Hatalı tercih yapan
adayların atamaları yerleştikleri kurumlarca yapılmayacak ve bu adaylar geçerliliği devam eden aynı eğitim düzeyine ait sınav sonucu/kura başvurusu ile tekrar tercihte bulunamayacaklardır. Mağduriyete uğramamanız ve diğer adayları mağdur etmemeniz için tercihlerinizi internetle ÖSYM’ye göndermeden önce tüm tercihlerinizin durumunuza uygun olduğundan mutlaka emin olunuz.”, “2.3 Başvuru Özel
Şartları” başlıklı maddesinde “Yukarıdaki şartları taşıyan adayların, bu Kılavuzda yer alan kadroların karşısındaki başvuru şartları bölümünde aranılan şartların “tamamını”, tercihlerin son günü itibarıyla taşımaları gerekmektedir. Bununla birlikte, eğer “BAKINIZ BAŞVURMA ÖZEL ŞARTLARI …” ifadesi var ise kurumlarca aranılan diğer şartların yanı sıra adayların bu bölümde belirtilen şartları da taşımaları ve dikkatlice okumaları gerekmektedir. Bu şekilde olan kadrolarla ilgili açıklamalar aşağıda yapılacağı için bu bölümün çok dikkatli okunması gerekmektedir. Bu şartları taşımayan adayların yerleştirilseler dahi atamalarının yapılması mümkün değildir.
2.5. Adayların tercihlerini yaparken aşağıdaki hususlara dikkat etmeleri gerekmektedir: … 13) “7363 (Bakınız Başvurma Özel Şartları Bölümü: Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil
Güvenlik Komutanlığı)” nitelik kodunun istenildiği kadroları tercih edecek adayların; “Türk Silahlı
Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği”nin 76’ncı maddesinin 3’üncü fıkrasında yer verilen; “Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığına alınacak engelli sivil personelde, engelli raporu verilmesine esas teşkil eden hastalıklar, ruh sağlığı ve hastalıkları hariç, rapor kararlarında dikkate alınmaz. Bunların dışındaki hastalıklar hakkında birinci ve ikinci fıkra hükümleri uygulanır.” hükmü gereğince, bu kadrolara yerleştirilmeleri durumunda; “TSK’da Engelli Memur Olur” raporunu almaları gerekmektedir.
2.6. Bu doğrultuda, “7363 (Bakınız Başvurma Özel Şartları Bölümü: Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma
Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı)” nitelik kodunun istenildiği kadroları tercih edecek adaylardan; ruhsal ve duygusal engel grubu içerisinde yer almayan veya ruhsal hastalığı bulunmayanlar, “TSK’da Engelli Memur Olur” raporunu alabilmekte ve bu kadrolar için istenilen diğer koşulları da taşımaları durumunda atanabilmektedirler. Ancak; ruhsal ve duygusal engel grubu içerisinde yer alan veya ruhsal hastalığı bulunan adaylar, “TSK’da Engelli Memur Olur” raporunu alamamakta ve “7363 (Bakınız Başvurma Özel Şartları Bölümü: TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ, JANDARMA GENEL
KOMUTANLIĞI VE SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞI)” nitelik kodunun istenildiği kadrolara atanamamakta olup, ruhsal ve duygusal engel grubu içerisinde yer alan veya ruhsal hastalığı bulunan adayların tercih yaparken bu hususu göz önünde bulundurmaları gerekmektedir.”
2.7. “8. KOMİSYON TEŞKİLİ, İSTENİLECEK BELGELER VE ATANMA” başlıklı maddesinde
“EKPSS/Kura ile engelli alım talebinde bulunan kamu kurum ve kuruluşlarına, engelli personel yerleştirilmesi halinde, bu kamu kurum ve kuruluşlarında “Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı ve
Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmelik”in 15 inci maddesine göre bir komisyon oluşturulur. Adaylar yerleştirme ilanını takip eden 15 günlük süre içinde yerleştirildikleri kamu kurum ve kuruluşuna, atanmak üzere aşağıda belirtilen belgeler ile birlikte başvurur. Söz konusu komisyon, adaylarca ibraz edilen belgelerin kadro koşullarına uygunluğunu inceleyecektir. … Yapılan inceleme sonucunda; şartları taşıyan adayların yerleştirildikleri kadrolara atanmaları komisyonca teklif edilecektir.
Ataması teklif edilen adaylar, başka bir sınav veya mülakat yapılmaksızın, yerleştirme yapılan kadroya ilgili kurum tarafından doğrudan atanacaklardır. Yerleştirildikleri halde atama için öngörülen niteliklere sahip olmayan veya gerekli belgeleri süresi içinde yerleştirildiği kuruma teslim etmeyen adayların atamaları yapılmayacaktır. Bu yerleştirmede; EKPSS puanı ile bir kadroya yerleşen ve ataması yapılan adaylar ile kadro için istenen tüm koşulları taşımadığı için ataması yapılmayan adaylar, aynı EKPSS puanı ile tekrar yerleştirme işlemine alınmazlar. Bu yerleştirmede, kura ile yerleşen ve ataması yapılan adaylar ile kadro için istenen tüm koşulları taşımadığı için ataması yapılmayan adaylar, yeni bir kura kayıt
döneminde başvuru yapıncaya kadar yapılacak yerleştirme işlemine alınmazlar.”
2.8. “9. HAK İDDİA EDİLEMEYECEK DURUMLAR” başlıklı maddesinde “EKPSS’de yüksek puan almak veya kurada adı çıkmak, bu kılavuzda yer alan kadroya yerleştirmede tek başına bir hak teşkil etmeyecektir.
Yanlış, yanıltıcı veya yalan beyanda bulunanlar ile bilgilerindeki tutarsızlıklar yüzünden yerleştirmesi yapılamayan veya daha alt tercihlerine yerleştirilen adaylar bu durumdan dolayı bir hak iddia edemeyecektir. Atama için öngörülen niteliklere sahip olmayan adaylar, yerleştirmeden doğan tüm haklarını kaybedeceklerdir. Ayrıca, gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu tespit edilenler hakkında Türk Ceza
Kanununun ilgili hükümleri uygulanacaktır. Yerleştirmede adayların ÖSYM kayıtlarındaki bilgileri esas alınacaktır. Bu bilgilerde gerçeğe uymayan hususlar tespit edildiği takdirde, yerleştirme yapılsa bile ilgili kurum tarafından atamaları yapılmayacaktır. Adaylar bu durumdan dolayı bir hak iddia edemeyeceklerdir.” düzenlemesi ile 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tebliğ hükmünde olmak üzere adaylara gerekli bilgilendirme yapılmıştır.
2.9. 2021-EKPSS Tercih Kılavuzunda, başvuranın tercihleri doğrultusunda yerleştirmesinin yapıldığı
392006417 kodlu Hava Kuvvetleri Komutanlığı Elektrik Mühendisi kadrosunun karşısında yer alan (Ek3)
7363 numaralı koşulda “TSK’da Engelli Memur Olur” raporunu alamayan adayların atamasının
yapılmayacağı açıkça ifade edilmiştir.
2.10. Benzer şekilde 03.05.2002 tarihli ve 24744 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik’in 25.
maddesinin dördüncü fıkrasında “Ancak, atama için öngörülen koşullara uymayan veya gerekli belgeleri süresi içinde getiremeyen adayların atamaları yapılmaz.”, 26. maddesinin üçüncü fıkrasında “Kamu kurum ve kuruluşlarının atama için öngördükleri koşulları karşılayamayan adaylar, yerleştirmeden doğan tüm haklarını kaybederler.”, ek 2. maddesinde “Bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapılan merkezi yerleştirme sonucu B grubuna ait herhangi bir kadro veya pozisyona yerleştirilen adaylar, daha sonraki personel alımları için yerleştirmelerine esas alınan puanla başvuruda bulunamazlar.” hükümleri yer aldığından KPSS yerleştirmelerinde de kamu kurum ve kuruluşlarının atama için öngördükleri koşulları karşılayamayan adaylar aynı KPSS puanlarıyla sonraki yerleştirme işlemlerinde tercihte bulunamamaktadır.
2.11. Nitekim benzer konuda, 2019/1 KPSS yerleştirme sonuçlarına göre yerleştirildiği kadro için aranan şartları taşımadığı gerekçesiyle atamasının yapılmaması nedeniyle puanının geçerlik süresi içinde yapılacak yerleştirmelerde aynı puanla tarafına tercih yapma hakkı tanınması talebinin reddine yönelik işlemin iptali talebiyle açılan davada yargılamayı yapan Ankara 3. İdare Mahkemesinin 22.10.2020 tarihli ve 2019/1810 E., 2020/1927 K. sayılı kararında (Ek-4) “KPSS-2019/1 yerleştirme işlemleri sonucunda
Mekatronik Mühendisi kadrosuna yerleştirilen davacının, bu yerleştirme için kullandığı KPSS puanını daha sonra yapılacak yerleştirme işlemlerinde kullanamayacağın yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ile düzenlendiği ve bu durumun davacı tarafından bilinmesi gerektiği görülmekle davacının yerleştirme puanıyla tarafına tercih yapma hakkı tanınmasına yönelik yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.” gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bu itibarla, başvuranın tercihleri doğrultusunda yerleştirmesinin yapıldığı kamu kurumunca sağlık raporunda
“TSK’da engelli memuru olamaz.” ibaresi yer alması sebebiyle atamasının yapılmamasından mütevellit aynı EKPSS puanıyla yeniden tercihte bulunabilme talebinde mezkur Yönetmelik ve Kılavuz hükümlerine uyarlık bulunmadığından, emsal yargı kararı da dikkate alınarak başvuranın hukuka uyarlık bulunmayan başvurusunun reddini talep ederiz
hususları belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, 3.1. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”
3.2. “Kanun Önünde Eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.(…)
Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılamaz.(…) Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde (…)
kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”
4. VII. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı başlıklı 74 üncü maddesinde
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
5. Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma başlıklı 90 ıncı maddesinde “Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı devletlerle ve milletlerarası kuruluşlarla yapılacak andlaşmaların onaylanması, Türkiye Büyük
Millet Meclisinin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır.(…) Türk kanunlarına değişiklik getiren her türlü andlaşmaların yapılmasında birinci fıkra hükmü uygulanır. (…) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile
Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 7/5/2004-5170/7 md.) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.”
6. Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşmenin; “Genel Yükümlülükler” başlıklı 4 üncü maddesinde; “1. Taraf Devletler engelliliğe dayalı herhangi bir ayrımcılığa izin vermeksizin tüm engellilerin insan hak ve temel özgürlüklerinin eksiksiz olarak yaşama geçirilmesini sağlamak ve engellilerin hak ve özgürlüklerini güçlendirmekle yükümlüdür. Bu amaç doğrultusunda Taraf Devletler; (a) Bu Sözleşme’de tanınan hakların uygulanması için gerekli tüm yasal, idari ve diğer tedbirleri almayı (…) (b) Yürürlükte mevcut, engelliler aleyhinde ayrımcılık teşkil eden yasalar, düzenlemeler, gelenekler ve uygulamaları değiştirmek veya ortadan kaldırmak için gerekli olan, yasama faaliyetleri dahil uygun tüm tedbirleri almayı; (…) taahhüt eder.”
7. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun; “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; engellilerin temel hak ve özgürlüklerden faydalanmasını teşvik ve temin ederek ve doğuştan sahip oldukları onura saygıyı güçlendirerek toplumsal hayata diğer bireylerle eşit koşullarda tam ve etkin katılımlarının sağlanması ve engelliliği önleyici tedbirlerin alınması için gerekli düzenlemelerin yapılmasını sağlamaktır.”, “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “Engelli: fiziksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal yetilerinde çeşitli düzeyde kayıplarından dolayı topluma diğer bireyler ile birlikte eşit koşullarda tam ve etkin katılımını kısıtlayan tutum ve çevre koşullarından etkilenen bireyi”, aynı fıkranın (j) bendinde; “Makul düzenleme: Engellilerin insan haklarını ve temel özgürlüklerini
tam ve diğer bireylerle eşit şekilde kullanmasını veya bunlardan yararlanmasını sağlamak üzere belirli bir durumda ihtiyaç duyulan, ölçüsüz veya aşırı bir yük getirmeyen, gerekli ve uygun değişiklik ve tedbirleri (…) ifade eder, İstihdam başlıklı 14 üncü maddesinde “Engellilerin iş gücü piyasası ve çalışma ortamında sürdürülebilir istihdamı için kendi işini kurmaya rehberlik ve mesleki danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi de dâhil olmak üzere gerekli tedbirler alınır. İşe başvuru, alım, önerilen çalışma süreleri ve şartları ile istihdamın sürekliliği, kariyer gelişimi, sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları dâhil olmak üzere istihdama ilişkin hiçbir hususta engelliliğe dayalı ayrımcı uygulamalarda bulunulamaz. Çalışan engellilerin aleyhinde sonuç doğuracak şekilde, engelinden dolayı diğer kişilerden farklı muamelede bulunulamaz. Çalışan veya iş başvurusunda bulunan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması ve engellilerin çalıştığı iş yerlerinde makul düzenlemelerin, bu konuda görev, yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar ile işverenler tarafından yapılması zorunludur.(…)”
8. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
9. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Engelli personel çalıştırma yükümlülüğü” başlıklı 53 üncü maddesinde “(Değişik: 13/2/2011 – 6111/99 md.) Kurum ve kuruluşlar bu Kanuna göre çalıştırdıkları personele ait kadrolarda % 3 oranında engelli çalıştırmak zorundadır. (…) (2) Engellilerin memurluğa alınma şartlarına, merkezi sınav ve yerleştirmenin yapılmasına, eğitim durumu ve engel grupları dikkate alınarak kura usulü ile yapılacak yerleştirmelere, engellilerin görevlerini yürütmelerinde hangi yardımcı araç ve gereçlerin kurumlarınca temin edileceğine, kamu kurum ve kuruluşlarınca engelli personel istihdamı ile ilgili istatistiksel verilerin bildirilmesine ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususlar
Özürlüler İdaresi Başkanlığının görüşü alınarak Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.(…)”
10. 03.05.2002 tarihli ve 24744 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlerine İlk Defa
Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmeliğin 25 nci maddesinin dördüncü fıkrasında “Ancak, atama için öngörülen koşullara uymayan veya gerekli belgeleri süresi içinde getiremeyen adayların atamaları yapılmaz.”, 26 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında “Kamu kurum ve kuruluşlarının atama için öngördükleri koşulları karşılayamayan adaylar, yerleştirmeden doğan tüm haklarını kaybederler.”, Ek 2 nci maddesinde “Bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapılan merkezi yerleştirme sonucu B grubuna ait herhangi bir kadro veya pozisyona yerleştirilen adaylar, daha sonraki personel alımları için yerleştirmelerine esas alınan puanla başvuruda bulunamazlar.”
11. 07.02.2014 tarihli ve 28906 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Engelli Kamu Personel Seçme
Sınavı ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmeliğin “Yerleştirme” başlıklı 13 üncü maddesinde “(1) Engelli adayların memur kadrolarına yerleştirilmelerinde EKPSS ve kura sonucuna göre yerleştirme yöntemleri uygulanır. a) Ortaöğretim, önlisans ve lisans mezunu engelli adayların memur kadrolarına yerleştirilmelerinde EKPSS’de alınan puanlar kullanılır. … (2)
Yerleştirmede adayların başvuru belgesi ve tercih formundaki beyanları esas alınır. … (5) Adaylarda, yerleştirme işlemine son başvuru tarihi itibarıyla 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde yer alan genel ve özel şartlarla birlikte atanacakları kadro için Tercih Kılavuzunda ilan edilen diğer şartlar aranır.”, “Yerleştirme ve atama yapılmayacak haller” başlıklı 14. maddesinin üçüncü fıkrasında “(3) EKPSS veya kura sonucuna göre yerleştirildiği halde atama için aranılan koşulları taşımayan veya istenilen belgeleri süresi içerisinde getirmeyen adayların atamaları yapılamaz. (4) EKPSS ve kura sonucuna göre
yerleştirilmiş olmak bu maddede sayılanlar için herhangi bir hak teşkil etmez. (5) Bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde EKPSS ve kura sonucuna göre herhangi bir kadroya yerleştirilen adaylar daha sonra yapılacak yerleştirmelere geçerliliği devam eden aynı eğitim düzeyine ait EKPSS puanı veya kura kaydıyla başvuru yapamaz.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; 2020 Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS)
puanıyla 26 Ocak 2021 tarihinde Hava Kuvvetleri Komutanlığı Kütahya’ya engelli memur olarak yerleştirildiğini, Personel Temin Dairesi Başkanlığı’nın 9 Mart 2021 tarihli sevkiyle Kayseri Şehir
Hastanesi’ne “ Engelli sivil memur olur/olmaz “ raporu almak üzere müracaat ettiğini, 28.09.2016 tarihinde bir kez essitalopram 15mg ‘uyku hapı’ reçete edilmesi gerekçesiyle engelli sivil memur olamaz raporu düzenlendiğini, TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine göre engelli memur olmaz raporu nedeniyle atamasının yapılmadığını, 2020 EKPSS puanıyla tekrar tercih yapabilmesine imkan verilmesini istediğini, idarece aynı EKPSS puanıyla tekrar yerleştirme işlemine alınmayacağı yönünde cevap verilerek talebinin reddedildiğini belirterek mağduriyetinin giderilmesi için ÖSYM’nin yapacağı bir sonraki atamada 2020
EKPSS puanıyla tekrar tercih yapabilmesine imkan verilmesi için gereğinin yapılmasını talep etmiştir.
14. Kurumumuzun bilgi belge isteme yazısına cevaben Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı’nca yapılan değerlendirmede özetle; Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı ve Engellilerin
Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca yerleştirme işlemi için
Başkanlıkça bir Tercih Kılavuzu hazırlandığı, yerleştirmeye ilişkin bilgilerin Tercih Kılavuzunda yer aldığı, engelli adayların memur kadrolarına yerleştirilmelerinde EKPSS ve kura sonucuna göre yerleştirme yöntemleri uygulandığı, ortaöğretim, önlisans ve lisans mezunu engelli adayların memur kadrolarına yerleştirilmelerinde EKPSS’de alınan puanların kullanıldığı, yerleştirmede adayların başvuru belgesi ve tercih formundaki beyanlarının esas alındığı, adaylarda, yerleştirme işlemine son başvuru tarihi itibarıyla
657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde yer alan genel ve özel şartlarla birlikte atanacakları kadro için
Tercih Kılavuzunda ilan edilen diğer şartların arandığı, EKPSS veya kura sonucuna göre yerleştirildiği halde atama için aranılan koşulları taşımayan veya istenilen belgeleri süresi içerisinde getirmeyen adayların atamalarının yapılamayacağı, EKPSS ve kura sonucuna göre yerleştirilmiş olmanın bu maddede sayılanlar için herhangi bir hak teşkil etmeyeceği, bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde EKPSS ve kura sonucuna göre herhangi bir kadroya yerleştirilen adayların daha sonra yapılacak yerleştirmelere geçerliliği devam eden aynı eğitim düzeyine ait EKPSS puanı veya kura kaydıyla başvuru yapamayacağı mevzuatta açıkça düzenlendiği belirtilerek başvuranın atamasının yapılmamasından mütevellit aynı EKPSS puanıyla yeniden tercihte bulunabilme talebinde mezkur Yönetmelik ve Kılavuz hükümlerine uyarlık bulunmadığından, emsal yargı kararı da dikkate alınarak başvuranın hukuka uyarlık bulunmayan başvurusunun reddini talep etmiştir.
15. Bu kapsamda idare, emsal konulu bir davada Ankara 3. İdare Mahkemesinin 22.10.2020 tarihli ve 2019/1810 E., 2020/1927 K. sayılı kararında konunun ilgili mevzuat hükümleri ile düzenlendiğine ve bu durumun davacı tarafından bilinmesi gerektiğine vurgu yapılarak davacının yerleştirme puanıyla tarafına tercih yapma hakkı tanınmasına yönelik yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığına hükmettiğine, benzer şekilde KPSS yerleştirmelerinde de kamu kurum ve kuruluşlarının atama için öngördükleri koşulları karşılayamayan adayların aynı KPSS puanlarıyla sonraki yerleştirme işlemlerinde tercihte bulunamadıklarına, somut olayda kılavuzun 7363 nitelik koduna göre adayların Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık
Yeteneği Yönetmeliği’nin 76’ncı maddesinin 3’üncü fıkrası uyarınca engelli sivil personelde, engelli raporu verilmesine esas teşkil eden hastalıklar bakımından “ruh sağlığı ve hastalıkları” hariç diğer hastalıkların rapor kararlarında dikkate alınmayacağının düzenlendiğine, kılavuzda “TSK’da Engelli
Memur Olur” raporunu alamayan adayların atamasının yapılmayacağının açıkça ifade edildiğine dikkat çekmektedir.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, emsal yargı kararı, EKPSS sonucuna göre yerleştirildiği halde atama için aranılan koşulları taşımayan veya istenilen belgeleri süresi içerisinde getirmeyen başvuranın atamasının yapılmamasında hukuka aykırılığın bulunmadığına ilişkin Ombudsman’a yapılan 2018/9887 numaralı başvuruya konu emsal Ret Kararı ve ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, başvuranın EKPSS tercihi doğrultusunda yerleştirme işlemi yapılmasını müteakip “TSK’da Engelli Memur Olur” raporu alamaması nedeniyle ilgili kadroya atanamadığından bahisle aynı yerleştirme puanıyla tarafına tekrar tercih yapma hakkı tanınmasına yönelik yaptığı idari başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup başvuruya konu idarelerin söz konusu ilkelere uygun davrandığı değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden artakalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURAN ile ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI’na tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi