|
ÖZET: Başvuran, %77 engel oranıyla Antalya İl Sağlık Müdürlüğü’nde çalışmakta iken, engel durumu nedeniyle evine yakın olan Konyaaltı Merkezine görevlendirilmesini talep etmiştir. Başvuran, mevcut görev yerinin ulaşım açısından zorluklar yarattığını ve engelli bireyler için uygun olmadığını belirtmiştir. İdare, Konyaaltı Merkezinde personel ihtiyacı bulunmadığını ve görevlendirmenin Sağlık Bakanlığı tarafından onaylandığını savunmuştur. Ancak, başvuranın engel durumu ve ikamet adresi ile çalışma yeri arasındaki mesafe dikkate alındığında, başvuranın ulaşımda sıkıntı yaşama ihtimali yüksek görünmektedir.
İdarenin, başvuranın talebini reddetmesi hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmamıştır. Başvuranın daha önce görev yaptığı Konyaaltı Merkezine yeniden görevlendirilmesi için mevzuat hükümleri incelendiğinde, engellilere yönelik pozitif düzenlemelerin varlığı göz önünde bulundurulmuştur. Sonuç olarak, başvuranın talebinin yeniden değerlendirilmesi ve uygun bir işlem tesis edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/11950-S.23.18990
BAŞVURU NO : 2023/5509
KARAR TARİHİ : 19/09/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANTALYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
Engel durumu nedeniyle il içi görevlendirme talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 18/04/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran; %77 engel oranıyla Devlet Memuru olarak Antalya İl
Sağlık Müdürlüğü bünyesinde “Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni” kadrosunda çalıştığını, Antalya ili
Konyaaltı çalışmakta iken kasıtlı olarak Antalya ili İlçe Sağlık
Müdürlüğüne geçici olarak görevlendirildiğini, ancak görevlendirildiği yerin evine uzak mesafede olması ve yürüme engeli nedeniyle sıkıntılar yaşamakta olduğunu, öte yandan mevcut çalıştığı yerdeki fiziki şartların engelli bir bireyin görevini yürütmesine engel olduğu gibi temel ihtiyaçlarını karşılamada dahi sıkıntılar yarattığını ve adil çalışma şartlarına aykırı ve onur kırıcı bir ortamda çalışmak zorunda bırakıldığını belirterek geçici görevlendirmesinin iptal edilerek Konyaaltı tekrar görevlendirilmesini talep etmektedir.
1.1. Öte yandan başvuran, 03/07/2023 tarihinde Kurumumuza gönderdiği e-posta ile; Kurumumuza başvuru yaptıktan sonra gelişen süreç sonunda idaresi tarafından geçici görevlendirmesinin iptal edilerek kadrosunun bulunduğu Antalya İl Sağlık Müdürlüğüne dönüşünün yapıldığını ancak buranın evine çok uzak mesafede olduğunu ve yürüme engeli nedeniyle ulaşımda sıkıntı yaşadığını belirterek evine yakın mesafede bulunan Konyaaltı tekrar görevlendirilmesi talebini yinelemektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 12/05/2023 tarihli ve S. sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben Antalya
İl Sağlık Müdürlüğü tarafından gönderilen 12/06/2023 tarihli ve E- – – sayılı
cevabi yazı ve eklerinde, ilgili idarenin özetle:
2.1. Başvuranın geçici görevlendirmesinin; İlçe Sağlık Müdürlüğüne bağlı ( – Merkezi) Müdürlük Makamından alınan 05/08/2022 tarihli ve sayılı onay ile ihtiyaca binaen yapıldığı ve görevlendirmenin belirli aralıklarla Müdürlük Makamından alınan onay ile uzatıldığı, Müdürlüklerince yapılan geçici görevlendirmelerin 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 371. maddesinin 3.fıkrasına göre yapılmakta olduğu, 2.2. Başvuranın görevlendirme ile çalıştığı eski görev yerinde (Konyaaltı İlçe Sağlık Müdürlüğüne bağlı
Merkezi) personel ihtiyacı bulunmaması nedeniyle talebinin uygun görülmediği, ancak başvuranın kadrosunun bulunduğu Antalya İl Sağlık Müdürlüğüne talep etmesi halinde görevlendirmesinin sonlandırılacağı yönünde geçici görevle çalıştığı İlçe Sağlık Müdürlüğüne
Müdürlüklerince yazı yazıldığı, 2.3. Başvuranın engel durumuna uygun bir ortamda çalıştırılmasının sağlanması talepli 24/02/2023 tarihli dilekçesi üzerine, talep etmesi halinde (kadro görev yeri olan ve fiziki şartları engel durumuna uygun
Antalya İl Sağlık Müdürlüğüne dönmek üzere) görevlendirmesinin iptal edileceğine dair geçici görev kurumuna cevap verildiği, 2.4. Başvuranın görevlendirme talep ettiği Konyaaltı Merkezinin Konyaaltı İlçe Sağlık
Müdürlüğüne bağlı bir birim olduğu, Merkezlerine Sağlık Bakanlığınca personel kadro tahsisi yapılmadığı, burada görev yapan personelin görevlendirme ile çalıştığı, Konyaaltı İlçe Sağlık
Müdürlüğünün Memur kadrosunun 14 ve çalışan personel sayısının ise 10 olduğu, Konyaaltı
Merkezinde Memur kadrosunda personele ihtiyaç bulunmadığı, Konyaaltı İlçe Sağlık
Müdürlüğünün Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni kadro durumu ekte gönderildiği, İfadelerine yer verildiği tespit edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49’uncu maddesinde, “Devlet çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları korumak, çalışmayı desteklemek ve işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak için gerekli tedbirleri alır.” 3.2. “Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler” başlıklı 61’inci maddesinde;“…Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır.”, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” , 3.4. “Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma” başlıklı 90’ıncı maddesinin dördüncü fıkrasında; “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında
Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 7.5.2004-5170/7 md.)
/
Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.”, 3.5. “Yönetmelikler” başlıklı 124’üncü maddesinde; “Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler…”, 4. Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşmenin; 4.1. “Genel İlkeler” başlıklı 3’üncü maddesinde;“(e) Fırsat eşitliği;…(f) Erişilebilirlik Sözleşme’nin dayandığı ilkeler arasında sayılmıştır.”, 4.2. “Ayrımcılık Yapılmaması ve Eşitlik” başlıklı 5’inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Engellilerin fiili eşitliğini hızlandırmak veya sağlamak için gerekli özel tedbirler işbu Sözleşme amaçları doğrultusunda ayrımcılık olarak nitelendirilmez.”, 4.3. “Erişebilirlik” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Taraf Devletler engellilerin bağımsız yaşayabilmelerini ve yaşamın tüm alanlarına etkin katılımını sağlamak ve engellilerin diğer bireylerle eşit koşullarda fiziki çevreye, ulaşıma, bilgi ve iletişim teknolojileri ve sistemleri dâhil olacak şekilde bilgi ve iletişim olanaklarına, hem kırsal hem de kentsel alanlarda halka açık diğer tesislere ve hizmetlere erişimini sağlamak için uygun tedbirleri alacaklardır. Erişim önündeki engellerin tespitini ve
ortadan kaldırılmasını da içeren bu tedbirler diğerlerinin yanında, aşağıda belirtilenlere de uygulanır:
(a) Binalar, yollar, ulaşım araçları ve okullar, evler, sağlık tesisleri ve işyerleri dâhil diğer kapalı ve açık tesisler; (b) Elektronik hizmetler ve acil hizmetler de dâhil olmak üzere bilgi ve iletişim araçları ile diğer hizmetler.” 4.4. “Bağımsız Yaşayabilme ve Topluma Dâhil Olma” başlıklı 19’uncu maddesinde; “İşbu Sözleşmeye
Taraf Devletler tüm engellilerin diğer bireylerle eşit koşullar altında toplum içinde yaşama hakkına sahip olduğunu kabul eder ve engellilerin bu haktan eksiksiz yararlanabilmeleri ve topluma tam katılımlarını kolaylaştırmak için gerekli tedbirleri etkin bir şekilde alır. Bu çerçevede aşağıdaki noktalara dikkat
edilmelidir:
(a) Engelliler diğer bireylerle eşit koşullar altında ikametgâhlarını ve nerede ve kiminle yaşayacaklarını seçme hakkına sahiptirler ve özel bir yaşama düzenine zorlanamazlar; (b) Engellilerin kişisel destek dâhil olmak üzere toplum içinde yaşamak ve topluma dâhil olmak için ihtiyaç duydukları konut içi, kurum içi ve diğer toplumsal destek hizmetlerine erişimleri sağlanmalı ve engellilerin toplumdan tecridi ve ayrı tutulması önlenmelidir; (c) Kamusal hizmet ve tesisler engellilere diğer bireylerle eşit şekilde açık olmalı ve onların ihtiyaçlarına yanıt verebilmelidir”, 5. Yine İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin 16’ncı ve Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin
Uluslararası Sözleşmenin 10’uncu maddelerinde ailenin, toplumun doğal ve temel unsuru olduğu ve
devlet tarafından korunmasının gerektiği belirtilmiş; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 8’inci maddesinde de herkesin, aile hayatına saygı gösterilmesi hakkına sahip olduğu kabul edilmiştir.
6. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6.1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.” 7. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 7.1. “İstihdam şekilleri” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde; “Kamu
hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür. A) Memur:
Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır. Yukarıdaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma, planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.”, 7.2. “Yer değiştirme suretiyle atama” başlıklı 72’nci maddesinde; “… İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır. …” 8. 25/06/1983 tarih ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin; 8.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 2 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2’nci maddesi ve aynı Kanunun 2670 sayılı Kanunla değişik 72’nci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.”, 8.2. “Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler” başlıklı 12’nci maddesinde “Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir.
Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır. Zorunlu çalışma süresini sağlık veya aile birliği mazeretine dayalı olarak tamamlamamış olan memur mazeretinin sona ermesi durumunda, zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır.
Sağlık ve can güvenliği mazeretlerine dayalı olarak yapılacak yer değiştirme suretiyle atamalar, atanma dönemine tabi değildir.”, 8.3. “Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13’üncü maddesinde “Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir.
Sağlık mazeretine dayalı olarak yapılacak yer değişikliğinde memur aynı hizmet bölgesi içinde başka bir hizmet alanına, bu şekilde mazeretin karşılanamaması halinde ise başka bir hizmet bölgesinde kurumca ihtiyaç duyulan ve mazeretinin karşılanabileceği bir hizmet alanına atanabilir.”, 8.4. “Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3’üncü maddesinde; “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır. Memurun kendisinin veya birlikte yaşadığı eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının engellilik durumunun tedavisi sebebiyle yer değişikliğini talep etmesi halinde, yer değiştirme suretiyle atama yapılacak yerin, memurun ve bu fıkra kapsamındaki yakınlarının engellilik durumuna uygun olması esastır.”, 9. 26/03/2013 tarihli ve 28599 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer
Değiştirme Yönetmeliğinin; 9.1. “İsteğe bağlı yer değiştirme” başlıklı 16’ncı maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında; “(1) (Değişik:RG-2/3/2018-30348) (Değişik cümle:RG-9/2/2019-30681) İller arası atama dönemleri
Ocak, Haziran ve Eylül ayıdır. Bakanlık açık olan ve doldurulmasına ihtiyaç duyulan kadroları ilan eder.
Bu kadrolara atanmak isteyen personel, tercih yaparak müracaatta bulunur. Bakanlık tercih sırasına bakmaksızın hizmet puanına göre atamaları tamamlar. (Değişik cümle: RG-9/2/2019-30681) Hizmet puanlarının eşit olması halinde çalışma süresi esas alınır, çalışma süresinin de eşit olması halinde kura ile yerleştirme işlemleri yapılır. (2) Standardın uygun olması kaydıyla bu Yönetmeliğin puan, süre ve dönem ile ilgili hükümlerine bağlı kalmaksızın; a) Eşinin, çocuklarının, annesinin, babasının veya kardeşlerinden birinin ağır engelli olduğunu belgelendirmesi halinde engelli yakınının ikamet ettiği yere, kendisinin engelli olduğunu belgelendirmesi halinde ise talep ettiği yere,(…) bir defaya mahsus olmak üzere atanabilir.” düzenlemeleri yer almaktadır.
9.2. “Sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği” başlıklı 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında; “(1)
Personelin kendisinin, eşinin, annesinin, babasının, bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tehlikeye girdiğini veya görev yerinin değişmemesi hâlinde tehlikeye gireceğini, üniversiteler veya Bakanlık eğitim ve araştırma hastanelerinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi halinde tedavinin yapılabileceği bir
sağlık kurum veya kuruluşunun bulunduğu veya sağlığının olumsuz etkilenmeyeceği bir ilin münhal kadrolarına sağlık mazereti değerlendirme komisyonu kararı doğrultusunda atanır.” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuranın, 1 no.lu paragrafta ayrıntısına yer verilen başvurusunda; görev yerinin evine uzak mesafede olması ve engel durumu nedeniyle ulaşımda sıkıntı yaşaması nedeniyle daha önce görev yaptığı ve evine yakın mesafede olan Konyaaltı Merkezine tekrar görevlendirilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.
12. Bu noktada başvuranın Kurumumuza sunduğu evraklar ile ilgili idare tarafından gönderilen cevabi yazı ve ekleri doğrultusunda başvuranın talebine ilişkin süreci özetlemek gerekirse; 12.1. Kadrosu Antalya İl Sağlık Müdürlüğünde bulunan ve “Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni” olarak çalışan başvuranın, evine yakın mesafede bulunan Konyaaltı Merkezinde geçici görevlendirme ile çalışmakta iken 05/08/2022 tarihi itibariyle görülen lüzum üzerine İlçe
Sağlık Müdürlüğüne bağlı ( – Merkezi) görevlendirildiği, 12.1.1. Başvuranın, 1. No.lu paragrafta ayrıntılarına yer verildiği üzere, bu görev yerinin engelli bireylerin çalışmasına uygun olmadığını iddia ettiği ve Kurumumuza başvuru yaptığı, 12.2. Kurumumuza başvuru yapıldığı dönemde burada görev yapan başvuranın, görev yerinin, Kurumumuz ile Antalya İl Sağlık Müdürlüğü arasında yapılan yazışmalar neticesinde 12/06/2023 tarihi itibariyle kadrosunun bulunduğu Antalya İl Sağlık Müdürlüğü olarak değiştirildiği, 12.3. Ancak başvuranın gönderdiği ek evrak ile, Antalya İl Sağlık Müdürlüğünün evine uzak mesafede olması ve engel durumu nedeniyle ulaşımda sıkıntı yaşaması nedeniyle önceki görev yeri olan Konyaaltı
Merkezine tekrar görevlendirilmesini talep ettiği, görülmektedir.
13. Başvuranın Konyaaltı Merkezine görevlendirilme talebine karşın ilgili idarenin; Konyaaltı Merkezinin Konyaaltı İlçe Sağlık Müdürlüğüne bağlı bir birim olduğu, Merkezlerine Sağlık Bakanlığınca personel kadro tahsisi yapılmadığı, burada görev yapan personelin görevlendirme ile çalıştığı, başvuranın burada çalışabilmesi için öncelikle Konyaaltı İlçe
Sağlık Müdürlüğüne görevlendirilmesi gerektiği öte yandan Konyaaltı İlçe Sağlık Müdürlüğünün Memur
kadrosunun 14 ve çalışan personel sayısının ise 10 olduğu ve Konyaaltı İlçe Sağlık Müdürlüğünde ile
Konyaaltı Merkezinde Memur kadrosunda personele ihtiyaç bulunmadığı cevabını verdiği görülmektedir.
14. Burada öncelikle belirtmek gerekir ki; ilgili idare, Konyaaltı İlçe Sağlık Müdürlüğünde personel ihtiyacı bulunmadığını belirtse de anılan idarede öngörülen memur kadrosu sayısı 14 olmasına rağmen çalışan personel sayısının 10 olduğu, dolayısıyla 4 kişilik boş kadro bulunduğu görülmektedir. Her ne kadar ilgili idarenin kadro ve ihtiyaçları noktasında takdir yetkisi bulunsa da Kurumumuzca başvuranın engel durumu özelinde bir değerlendirme yapmak gerektiği düşünülmektedir.
15. Bu aşamada, başvuranın 26/06/2020 tarihli Süresiz Engelli Sağlık Kurulu Raporu incelendiğinde; İç
Hastalıkları, Kardiyololi ve Nöroloji alanlarında olmak üzere toplamda %77 engelinin bulunduğu, bu engel durumunun %70’lik kısmını ortopedik engelinin teşkil ettiği ve bu engelinin kronik olduğu ayrıca başvuranın engeli yönünden kısmi bağımlılık derecesine sahip olduğu görülmektedir. Bu noktada başvuranın da iddia ettiği gibi ortopedik engeli nedeniyle hareket zorluğu çektiği Sağlık Kurulu
Raporuyla da ortaya konulmaktadır.
16. Başvuranın engel durumu nedeniyle dikkat edilmesi gereken bir diğer husus ise; başvuranın ikamet adresi ile halihazırda çalıştığı yer ve çalışmak istediği yer arasındaki mesafedir. İnternet ortamında yer alan harita uygulamaları üzerinden yapılan incelemeler sonucunda; başvuranın ikamet adresi ile çalıştığı yer olan Antalya İl Sağlık Müdürlüğü arasındaki mesafenin 11.3 km öte yandan ikamet adresi ile çalışmak istediği ve daha önce de görevlendirme suretiyle çalıştığı Konyaaltı Merkezi arasındaki mesafenin sadece 550 metre olduğu görülmektedir. Başvuranın engel durumu ile birlikte bu rakamlar dikkate alındığında aradaki farkın dikkat çekici olduğu değerlendirilmektedir.
17. Bilindiği üzere engelli bireylerin korunması adına hem uluslararası hem de ulusal boyutta birçok düzenleme bulunmaktadır. Yukarıda III. No.lu mevzuat kısmında detaylarına yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde; devletin temel amacının çalışanları korumak olduğu, bunu sağlarken de engelli bireylerin korunmasına ve bu yönde gerekli tedbirlerin alınmasına azami önem vermesi gerektiği; öte yandan uluslararası mevzuatta altı çizildiği üzere, devletlerin, kişiler arası fırsat eşitliğinin ve engellilerin fiili eşitliğinin hızlandırılması için gerekli özel tedbirleri alması gerektiğinin vurgulandığı görülmektedir. Bu açıdan taraf devletlerin engellilerin bağımsız yaşayabilmelerini ve yaşamın tüm alanlarına etkin katılımını sağlayabilmeleri ve engellilerin diğer bireylerle eşit koşullarda fiziki çevreye, ulaşıma, bilgi ve iletişim teknolojileri ve sistemleri dâhil olacak şekilde bilgi ve iletişim olanaklarına, hem kırsal hem de kentsel alanlarda halka açık diğer tesislere ve hizmetlere erişimini sağlamak için uygun tedbirleri alması gerektiğinin vurgulandığı görülmektedir. Bu çerçevede hem anayasal düzeyde altı çizilen hem de uluslararası sözleşmeler ile vurgulanan eşitliğin sağlanması ve engelli bireylerin topluma bağımsız bir şekilde kazandırılabilmesi için alt mevzuat hükümlerinde de birçok pozitif düzenlemeye yer verildiği görülmektedir.
18. Anılan düzenlemeler açısından, somut olayda başvuranın talebi doğrultusunda mevzuat hükümleri incelendiğinde; hem 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda hem de Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ve Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinde engelliler lehine bir takım pozitif düzenlemelerin yer aldığı görülmektedir. Bu düzenlemeleri özetlemek gerekirse; ilgili mevzuatı gereği alınan sağlık raporuna dayalı olarak en az
/
yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılabileceği hususunun altının çizildiği görülmektedir.
19. Bu noktada, %70’i ortopedik engelinden kaynaklı %77 engel oranına sahip olduğu Sağlık Kurulu
Raporu ile sabit olan başvuranın, halihazırda görev yaptığı Antalya İl Sağlık Müdürlüğünün ikamet adresine 11.3 km uzakta olduğu düşünüldüğünde, engel durumu nedeniyle ulaşımda sıkıntı yaşama ihtimalinin oldukça yüksek olduğu değerlendirilmektedir. Ayrıca, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, başvuranın, daha önce de görev yaptığı Konyaaltı
Merkezinde tekrar görevlendirilmesinde mevzuat yönünden hukuki bir engel bulunmadığı da görülmektedir. Öte yandan, ilgili idare tarafından gönderilen ekli evraklar incelendiğinde, Konyaaltı İlçe
Sağlık Müdürlüğünde “Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni” kadrosunda standartının 14 çalışan sayısının ise 10 olduğu görülmektedir. Her ne kadar ilgili idare anılan müdürlükte “Veri Hazırlama ve
Kontrol İşletmeni” ihtiyacı olmadığını belirtse de hem fiili olarak 4 kişilik kadronun boş olduğu hususu hem de engelli bireylerin lehine olan ve yukarıda yer verilen ulusal ve uluslararası mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde başvuranın evine yakın mesafede olan ve daha önce de görev yaptığı
Konyaaltı Merkezine yeniden görevlendirme talebinin ilgili idare tarafından anılan gerekçelerle reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlılık tespit edilememiştir.
20. Buna göre Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, %77 oranında engeli bulunan başvuranın, engel durumunun temelde ortopedik engelinden kaynaklandığı göz önüne alındığında, evine yakın mesafede bulunan ve daha önce de görev yaptığı Konyaaltı Merkezinde yeniden görevlendirme talebine ilişkin olarak, ilgili idare tarafından engellilere yönelik ulusal ve uluslararası mevzuat hükümleri göz önünde bulundurularak yeni bir işlem tesis edilmesi sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in
“İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin ilgili idare tarafından zamanında ve gerekçeli olarak iletildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak başvuranın talebine ilişkin verilen ret kararına karşı hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği, bu yüzden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup idareye bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde ilgili idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse
(varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın, engel durumu gözetilerek talebi hakkında yeni bir işlem tesis edilmesi hususunda
ANTALYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idare tarafından bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve ANTALYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi