|
ÖZET: Başvuran, sağlık sorunları nedeniyle gece vardiyası olmayan bir birimde veri giriş bölümünde görev almak istemiştir. Ancak, idare başvuranın Sürekli İşçi Temizlik Personeli kadrosunda çalıştığını ve bu kadroda branş değişikliğine ilişkin mevzuatın bulunmadığını belirtmiştir. Başvuranın talebi, Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi’nin ilgili maddesine göre reddedilmiştir. İdare, başvuranın özel durumu göz önünde bulundurularak hafta içi belirli saatlerde çalışmasını sağlamış ve ikamet adresine yakın bir birime görevlendirmiştir.
İdari işlemlerin hukuka uygunluğu açısından yapılan değerlendirmede, başvuranın engelli kadrosunda çalıştığı ve engellilere yönelik özel düzenlemelerin mevcut olduğu belirtilmiştir. Ancak, başvuranın talebinin reddi, hastanenin 24 saat hizmet vermesi ve veri giriş bölümünde boş kadro bulunmaması gibi gerekçelerle hukuka aykırı bulunmamıştır. Ayrıca, başvuranın mobbing iddiaları da asılsız olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/10631-S.23.16983
BAŞVURU NO : 2023/7896
KARAR TARİHİ : 24/08/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
/
SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın gece vardiyası olmayan bir birimin veri giriş bölümünde görev yapma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08/06/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihinde T.C. Kimlik Numaralı tarafından yapılan başvuruda; başvuran özetle; İzmir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Onkoloji
Hastanesi ek binasında engelli kadrosunda Hasta Taşıma Personeli olarak görev yaptığını, sağlık sorunu nedeniyle günlük olarak kullandığı yüksek miktarda ilaçların gün içerisinde uyku yapması, vücut direncini etkilemesi ve anksiyete rahatsızlığından ötürü çalışmasının olumsuz yönde etkilendiğini, çalıştığı birimde ameliyathaneye sürekli taşıdığı ileri seviye onkolojik hastaların durumunu görmesinin de psikolojisini olumsuz yönde etkilediğini, ilaçlarını akşamın ilerleyen saatlerde içmesi ve ilaçların yan etki olarak uyku yapması nedeniyle, gece vardiyası olmayan bir birimin Veri Giriş Bölümünde görev almak istediğini, bölüm şefi tarafından, aldığı yıllık izinler ve aldığı raporlar sebebiyle olumsuz tavırlara ve mobbinge maruz kaldığını belirterek veri giriş biriminde çalışmayı ve uğradığı mobbing hakkında gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
1.1. Şikayet dosyasına konulan ek evrakların tetkiki neticesinde; başvuranın, Devlet Hastanesinden alınan 19/04/2016 tarihli, şizofrenik bozukluk (tedavi ile çalışma olanağı veren) tanılı, %45 engel oranlı, sürekli ve dikkat ve sorumluluk gerektirmeyen işlerde çalışabilir ifadelerini içeren Engelli Sağlık Kurulu Raporu bulunduğu tespit edilmiştir.
1.2. Kurum kayıtlarının incelenmesi neticesinde; başvuranın 09/09/2022 tarihinde Kurumuza başvuruda bulunduğu, başvurusunda özetle; 25.06.2020 tarihinden beri ve
Hastanesinde temizlik görevlisi olarak görev yaptığını, %45 oranında engelli raporu bulunduğunu, evine yakın olması ve sağlık sorunları bulunması sebebi ile 22/08/2022 tarihinde 5620 sayılı Kanuna istinaden
Eğt. Araş. Hastanesi Onkoloji Merkezine geçme talebinde bulunduğunu ancak dilekçesine cevap alamadığını ifade ederek Eğt. Araş. Hastanesi Onkoloji Merkezine yer değişikliği
talep ettiği, başvurusu hakkında Kurumumuzca 20/09/2022 tarihinde verilen Gönderme Kararı neticesinde; İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün 11/10/2022 tarih ve – – sayılı cevabi yazısı ile; “…görev yeri değişim talebinin ilerleyen zamanda tekrar değerlendirilmek üzere planlamaya alındığı”nın belirtildiği tespit edilmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge talebine yönelik İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünden alınan 21/07/2023 tarihli ve E- – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde; 2.1. İzmir İl Sağlık Müdürlüğü’nün 23/06/2020 tarih ve – – Sayılı yazısına istinaden
Hastaneleri Sürekli İşçi (Temizlik Personeli) kadrosuna açıktan ataması yapılan 25/06/2020 tarihinde Kurumlarındaki görevine başladığı, 2.2. Bakanlıkları Merkez ve Taşra teşkilatı hizmet birimlerinin ihtiyaçlarını karşılamak üzere 4857 sayılı
İş Kanunu kapsamında sürekli işçi statüsünde görev yapan % 40 üzeri engelli Sağlık Kurulu raporu bulunan, sürekli engel durumunu belgelendirmesine istinaden, Kamu Kurum Ve Kuruluşlarına Eski
Hükümlü Veya Terörle Mücadelede Malul Sayılmayacak Şekilde Yaralananların İşçi Olarak
Alınmasında Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 3. Maddesinin (ğ) bendi ve 4857 sayılı İş Kanunun 30uncu maddesi Engelli işçi çalıştırma yükümlülüğü gereğince unvanı Sürekli İşi (Engelliler) olarak değiştirildiğine dair kararın 12/10/2022 tarihinde adı geçene tebliğ edilerek
Kurumlarınca adı geçenin bilgilerinin güncellendiği, 2.3. Adı geçenin talebi doğrultusunda ikamet adresine yakın olan Kurumlarına bağlı Ek
Hizmet Binasına genel destek hizmet kapsamında ameliyathanede hasta transferi görevlendirilmesinin yapıldığı, 2.4. Bahse konu personelin yer ve görev (unvan) değişikliğiyle ilgili Destek ve Kalite Hizmetleri
Müdürlüğüne dilekçe verdiği, 2.5. Hastanelerinde Sürekli İşçi Temizlik Personeli kadrosunda görev yapan başvuranın Veri Giriş Kontrol
İşletmeni olarak görevlendirmeyi talep ettiği, Destek ve Kalite Hizmetleri Müdürlüğünün cevabı yazısında; Hastanemizde Sürekli İşçi – Temizlik Personeli kadrosunda görev yapmaktasınız. Hastanemizdeki görevinize başlarken imzalamış olduğunuz Belirsiz Süreli İş Sözleşmesinin İşçinin görev yeri ve yapacağı işler konu başlıklı 4. maddesinin 4. fıkrasında belirtildiği üzere; İşçi hangi branşta istihdam ediliyorsa branşına uygun alanda çalışmak ve görevini en iyi şekilde yerine getirmekle yükümlüdür” hükmü yer almaktadır. Sürekli İşçilerin branş değişikliği hakkında herhangi bir mevzuat değişikliği olmaması sebebiyle taleple ilgili işlem yapılamadığının, belirtildiği, 2.6. Ayrıca bahse konu personelin talep etmiş olduğu gece vardiyası olmayan bir birimin Veri giriş
Personeli kadrosunda boşluk bulunmadığı, 2.7. Kurumlarının 24 saat hizmet verdiği, Bu sebeple 4/D Sürekli İşçi Temizlik Personelleri vardiya sistemiyle çalışmakta olup, Ali Özkanaryalloğlu’nun özel durumu göz önünde bulundurularak hafta içi 08.00/17.00 saatlerinde çalışıp hafta sonu tatil yaptığı, 2.8. Hastanelerinde görev yapan bütün personellerin almış oldukları sağlık raporlarının usul ve fenne uygun olup olmadığı konusunda idarelerince hakem heyet hastanesine gönderildiği, bu sebeple adı geçenin hakem heyete gönderilen raporlarında idarelerince kişiye özel bir uygulama olmadığı gibi, Kurumlarınca olumsuz tavırlar sergilendiği ve mobing uygulandığı iddialarının asılsız olduğu, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, 3.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesi “… Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz…
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” 3.2. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49’uncu maddesinde, “Devlet çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları korumak, çalışmayı desteklemek ve işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak için gerekli tedbirleri alır.” 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 3.4. “Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma” başlıklı 90 ıncı maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı devletlerle ve milletlerarası kuruluşlarla yapılacak andlaşmaların onaylanması, Türkiye
Büyük Millet Meclisinin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır.(…) Türk kanunlarına değişiklik getiren her türlü andlaşmaların yapılmasında birinci fıkra hükmü uygulanır. (…) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 7/5/2004-5170/7 md.) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.”
4. BM Engelli Hakları Sözleşmesi’nin; 4.1. “Genel İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde “Engellilerin topluma tam ve etkin katılımlarının sağlanması Sözleşme’nin dayandığı ilkeler arasında sayılmıştır.
4.2. “Genel Yükümlülükler” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında “Taraf Devletler engelliliğe dayalı herhangi bir ayrımcılığa izin vermeksizin tüm engellilerin insan hak ve temel özgürlüklerinin eksiksiz olarak yaşama geçirilmesini sağlamak ve engellilerin hak ve özgürlüklerini güçlendirmekle yükümlüdür. Bu amaç doğrultusunda Taraf Devletler; (a) Bu Sözleşme’de tanınan hakların uygulanması için gerekli tüm yasal, idari ve diğer tedbirleri almayı (…) (b) Yürürlükte mevcut, engelliler aleyhinde ayrımcılık teşkil eden yasalar, düzenlemeler, gelenekler ve uygulamaları değiştirmek veya ortadan kaldırmak için gerekli olan, yasama faaliyetleri dahil uygun tüm tedbirleri almayı; (…) taahhüt eder.” 4.3. “Ayrımcılık Yapılmaması ve Eşitlik” başlıklı 5 inci maddesinin; 4 üncü fıkrası “Engellilerin fiili eşitliğini hızlandırmak veya sağlamak için gerekli özel tedbirler işbu Sözleşme amaçları doğrultusunda ayrımcılık olarak nitelendirilmez.” 4.4. “Bağımsız Yaşayabilme ve Topluma Dâhil Olma” başlıklı 19 uncu maddesinde; “İşbu Sözleşmeye
Taraf Devletler tüm engellilerin diğer bireylerle eşit koşullar altında toplum içinde yaşama hakkına sahip olduğunu kabul eder ve engellilerin bu haktan eksiksiz yararlanabilmeleri ve topluma tam katılımlarını kolaylaştırmak için gerekli tedbirleri etkin bir şekilde alır. Bu çerçevede aşağıdaki noktalara dikkat edilmelidir: (a) Engelliler diğer bireylerle eşit koşullar altında ikametgâhlarını ve nerede ve kiminle yaşayacaklarını seçme hakkına sahiptirler ve özel bir yaşama düzenine zorlanamazlar; (b) Engellilerin kişisel destek dâhil olmak üzere toplum içinde yaşamak ve topluma dâhil olmak için ihtiyaç duydukları konut içi, kurum içi ve diğer toplumsal destek hizmetlerine erişimleri sağlanmalı ve engellilerin toplumdan
/
tecridi ve ayrı tutulması önlenmelidir; (c) Kamusal hizmet ve tesisler engellilere diğer bireylerle eşit şekilde açık olmalı ve onların ihtiyaçlarına yanıt verebilmelidir”, 4.5. “Yeterli Yaşam Standardı ve Sosyal Korunma” başlıklı 28 inci maddesinin 1nci fıkrasında;
“Taraf Devletler, engellilerin yiyecek, giysi ve barınma dahil kendileri ve aileleri için yeterli yaşam standardı hakkını ve yaşam koşullarının sürekli olarak iyileştirilmesi hakkını tanır. Taraf Devletler bu hakkın engelli olmaları nedeniyle ayrımcılığa uğramaksızın tanınmasını temin etmek için gerekli adımları atar…” hükümlerini amirdir.
5. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun; 5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; engellilerin temel hak ve özgürlüklerden faydalanmasını teşvik ve temin ederek ve doğuştan sahip oldukları onura saygıyı güçlendirerek toplumsal hayata diğer bireylerle eşit koşullarda tam ve etkin katılımlarının sağlanması ve engelliliği önleyici tedbirlerin alınması için gerekli düzenlemelerin yapılmasını sağlamaktır.”, 5.2. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “ …c) Engelli: Fiziksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal yetilerinde çeşitli düzeyde kayıplarından dolayı topluma diğer bireyler ile birlikte eşit koşullarda tam ve etkin katılımını kısıtlayan tutum ve çevre koşullarından etkilenen bireyi, …e) Engellilik durumu: Bireyin engelliliğini ve engellilikten kaynaklanan özel gereksinimlerini, uluslararası yöntemleri temel alarak belirleyen derecelendirmeler, sınıflandırmalar ve tanılamaları …h) Habilitasyon: Engellinin bireysel ve toplumsal ihtiyaçlarını karşılayabilmesini ve yaşamını bağımsız bir şekilde sürdürebilmesini sağlamayı amaçlayan fiziksel, sosyal, zihinsel ve mesleki beceriler kazandırmaya yönelik hizmetleri, …i) Korumalı işyeri: İş gücü piyasasına kazandırılmaları güç olan zihinsel veya ruhsal engellilere mesleki rehabilitasyon sağlamak ve istihdam oluşturmak amacıyla Devlet tarafından teknik ve mali yönden desteklenen ve çalışma ortamı özel olarak düzenlenen işyerini, j) Makul düzenleme: Engellilerin insan haklarını ve temel özgürlüklerini tam ve diğer bireylerle eşit şekilde kullanmasını veya bunlardan yararlanmasını sağlamak üzere belirli bir durumda ihtiyaç duyulan, ölçüsüz veya aşırı bir yük getirmeyen, gerekli ve uygun değişiklik ve tedbirleri, ifade eder.” 5.3. “Genel Esaslar” başlıklı 4 üncü maddesinin c fıkrasında; “Engellilerin tüm hak ve hizmetlerden yararlanması için fırsat eşitliğinin sağlanması esastır.” 6. Devlet Memurları Kanunu’nun İstihdam şekilleri başlıklı 4üncü maddesinde; “Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür. …D) İşçiler: (Değişik birinci cümle: 4/4/2007 – 5620/4 md.) (A), (B) ve (C) fıkralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.” 7. 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun,
7.1. “Tanımlar” başlıklı 2nci maddesinde, “Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir.”
7.2. “Tanım ve şekil” başlıklı 8inci maddesinde; “İş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir.
7.3. Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu başlıklı 30uncu maddesinde; “İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört
engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.”
8. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 393 üncü maddesinde; “Hizmet sözleşmesi, işçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirli olmayan süreyle iş görmeyi ve işverenin de ona zamana veya yapılan işe göre ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.”
9. 09/08/2009 tarih ve 27314 Sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi
Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin,
9.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; (1) Bu Yönetmeliğin amacı, kamu kurum ve kuruluşlarına, iş kanunları hükümlerine göre çalıştırılmak üzere, sürekli veya geçici işçi alınmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
9.2. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; d) İşçi: Kamu kurum ve kuruluşlarında bir iş sözleşmesine dayanarak, sürekli ya da geçici çalışan kişiyi, j) Sürekli işçi: Kamu kurum ve kuruluşlarında belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan işçiyi, ifade eder.
10. Sağlık Bakanlığı’nın üyesi olduğu Türk Ağır Sanayii ve Hizmet Sektörü Kamu İşverenleri Sendikası (TÜHİS) ile Öz Sağlık ve Sosyal Hizmet İşçileri Sendikası (ÖZ SAĞLIK-İŞ) arasında imzalanan ve 01.01.2023-31.12.2024 yürürlük süreli İşletme Toplu İş Sözleşmesi’nin;
10.1. Sendika Üyeliğinin Güvencesi, Mobbing, Beyaz Kod başlıklı 17nci maddesinde; “İşveren, sendikaya üye olan işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, çalışma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayrım yapamaz Ücret, ikramiye, prim ve paraya ilişkin sosyal yardım konularında toplu iş sözleşmesi hükümleri saklıdır. Psikolojik
Baskının (Mobbing) Önlenmesi: Kasıtlı ve sistematik olarak belirli bir süre işçinin aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin ve saygınlığının zedelenmesi, kötü muameleye tabi tutulması, yıldırılması halinde bu ve benzeri fiilleri uygulayanlar hakkında ilgili mevzuat hükümleri uygulanır. …”
10.2. “İş ve İşyeri Değişikliğine İlişkin Usul ve Esaslar” başlıklı 19’uncu maddesinde; “…7-5620 sayılı
Kanunun ek madde 2 nci maddesine göre; Üniversiteler veya Bakanlık Eğitim ve Araştırma
Hastanelerinden alınacak sağlık kurulu raporuna göre en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen kapsama dahil işçiler ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan işçilerin, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak kurum içinde yer değiştirmesi mezkûr Yönergede belirtilen standardın uygunluğu ve vizeli boş sürekli işçi kadrosu olması kaydıyla yapılacak olup işverenin, 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesine göre istihdam etmekle yükümlü olduğu yüzde dört engelli kontenjanı, yapılacak işyeri değiştirme işleminde göz önüne alınacaktır. İl Sağlık Müdürlüklerince bu tür talepler alındıktan sonra toplam işçi sayılarının yüzde dördünü teşkil eden engelli sayısı hesaplanarak talep dilekçesine ekli olarak Bakanlığa gönderilecektir,…
9-Kapsama dâhil İşçilerin, il içerisindeki işyeri değişikliği talepleri, sağlık birimlerinin işçi ihtiyacı ve mezkûr Yönergede belirtilen standart durumu açısından değerlendirilerek adil ve dengeli dağılımı ile hizmetin aksamadan sürdürülmesi göz önünde bulundurularak İl Sağlık Müdürlüğü onayı ile yapılacaktır,
…18-İşçi ihtiyaç halinde, işyeri içinde unvan veya niteliği benzer başka işlerde veya yerlerde işveren (TC.
Sağlık Bakanlığı) tarafından görevlendirilebilir. İşçinin rızası ile yapılan bu görevlendirmeler işçinin önceki işine dönmesine engel teşkil etmez, …”
11. Belirsiz Süreli İş Sözleşmesinin İşçinin görev yeri ye yapacağı işler başlıklı 4üncü maddesinde;
“(l) İşçi, işveren veya vekilinin, merkez teşkilatı hizmet birimlerinde / il sınırları içindeki işyerlerinde göstereceği yerlerde verilen görevi yapmakla yükümlüdür. (2) İşçinin; il içerisinde belirlenen işyerlerinde kadrosu bulunmakla birlikte, il genelimle ihtiyaç hâsıl olduğunda, kadroya geçişi yapılan işi yapmak kaydıyla il içerisindeki birimlere bir mali yılda altı ay süreyle İl Sağlık Müdürlüğünce geçici olarak görevlendirilmesi yapılabilir. Görevlendirilen sürekli işçinin hizmetine ihtiyaç duyulduğu takdirde görevlendirme süresi altı ay daha uzatılabilir. (3) Hizmetine ihtiyaç duyulması halinde taşra teşkilatında görevli işçinin Bakanlık merkez teşkilatına görevlendirilmesi, Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünce yapılır. (4) İşçi hangi branşta istihdam ediliyorsa branşına uygun alanda çalışmak ve görevini en iyi şekilde yerine getirmekle yükümlüdür. (5) Hizmetin zorunlu kıldığı hallerde işçinin istihdam edildiği alandan başka alanda görevlendirilmesi işverenin iznine tabidir, 6) Temizlik personeli olarak istihdam edilip de iş bu sözleşmeye taraf olan temizlik görevlisi aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür: a) Sağlık tesisinin temizlik talimatına göre çalışır, b) Görev alanı ile ilgili amirlerinden aldıkları emir ve talimatları en iyi şekilde yerine getirmekle yükümlüdür, …”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Başvuran özetle; İzmir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Onkoloji Hastanesi ek binasında engelli kadrosunda Hasta Taşıma Personeli olarak görev yaptığını, sağlık sorunu nedeniyle günlük olarak kullandığı yüksek miktarda ilaçların gün içerisinde uyku yapması, vücut direncini etkilemesi ve anksiyete rahatsızlığından ötürü çalışmasının olumsuz yönde etkilendiğini, çalıştığı birimde ameliyathaneye sürekli taşıdığı ileri seviye onkolojik hastaların durumunu görmesinin de psikolojisini olumsuz yönde etkilediğini, ilaçlarını akşamın ilerleyen saatlerde içmesi ve ilaçların yan etki olarak uyku yapması nedeniyle, gece vardiyası olmayan bir birimin Veri Giriş Bölümünde görev almak istediğini, bölüm şefi tarafından, aldığı yıllık izinler ve aldığı raporlar sebebiyle olumsuz tavırlara ve mobbinge maruz kaldığını belirterek veri giriş biriminde çalışmayı ve uğradığı mobbing hakkında gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
14. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerde özetle, başvuranın Sürekli İşçi Temizlik Personeli kadrosunda görev yaptığı, unvanının 12/10/2022 tarihinde Sürekli İşi (Engelliler) olarak değiştirildiği, Veri
Giriş Kontrol İşletmeni olarak görevlendirme talebinin Belirsiz Süreli İş Sözleşmesinin İşçinin görev yeri ve yapacağı işler konu başlıklı 4. maddesinin 4. Fıkrası “İşçi hangi branşta istihdam ediliyorsa branşına uygun alanda çalışmak ve görevini en iyi şekilde yerine getirmekle yükümlüdür” hükmü, sürekli işçilerin branş değişikliği hakkında herhangi bir mevzuat değişikliği olmaması ve hastanelerinde gece vardiyası olmayan bir birimin veri giriş personeli kadrosunda boşluk bulunmaması sebebiyle mümkün olmadığı, Kurumlarının 24 saat hizmet verdiği, bu sebeple 4/D Sürekli İşçi Temizlik Personelleri vardiya
sistemiyle çalıştığı fakat başvuranın özel durumu göz önünde bulundurularak hafta içi 08.00/17.00 saatlerinde çalışıp hafta sonu tatil yaptığı, ayrıca başvuranın talebi doğrultusunda ikamet adresine yakın olan Kurumlarına bağlı Ek Hizmet Binasına görevlendirilmesinin yapıldığı, hastanelerinde görev yapan bütün personellerin almış oldukları sağlık raporlarının usul ve fenne uygun olup olmadığı konusunda idarelerince hakem heyet hastanesine gönderildiği, bu sebeple adı geçenin hakem heyete gönderilen raporlarında idarelerince kişiye özel bir uygulama olmadığı, Kurumlarınca olumsuz tavırlar sergilendiği ve mobing uygulandığı iddialarının asılsız olduğu, belirtilmektedir.
15. Bireylerin temel hak ve hürriyetlerinin düzenlendiği Anayasada sosyal hukuk devleti, adalet ve eşitlik başta olmak üzere farklı ilkeler doğrultusunda engellilerin de içinde bulunduğu toplumun dezavantajlı gruplarına yönelik tedbirler içeren özel koruyucu hükümlere yer verilmiştir. Bu bakımdan özellikle sosyal devlet ilkesinin temel niteliği; devletin toplumdaki dezavantajlı gruplar lehine müdahalede bulunması ve bu gruplara dahil bireylere yönelik fırsat eşitliğini sağlayacak şekilde eşitsizlikleri giderici önlemler alması olarak kabul edilmektedir. Ayrıca Anayasamızda devlet, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmakla; kanun önünde eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla; sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri almakla; bedeni yetersizliği olanların çalışma şartları bakımından özel olarak korunmasıyla yükümlü kılınmaktadır. Bu doğrultuda Anayasa’da, dezavantajlı gruplar içinde engellilere de yer verilerek engelliler için alınacak tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı sayılmayacağı belirtilmek suretiyle engelliler lehindeki düzenlemeler anayasal güvence altına alınmıştır. Bu doğrultuda Engelliler Hakkında Kanun’da engellilerin haklarını diğer bireylerle eşit kullanabilmesi için ölçüsüz veya aşırı bir yük getirmeyen, gerekli ve uygun değişiklik ve tedbirleri ifade eden makul düzenlemelerin yapılması gerektiği bildirilmektedir.
16. Bu bağlamda devletin engelli bireylerin haklarına ilişkin yükümlülükleri sosyal bir hukuk devleti niteliğini haiz olmasıyla bağlantılı olup engelli hakları alanında idarenin işlemlerinin ve mevcut uygulamalarının hukuki güvenlik ve belirlilik ilkeleri ile hak arama hürriyeti doğrultusunda yasal düzenlemelerle uyumlu olması gerekmektedir.
17. İlgili idaresince 4/D Sürekli İşçi Temizlik Personelleri vardiya sistemiyle çalıştığı halde başvuranın özel durumu göz önünde bulundurularak hafta içi 08.00/17.00 saatlerinde çalışıp hafta sonu tatil yapmasının sağlanması ve başvuranın talebi doğrultusunda ikamet adresine yakın olan Kurumlarına bağlı Ek Hizmet Binasına görevlendirilmesinin yapılması İdarenin söz konusu yasal düzenlemelerle uyumlu davrandığını göstermektedir.
18. Başvuruya konu somut olaya bakıldığında; işçi personelin kurum içi yer değişikliğine ilişkin hükümlere
Toplu İş Sözleşmesinde ve Bireysel İş Sözleşmesinde yer verildiği anlaşılmaktadır. Buna göre 10.2. nolu paragrafta detaylarına yer verildiği üzere Toplu İş Sözleşmesinin İş ve İşyeri Değişikliğine İlişkin Usul ve
Esaslar başlıklı 19’uncu maddesinin 7nci fıkrasında engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak kurum içinde yer değiştirmesi mezkûr Yönergede belirtilen standardın uygunluğu ve vizeli boş sürekli işçi kadrosu olması kaydıyla yapılacağı ve yükümlü olunan yüzde dört engelli kontenjanının, yapılacak işyeri değiştirme işleminde göz önüne alınacağı belirtilirken, 11. nolu paragrafta detaylarına yer verildiği üzere başvuranın Bireysel İş Sözleşmesinin İşçinin Görev Yeri ve Yapacağı İşler başlıklı 4üncü maddesinin 4üncü fıkrasında İşçi hangi branşta istihdam ediliyorsa branşına uygun alanda çalışmak ve görevini en iyi şekilde yerine getirmekle yükümlü olduğu ifade edilmiştir.
19. Anayasa Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı Kararında; “Kişilerin ailevi ve sosyoekonomik sebepler gibi bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, /
teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” ifade edilmektedir.
20. İdari işlemlerin hukuk kuralları ile baştan emredici bir biçimde saptanmadığı durumlarda, takdir yetkisinin varlığı kabul edilmektedir. (Gözübüyük, Şeref ve Turgut Tan, İdari Yargılama Hukuku, 6. baskı,
C. 2, Ankara: Turhan Kitabevi, 2013.) Takdir yetkisi, idareye, yapacağı işlem hakkında seçim yapmak
imkânı vermekle birlikte işlem yapmak ya da yapmamak konusunda da hareket serbestisi kazandırmaktadır. Bu doğrultuda idari görevlere atama yapmak veya görevden almak da idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilmektedir. Bununla birlikte idare takdir yetkisini kullanırken hukuk kurallarına uygun olarak işlem tesis etmek durumundadır. İdareye tanınan bu takdir yetkisi, mutlak ve sınırsız olmayıp, objektif olarak eşit bir şekilde, aynı durumda olan personel arasında ayrım gözetilmeksizin kullanılması gereken bir yetkidir.
21. Başvuranın gece vardiyası olmayan bir birimin veri giriş bölümünde görev yapma talebi bakımından Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde;; Toplu İş Sözleşmesinin İş ve İşyeri 19’uncu maddesinin 7nci fıkrasına uygun şekilde başvuranın gece vardiyası olmayan bir birimin veri giriş bölümünde görev alma talebinin işleme alınarak hastanede gece vardiyası olmayan bir birimin veri giriş personeli kadrosunda boşluk bulunmaması ve başvuranın Belirsiz Süreli İş Sözleşmesinin 4üncü maddesinin 4üncü fıkrası uyarınca işçi hangi branşta istihdam ediliyorsa branşına uygun alanda çalışmak ve görevini en iyi şekilde yerine getirmekle yükümlü olması gerekçesiyle reddedildiği kaldı ki hastanenin
24 saat hizmet verdiği ve 4/D Sürekli İşçi Temizlik Personelleri vardiya sistemiyle çalıştığı halde
başvuranın özel durumu göz önünde bulundurularak hafta içi 08.00/17.00 saatlerinde çalışıp hafta sonu tatil yaptığı ve başvuranın talebi doğrultusunda ikamet adresine yakın olan Ek Hizmet Binasına görevlendirilmesinin gerçekleştirildiği diğer bir ifade ile İdarece başvurana, engel durumundan ötürü hassas davranıldığı anlaşıldığından başvuranın gece vardiyası olmayan bir birimin veri giriş bölümünde görev yapma talebinin reddi işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
22. Başvuranın aldığı raporlar sebebiyle olumsuz tavırlara ve mobbinge maruz kaldığı iddiası ve gereğinin yapılması talebi bakımından Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; 10.1. nolu paragrafta detaylarına yer verildiği üzere Toplu İş Sözleşmesinin Sendika Üyeliğinin Güvencesi, Mobbing, Beyaz Kod başlıklı 17nci maddesinde; Kasıtlı ve sistematik olarak belirli bir süre işçinin aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin ve saygınlığının zedelenmesi, kötü muameleye tabi tutulması, yıldırılması halinde psikolojik yıldırmanın var olacağı ve bu fiilleri uygulayanlar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir, başvuran ise bir tek aldığı raporların hakem heyetince incelenmesi işlemini kendisine psikolojik yıldırı yapılması olarak nitelemektedir. İlgili idaresince konu hakkında bütün personellerin almış oldukları sağlık raporlarının usul ve fenne uygun olup olmadığı konusunda idarelerince hakem heyet hastanesine gönderilmesi uygulamasının yapıldığı belirtildiğinden diğer bir ifade ile başvuranın aldığı raporların hakem heyetince incelenmesi işleminin belirli bir süre işçinin aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin ve saygınlığının zedelenmesi, kötü muameleye tabi tutulması kriterleri ile uyumlu olmadığı görüldüğünden başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka uygun olarak hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetişim ilkelerine uygun işlem tesis etmeleri de beklenmektedir.
24. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı
/
maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği ancak idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
25. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi