|
ÖZET: Başvurucu, Gençlik ve Spor Bakanlığı’na bağlı bir yurtta misafir öğrenci olarak barındığını ve barınma yaş şartının 35 yaşından 30 yaşına indirilmesinin kazanılmış haklara ve hukuki belirliliğe aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Başvurucu, %40 ve üzeri engelli bireyler için barınma yaş şartının kaldırılmasını talep etmekte ve bu konuda pozitif ayrımcılık yapılmasını istemektedir.
İdare, yaş şartının değiştirilmesinin, yurtlarda barınan öğrenciler arasındaki yaş farkının sorunlara yol açabileceği gerekçesiyle yapıldığını belirtmiştir. Ancak, başvurucunun engelli birey olarak yaş kriterleri açısından desteklenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, engelli bireylerin yükseköğrenime eşit erişimlerinin sağlanabilmesi için barınma konusundaki dezavantajların dikkate alınması gerektiği ifade edilmiştir. Bakanlık, yaş sınırı değişikliği yaparken engelli bireylerin özel gereksinimlerini göz önünde bulundurmalı ve multidisipliner bir çalışma yürütmelidir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/13757-S.23.21747
BAŞVURU NO : 2023/6224
KARAR TARİHİ : 27/10/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvurucunun, Kredi ve Yurtlar Kurumu bünyesinde faaliyet gösteren yurtlarda engelli bireyler için barınma yaş şartının aranmaması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 02/05/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza yapılan başvuruda başvurucu, Gençlik Ve Spor Bakanlığı’na bağlı Çanakkale Kerime
Sultan Devlet Öğrenci Yurdu’nda, misafir öğrenci statüsünde kaldığını, %52 oranında engelli bir birey olduğunu, misafir öğrenci statüsünde kalmaya başladığı tarihte, yurtta barınma yaş şartının “35 yaşını doldurmamış olmak” olduğunu eğitim planlamasını bu düzenlemeye göre yaptığını, ancak, 20/04/2023 tarihinde; yurtta barınma yaş şartının “30 yaşını doldurmamış olmak” olarak değiştirildiğini, söz konusu düzenlemenin, kazanılmış haklara, hukuki belirlilik, hukuki güvenlik ilkelerine aykırı olduğunu; ayrıca, %40 ve üzeri hem asil hem de misafir engelli öğrenciler için, yurtta barınmada yaş şartının olmaması gerektiğini belirtmekte ve ilgili düzenlemenin iptali ile engelli bireyler için konuya ilişkin olarak pozitif ayrımcılık içeren bir düzenleme yapılarak mağduriyetinin giderilmesi talebinde bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu talep hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Gençlik ve Spor
Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. 08.10.2010-03.09.20132 tarihleri arasında Çanakkale Yurdunda, 04.11.2014-
12.05.2015 tarihleri arasında Kütahya Yurdunda, 07.09.2015-14.12.2015 tarihleri arasında Manisa-
Yurdunda, 10.09.2016-17.08.2018 tarihleri arasında Çanakkale Yurdunda, 17.08.2018-14.02.2022 tarihleri arasında Çanakkale Yurdunda kayıtlı öğrenci olarak barındığı; ayrıca,
Çanakkale ilinde 19.08.2018 tarihinden 10.07.2023 tarihine kadar misafir öğrenci başvurusu ile 45 defa yurtlara giriş-çıkış yaparak barındığı,
2.2.20 Nisan 2023 tarihli Resmi Gazete yayımlanan Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri
Yönetmeliğinin Barınma Şartları başlıklı 6. maddesinin (h) bendinde “Yurt başvurusu yaptığı tarihte otuz yaşını doldurmamış olması.” şeklinde düzenlendği, 2.3.. Yurtlara yerleştirme işlemlerimde öğrencilerin beyan ettikleri başarı, gelir ve sosyal durum bilgilerinin YÖK, ÖSYM, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Çevre, Şehircilk ve
İklim Değişikliği Bakanlığı, Sağık Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye
Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Spor Genel Müdürlüğü olmak üzere toplam 11 faklı kamu kurumundan doğrulandığı, 2.4. Bakanlığa bağlı yurtlarda barınmak için başvuran engelli öğrencilerden aunı Yönetmeliğin 9. maddesi 2-c bendi gereğince kamu kurum ve kuruluşlarından temin edilmiş olan belgelerle durumunu belgelendiren
%40 ve üzeri kuruluşlarından temin edilmiş olan belgelerle durumunu belgelendiren %40 ve üzeri engeel durumu olanların Bakanlığa bağlı olarak işletlen yurtlarda öncelikli olarak, ayrıca Sağlık Kurulu Raporu
%40 ve üzeri engelli oldukları tespit edilen öğrencilerden ebeveynlerinin toplam aylık gelirinin brüt asgari ücret ve atında olanlarda öncelikli ve ücretsiz olarak barındırıldığı, 2.5. Bakanlığa bağlı yurtlarda barınmak için başvuru şartlarını taşıyan yüksek öğrenim öğrencilerinin başvuru sürecinde e-devlet kapısı üzerinden başvuru yapmaları ve sonuçları takip etmelerinin esas olduğu; misafir barınmanın, öğrencilere tanınan kısa süreli ve geçici bir uygulama olduğu, öğrencilerin yeni bir şehre ilk olarak geldiklerinde geçici barınma ihtayaçlarının kısa süreli temini için uygulandığı; yurtlarda barınmaya esas teşkil etmediği, 2.6.Bakanlığa bağlı yurtlarda barınmakta olan öğrenciler arasındaki yaş farkının fazla olması durumunun bazı istenmeyen problemlere sebep olabileceği, toplu yaşanan alanlarda yaş farkının da huzursuzluğa yol açabilme ihtimaline binaen 20 Nisan 2023 tarihli Resmi Gazete yayımlanan Gençlik ve Spor
Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliğinin Barınma Şartları başlıklı 6. maddesinin h bendi “Yurt başvurusu yaptığı tarihte otuz yaşını doldurmamış olması.” şeklinde düzenlendiği, Açıklamaları yapılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3.Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2’nci maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.” 3.2.“Kanun Önünde Eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrası “Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.” 3.3.“Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler” başlıklı 61 inci maddesinin ikinci fıkrası “Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır.”
/
3.4.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir. Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”
3.5. “Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma” başlıklı 90’ıncı maddesinde “Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı devletlerle ve milletlerarası kuruluşlarla yapılacak andlaşmaların onaylanması, Türkiye
Bü yük Millet Meclisinin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır.[…]Türk kanunlarına değişiklik
̈ ̈ ̈ ̈ ̈ ̈ getiren her türlü andlaşmaların yapılmasında birinci fıkra hukmu uygulanır. […]Usulune göre yururluğe
̈ ̈ konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hukmundedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile
̈ ̈
Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 7/5/2004-5170/7 md.) Usulüne göre yürurluğe konulmuş temel hak ve özgürlü klere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hü kümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hü kü mleri esas alınır.” 4.Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşmenin, 4.1.“Genel İlkeler” başlıklı 3’ü ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde “Engellilerin topluma tam ve etkin katılımlarının sağlanması Sözleşme’nin dayandığı ilkeler arasında sayılmıştır.
̈ ̈ ̈ ̈ ̈ 4.2.“Genel Yukümlulukler” başlıklı 4’uncu maddesinin birinci fıkrasında “Taraf Devletler engelliliğe
̈ dayalı herhangi bir ayrımcılığa izin vermeksizin tum engellilerin insan hak ve temel özgürlüklerinin eksiksiz
̈ ̈ ̈ ̈ ̈ ̈ olarak yaşama geçirilmesini sağlamak ve engellilerin hak ve özgürluklerini guçlendirmekle yukumludur.
Bu amaç doğrultusunda Taraf Devletler; (a) Bu Sözleşme’de tanınan hakların uygulanması için gerekli tü m yasal, idari ve diğer tedbirleri almayı; (b) Yürü rlükte mevcut, engelliler aleyhinde ayrımcılık teşkil eden yasalar, düzenlemeler, gelenekler ve uygulamaları değiştirmek veya ortadan kaldırmak için gerekli olan, yasama faaliyetleri dâhil uygun tü m tedbirleri almayı; ̈ ̈ (c) Tum politika ve programlarda engellilerin insan haklarının korunmasını ve guçlendirilmesini dikkate almayı; (d) Bu Sözleşme’ yle bağdaşmayan eylemler veya uygulamalardan kaçınmayı ve kamu kurum ve kuruluşlarının bu Sözleşme’ye uygun davranmalarını sağlamayı; (e) Kişiler, örgütler veya özel teşebbü slerin engelliliğe dayalı ayrımcı uygulamalarını engellemek için gerekli tü m uygun tedbirleri almayı; [… ]taahhü t eder.” 4.3. “Ayrımcılık Yapılmaması ve Eşitlik” başlıklı 5’inci maddesinde, “[…] 2. Taraf Devletler engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılığı yasaklar ve engellilerin herhangi bir nedene dayalı ayrımcılığa karşı
̈ eşit ve etkin bir şekilde korunmasını guvence altına alır.3. Taraf Devletler eşitliği sağlamak ve ayrımcılığı
̈ ̈ ̈ ortadan kaldırmak uzere engellilere yönelik makul duzenlemelerin yapılması için gerekli tum adımları atar.
4. Engellilerin fiili eşitliğini hızlandırmak veya sağlamak için gerekli özel tedbirler işbu Sözleşme amaçları doğrultusunda ayrımcılık olarak nitelendirilmez.”
4.4. 7.8.“Bağımsız Yaşayabilme ve Topluma Dâhil Olma” başlıklı 19’uncu maddesinde; “İşbu
̈
Sözleşmeye Taraf Devletler tum engellilerin diğer bireylerle eşit koşullar altında toplum içinde yaşama hakkına sahip olduğunu kabul eder ve engellilerin bu haktan eksiksiz yararlanabilmeleri ve topluma tam katılımlarını kolaylaştırmak için gerekli tedbirleri etkin bir şekilde alır. Bu çerçevede aşağıdaki noktalara
dikkat edilmelidir:
(a) Engelliler diğer bireylerle eşit koşullar altında ikametgâhlarını ve nerede ve kiminle yaşayacaklarını seçme hakkına sahiptirler ve özel bir yaşama dü zenine zorlanamazlar; (b) Engellilerin kişisel destek dâhil olmak üzere toplum içinde yaşamak ve topluma dâhil olmak için ihtiyaç duydukları konut içi, kurum içi ve diğer toplumsal destek hizmetlerine erişimleri sağlanmalı ve engellilerin toplumdan tecridi ve ayrı tutulması önlenmelidir; (c) Kamusal hizmet ve tesisler engellilere diğer bireylerle eşit şekilde açık olmalı ve onların ihtiyaçlarına yanıt verebilmelidir”, 4.5.“Yeterli Yaşam Standardı ve Sosyal Korunma” başlıklı 28’inci maddesinin birinci fıkrasında
“1.Taraf Devletler, engellilerin yiyecek, giysi ve barınma dahil kendileri ve aileleri için yeterli yaşam standardı hakkını ve yaşam koşullarının sürekli olarak iyileştirilmesi hakkını tanır. 2. Taraf Devletler engellilerin sosyal korunma ve engelliliğe dayalı ayrımcılığa uğ ramadan bu haktan yararlanma hakkını tanır ve aş ağ ıda belirtilen tedbirler dahil olmak üzere bahsekonu hakkın tanınmasını temin etmek ve geliş tirmek için gerekli adımları atar: […] (c) Yoksulluk koşullarında yaşayan engellilerin ve ailelerinin
̆ uygun eğitim, danış manlık, mali yardım ve süreli bakım dahil engellilige iliş kin harcamalarında devlet
̆ yardımına eriş imini saglamak;[…].”
5.5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun,
5.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; engellilerin temel hak ve özgürlüklerden faydalanmasını teşvik ve temin ederek ve doğuştan sahip oldukları onura saygıyı gü çlendirerek toplumsal hayata diğer bireylerle eşit koşullarda tam ve etkin katılımlarının sağlanması ve engelliliği önleyici tedbirlerin alınması için gerekli dü zenlemelerin yapılmasını sağlamaktır.” 5.2.” Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu Kanun engellileri, ailelerini, engellilere yönelik hizmet veren kurum ve kuruluşlar ile diğer ilgilileri kapsar.”
̈ ̈ 5.3.“Genel Esaslar” başlıklı 4’uncu maddesinin (c) fıkrasında; “Engellilerin tüm hak ve hizmetlerden yararlanması için fırsat eşitliğinin sağlanması esastır.” 5.4.“Ayrımcılık” başlıklı 4/A maddesinde “[…] Engellilerin hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik alınacak özel tedbirler ayrımcılık olarak değerlendirilemez.” 5.5. “Eğitim ve öğretim” başlıklı 15’inci maddesinde, “hiçbir gerekçeyle engellilerin eğitim almasının engellenemeyeceği, engellilerin, özel durumlarının ve farklılıklarının dikkate alınarak, yaşadıkları çevrede bütünleştirilmiş ortamlarda, eşitlik temelinde, hayat boyu eğitim imkânından ayrımcılık yapılmaksızın yararlandırılır. […].”
6.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri
ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
7.09.04.2021 tarihli ve 31449 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan “Yurt Hizmetleri Yönetmeliğinin”
7.1. “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde Misafir: Yurt ve barınma amacıyla kullanılan hizmet binalarında geçici olarak barınanları, ifade eder,
7.2. Yurt ihtiyaç ve önceliklerinin tespiti ile koordinasyonu (Değişik başlık:RG-20/4/2023- 32169)
başlıklı 5’inci maddesinde, “(1) Yurt ihtiyaç ve önceliklerinin tespiti ve koordinasyonunu sağlamak amacıyla, yükseköğretim kurumlarının yeri ve öğrenci sayıları, mevcut yurtların kapasitesi, yurt başvuruları, başvuruların karşılanma oranları, binaların fiziki durumları ile sosyal ve bölgesel faktörler, Bakanlığın stratejik planı, iyileştirme programı, kalkınma planı, yıllık programlar, Cumhurbaşkanlığı programı ve eylem planları dikkate alınarak yurt içinde ilve ilçe bazında ve yurt dışında, yurt ihtiyaç ve öncelikleri Bakanlık tarafından tespit edilerek ilgili birimlere bildirilir.”
7.3.Barınma şartları başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında, “(1) Öğrencinin yurtlarda barınması için aşağıdaki şartlar aranır: a) Örgün eğitim veren bir yükseköğretim kurumuna kayıtlı olması.[…] h )
Yurt başvurusu yaptığı tarihte (Değişik ibare:RG-20/4/2023-32169) otuz yaşını doldurmamış olması.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvurucunun iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvurucu özetle, misafir öğrenci statüsünde kalmaya başladığı tarihte, yurtta “35 yaşını doldurmamış olmak” şartı ile barınılabileceği düzenlemesini göz önünde bulundururarak eğitim planlamasını yaptığını, ancak, 20/04/2023 tarihinde; yurtta barınma yaş şartının “30 yaşını doldurmamış olmak” olarak değiştirildiğini, söz konusu düzenlemenin, kazanılmış haklara, hukuki belirlilik, hukuki güvenlik ilkelerine aykırı olduğunu; ayrıca, %40 ve üzeri hem asil hem de misafir engelli öğrenciler için, yurtta barınmada yaş şartının olmaması gerektiğini belirtmekte ve ilgili düzenlemenin iptali ile engelli bireyler için konuya ilişkin olarak pozitif ayrımcılık içeren bir düzenleme yapılması talebinde bulunmaktadır.
10. İdare tarafından yapılan açıklamadan, Bakanlığa bağlı yurtlarda barınmakta olan öğrenciler arasındaki yaş farkının fazla olması durumunun bazı istenmeyen problemlerin yaşanabildiği; toplu yaşanan alanlarda yaş farkının huzursuzluğa yol açabilme ihtimali göz önünde bulundurularak yurt başvurusu yapıldığı tarihte otuz yaşını doldurmamış olmak düzenlemesinin getirildiği anlaşılmaktadır.
11. Başvurucunun, engelli bir birey olmasından bahisle engeli bulunan öğrencilerin Bakanlığa bağlı yurtlarda yaş kriterleri açısından pozitif ayrımcılık içeren düzenlemeler ile desteklenmeleri talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, ilgili mevzuat kısmında yer verildiği üzere, başta Anayasa ve ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ile ulusal mevzuat hükümlerinden, engellilerin toplum
hayatına katılması, bu doğrultuda engelli bireylerin, mesleki teknik eğitim, yükseköğrenim ve yaygın eğitimin tüm aşamalarında sunulan hizmetlerden yararlanmaları; diğer bir ifadeyle, özel durumlarının ve farklılıklarının dikkate alınarak kamu hizmetlerinden yararlanırken ihtiyaç duyulan desteklerden yararlanabilmelerine ve istihdam edilmelerine yönelik özel tedbirler alınması hususunun ayrımcılık olarak nitelendirilemeceği açıktır.
12. Bununla birlikte, kamu kurum ve kuruluşlarının görev ve yetki alanlarındaki politika ve hizmetlerin engellilik kapsayıcı bir anlayışla sunulmasında üst düzey bir politika belgesi olarak oluşturulan ‘2030
Engelsiz Vizyon Belgesi’nin temel amacının bu doğrultuda, engelli bireylerin eşit vatandaşlar olarak potansiyellerini gerçekleştirebildikleri içermeci bir toplum inşa etmek olarak belirtildiği ve engellilerin istediği hizmete ulaşabilmesi için tüm hizmetlerde gerekli tedbirlerin alınması olduğu anlaşılmaktadır.
(Kamu Denetçiliği Kurumu, 04/08/2023, B. No: 2023/2272, Tavsiye Kararı)
13.Ancak akademik çalışmalar göstermektedir ki, engelli bireylerin toplumla bütünleşmelerinin önünde birtakım engeller bulunmaktadır; engelli bireylerin eğitim hakkına erişim sorunları, istihdam imkanından yararlanamamaları ya da yetersiz yararlanmaları sonucunu doğurarak ekonomik yoksunluk, barınma, eşit erişim imkanlarına sahip olamama gibi sorunları da beraberide getirmektedir. Dolayısıyla, engelli bireylerin toplumla bütünleşmelerine ilişkin mevcut sorunların çözümünde, engelli bireylerin eğitim süreçlerinin tüm aşamalarında, eğitim haklarının özel önlemlerle desteklenmesi gerekmektedir.
14. Başvuru konusu özelinde önemle vurgulamak gerekmektedir ki, engelli bireylerin ülkemizdeki eğitim durumları Türkiye İstatistik Kurumu verileri incelendiğinde, yükseköğrenime erişme ve yükseköğrenimi tamamlama oranlarının yıllara göre artış eğiliminde olduğu anlaşılsa da oldukça düşük seviyelerde kaldığı görülmektedir. Bu bağlamda, yukarıdaki paragraflarda yer verilen açıklamalar bir arada değerlendirildiğinde, engelli bireylerin yükseköğrenime eşit bir şekilde erişimlerinin desteklenmesi ancak, engeli bulunan bireyin eğitim hayatı dışındaki barınma, erişim gibi karşı karşıya kaldığı dezavantajları dikkate alan bir sosyal politika yaklaşımı ile anlamlı olacaktır.
15. Bununla birlikte, Bakanlığa bağlı yurtlarda barınmak için “yurt başvurusu yapıldığı tarihte otuz beş yaşını doldurmamış olmak” şartlar arasında yer alırken yapılan mevzuat değişikliği ile söz konusu yaş şartının otuz yaşına indirilmesi işlemi hakkında, ilgili idare tarafından, yurtlarda barınmakta olan öğrenciler arasındaki yaş farkının fazla olması durumunda bazı istenmeyen problemlerin yaşanabildiği ve huzursuzluğa yol açabilme ihtimali gerekçesinin sunulduğu anlaşılmaktadır.
16. Elbette ki, idari işlemlerin yasal düzenlemeler ile baştan emredici bir biçimde saptanmadığı durumlarda, takdir yetkisinin varlığı kabul edilmektedir. (Gözübüyük, Şeref ve Turgut Tan, İdari Yargılama Hukuku, 6.
baskı, C. 2, Ankara: Turhan Kitabevi, 2013.) İdarelere tanınan takdir yetkisi ile idareler aynı zamanda
Yönetmelik çıkarma, değiştirme gibi genel düzenleme yetkisine de sahiptir.Bununla birlikte idare takdir yetkisini kullanırken bazı ilkelere uygun olarak işlem tesis etmek durumundadır. İdareye tanınan bu takdir yetkisi, mutlak ve sınırsız olmayıp, objektif gerekçelerle kullanılması ve kamu yararı gözetilmesi gereken bir yetkidir.
17. Dolayısıyla, Bakanlığın yurtlarda barınma şartlarını genel düzenleyici bir işlem olan Yönetmelik ile belirlediği ve ilgi mevzuatta daha önce belirlenen 35 yaş şartını takdir yetkisini kullanarak 30 yaşa indirdiği
anlaşılmaktadır. Ancak, Bakanlık tarafından sunulan gerekçe değerlendirildiğinde, söz konusu yaş sınırı değişikliği yapılırken, engelli bireyler açısından hangi bilimsel ve nesnel veriye dayanıldığı, Bakanlığa bağlı yurtlarda 30 yaş üzeri kaç engelli öğrencinin barındığı, engelli öğrencilerin yükseköğrenime eşit bir şekilde erişimlerinin desteklenmesi için barınma konusunda özel gereksinimlerinin bulunup bulunmadığı hususlarında multidisipliner bir çalışma yürütülüp yürütülmediği anlaşılamamaktadır.
18.Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar ve ilgili mevzuat çerçevesinde sonuç olarak; engelli bireylerin eğitim hakkına erişim sorunları, istihdam imkanından yararlanamamaları ya da yetersiz yararlanmaları sonucunu doğurarak ekonomik yoksunluk, barınma, eşit erişim imkanlarına sahip olamama gibi sorunları da beraberide getirmektedir. Dolayısıyla, üst politika belgelerinde de vurgulandığı üzere; engelli bireylerin diğer bireylerden farklı bazı düzenlemelerle desteklenmeleri, içermeci bir toplum inşa edilmesi sürecinde oldukça önemlidir. Bu bağlamda, Bakanlık tarafından sunulan gerekçe göz önünde bulundurulduğunda, engelli bireylerin yükseköğrenime eşit bir şekilde erişimlerinin desteklenmesi için barınma konusunda karşı karşıya kaldıkları dezavantajların dikkate alınıp alınmadığı, özel gereksinimlerinin bulunup bulunmadığı hususlarında sosyal politika yaklaşımıyla bir değerlendirme yapılıp yapılmadığı anlaşılamadığından, Bakanlık tarafından söz konusu yaş sınırı değişikliği yapılırken engeli olan bireyler açısından multidisipliner bir çalışma yürütülmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği ancak; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uymasının iyi yönetim anlayışının bir gereği olduğu değerlendirilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE; Engelli bireylerin yükseköğrenime eşit bir şekilde erişimlerinin desteklenmesi; ancak, engeli bulunan bireyin eğitim hayatı dışındaki barınma, erişim gibi karşı karşıya kaldığı dezavantajları dikkate alan bir sosyal politika yaklaşımı ile anlamlı olacağı için, Bakanlığa bağlı yurtlarda 30 yaş üzeri kaç engelli öğrencinin barındığı, yaş sınırını düşürmeden önce yaşanması muhtemel olayların önüne geçmek amacıyla alınabilecek önlemler bulunup bulunmadığı, engelli bireylerin yükseköğrenime erişim sürecinde karşı karşıya kaldıkları dezavantajların dikkate alınıp alınmadığı, anlaşılamadığından, söz konusu yaş sınırı değişikliği yapılırken engelli öğrencilerin yükseköğrenime eşit bir şekilde erişimlerinin desteklenmesi için
barınma konusunda özel gereksinimlerinin bulunup bulunmadığı yönlerinden multidisipliner bir çalışma yapılması hususunda, GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA, Kararın BAŞVURUCUYA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğunun idareye hatırlatılmasına, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi