İtirazen şikâyet başvurusunun süre aşımı nedeniyle reddi idare mahkemesi tarafından nasıl değerlendirilir (KİK)

Muğla Valiliği Bayındırlık ve İskan İl Müdürlüğünce 01.09.2006 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 2006/95016 İhale Kayıt Numaralı “Muğla Merkez 300 Öğrencilik Pansiyon Binası (Yemekhaneli) İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak, Gökçepınar İnşaat Nakliyat San. Tic. Ltd. Şti.’nin Muğla 1. İdare Mahkemesinin 13.04.2007 tarihinde kayda alınan aynı tarihli başvuru dilekçesi hakkında Mahkemece verilen 2007/700 Esas ve 2007/821 sayılı kararı ekinde Kuruma gönderilen ve Hukuk Danışmanlığı tarafından 30.05.2007 tarihinde tebellüğ edilen dilekçesine ilişkin olarak alınan Kamu İhale Kurulu’nun 18.06.2007 tarih ve 2007/UY.Z-2075 sayılı Kararı ile;

“1) İhalelere Karşı Yapılacak İdari Başvurulara Ait Yönetmeliğin 21 inci maddesinin (c) bendi gereğince, onbeş günlük itiraz süresi geçirildikten sonra yapılan başvurunun süre yönünden reddine,

2) Aynı Yönetmeliğin 28 inci maddesinde iddiaların incelenebilmesine Kurulca karar verilebilmesinin koşulları düzenlenmiş olup, incelenen dosyada öngörülen koşullar oluşmadığından iddiaların incelenmesine gerek bulunmadığına,” karar verilmiştir.

Anılan Kurul kararının iptali istemiyle, Gökçepınar İnşaat Nakliyat San. Tic. Ltd. Şti. tarafından açılan davada, Ankara 4. İdare Mahkemesinin 27.03.2008 tarih ve E:2008/243 sayılı kararı ile “yürütmenin durdurulmasına” karar verilmiş olup, anılan kararın uygulanmasını teminen alınan 28.04.2008 tarih ve 2008/MK-53 sayılı Kurul kararı ile;

“1- 18.06.2007 tarih ve 2007/UY.Z-2075 sayılı Kurul Kararının iptaline,

2- Aynı Mahkeme Kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda iddiaların incelenmesine geçilmesine” karar verilmiştir.

Kamu İhale Kurulu’nun 28.04.2008 tarih ve 2008/MK-53kararı ile “iddiaların incelenmesine geçilmesine” karar verilmesi üzerine yapılan inceleme neticesinde, 12.05.2008 tarih ve 2008/UY.Z-2022 sayılı Kurul kararı ile “Tespit edilen mevzuata aykırılıkların değerlendirilerek gereği yapılmak üzere ihaleyi yapan idareyebildirilmesine” karar verilmiştir.

Daha sonra Ankara 4. İdare Mahkemesinin 21.10.2008 tarih ve E:2008/243, K:2008/1944 sayılı kararı ile “dava konusu işlemin iptaline” karar verilmesi üzerine Kurumumuzca temyiz yoluna başvurulmuş olup, temyiz incelemesi sonucunda Danıştay 13. Dairesinin 20.12.2010 tarih ve E:2008/14180, K:2010/8614 sayılı kararı ile;

“…Dava konusu işlemlerden geçici teminatın irat kaydına ilişkin işleme ilişkin olarak;

….

Yukarıda yer verilen hükümler uyarınca, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde ihale makamı tarafından yapılan işlemlere karşı, yapım müteahhidi, tedarikçi veya hizmet sunucusu tarafından doğrudan dava açılmasına olanak bulunmayıp, bu işlemlere karşı, anılan Kanun hükümlerinde öngörülen usullere göre ihaleyi yapan idareye yapılacak şikâyet başvurusundan sonra, Kamu İhale Kurumu’na yapılacak itirazen şikâyet başvurusu sonucu Kamu İhale Kurulu tarafından verilen kararlara karşı dava açılabilmesi mümkündür. Geçici teminatın irat kaydedilmesine ilişkin işlemin de ihale süreci içerisinde ve dolayısıyla da idarî itiraz sürecine tâbi bir işlem olduğu açıktır. Bu nedenle bu işleme karşı, şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularında bulunulduktan sonra Kurulca verilmiş bir karar varken, dava açılabilmesine olanak bulunmamaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirketin ihaleyi kazanması üzerine sözleşme imzalamaya davet edildiği, ancak bu aşamada sosyal güvenlik prim borcu olduğunun anlaşılması üzerine kendisiyle sözleşme imzalanmayarak geçici teminatının irat kaydedildiği, anılan işlem ile ilgili olarak idareye şikâyet ve Kamu İhale Kurulu’na itirazen şikâyet başvurularının yapıldığı, söz konusu işlem bakımından Kamu İhale Kurulu’nun 18.06.2007 tarih ve 2007/UY.Z-2075 sayılı kararı bulunmakta iken Muğla Valiliği’nin geçici teminatın irat kaydına ilişkin işleminin de iptalinin istenildiği anlaşıldığından, davanın geçici teminatın irat kaydı işlemine karşı açılan kısmının incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken, bu işleme karşı da davanın esasının incelenmesi suretiyle verilen İdare Mahkemesi karamda hukukî isabet görülmemiştir.

Davanın 18.06.2007 tarih ve 2007/UY.Z-2075 sayılı Kamu İhale Kurulu işlemine ilişkin kısmına gelince,

….

Anılan hükümler uyarınca Kurum’a yapılan itirazen şikâyet başvuruları hakkında ön inceleme konularıyla ilgili verilen bazı nihai kararlar üzerine iddiaların incelenmesi yoluyla mevzuata aykırılıkların tespit edilebilmesi konusunda idareye yetki verildiği, ancak idarenin iddiaların incelenmesine geçilip geçilmemesi konusunda zorlanamayacağı, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde iddiaları somut ve ciddi bulması halinde ve diğer şartların da gerçekleşmiş olması durumunda iddiaların incelenmesine geçebileceği anlaşılmaktadır. İddiaların incelenmesine geçilip geçilmeyeceği konusundaki takdir yetkisinin idari yargı yerlerince denetimi yapılabilecektir. Ancak bu denetimin yapılması sırasında idarenin iddiaların incelenmesine geçmesi gerektiği belirlendikten sonra, idarece verilmesi gereken kararın içeriğine ilişkin yargı organınca yönlendirme yapılamayacağı, aksi halde, idarenin takdir yetkisini ortadan kaldıracak nitelikte ve idarenin yerine geçerek işlem tesis etme durumunun oluşacağı açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, Kamu İhale Kurumu tarafından davacının itirazen şikâyet başvurusunun süre aşımı nedeniyle reddedilmesinin ardından iddiaların incelenmesine gerek olmadığına karar verildiği, İdare Mahkemesi’nce idarenin takdir yetkisinin hukuki denetimi yapılarak davacının iddialarının incelenmesine geçilmesi gerektiği belirtildikten sonra, davacının iddialarının esası da incelenerek, ihale tarihi itibariyle sosyal güvenlik prim borcu bulunduğu anlaşılan davacının durumunun 4734 sayılı Yasa’nın 44. maddesi kapsamında değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı, geçici teminatın irat kaydının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, İdare Mahkemesi’nce, iddiaların incelenmesine geçilmesi gerektiğinin belirlenmesinden sonra, Kamu İhale Kurulu tarafından iddiaların incelenmesi sonucunda alınması gereken kararı belirleyecek şekilde geçici teminatın irat kaydına yönelik değerlendirme yapılması ve geçici teminatın irat kaydının hukuka aykırı olduğu belirtilmek suretiyle hüküm kurulmasında hukuka uyarlık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, …Ankara 4. idare Mahkemesi’nin 21.10.2008 tarih ve E:2008/243, K:2008/1944 sayılı kararının bozulmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen Mahkeme’ye gönderilmesine,…”karar verilmiştir.

Anayasanın 138 inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 27 nci maddesinin ikinci fıkrasında; Danıştay veya idari mahkemelerin, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebileceği, aynı Kanunun 28 inci maddesinin birinci fıkrasında; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Açıklanan nedenlerle;

Danıştay 13. Dairesinin 20.12.2010 tarih ve E:2008/14180, K:2010/8614 sayılı kararının uygulanması için;

1) Kamu İhale Kurulu’nun 28.04.2008 tarih ve 2008/MK-53 sayılı kararı ve 12.05.2008 tarih ve 2008/UY.Z-2022 sayılı kararının iptaline,

2) Anılan mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 18.06.2007 tarih ve 2007/UY.Z-2075 sayılı Kurul kararı gereğince;

“1) İhalelere Karşı Yapılacak İdari Başvurulara Ait Yönetmeliğin 21 inci maddesinin (c) bendi gereğince, onbeş günlük itiraz süresi geçirildikten sonra yapılan başvurunun süre yönünden reddine,

2) Aynı Yönetmeliğin 28 inci maddesinde iddiaların incelenebilmesine Kurulca karar verilebilmesinin koşulları düzenlenmiş olup, incelenen dosyada öngörülen koşullar oluşmadığından iddiaların incelenmesine gerek bulunmadığına,”

Oybirliği ile karar verildi.