|
ÖZET: Bu Yargıtay kararı, davacının yaşlılık aylığının iptali ve buna bağlı olarak davalı Kurumun yaptığı borç tahakkukuna ilişkin bir hukuki uyuşmazlığı ele almaktadır. Davacı, 01.06.2009 tarihinden itibaren bağlanan yaşlılık aylığının, Kurumun bildirdiği iş yerinde gerçek bir çalışma olmadığı gerekçesiyle iptal edildiğini ve bu iptal nedeniyle 11 gün eksik kaldığı için aylığının kesildiğini iddia etmektedir. Davacı, ayrıca, Kurumun kendisine yersiz ödeme yaptığı gerekçesiyle 83.384,87 TL borç tahakkuk ettirdiğini ve bu borcun iptalini talep etmektedir.
Mahkeme, davacının çalıştığı iş yerinin gerçekliğini araştırmak üzere gerekli delillerin toplanması gerektiğine karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, davacının sahte sigortalılık iddialarına dair yeterli bilgi ve belge bulunmadığını belirterek, davacının yaşlılık aylığının kesilmesine dair Kurum işleminin yerinde olmadığını tespit etmiştir. Bu nedenle, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına ve dosyanın yeniden incelenmek üzere İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine hükmedilmiştir. Bu karar, Kurumun işlemlerinin hukuka uygunluğunu sorgulamakta ve davacının haklarının korunmasına yönelik bir adım olarak değerlendirilmektedir. |
10. Hukuk Dairesi 2023/9201 E. , 2024/1774 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/804 E., 2023/857 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 9. İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/225 E., 2021/6 K.
Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali-itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davalı/ birleşen dava davacısı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı/ birleşen dava davacısı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı/birleşen dava davalısı vekili, davacıya 01.06.2009 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığını, aylık alır iken….sicil numaralı işyerinden bildirilen çalışmalarının gerçek çalışma olmadığı gerekçesiyle iptal edildiğini ve iptal neticesi 11 gününün eksik kaldığından da yaşlılık aylığının iptal edildiğini, bunun üzerine davacının 11 gün daha çalışıp tekrar müracaatı üzerine davacıya yeniden aylık bağlandığını, ancak davalı Kurumun 01.06.2009 – 17.11.2015 devresinde yersiz ödemede bulunduğu gerekçesiyle davacı adına 83.384,87 TL borç tahakkuku yaptığını ve sonradan bağlanan yaşlılık aylığından kesmeye başladığını, davacının …. Bulvarı No:14 Kat: 7/701 … adresinde bulunan ve …. sicil numarası ile tescilli olan … Temizlik Ltd. Şti.’ye ait iş yerinde Kurumun işlem yaptığı gibi çalışmadığını, ancak davacının 2006 yılındaki iptal edilen çalışmasının Birlik Mahallesi 268 Sokak No: 67 Altındağ– İzmir adresinde bulunan işveren … ve …..’a ait konfeksiyon işyerinde geçtiğini beyanla davacının davalı Kuruma borçlu olmadığının tespitini, yeniden bağlanan aylığından yapılan kesintilerin, kesinti tarihlerinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkemenin işbu dava ile birleşen 2018/255 E. ve 2018/231 K. sayılı dosyasında davalı/ birleşen dava davacısı Kurum vekili, Kurumun alacaklısı olduğu İzmir 5. İcra Müdürlüğünün 2017/7481 E. sayılı icra dosyasına davalının yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin kaldığı yerden devamına, alacak miktarının %20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Asıl davada; davalı/birleşen dava davacısı Kurum vekili, davacının … sicil numaralı dosyada işlem gören …. Hiz. ve Depo İşl. Tic. Ltd. Şti. iş yerinden 26.09.2006 – 30.11.2006 döneminde yapılan bildirimlerin 15.10.2010 tarihli Kurum raporu ile iptal edildiğini, bahse konu bildirimlerin iptali neticesinde aylık bağlamaya yeterli günü olmaması nedeni ile davacının yaşlılık aylığının iptal edildiğini ve yersiz yapılan ödemeler için davacı adına borç kaydı oluşturulduğunu, davacının maaş bağlamaya esas eksik günlerini tamamlaması üzerine yeniden kendisine 01.02.2016 tarihiyle yaşlılık aylığı bağlandığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen dosyada davacı/ birleşen dava davalısı … tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile Asıl dava olan kurum işleminin iptali davasının kabulü ile davacının 4/a sigortalılık statüsüne göre 01.06.2009 tarihi itibariyle bağlanan yaşlılık aylığının kesilmesine dair Kurum İşleminin İptaline, davacının bu sebeple davalı Kuruma borçlu olmadığının tespitine, davacıdan yersiz ödeme adı altında yapılan kesintilerin kesinti tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan tahsili ile davacıya verilmesine, birleşen İtirazın iptali davasının reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı/ birleşen dava davacısı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı/birleşen dava davacısı Kurum vekili, davacı tarafça davaya konu dönemde dava dışı … Temizlik Ltd. Şti.’de çalışmadığının beyan edildiğini, bu nedenle; davalı Kurumca yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu, davacının dava dışı iş yerinde çalıştığına dair iddiasının ise hak düşürücü süre nedeni ile dinlenemeyeceğini, birleşen dava yönünden Kurumun aleyhine hükmedilen vekalet ücretinin nispi olarak belirlenmesinin hatalı olduğunu beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının tahsis talep tarihi itibariyle doğum borçlanması yapma ve iptal edilen 65 günü tamamlama imkanının bulunduğunun, davacının sahte sigortalılık yapılması hususunda dahilinin bulunduğuna dair herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığının, davacıya altı yıl boyunca aylık ödemesi yapıldıktan sonra hizmetlerin iptali sonrası 11 gün eksik kalması nedeniyle davacının yaşlılık aylığının kesilmesine dair Kurum işleminin yerinde olmadığının anlaşıldığı belirtilerek İzmir 9. İş Mahkemesince verilen 28.01.2021 tarih, 2016/225 Esas ve 2021/6 Karar sayılı karara yönelik asıl davada davalı/birleşen davada davacı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davalı/ birleşen dava davacısı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı/ birleşen dava davacısı Kurum vekili istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Asıl davada uyuşmazlık; davacının çalışmalarının ve aylığının iptaline ilişkin kurum işleminin iptali, birleşen davada uyuşmazlık; itirazın iptali ile takibin devamı ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun’un 79 uncu maddeleridir.
3. Değerlendirme
İnceleme konusu dosyada; davacının 26.09.2006-30.11.2006 tarihleri arasında ……Ltd.Şti.’ye ait 1265224 sicil no,lu iş yerinden bildirimleri olduğu, Kurumun 15.10.2010 tarihli raporu ile iş yerinden yapılan tüm bildirimlerle birlikte davacının çalışmasının da iptal edildiği anlaşılmaktadır. Davacıya 01.06.2009 tarihinden itibaren 5054 gün üzerinden 506 sayılı Kanun kapsamında bağlanan aylığı da hizmetinin geçersiz sayılması nedeniyle iptal edilmiştir. Davacı ……Ltd.Şti. İş yerinde değil, Birlik Mah.268.Sok.No:67 Altındağ/İzmir adresinde bulunan … ve … konfeksiyon iş yerinde çalıştığını iddia etmektedir. Diğer yandan denetmen raporunda beyanları alınmış bir kısım sigortalı da söz konusu işyerinde çalışmadıklarını, tekstil iş yerinde çalıştıklarını belirtmişlerdir. Dosyada dinlenen tanık … davacıyı tanıdığını, davacı ile birlikte … Tekstil iş yerinde çalıştıklarını, ancak çalışma tarihleri ile işverenin kim olduğunu bilmediğini, iş yerinin Mersin’de olduğunu beyan etmiştir.
Somut dosyada, sahte bildirimlerin iptaline ilişkin Kurum işlemi yerinde ise de davacının çalıştığını iddia ettiği iş yeri ile işverenin ve çalışmanın varlığının araştırılması gerekmektedir. Bu kapsamda tekstil iş yerinde hangi işleri yaptığı, kimlerle birlikte çalıştığı, işverenin kim olduğu, iş yerinin nerede bulunduğu, ücretlerini nasıl aldığı, tanık … ile birlikte çalışıp çalışmadığı gibi hususlarda davacının beyanı alınarak çalışma şekli somutlaştırılmalı, davacının beyanı doğrultusunda araştırma yapılmalıdır. Ayrıca tanık beyanında geçen … Tekstil iş yeri ile ilgili bilgi ve belgeler, dönem bordroları davalı Kurumdan celp edilmeli, ilgili vergi dairesi ile belediye başkanlığından da bilgi ve belgeler istenerek iş yerinin varlığına yönelik araştırma yapılmalıdır. Mahkemece, celp edilen bordrolara göre re’sen bordro tanıkları ve komşu iş yeri tanıkları tespiti yapılarak davacının çalışması ile ilgili beyanları alınmalı, denetmen raporunda tekstil iş yerinde çalıştıklarını belirten sigortalıların tanık olarak ifadelerine başvurulmalı, bu şekilde davacının çalıştığını iddia ettiği iş yeri ve bu iş yerinde geçen çalışmaların varlığı araştırılıp sonucuna göre karar verilmelidir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
26.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.