|
ÖZET: Uyuşmazlık, davacı şirketin alt işvereni olarak kayıtlı bulunan bir şirketin kaydının silinmesi ve buna karşılık Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. Davacı, müvekkilinin uzun süredir faal olduğunu ve kayıtlı alt işverenle herhangi bir iş ilişkisi bulunmadığını belirtmekte, bu nedenle alt işverenlik kaydının silinmesini talep etmektedir. İlk Derece Mahkemesi, davanın kabulüne karar vererek, alt işveren kaydının silinmesine hükmetmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi, davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunu değerlendirirken, davacının alt işvereni olarak kayıtlı şirketin kaydının silinmesinde hukuki yararının bulunduğunu ve ilk mahkeme kararının yerinde olduğunu belirtmiştir. Mahkeme, istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir. Ancak, temyiz aşamasında, Yargıtay, davanın kamu düzenine ilişkin niteliği gereği husumet yönlendirilmesi için davacıya mehil verilmesi gerektiğine ve tüm delillerin toplanarak değerlendirileceğine hükmetmiştir. Sonuç olarak, ilk derece mahkeme kararının bozulmasına ve dosyanın yeniden incelenmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. |
10. Hukuk Dairesi 2024/495 E. , 2024/3099 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1323 E., 2022/1670 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 25. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/226 E., 2022/207 K.
Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekili şirketin 30 yılı aşkın süredir faal olduğunu, halihazırda “İzmir ili Aliağa İlçesi, Horozgediği Mahallesi 15. Cadde” adresinde konumlanan fabrikası ile üretim yapmaya devam ettiğini, şirketin davalı Kurum nezdindeki kayıtları incelendiğinde, “l464 Sokak No:32lA Alsancak/İzmir” adresi ile kayıtlı … İnşaat Teknik Makine Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (….)’nin davacı şirketin alt işvereni olarak göründüğünü, ancak müvekkil şirket tarafından bahsi geçen şirket ile hiçbir çalışma gerçekleştirilmediğini, davalı Kuruma yapılan 20.07.2020 tarihli başvuru ile söz konusu şirketin alt işverenlik kodunun silinerek ilişiksizlik belgesi verilmesinin talep edildiğini Kurumun başvuruya yasal süresi içinde cevap vermediğini, 5510 sayılı Kanun’un 12 nci maddesi gereğince alt işverenlik müessesesinin gerçekleşmesi için öncelikle taraflar arasında asıl işverenin işyerinde yürütülen bir işte veya bu işin bölüm veya eklentilerinde bu iş için üçüncü bir kişi tarafından görevlendirilen sigortalıların çalışması gerektiğini yine Alt İşverenlik Yönetmeliğinin 4 üncü maddesine göre alt işveren ilişkisinin kurulabilmesi için gerekli koşulların belirlendiğini, alt işveren kaydı silinmediği sürece sırf kayıtlarda yer alan bir hatadan dolayı bu şirketin davalı kuruma olan borçlarından veya çalıştırdığı işçilerin hak ve alacaklarından müvekkil şirketin de sorumlu tutulabileceğini, davacının zarara uğrayabileceğini belirterek, davanın ….’ye ihbarını, dava konusu Kurumun zımnen ret işleminin iptalini, davalı Kurum kayıtlarında müvekkili şirketin alt işvereni olarak kayıtlı olan …. ‘nin alt işveren kaydının silinmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesince; davanın kabulü ile davalı Kurum kayıtlarında davacı şirketin alt işvereni olarak kayıtlı olan … İnşaat Teknik Makina Klima Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin alt işveren kaydının silinmesine, aksine Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
B.İstinaf Sebepleri:
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme kararının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, hukuki yarar yokluğundan davanın reddinin gerektiğini beyanla, davanın reddini istemiştir.
C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; somut olayda, davacı şirketin alt işvereni olarak kayıtlı olan …. İnşaat Teknik Makina Klima Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin alt işveren kaydının silinmesinde hukuki yararı bulunmakta olup Mahkeme kararının yerinde olduğu, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık,davacı şirketin alt işvereni konumunda kurum kayıtlarında görülen şirket kaydının silinmesi. aksine Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,
2.Husumet dava şartı olup, kamu düzenine ilişkin bulunduğundan, yargılamanın her aşamasında mahkemece re’sen gözetilmesi gereken bir husustur. Davada husumetin yanlış kişiye yönlendirilmesi veya davalı tarafın eksik gösterilmesi halinde dava sıfat yokluğundan hemen reddedilmemeli, belirtilen eksikliğin giderilmesi yönünde bir talebin bulunması ve dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesinin kabul edilebilir bir yanılgıya dayandığının anlaşılması halinde, hakim, HMK’nın 124 üncü maddesinin 4 üncü fıkrasında açıklandığı üzere, karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul ederek, davayı diğer kişilere de teşmil ederek, yargılamaya devam etmelidir.
6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 124 üncü maddesinde “…maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir. Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir…” hükmü uyarınca, davacının iş kazasının geçirdiğini belirttiği işverene karşı usulüne uygun şekilde husumet yöneltilmeli, göstereceği bütün deliller toplandıktan sonra, tüm deliller birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır.
3.Değerlendirme
İnceleme konusu eldeki davada verilecek karar, dava dışı …. İnşaat Teknik Makine Taahhüt Sanayi Limited Şirketinin hak alanını ilgilendirdiğinden Mahkemece, öncelikle davanın kamu düzenine ilişkin niteliği gereği HMK’nın 124 üncü maddesi dikkate alınmak suretiyle, husumet yöneltmesi için davacıya mehil verilmeli, göstereceği bütün deliller toplanmalı, gerektiğinde resen de araştırma yapılarak oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.
VI. KARAR
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
21.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.